Gemeente Hardenberg jaarrekening 2024 (incl. controleverklaring, pag. 268) (geanonimiseerd)
Tekst van het document
Economische ontwikkeling en economische Promotie Het taakveld economische ontwikkeling bestaat alleen uit lasten en heeft een voordeel van €948. 000. Dit komt door vertraging in cofinanciering van het project Toekomstbestendige Bedrijventerreinen (TBBT) en een lagere personeelsinzet. Daarnaast heeft er een administratieve wijziging plaatsgevonden voor de doorbelasting van de uren Ommen. Deze zijn onder het taakveld Economische Promotie geboekt. Hier is nu een nadeel bij de lasten van €515. 000
47
Fysieke Bedrijfsinfrastructuur Grondexploitatie (niet-bedrijventerrein): Het Grondbeleid bestaat uit de taakvelden Grondexploitatie (niet-bedrijventerrein) en Fysieke bedrijfsinfrastructuur(bedrijventerreinen). Door gerealiseerde grondverkopen kon net als in 2023 op het geïnvesteerde vermogen terugverdiend worden. Het totale resultaat bedraagt €2. 517. 000 Het resultaat op bedrijventerreinen is ongeveer € 32 miljoen positiever dan begroot en het resultaat op woningbouw is ongeveer € 700. 000 negatiever dan begroot. De gedetailleerde toelichting is te vinden in de paragraaf grondbeleid. ,
Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Het taakveld Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen heeft een positief saldo van €465. 000. Grotendeels is dit te verklaren door de uitgestelde werkzaamheden van de Marktstraat in Dedemsvaart. Verder is er van twee projecten een deel van de subsidie van de Regiodeal ZO-Drenthe nog niet uitgegeven. Dit zorgt voor een nadeel bij de baten en een voordeel bij de lasten. Sportbeleid en activering Het saldo van het taakveld sportbeleid en activering bedraagt €112. 000 positief. Desondanks zijn de uitgaven hoger dan begroot. De grootste afwijking zit bij de zwembaden. Dit komt door extra personeelskosten in zwembaden (vervanging bij ziekte/verlof) hogere schoonmaakkosten en kosten voor aanpassingen aan regelgeving. De baten zijn eveneens hoger dan begroot. Grotendeels wordt dit voordeel veroorzaakt door de afwikkeling van de SPUK Sport Stimulering. Daarnaast zijn er nog een aantal kleine voordelen zoals bij SPUK MEOZ door lagere energielasten en bij de zwembaden door hogere bezoekersaantallen. ,
,
Media Het voordeel bij de baten en nadeel van de lasten in dit taakveld zijn budgetneutraal verwerkt bij de bibliotheek. Het verschil in saldo van het taakveld Media is €343.000 en wordt veroorzaakt door een administratieve wijziging van de Bibliotheek Hardenberg en HaFaBra (onderdeel van het taakveld Cult.presentatie -productie en -partic. ). ,
,
48
Verplichte indicatoren Omschrijving indicator
Eenheid
Realisatie
Functiemenging
%
2021
521
2022
528
2023
527
2024
nog
2021
1470
2022
1548
2023
1599
2024
nog
2021
niet gemeten
2022
487
2023
nog
niet bekend
2024
nog
niet bekend
,
,
,
niet bekend
Eventuele toelichting: Vestigingen (van bedrijven)
Aantal per 1. 000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar
,
,
,
niet bekend
Eventuele toelichting: Niet sporters
%
,
Eventuele toelichting:
Inwoners van 19 jaar en ouder die niet minstens één keer per week aan sport doen.
Banen
Aantal per 1. 000 inwoners in de leeftijd 15 - 64 jaar
Eventuele toelichting:
2021
6989
2022
7224
2023
7261
2024
nog
,
,
,
niet bekend
Aantal inwoners met een baan. Zowel fulltimers parttimers als uitzendkrachten. ,
3. Duurzaam Hardenberg
Circulariteit Wat willen we bereiken? In 2050 zijn we 100% circulair. Dat betekent dat we
restafval meer hebben en alleen nog maar waardevolle grondstoffen en materialen (her)gebruiken. We maken onze inwoners en ondernemer bewuster van het belang van circulariteit. Door samen te werken met alle partijen kunnen we onze doelstelling voor 2050 halen. geen
Wat wilden we gaan doen in 2024 (het plan)? 1. We werken verder aan het grondstoffenbeleidsplan. Participatie is belangrijk bij het maken van het plan. Het grondstoffenbeleidsplan is in het eerste kwartaal van 2024 klaar. Daarna starten we met de uitvoering
van
maatregelen uit het plan.
49
2.
3.
4.
5.
6.
We vergroten
de bewustwording van de noodzaak van hergebruik en recycling van grondstoffen. Daarvoor ondersteunen we kansrijke voorbeelden en campagnes over dit onderwerp. We zijn betrokken bij het ‘Living Lab Circulaire Economie’ van de Regio Zwolle. Via het digitale platform DuSpot gebruiken we elkaars vrijkomende materialen uit civieltechnische werken. Hiermee doen we ervaring op met hergebruik van materialen. We nemen dit op in de bestekken voor aannemers. We gebruiken vaker circulaire producten in het openbaar gebied. Vanuit de ‘Dutch Circular Polymer Valley’ zijn we betrokken bij het toepassen van kunststofrecyclaat projecten. Bij wijze van proef gebruiken we in het project Vechtrijk Gramsbergen 100% gerecycled kunststof. We doen mee aan het regionale project ‘Verwaarden Bermgras’. Zo dragen wij bij in het onderzoek naar het omzetten van bermgras in groengas en potgrond. De resultaten zijn positief. We zoeken binnen het project naar marktpartijen gezocht dit op grote schaal kunnen uitvoeren. We gaan verder met het project ‘Berm zoekt Boer’. Hierbij verwerken we bermmaaisel ter plaatse als bodemverbetering op akkerland. Dit project loopt al een aantal jaren. Verschillende boeren maken hier gebruik van. van
Wat hebben we daarvoor gedaan in 2024 (het resultaat)? 1. Op basis van de koersnotitie ‘Afval en Grondstoffen’ is op 2 juli 2024 het Gemeentelijke Grondstoffenbeleidsplan (GGP) vastgesteld. Na een zorgvuldig proces is het stuk breed
gedragen mede met inbreng van een raadsklankbordgroep en participatie van inwoners (via enquêtes passanteninterviews en het nieuwe digitale participatieplatform). Het plan schetst het beleid voor de komende jaren om grondstoffen beter te scheiden en in 2030 nog maximaal 50 kilo restafval per inwoner in te zamelen. In samenwerking met ROVA hebben we in het najaar van 2024 een gedegen plan van aanpak opgesteld voor de uitvoering van de 13 maatregelen van het GGP. Communicatie omtrent de verschillende maatregelen is hierbij één van de belangrijkste maatregelen. Daarnaast blijft participatie belangrijk en zetten we het participatieplatform in om onze inwoners te betrekken. We vergroten de bewustwording van de noodzaak van hergebruik en recycling van grondstoffen. In het najaar is een communicatiestrategie een plan van aanpak en een communicatiekalender uitgewerkt voor de eerste helft van 2025. We zijn betrokken bij het ‘Living Lab Circulaire Economie’ van de Regio Zwolle. Via het digitale platform DuSpot gebruiken we elkaars vrijkomende materialen uit civieltechnische werken. Hiermee doen we ervaring op met hergebruik van materialen. We nemen dit op in de bestekken voor aannemers. We gebruiken vaker circulaire producten in het openbaar gebied. Vanuit de ‘Dutch Circular Polymer Valley’ zijn we betrokken bij het toepassen van kunststofrecyclaatprojecten.
Regionaal project ‘verwaarden groene reststromen’. Voor de ontwikkeling van een verwerkingslocatie van bermgras tot groengas is een potentiële locatie gevonden in de gemeente De Wolden. Ook is voldaan aan de minimaal benodigde 30. 000 ton toegezegd maaisel. De volgende stap is het uitschrijven een concessie (aanbesteding) om de verwerking daadwerkelijk mogelijk te gaan maken. De gemeente De Wolden zal hiervoor de ,
2.
,
3.
4. 5.
50
6.
initiatiefnemer worden waarbij zij de deelnemende partijen vraagt voor een leveringszekerheid van een minimale hoeveelheid bermgras. De pilot ‘Berm zoekt Boer’ loopt vanaf 2019. De deelnemers verwerken het maaisel afkomstig uit de gemeentelijke bermen en sloten tot een goed verteerd eindproduct onder de voorwaarden van de Overijsselse Standaard. Circa 4. 000 ton maaisel is in 2024 geleverd aan lokale agrariërs voor toepassing op landbouwgronden. Dit is ongeveer 75% van de totale hoeveelheid afgevoerd maaisel.
Energietransitie en energie-innovatie Wat willen we bereiken? We volgen de landelijke ambitie om in 2050 energieneutraal te zijn. Ons doel is een reductie van 55% CO2-uitstoot in 2030 en 95% in 2050 ten opzichte van de CO2-uitstoot in 1990. De woningen in onze gemeente zijn in 2050 aardgasvrij. Dat staat in onze transitievisie Warmte. Het begint met energiebesparing en het energiezuinig maken van woningen. We helpen onze inwoners hierbij. In 2024 wekken we een aanzienlijke hoeveelheid duurzame stroom op met zonne- en windenergie. We volgen onze gezamenlijke Regionale Energiestrategie (RES) West-Overijssel. Dit betekent dat we in 2030 met 60 % windenergie en 40 % zonne-energie duurzame stroom gaan opwekken. Wat wilden we gaan doen in 2024 (het plan)? 1. In de strategiebrief energietransitie en -innovatie staan de richting en kaders voor ons vernieuwde energiebeleid. We werken het beleid samen met inwoners bedrijven en partners ,
2.
uit in een nieuw energieprogramma. Het nieuwe energieprogramma is in 2024 klaar. Met gedragsverandering isolatiemaatregelen en het verhogen van de energie-efficiëntie van installaties in gebouwen kunnen inwoners en ondernemers energie besparen. Inwoners die maatregelen willen nemen kunnen op verschillende plekken terecht voor informatie en advies. We gaan dit bundelen onder de paraplu van het Energieloket Hardenberg. Als onderdeel hiervan bieden we hulp met energiecoaches en het energieklusteam. We organiseren inkoopacties voor huishoudens. En we maken gebruik van de landelijke subsidiemogelijkheden voor het isoleren van gebouwen en aanpassen van installaties. We voeren onze Transitievisie warmte uit. Dit doen we door per woningtype helder te maken welke stappen er nodig zijn om aardgasvrij te worden. Begin 2024 is er voor de helft van alle woningen een ‘energiebespaarroute’ beschikbaar. Daarin staat concreet welke maatregelen er nodig zijn. De ‘energiebespaarroute’ komt ook digitaal beschikbaar. Voor het energiezuinig maken van huurwoningen werken we samen met Vechtdal Wonen. We helpen sportverenigingen culturele organisaties en andere maatschappelijke partijen bij het energiezuinig maken van hun gebouw of accommodatie met een lening en/of subsidie. We onderzoeken of het wenselijk is dat we bij nieuwbouwwijken een ‘laadnorm’ stellen.
En we onderzoeken de energievraag en keuzes rond mobiliteit van bedrijven en bedrijventerreinen. We maken een afwegingskader en participatieleidraad voor initiatieven voor het grootschalig opwekken van duurzame windenergie. Op basis van dit afwegingskader bekijken we aan welke initiatieven van onderaf we medewerking willen verlenen. Samen met de gemeente Ommen provincie en Staatsbosbeheer onderzoeken we de mogelijkheden voor een ‘windbos’ langs de N36 bij Diffelen. We kijken samen met het bedrijfsleven naar oplossingen voor netcongestie. Bijvoorbeeld door het inrichten van een energiehub of gesloten distributiesysteem. Als onderdeel van dergelijke ,
,
3.
4. 5. 6. 7.
8. 9.
,
,
51
10. 11. 12.
13. 14. 15.
collectieve oplossingen kijken we ook naar de mogelijkheid om windmolens op of bij bedrijventerreinen te plaatsen. Of naar het optimaliseren van het potentieel van zon op dak en de opslag van energie. Voor de productie van duurzaam gas werken we samen met onze netwerkbedrijven aan de ontwikkeling van mono-mestvergisting op agrarische bedrijven. We onderzoeken de innovatieve mogelijkheden voor pilots met waterstofgas voor bedrijven en mobiliteit. We maken gemeentelijke gebouwen versneld energiezuinig. Voor de meeste gebouwen komen er maatwerkadviezen. Op basis daarvan maken we een routekaart voor onze vastgoedportefeuille. De energiecoördinator stuurt op het energiezuinig handelen door gebruikers op basis van monitoring en voortgangsrapportages. We werken de visie op het verduurzamen van het materieel van de buitendienst verder uit. We verkennen de mogelijkheden om duurzame energie meer lokaal in te kopen. We werken vanuit het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs aan het verduurzamen van de schoolgebouwen voor het basisonderwijs. Voor het voortgezet onderwijs passen we maatwerk toe. We verkennen of ook voor het voortgezet onderwijs een IHP-aanpak haalbaar is.
Wat hebben we daarvoor gedaan in 2024 (het resultaat)? 1. We hebben het Energieprogramma Hardenberg in concept ter raadpleging voorgelegd aan betrokken organisaties en een vertegenwoordiging van onze inwoners. We hebben dit gedaan in lijn met ons Participatiebeleid. In het participatieverslag staat wat we met de ontvangen suggesties en adviezen hebben gedaan. En hoe we die hebben verwerkt in ons Ontwerp
2.
Energieprogramma. Dit Ontwerp Energieprogramma hebben we van 14 november tot en met 26 december 2024 ter inzage gelegd. In de Reactienota Zienswijzen staat hoe we met ontvangen reacties zijn omgegaan. Het Energieprogramma Hardenberg wordt in het eerste kwartaal 2025 ter vaststelling aangeboden aan de raad. We hebben alle informatie over gedragsmaatregelen isolatieaanpak en het verhogen van de energie-efficiëntie van installaties in gebouwen gebundeld onder de paraplu van het Energieloket Hardenberg. We organiseren webinars en workshops. We bieden hulp aan onze inwoners met energiecoaches het energieklusteam en subsidie-advies. We maken gebruik van de (landelijke) subsidiemogelijkheden (Nationaal Isolatie Programma) voor het isoleren van gebouwen en aanpassen van installaties. Daarnaast hebben vanuit de regiodeal Zuidoost Drenthe circa 350 huishoudens met een laag inkomen gebruik gemaakt van de subsidie (€4. 000 per woning) om de woning te verduurzamen. We voeren onze Transitievisie warmte uit. In 2024 hebben we voor zes woningtypen energiebespaarroutes uitgewerkt. In deze energiebespaarroutes geven we aan welke stappen er nodig zijn om aardgasvrij te worden. Eind 2024 is er voor ruim 50% van alle woningen een energiebespaarroute beschikbaar. Deze energiebespaarroutes zijn ook digitaal te raadplegen.
We hebben de onderzoeken naar de mogelijkheden voor grootschalige warmtenetten voor het Centrum Hardenberg en Balkbrug afgerond. Voor beide gebieden is het ontwikkelen van een grootschalig warmtenet niet haalbaar gebleken. We werken aan de verduurzaming van schoolgebouwen voor het basisonderwijs als onderdeel van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs. Voorbeelden zijn de renovatie CBS De Ark (Dedemsvaart) en de nieuwbouw Kind Centrum Baalderhof. ,
,
3.
4.
52
5.
Voor wat betreft verduurzaming zijn er meerdere verduurzamingsacties uitgevoerd o. a. bij: Sporthal de Binder; een zonneboiler inclusief regeltechniek bij De Koppel; het verduurzamen ,
verschillende installaties (warmtepomp LED verlichting) in de Voorveghter inclusief het na-isoleren van appendages en cv leidingen (thermatras); in de Matrix is er een uitbreiding van de PV installatie gerealiseerd. Tevens zijn er nog maatregelen uitgevoerd waarbij conventionele verlichting is vervangen voor LED verlichting en is er in verschillende gebouwen na-geïsoleerd en is regeltechniek geïnstalleerd voor verdere optimalisatie van systemen. We hebben met Vechtdal Wonen afspraken gemaakt over het energiezuinig maken van huurwoningen en het uitvoeren van een pilot. In deze pilot werken de gemeente en Vechtdal Wonen samen aan het energiezuinig maken van woningen in een buurt. We helpen sportverenigingen culturele organisaties en andere maatschappelijke partijen bij het energiezuinig maken van hun gebouw of accommodatie met een lening en/of subsidie. We hebben in 2024 van zeven organisaties een aanvraag voor een lening ontvangen en toegekend. We hebben van 55 organisaties een subsidie-aanvraag ontvangen. Hiervan zijn er 44 toegekend. In totaal is € 474. 000 aan leningen en € 993. 000 aan subsidies toegekend. In september 2024 is de Laadstrategie gemeente Hardenberg vastgesteld. In de laadstrategie staat de gemeentelijke strategie voor de uitrol van laadinfrastructuur en de rol die de gemeente daarin neemt.
We hebben in 2024 programmeringsafspraken gemaakt met de provincie over de realisatie van windenergie op basis van het provinciale windbeleid. We hebben ons afwegingskader en onze participatieleidraad voor initiatieven voor het grootschalig opwekken van duurzame windenergie ingebracht bij de provincie. De provincie heeft de eerste fase voor het indienen van windinitiatieven vanaf 16 oktober 2024 opengesteld voor bedrijventerreinen (Rollepaal Broeklanden/Nieuwe Haven zandwinplas Balderhaar) in de gemeente Hardenberg met een maximum 60 GWh. De tweede fase voor de overige voorkeursgebieden wordt met een maximum van 140GWh opengesteld vanaf 1 april 2025. We blijven in overleg met de provincie over compensatiegelden voor de verhoogde windopgave in onze gemeente. We hebben een subsidie verstrekt aan de energiecoöperatie Energiek Hardenberg gericht op het mogelijk maken van tenminste 50% lokaal eigendom in de windinitiatieven die in onze gemeente tot ontwikkeling komen. We werken samen met de bedrijven de provincie en Enexis toe naar het operationeel maken van de Smart Energy Hub Broeklanden. Voor de bedrijventerreinen Bruchterweg-Nieuwe Haven en Rollepaal is eind 2024 opdracht gegeven voor de technische analyse en datamodellering voor de ontwikkeling van Smart Energy Hubs op deze bedrijventerreinen.
De samenwerkingsovereenkomst duurzaam gas met de netwerkbedrijven is in 2024 verlengd. We verkennen de mogelijkheden voor de vorming van groen gas clusters vanuit monomestvergisting in onder meer Ane Bergentheim en het Westerhuizingerveld. Eind 2024 is een subsidie verstrekt aan de Stichting Vechtdal Groen Gas (Ane) voor het ontwikkelen van de productie van groen gas door middel van mestvergisting. We onderzoeken samen met de netwerkbedrijven de innovatieve mogelijkheden voor pilots met waterstofgas voor bedrijven en mobiliteit. In 2024 heeft dit nog niet tot een concrete pilot geleid. We maken gemeentelijke gebouwen versneld energiezuinig. Voor de meeste gebouwen zijn er maatwerkadviezen. Er is realtime inzicht in het werkelijk energieverbruik van onze gebouwen. van
6.
7.
8.
9.
,
,
,
,
,
,
,
,
10.
11.
12.
,
,
13.
14.
53
Op basis van dat realtime inzicht maken we
routekaart voor onze vastgoedportefeuille nemen we maatregelen om de warmtevraag te verminderen en kijken we naar nieuwe en slimme (lokale) oplossingen van duurzame energieopwekking. De energiecoördinator stuurt op het energiezuinig handelen door gebruikers op basis van monitoring en een
,
voortgangsrapportages. 15. De electrificatie van handgereedschap is bij de buitendienst inmiddels ver gevorderd. We onderzoeken de mogelijkheden tot verdere verduurzaming (elektrificatie) van het eigen
wagenpark en het overige materieel. Hiervoor is wel een verzwaring van de netaansluiting bij de gemeentewerf voor nodig. De aanvraag daartoe is gedaan. Daarnaast worden collectieve oplossingen voor het beperken van netcongestie op het bedrijventerrein Haardijk verkend. 16. Zeven regionale gemeenten waaronder Hardenberg hebben aangegeven geïnteresseerd te zijn in het onderzoeken van de haalbaarheid van een gezamenlijke lokale energiemarkt. Er is een adviseur ingehuurd die per gemeente het draagvlak en de kaders/uitgangspunten inventariseert. Op basis van de inventarisatie wordt duidelijk of een gemeenschappelijke lokale energiemarkt haalbaar is en met welke gemeenten. 17. We hebben met Enexis afspraken gemaakt over het verzwaren van het laagspanningsnet voor de gebieden: Gramsbergen Sibculo en Kloosterhaar. ,
,
,
Duurzaamheid
en
klimaatadaptie
Wat willen we bereiken? Het klimaat verandert. Perioden van droogte en hitte houden langer aan. Als het regent komt er gemiddeld meer neerslag naar beneden. Vaak ook in korte tijd. We willen onze leefomgeving
dit veranderende klimaat. In het programma 'Klimaat Water en Biodiversiteit' staat hoe we dit gaan doen. In dit programma hebben we ook aandacht voor het in stand houden van het bestaande water- en rioleringssysteem. En voor het invullen van de gemeentelijke watertaken uit de aanpassen aan
,
Waterwet. In het programma staan de volgende thema's centraal. Bij elk thema horen doelen en acties. • Leefbaarheid & Bewustwording o
•
•
In 2027 zijn klimaatadaptatie en natuurinclusiviteit altijd onderdeel van het beleid van
de gemeente. In 2050 is de gemeente Hardenberg klimaatrobuust en natuurinclusief ingericht. o o Inwoners en organisaties begrijpen de noodzaak van klimaatadaptatie en natuurinclusiviteit. En willen meedoen. In 2025 weten we hoe het staat met de biodiversiteit van de gemeente. En wat we o moeten doen om die te behouden en te verbeteren. Betrouwbaarheid & Gezondheid o We onderhouden ons water- en rioleringssysteem zo efficiënt mogelijk. We weten de omvang van ons water- en rioleringssysteem en de kwaliteit daarvan. o We maken ons water- en rioleringssysteem geschikt voor de toekomst. o Duurzame infrastructuur & Duurzame realisatie
54
Wat wilden we gaan doen in 2024 (het plan)? Thema Leefbaarheid & Bewustwording 1. 2.
verder met het maken van een maatlat voor klimaatadaptief en natuurinclusief bouwen. We implementeren dit in de organisatie. Bij projecten in de openbare ruimte kijken we naar de mogelijkheden voor klimaatrobuuste en natuurinclusieve maatregelen. Voor 2024 zien we zogenaamde meekoppelkansen bij de snelfietsroute ter hoogte van de Haardijk het nieuwbouwproject De Spinde en de herinrichting van De Markt. Bij deze projecten willen we minder verharding en meer groen. We gaan ook aan de slag met een aantal knelpunten. Onder andere in een deel van de wijk Baalder. En we onderzoeken de mogelijkheden voor hergebruik van regenwater in woningen. Hiervoor zetten we een pilot op. We doen mee aan de netwerkorganisatie Ruimte voor de Vecht. Daar werken we samen met gebiedspartners integraal samen aan een klimaatbestendig Vechtdal. We hebben van andere overheden financiële middelen gekregen: Impulsgelden ZON-gelden en bijdragen van de provincie. Hiermee gaan we aan de slag. We komen met een bijdrageregeling voor inwoners en organisaties. Hiermee stimuleren we inwoners en organisaties om zelf een bijdrage te leveren aan de grote opgaven op het gebied van klimaat en biodiversiteit. In het buitengebied wordt hemelwater via de drukriolering ingezameld en afgevoerd. Dit is niet duurzaam. En hierdoor functioneert het systeem op een aantal locaties minder goed.
We gaan in overleg met onze inwoners in het buitengebied zodat zij aangesloten hemelwater weer van het riool gaan halen. Hierbij maken we ook gebruik van de hiervoor genoemde bijdrageregeling. Communicatie is essentieel voor het behalen van de programmadoelen. Daarom ontwikkelen we een communicatiestrategie en campagne rond klimaat en biodiversiteit. Hiermee willen we inwoners en bedrijven bewust maken van de uitdagingen voor dit onderwerp. En enthousiast maken om zelf een bijdrage te leveren. Vergroenen is dé maatregel voor het tegengaan van hittestress droogte en wateroverlast. Om het toe te voegen groen ook van meerwaarde te laten zijn voor de eigen biodiversiteit maken we een biodiversiteitsmonitor. Deze monitor geeft inzicht in de biodiversiteit. Het is een essentieel instrument om te bepalen welke maatregelen nodig zijn om de biodiversiteit te behouden en te versterken. In 2024 gaan we samen met onze stakeholders werken met de monitor. We
gaan
,
3. 4. 5.
6.
7.
8.
,
,
,
Betrouwbaarheid & Gezondheid 9. We onderhouden ons water- en rioleringssysteem zo efficiënt mogelijk. We voeren regelmatig inspecties uit. Op basis van deze inspecties voeren we de benodigde onderhouds- en renovatiewerkzaamheden uit. 10. Op basis van het onderhoudsprogramma moeten we drie duikers op korte termijn vervangen (Havezateweg-Engeland Bruine Kuilenweg en Kuilenweg). We willen deze duikers in 2024 in één keer te vervangen en zo 'werk met werk' maken. 11. We onderzoeken of onze beheersystemen voor de kwaliteit van ons water- en rioleringssysteem en de manier waarop we ermee werken voldoen aan de eisen van datagedreven werken. 12. We optimaliseren het drukrioleringssysteem in Balkbrug. ,
55
Thema Duurzame infrastructuur & Duurzame realisatie 13. In onze beheer- en onderhoudsprocessen proberen we de uitstoot van CO2 zo veel mogelijk te beperken. Bijvoorbeeld door gebruik van schone machines. 14. In onze projecten geven we mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt de kans om werkervaring op te doen door middel van ‘Social Return on Investment’. Wat hebben
Thema 1.
daarvoor gedaan in 2024 (het resultaat)? Leefbaarheid & Bewustwording (SDG 13-Klimaatactie en SDG 15-Leven op het land) Het maatlatproces wordt door uw raad zelf getrokken. In 2024 is eerst een inhoudelijke verkenning uitgevoerd. Vervolgens zijn beleidsmatige uitgangspunten geformuleerd. Deze zijn vertaald in een concept-maatlat. De maatlat wordt naar verwachting in het voorjaar 2025 vastgesteld inclusief een implementatieplan. Het maatlatproces is een bijzonder en uniek proces. Een en ander is landelijk niet onopgemerkt gebleven zie https://vng. nl/artikelen/raadsprogramma-een-masterpiece-van-participatie Bij projecten in de openbare ruimte kijken we standaard naar meekoppelkansen voor klimaat en biodiversiteit. In de projecten 'Fietsroute Heemse' 'Spindeplein' en de herinrichting van de Markt Hardenberg zitten maatregelen zoals het vergroten van de hemelwaterberging vergroening afkoppeling van verhard oppervlak en het vergroten van de biodiversiteit. Voor de wijk Baalder hebben we de aard en de omvang van de knelpunten nader onderzocht. We hebben onze samenwerking in 'Ruimte voor de Vecht' gecontinueerd. Voor meer info over 'Ruimte voor de Vecht' zie https://www. ruimtevoordevecht.
nl Voor het financieren van de meekoppelkansen zoals genoemd onder (2) maken we niet alleen gebruik van de middelen die uw raad beschikbaar heeft gesteld in het programma maar ook van financiële middelen die andere overheden beschikbaar hebben gesteld zoals Impulsgelden ZON-gelden en bijdragen van de provincie. Op 1 februari 2024 is de Groene subsidieregeling ingegaan. Hiermee kunnen inwoners een financiële bijdrage aanvragen voor waterrobuuste en natuurinclusieve maatregelen. Zie ook https://www. hardenberg. nl/kleurtgroen. Daarnaast kunnen onze inwoners ook een beroep doen op zogenaamde Groencoaches. In 2024 is aan 200 inwoners en bedrijven een bijdrage verstrekt op basis van deze regeling. In 2024 hebben we in het gebied Coevorderweg (tussen Lutten en Slagharen) onze eerste project uitgevoerd m. b. t. afkoppelen verharding van de drukriolering. Hierbij hebben we ook onze Groene subsidieregeling ingezet. Dit heeft er toe geleid dat inmiddels 3. 000 m 2 aan verharding is afgekoppeld verdeeld over vijf percelen. De eigenaren van een aantal andere percelen (8) hebben aangegeven dat ze op korte termijn verhard oppervlak willen afkoppelen eventueel in combinatie met de herinrichting van de Coevorderweg (door de provincie). In 2024 zijn er communicatie-acties uitgevoerd rondom het thema Klimaat en Biodiversiteit.
Onze communicatiestrategie heeft als pijlers 'positieve bewustwording' en 'bieden van handelingsperspectief'. Zo hebben we bijvoorbeeld meegedaan aan het NK-tegelwippen (zie https://www. nk-tegelwippen. nl). Ook hebben we op diverse evenementen met een stand gestaan in samenwerking met 'De Koppel'. Verder hebben we groencoaches opgeleid. Daarnaast hebben we regelmatig de Groene subsidieregeling onder de aandacht gebracht. We hebben veel gebruik gemaakt van de gemeentepagina in 'De Toren' en van onze social mediakanalen. we
,
,
2.
,
,
,
3.
,
4.
,
,
,
5.
6.
,
,
7.
,
56
8.
De biodiversiteitsmonitor wordt opgesteld
basis van het concept 'Basiskwaliteit natuur' (zie ook https://www. rijksoverheid. nl/documenten/rapporten/2024/02/28/kennisdocumentbasiskwaliteit-natuur). Dit is een nieuw concept waarvan de methodiek nog moest worden ontwikkeld. Deze methodiek hebben we in 2024 uitgewerkt in 2025 gaan we er daadwerkelijk mee aan de slag. We lopen hiermee voorop in Nederland. Parallel aan ons proces is het ministerie van LVVN ook bezig met het opzetten van pilots voor het uitwerken van dit concept. Het ministerie gaat in elke provincie één pilot uitvoeren. Voor de provincie Overijssel zijn wij als gemeente voor deze pilot geselecteerd. op
,
,
Thema Betrouwbaarheid & Gezondheid (SDG 6-Schoon drinkwater en sanitair) 9. Op basis van inspecties voeren we ons beheer- en onderhoudsprogramma uit. We beheren ons water- en rioolsysteem functiegericht. Dit houdt in dat we de technische levensduur van onze riolering maximaal benutten. In verband daarmee hebben we in de exploitatie rekening gehouden met het kunnen opvangen van incidenten. Begin 2024 hebben we geconstateerd dat de riolering in de Stuwdijk (Hardenberg) het einde van zijn technische levensduur heeft bereikt. Voor renovatie van dit riool was een krediet nodig van € 175. 000. In de zomernota hebben we uw raad daarom gevraagd dit bedrag in de lopende begroting 2024 te verwerken en de kapitaallasten hiervan ten laste te brengen van de exploitatie riolering. Uw raad heeft conform dit voorstel besloten. De renovatiewerkzaamheden zijn inmiddels gerealiseerd. In de exploitatie is ook financiële ruimte voor het combineren van renovatiewerkzaamheden aan de bestaande riolering met andere projecten in de openbare ruimte (werk met werk maken). In 2024 deed zich de kans voor om een aantal renovatiewerkzaamheden aan de riolering te combineren met het project 'Fietsroute Heemse'. In de zomernota hebben we uw raad gevraagd daarvoor een krediet van € 240. 000 beschikbaar te stellen en te verwerken in de lopende begroting. Uw raad heeft conform dit voorstel besloten.
De werkzaamheden zijn inmiddels uitgevoerd. In 2024 hebben we de nodige problemen gehad met de afvoer van rioolwater in het gebied Grote Beltenweg. We hebben hiervoor een aantal korte termijn maatregelen genomen. Daarnaast zijn we bezig met maatregelen om de problemen structureel op te lossen. 10. De duikers in de Havezateweg-Engeland Bruine Kuilenweg en Kuilenweg zijn vervangen. 11. In 2024 zijn we begonnen met de inventarisatie naar de kwaliteit van onze beheerdata. Dit wordt in 2025 gecontinueerd. Hierbij sluiten we aan op de I-visie en datagedreven werken. 12. In de zomernota 2024 hebben we gemeld dat we bezig zijn met het oplossen van een aantal knelpunten in de riolering in Balkbrug en De Krim. Het knelpunt in De Krim is inmiddels opgelost. Voor oplossing van het knelpunt Balkbrug hebben we de uitwerking eind 2024 afgerond. In de zomernota hebben we u al gemeld dat de financiële middelen die we hiervoor gereserveerd hebben mogelijk niet helemaal voldoende zijn. Gezien bovenstaande is het ons niet gelukt om hier in de novemberbrief op terug te komen we zullen dit nu in de meibrief doen. Realisatie van de maatregelen is gepland voor de eerste helft van 2025. ,
,
,
Thema Duurzame infrastructuur & Duurzame realisatie (SDG 9-Industrie innovatie en infrastructuur en SDG 12-Verantwoorde consumptie en productie) 13. In 2024 hebben we verschillende aanbestedingsprocedures doorlopen o. a. voor beheer en onderhoud van drukriolering en gemalen en het uitvoeren van baggerwerkzaamheden. Bij ,
,
,
57
deze laatste aanbesteding is het reduceren van CO2-uitstoot als selectiecriterium opgenomen. Dit heeft er toe geleid dat bij baggerwerkzaamheden o. a. elektrisch materieel zal worden ingezet. 14. In de genoemde aanbestedingen is de voorwaarde opgenomen dat mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt de kans gegeven moet worden om werkervaring op te doen door middel van ‘Social Return on Investment’. Wat heeft het gekost? Duurzaam Hardenberg Bedragen x €1. 000
-
-
-
-
B 2024
Bnw 2024
R 2024
Saldo
Lasten 7. 2
Riolering
5. 692
6. 321
6. 669
-348
Baten
Riolering
-8. 414
-9. 142
-9. 348
206
Lasten 7. 3
Afval
5. 645
5. 695
5. 722
-27
Baten
Afval
-7. 042
-7. 092
-7. 089
-3
Lasten 7. 4
Milieubeheer
2. 983
9. 598
5. 181
4. 418
Baten
Milieubeheer
-405
-6. 181
-2. 694
-3. 487
Saldo van baten en lasten
-1. 540
-801
-1. 560
759
7. 2 7. 3 7. 4
Voorstellen voor budgetoverheveling
-803
Toelichting op saldo begroting en rekening In deze paragraaf wordt op hoofdlijnen toegelicht wat het programma heeft gekost. Op totaalniveau is er een positief saldo begroot van € 08 miljoen. In 2024 is er een positief saldo van baten en lasten ,
gerealiseerd van €16 miljoen. Het verschil is €759. 000. In dit bedrag zijn de resultaatbestemmingen respectievelijk €803. 000 inbegrepen. De bijzonderheden en grote afwijkingen worden hieronder kort toegelicht. De volledige toelichting van baten en lasten per taakveld kunt u vinden in hoofdstuk 1. 5 Jaarrekening. ,
,
Riolering Het saldo van het taakveld Riolering is €142. 000 negatief. De baten hebben een voordeel van €206. 000. Dit komt onder andere door meeropbrengsten uit de rioolheffing en kostenverhaal van rioolaansluitingen. De lasten zijn €348. 000 nadelig. In de zomernota is aangekondigd dat de kosten voor beheer en onderhoud van gemalen en drukriolering de laatste anderhalf jaar sterk zijn gestegen. De lasten en baten worden verrekend met de voorziening riolering. Milieubeheer Het saldo van het taakveld Milieubeheer is €931. 000 positief. De baten laten een nadeel zien van €3. 487. 000. Grotendeels komt dit door het project duurzaamheid en het nationaal isolatie programma. Het project duurzaamheid betreft een meerjarig project. Het nadeel ten opzichte van de raming betreft het resterende bedrag van de subsidie (CDOKE). Ook het nationaal isolatieprogramma is een meerjarig project. Ook hier betreft het nadeel ten opzichte van de raming het resterende bedrag van de subsidie (NIP). ,
,
58
De lasten zijn €4. 418. 000 voordelig. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt doordat geplande uitgaven binnen dezelfde projecten lager zijn of zijn doorgeschoven naar volgende jaren. Grote voordelen zijn
zichtbaar bij de meerjarige projecten. Bij het Nationaal Isolatieprogramma is het voordeel gelijk aan de baten en betreft dit het nog te besteden bedrag van de subsidie. Het saldo van project Duurzaamheid (€803. 000) wordt overgeheveld naar volgend jaar.
Verplichte indicatoren Omschrijving indicator
Eenheid
Realisatie
Omvang huishoudelijk restafval
Aantal kg per inwoner
2021
100
2022
98
2023
97
2024
nog
Eventuele toelichting:
Niet gescheiden ingezameld huishoudelijk afval.
Hernieuwbare elektriciteit
%
2021
272
2022
394
2023
377
2024
nog
niet bekend
,
,
,
niet bekend
Eventuele toelichting:
4. Sociaal Hardenberg
Jeugd , jeugdhulp en onderwijs Wat willen we bereiken? De jeugd heeft de toekomst. We willen de jeugd een goede start geven. Door ze veilig en gezond op te laten groeien. In een omgeving waar ze vrienden kunnen maken waar ruimte is voor buitenspelen bewegen en sporten. En waar ze kunnen meedoen. We bieden jongeren alle kansen om hun talenten te ontwikkelen. In de samenleving en op school. Als gemeente helpen we met een laagdrempelig en ,
toegankelijk netwerk. Bij een goede start hoort ook goed onderwijs. In schoolgebouwen die passend duurzaam en van goede kwaliteit zijn. We werken aan betere en tijdige jeugdhulp op een juiste plek en wanneer dit nodig is in een beheersbaar en duurzaam financieel stelsel.
,
,
,
Wat wilden we gaan doen in 2024 (het plan)? 1. We onderzoeken hoe we de ondersteuning
samenwerking rondom het veilig en gezond opgroeien van kinderen kunnen versterken. Daarbij houden we rekening met de Hervormingsagenda Jeugd van Rijk en gemeenten. Samen met de jeugdgezondheidszorg het onderwijs en maatschappelijke partners • onderzoeken hoe we de aanpak 'opgroeien in een kansrijke omgeving' van het Trimbos instituut verder kunnen inzetten. Om aan te sluiten bij de behoeften van onze jeugdigen brengen we de wensen t. a. v. vrijetijdsbesteding in de avond en weekenden in kaart. en
,
59
•
We versterken de inzet op preventie door te onderzoeken op welke manier we het voorliggend veld kunnen versterken bijvoorbeeld met meer inzet van jongerenwerk. De rol van jeugdconsulenten bij huisartsen ontwikkelen we op basis van evaluatie door. We zetten in op een goede toeleiding en tijdige ondersteuning op de juiste plek door het ,
• •
versterken van de samenwerking tussen aanbieders van jeugdhulp en onze sociale wijkteams. • We zetten in op het voorkomen en verkorten van thuiszitters in het onderwijs. We streven naar minder versnippering en een betere samenwerking in de • jeugdbescherming. Daarvoor gaan we met Veilig Thuis Gecertificeerde Instellingen (jeugdbescherming) en de raad voor de kinderbescherming in regionaal verband na hoe we beter samen kunnen werken. Hierbij betrekken wij de toekomstvisie jeugdbescherming. • We werken aan tijdige en goede ondersteuning van kinderen binnen een houdbaar en betaalbaar stelsel. Aan de hand van de hervormingsagenda Jeugd en kansen die wij lokaal zien werken we aan voortdurende verbetering. We zorgen voor een uitwerking van de agenda en de acties die we inzetten. We voeren de Lokale Educatieve agenda uit. Met het onderwijs maken wij in 2023 afspraken over wat wij in 2024 gaan doen. In elk geval gaan we in samen met het onderwijs aan de slag ,
,
2.
met:
de pilot Jeugd in Balans ( voorheen 'Angst en Depressie') in het hele voortgezet onderwijs. Wij doen dit samen met het onderwijs GGD en Samen Doen. Het evalueren van de pilot met de kansencoaches. We willen waardevolle activiteiten op • een structurele manier voortzetten. • De inzet van de activiteiten uit het Nationaal Plan Onderwijs zoals die in 2023 zijn ingezet. Het NPO programma zetten we in om jongeren die achterstanden of vertraging hebben opgelopen als gevolg van de Covid -19 hebben opgelopen te ondersteunen. • Het voortzetten van het programma 'Eerlijke Kansen' waar nodig of gewenst sturen we dat bij vanwege de afspraken die wij maken in de Lokaal Educatieve agenda en de ervaringen die wij hebben met de inzet van activiteiten binnen dit programma. We geven uitvoering aan het Integraal Huisvestingsplan voor het basisonderwijs. Bij het opstellen van de begroting moet de gemeenteraad nog besluiten wat wij hiervoor in 2024 moeten uitvoeren. We onderzoeken op welke wijze een Integraal Huisvestingsprogramma Voortgezet Onderwijs een bijdrage kan leveren aan goede onderwijshuisvesting in de toekomst en welke verantwoordelijkheid de gemeente heeft in het realiseren hiervan. Oekraïners en andere vluchtelingen bieden we onderwijs aan. We onderzoeken de noodzaak van extra onderwijshuisvesting. •
Het verbreden
van
,
,
3.
4.
5.
Wat hebben we daarvoor gedaan in 2024 (het resultaat)? 1. Versterken veilig en gezond opgroeien van kinderen • In 2024 hebben we verdere stappen gezet in het verbeteren van de ondersteuning van kinderen en hun gezinnen. De Hervormingsagenda Jeugd blijft daarbij ons richtinggevend
kader waarbij we de kansen en mogelijkheden in onze gemeente optimaal benutten gebaseerd op het Hardenbergs model voor ondersteuning. Net als in voorgaande jaren hebben we ons ook in 2024 gericht op preventie en normaliseren. We blijven continu kijken waar we kunnen investeren in samenwerking ,
,
60
tussen de verschillende domeinen om
visie verder uit te werken en concreet te maken. Dit biedt kansen om de jeugdhulp effectiever en toekomstbestendig in te richten. De ingezette lijn in onze lokale hulpverleningsketen komt steeds beter tot uiting in de dagelijkse praktijk. Jeugdhulpaanbieders werken nauw samen met de gemeente om de visie verder te concretiseren en hun handelen daarop af te stemmen. In gesprekken met aanbieders bespreken we steeds vaker hoe onze visie vertaald wordt naar concreet handelen en wat dit betekent voor de inrichting van de hulpverlening. Door deze gezamenlijke inspanningen versterken we de integrale aanpak van jeugdhulp gericht op preventie normalisatie en duurzame samenwerking. Het onderwerp 'opgroeien in een kansrijke omgeving' van het Trimbos Instituut is ook een onderdeel van de paragraaf Gezondheid (1. 4. 1. 4. 3. We hebben daar de verantwoording voor dit onderwerp gecombineerd en beschreven). Het voorliggend veld is versterkt door een intensievere inzet van het jongerenwerk (uitbreiden van de inzet met 108 uur). Elke school voor voortgezet onderwijs heeft gebruik gemaakt van inzet vanuit het jongerenwerk gericht op het versterken van preventie met aandacht voor de specifieke behoeften en mogelijkheden. De bekostiging van deze extra inzet komt uit Nationaal Plan Onderwijs (NPO) gelden. De inzet van de jeugdconsulent bij de huisarts is in 2024 geëvalueerd.
Hieruit blijkt dat de inzet van de jeugdconsulent tot tevredenheid heeft geleid bij de huisartsen en jeugdconsulenten; de pilot heeft dus bijgedragen aan de samenwerking tussen huisartsen en Samen Doen. Deze sterkere verbinding tussen huisartsen en lokale teams is een van de actiepunten uit de Hervormingsagenda Jeugd. Door de inzet van de jeugdconsulenten wordt meer naar de context van de jeugdige gekeken en wordt de hulpvraag of passender beantwoord of genormaliseerd in plaats van gemedicaliseerd. Op basis van deze positieve evaluatie is besloten om de inzet van de jeugdconsulent bij de huisarts met 9 uur uit te breiden en structureel te maken. De perceelbijeenkomsten met onze lokale jeugdhulpaanbieders hebben we in 2024 meermaals georganiseerd. In deze perceelbijeenkomsten wordt met elkaar gesproken over wat we zien in het jeugdhulpgebruik bij de Hardenbergse jeugd en op welke wijze jeugdhulpaanbieders sociaal wijkteams en de gemeente hun samenwerking kunnen verbeteren om nog betere hulp te verlenen aan de jeugd. Wanneer mogelijk zetten we dit om in concrete afspraken om de hulpverlening aan jeugdigen en hun gezin te verbeteren. Dit heeft dit jaar geleid tot concrete verbetering in de samenwerking in de hulpverlening aan de jeugdige zoals de verkorte verwijsroute en doorontwikkeling van de triagetafel.
Samen met het onderwijs is een start gemaakt om de bestaande thuiszittersaanpak voor leerlingen te verbeteren. Doel van deze verbetering is om beter in te spelen op de behoeften van leerlingen die tijdelijk of langdurig niet deelnemen aan onderwijs en hen zo snel mogelijk weer toegang te geven tot passend onderwijs. De aanpak wordt versterkt door de samenwerking te intensiveren tussen school gemeente en zorg- en welzijnspartners om thuiszitters sneller te identificeren en tijdig passende ondersteuning te bieden. Ook wordt er voor elke thuiszitter een individueel ondersteuningsplan opgesteld zodat we kunnen voorzien in de specifieke behoeften van de leerling. En door aandacht te blijven houden voor efficiëntere communicatie tussen de betrokken partijen zorgen we dat er sneller en effectief gehandeld wordt. onze
,
,
•
•
,
•
•
,
,
,
•
,
,
,
61
•
In de jeugdhulpregio IJsselland waartoe ook de gemeente Hardenberg behoort is in 2024 sterk de nadruk gelegd op verbetering van de jeugdbeschermingsketen. We zijn in ,
,
regionaal verband verder gegaan met de doorontwikkeling en implementatie van het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming. Dit heeft geresulteerd in verschillende pilots en proeftuinen. Vanuit Hardenberg voeren we een pilot uit op het verbeteren van de samenwerking tussen de volwassen GGZ en jeugdhulp. Vanuit het Toekomst scenario werken we aan de ontwikkeling van regionale veiligheidsteams (RVT's). RVT’s bieden specialistische kennis voeren onderzoek uit en werken nauw samen met lokale teams. Dit zorgt voor eenvoudige gezinsgerichte hulp met een vast aanspreekpunt voor gezinnen en een betere aanpak van onveilige thuissituaties. 2. Uitvoeren: Lokale Educatieve Agenda In 2024 is de pilot Jongeren (JIB) in Balans omgezet naar een project. We hebben de inzet • van JIB-medewerkers uitgebreid naar alle voortgezet onderwijs scholen in de gemeente Hardenberg. Alle JIB-medewerkers volgen intervisiebijeenkomsten waarin de doorontwikkeling van de rol en het bespreken van het gedachtegoed achter JIB normaliseren centraal staat. • In 2024 is de huidige ondersteuningsstructuur op de basisscholen geëvalueerd in samenwerking met de ondersteuningsteams van elke school. Tijdens deze evaluaties is ook aandacht besteed aan de rol van de kansencoach en hoe deze o. a. bijdraagt aan het versterken van de bestaande samenwerkingen.
In 2025 wordt hier een vervolg aan gegeven: de uitkomsten van de evaluaties worden gedeeld en we kijken met het onderwijs en de partners op welke wijze invulling gegeven kan worden aan de behoeftes van de basisscholen. • In 2024 hebben we vanuit de NPO-middelen op een aantal scholen de bibliotheek in gezet. Ook Boekstart in de kinderopvang heeft op een aantal kinderopvang locaties een start gemaakt. De inzet van het jongerenwerk op school in relatie tot de huiskamer is gemonitord en geëvalueerd. De uitkomsten hiervan worden meegenomen in de verdere doorontwikkeling binnen de besteding van de NPO-middelen die tot halverwege 2025 beschikbaar zijn. • Ook in 2024 heeft het basisonderwijs gebruik kunnen maken van het programma ‘Eerlijke Kansen’. Vanuit de onderwijsachterstandsgelden (GOAB) heeft het basisonderwijs inzet gepleegd om taal en/ of leesachterstanden bij te werken en taal- en leesontwikkeling te stimuleren. Tevens richt het programma zich op anderstalige leerlingen (NT2). • In netwerkbijeenkomsten wordt stilgestaan bij onderwerpen die direct raken aan de missie en visie vanuit Jeugd en Onderwijs. Er zijn drie werkgroepen actief: Gezien en gehoord worden; Doorgaande leerlijn; Opgroei mogelijkheden en leefbaarheid versterken. In 2024 is afgesproken dat de werkgroepen in 2025 met concrete resultaten komen.
• Daarnaast is besloten om het LEA indien nodig te gebruik voor het wettelijk verplichte Op overeenstemming Georganiseerd Overleg (OOGO). In 2024 hebben we het leerlingenvervoer samen met het Wmo-vervoer en • jeugdwetvervoer opnieuw aanbesteed. De planning was om het nieuwe contract in te laten gaan op 1 augustus. Er kwam een rechtszaak tussendoor waardoor de start van het contract is uitgesteld tot 1 januari 2025. In de maanden september - december 2024 hebben we het nieuwe contract goed kunnen implementeren. De start van het contract is goed verlopen. ,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
62
3. In 2024 hebben we verder uitvoering gegeven aan het Integraal Huisvestingsplan 2020 (IHP). Dat heeft geresulteerd in besluiten over investeringen in onder andere de nieuw te
bouwen Kindcentrum Baalderhof in Baalder het opheffen van de OBS De Ontdekking in Baalder via een fusie met de OBS 't Spectrum in Baalderveld de start van OBS De Marsweijde en GBS Doekesschool in de semipermanente lokalen in Marslanden II het vestigen van een deel van De OpStap (twee klassen) in de voormalige school De Expeditie en de aanbesteding (door het schoolbestuur) van de renovatie van CBS De Ark in Dedemsvaart. Daarnaast heeft een aantal schoolbesturen (SKOT en Hannah) nieuwe verzoeken ingediend die geen onderdeel zijn van het IHP 2020. De discussienotitie over de ontwikkeling van het (Integraal) Kind Centra is besproken met de schoolbesturen. Het voorkeursscenario waarbij de gemeente voorfinanciert in kinderopvangruimten in bestaande en nieuw te bouwen scholen vraagt nog om nadere uitvoeringsafspraken. 4. In 2024 hebben de scholen voor voortgezet onderwijs binnen de gemeente Hardenberg gezamenlijk en in afstemming met de gemeente het proces doorlopen om te komen tot een gezamenlijke visie op Voortgezet Onderwijs. Deze visie wordt op hoofdlijnen onderschreven door de gemeente. Deze visie is de basis waarop we in 2025 gezamenlijk met de scholen gaan werken om te komen tot een IHP Voortgezet Onderwijs. De eerste gesprekken over het proces zijn eind 2024 gevoerd en worden in 2025 vervolgd. 5.
In 2024 zijn we opnieuw in gesprek gegaan met de schoolbesturen van Het Vechtdal College Greijdanus en De Nieuwe Veste/de Taalschool en de OpStap om de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de onderwijshuisvesting van de anderstalige leerlingen in Hardenberg (Taalschool en de OpStap) opnieuw onder de aandacht te brengen. Met de verhoging van onze bestuurlijke opgave voor opvang van Oekraïense vluchtelingen verwachten wij dat het aantal anderstalige leerlingen zal toenemen. Gezien de fluctuaties hierin en de (mogelijke) overcapaciteit in een aantal VO scholen willen wij de huidige onderwijscapaciteit hiervoor benutten. ,
,
,
,
,
,
,
Wmo en participatie Wat willen we bereiken? ‘Meedoen’ is de basis van ons minimabeleid. Want werk en onderwijs zijn als dat mogelijk is de beste manieren om je dag in te vullen. We ondersteunen inwoners op een eenvoudige en genereuze manier. Ook als het door actuele ontwikkelingen nodig is helpen we. Denk aan de hoge energieprijzen. Soms zijn er problemen of gaat het even niet zo goed. Meestal kunnen inwoners samen met familie of de omgeving een oplossing vinden. Als er meer nodig is bieden we laagdrempelige en praktische ondersteuning. Zo versterken we de veerkracht van inwoners in moeilijke situaties. ,
,
,
,
Wat wilden we gaan doen in 2024 (het plan)? 1. We bieden algemene voorzieningen om de veerkracht van inwoners te ondersteunen. Dat
doen we door het versterken van samenwerking van professionele en vrijwilligersorganisaties die de dorpen en wijken in Hardenberg actief zijn. We onderzoeken de taak en rol van onze Samen Doen teams in relatie tot andere organisaties die ondersteuning aan onze inwoners geven.
2.
We actualiseren het armoedebeleid. Dat beleid is bedoeld om inwoners in hun bestaanszekerheid te helpen.
63
3.
4.
We willen met
armoedebeleid ook inwoners en gezinnen bereiken die nu soms geen gebruik maken van bestaande regelingen. We vereenvoudigen allerlei regelingen waarmee we het armoedebeleid uitvoeren. We gaan in elk geval door met de inzet van de 'armoede regisseur'. Vanaf 2025 zijn wij (financieel) verantwoordelijk voor de uitvoering van beschermd wonen en beschermd thuis. In 2024 voeren onze lokale Samen Doen teams al de indicatiestelling uit. We maken afspraken met zorgaanbieders en de woningbouwvereniging om aan inwoners die van beschermd wonen zelfstandig kunnen wonen een woning en begeleiding kunnen krijgen (beschermd thuis). We zorgen voor opvang van asielzoekers en Oekraïense ontheemden. En we bieden hen bestaanszekerheid met werk leefgeld en/of onderwijs. We onderzoeken op welke manier we Wmo huishoudelijke hulp het beste vorm kunnen geven. We betrekken hierbij de kostprijs en arbeidsmarktvraagstukken. We blijven ons actief inzetten om net als in de voorgaande jaren de positieve resultaten in het bemiddelen van kwetsbare doelgroepen naar de arbeidsmarkt ook in 2024 te realiseren Daarnaast werken wij samen met onze netwerkpartners in regionaal verband aan de ontwikkeling van leerwerkcentra. Een leerwerkcentrum levert een bijdrage aan het vitaal houden van mensen die op de arbeidsmarkt actief zijn (‘een leven lang ontwikkelen’). ons
,
5.
,
6. 7.
,
,
.
,
Wat hebben we daarvoor gedaan in 2024 (het resultaat)? 1. De volgende projecten hebben bijgedragen aan de ondersteuning
de veerkracht van de
van
inwoners van Hardenberg: • de Scheidbox - preventie gericht op kinderen in scheidingssituaties • De Hoofdzaak - voorliggende vorm van dagbesteding geheugenproblemen Jongeren in Balans - project waarbij zorgen van jongeren zo veel mogelijk genormaliseerd • worden d. m. v. contact en luisteren te organiseren • Inzet van jongerenwerk op scholen en Buur&Zo - pilot buurtconciërges die ondersteunen bij het langer en zelfstandig thuiswonen. • ,
,
,
Het onderzoek naar de taken rollen en verantwoordelijkheden
van onze
,
Samen Doen-teams in relatie
tot andere organisaties zoals welzijn heeft waardevolle inzichten opgeleverd. Hoewel het onderzoek nog niet volledig is afgerond worden de eerste opbrengsten meegenomen in het reeds ingezette vervolgtraject om de samenwerking te verstevigen. We blijven daarbij aandacht houden voor de ,
,
,
verdere ontwikkeling van taken rollen en verantwoordelijkheden. Daarnaast volgen we nauwlettend de landelijke ontwikkelingen zoals IZA GALA de Hervormingsagenda Jeugd en het richtinggevend kader voor de toegang tot het sociaal domein. De opgedane inzichten zijn verwerkt in de raadsinformatiesessie van het najaar van 2024 en worden meegenomen in opdrachten en subsidies voor 2025. Tot slot nemen we de opgedane kennis mee in de ontwikkelingen met betrekking tot een stevig lokaal team en zal deze informatie t. z. t. ook gedeeld worden met de raad. ,
,
,
,
2. In het laatste kwartaal van 2024 is het geactualiseerde armoedebeleid vastgesteld met de naam: Beleid financiële bestaanszekerheid. Het beleid bevat uitgangspunten over armoede ,
schuldhulpverlening en de lokale vertaling van de Participatiewet. We blijven de armoede regisseur incidenteel inzetten en evalueren de opbrengsten van deze inzet. We gaan door met de
64
vereenvoudiging van regelingen. En gaan de link tussen minimabeleid en beleid op ondersteuning bij werk en re-integratie versterken. 3. We zien dat een aantal minimaregelingen meer zijn benut dan voorgaande jaren. Het is niet bekend of dit nieuwe aanvragers betreffen. Ketenpartners en ervaringsdeskundigen zijn positief over de inzet
de armoederegisseur. We hebben afgesproken de effecten van de inzet in 2025 zo concreet mogelijk te evalueren. We zijn gestart met de implementatie van 2 actiepunten vanuit het project Simpel Switchen: • Het ambtshalve verstrekken van de individuele inkomenstoeslag en het sociaal cultureel fonds; • Het mogelijk maken van een 3 in 1 aanvraag voor bijstand kwijtschelding en het sociaal cultureel fonds. Het streven is om dit af te ronden in de loop van 2025. van
,
4. De voorbereidingen voor de uitvoering van de Pilot Beschermd Thuis zijn in 2024 gestart. Vijf Zorgaanbieders (LIMOR RIBW Baalderborggroep JP van de Bent-stichting en Beter Thuis Wonen) Vechtdal Wonen De Stuw en onze lokale Toegang Samen Doen werken daarin nauw samen. Het doel ,
,
,
,
,
is om de komende jaren voor 20 inwoners op basis van Beschermd Thuis een plek te realiseren waarin zij zo zelfstandig mogelijk kunnen functioneren. Daarnaast is een project gestart om geclusterd Beschermd Thuis te realiseren. Dat is een vorm van community-wonen waarin zes inwoners terecht kunnen. Ook die voorbereidingen leiden in 2025 tot de eerste huisvesting van inwoners op deze nieuwe manier. Omdat het niet mogelijk bleek om opvangcapaciteit ten bate van Beschermd Wonen uit te breiden is binnen de regio geld met betrekking tot 2023 over. Die middelen (€34 miljoen) zijn in 2024 verdeeld over de regiogemeenten. Over 2024 is dat voor een bedrag van ca. €32 miljoen deze is eveneens al verantwoord in 2024. ,
,
,
,
,
5. Vanuit de gemeente zijn Oekraïense vluchtelingen ondersteunt bij het vinden van werk. Ruim 70% van de volwassen vluchtelingen heeft werk. Aan de vluchtelingen die niet werken is leefgeld verstrekt. Er zijn processen ingericht om de wettelijk verplichte eigen bijdrages te innen van werkende
Oekraïners. In december 2024 zijn de eerste eigen bijdrages opgelegd. We bieden Oekraïense vluchtelingen de mogelijkheid tot het volgen van taalonderwijs. In 2024 is dit onderwijs op drie locaties ingericht. 6. In het vierde kwartaal 2024 is gestart met de visie ontwikkeling
Huishoudelijke hulp (HH). Er is gekeken de ontwikkelingen in het aantal cliënten de algemene en maatwerkvoorziening HH over de afgelopen drie jaar. Er is gesproken met de huidige drie leveranciers en enkele gemeenten over eventuele nieuwe inzichten op dit onderwerp. Daarnaast is geïnventariseerd welke aspecten de komende jaren van invloed zijn op HH en wat dit betekent. In de eerste helft van 2025 wordt de raad bij de visie-ontwikkeling betrokken waarna vaststelling volgt. naar
op
van
7. De doelgroep die we ondersteunen is steeds lastiger bemiddelbaar
werk. We hebben ingezet op scholing van uitvoeringsprofessionals zodat zij meer inzicht ontwikkelen in die belemmeringen bijvoorbeeld GGZ problematiek. naar
,
65
Het jaar 2024 was het tweede uitvoeringsjaar in het project “Iedereen die wil en kan werken aan het werk”. Een project van waaruit inwoners die lastig bemiddelbaar zijn naar werk vanuit een specifieke
aanpak worden ondersteund. Er is gestart met een evaluatie de eerste resultaten zijn positief. In regioverband is de re-integratieverordening herzien. In Hardenberg is deze op lokaal niveau vastgesteld. De verordening biedt extra instrumenten ter ondersteuning in arbeidsmiddeling. De regionale werkcentra zijn in ontwikkeling. We kennen al een werkcentrum deze dienstverlening wordt (gezien de wettelijke opgave) doorontwikkeld. ,
,
Gezondheid Wat willen we bereiken? We zorgen met elkaar voor een gezonde leefomgeving en een gezondere samenleving. En we brengen we hulp en ondersteuning dichtbij onze inwoners. We bieden onze jeugd een kansrijke en veilige
omgeving om op te groeien. We komen de afspraken uit het Gezond het sportakkoord en het lokaal preventieakkoord na.
Actief Leven Akkoord (GALA)
en
,
Wat wilden we gaan doen in 2024 (het plan)? 1. Samen met de jeugdgezondheidszorg het onderwijs en maatschappelijke partners werken we aan de aanpak 'opgroeien in een kansrijke omgeving' van het Trimbos instituut. Deze aanpak ,
richt zich op het vergroten van het welbevinden in het onderwijs ontwikkelen van activiteiten en talentontwikkeling in de vrije tijd en het versterken van de positie en betrokkenheid van ouders. We komen met een samenhangende aanpak voor gezondheid sport cultuur en sociaal domein. Om gemeenten in staat te stellen dit te doen bundelt het Rijk diverse geldstromen. We schrijven voor eind 2023/begin 2024 een plan met de activiteiten waarmee we vanuit deze gebundelde financiering aan de slag gaan. We voeren landelijke campagnes uit ten behoeve van diabetes en roken. We voeren de activiteiten uit aan de hand van het gezondheidsbeleid dat wij in 2023 hebben vastgesteld. Bij het opstellen van deze begroting moet dit beleid nog worden vastgesteld. ,
2.
3. 4.
,
,
Wat hebben we daarvoor gedaan in 2024 (het resultaat)? 1. Opgroeien in een Kansrijke omgeving Op basis van het onderzoek onder leerlingen van klas 2 en 4 van het voorgezet onderwijs uitgevoerd in november 2023 werken we samen met onze maatschappelijke partners en Halt en Tactus aan een ,
,
omgeving die gezondheid en welbevinden van kinderen bevordert. Hierbij kijken we naar het onderwijs ouders vrije tijd en de buurt. We doen dat zo integraal mogelijk. Zo slaan we via jongerenwerk binnen school een brug tussen onderwijs en de buurt. Op een aantal scholen geven we dit gezamenlijk vorm met een zogenoemde ‘huiskamer’. Op andere scholen werken we via een sportief en cultureel aanbod in de binnen -en buitenschoolse omgeving via het programma 'Homebase'. De pilot hiervan hebben we verlengd. Samen met onze partners hebben we een plan uitgewerkt voor een interventie waar we jongeren ouders en scholen betrekken op het thema opgroeien in de pubertijd. We gaan dit uitvoeren in 2025. ,
,
,
Met 95 deelnemende jongeren was het Maatschappelijk Dienst Tijd project (MDT) een goede aanvulling op het aanbod voor talentontwikkeling. We hebben subsidie verleend aan scholen die een
gezond plein in willen voeren. Hiervan is er één gerealiseerd en zijn er elf aanvragen voor een startsubsidie ontvangen. Samen met de Jeugdgezondheidszorg stimuleren we scholen om een groen en
66
" Gezonde school " te worden. Er zijn nu twaalf scholen waar extra aandacht is voor gezonde voeding en het stimuleren van bewegen. In de vrije tijd bieden we tijdens de Gewoon Actief weken
beweegprogramma's aan. Voor kinderen in de basisschoolleeftijd en hun ouders hebben we wandelen fietsroutes geactualiseerd onder de naam Joggem Moves. Ook bieden we blokken van lessen aan waarin kinderen hun vaardigheid in bewegen verder kunnen ontwikkelen. Twaalf straten in onze gemeente zijn 'kinderstraten' waar de buurtbewoners het spelen op straat activeren.
,
Naast het onderwijs zijn de verenigingen voor jongeren een belangrijke omgeving. We stimuleren via kennismakingsprogramma's dat zij meer gaan bewegen bij verenigingen. Het is hierbij belangrijk dat
hierbij een veilige omgeving bieden. We ondersteunen verenigingen onder andere door hulp bij verantwoord alcoholgebruik en een rookvrije accommodatie het invoeren van een vertrouwenscontactpersoon door verbindingen te leggen met de armoederegisseur het ontwikkelen van een gedragscode of het aanvragen van subsidie voor sociale cohesie. Vanuit onze ambitie dat iedereen mee moet kunnen doen is er een medewerker aangesteld met extra aandacht voor inclusiviteit en aangepast sporten. we
,
,
,
2. Integraal Zorg Akkoord (IZA) en Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Met een samenhangende domeinoverstijgende aanpak willen we bereiken dat zorg in de toekomst toegankelijk en betaalbaar blijft. In het IZA werken we in het regionaal verband Samen Gezond
IJsselVecht (SGIJV) samen aan de doelen binnen een drietal coalities: Gezondheid & Preventie Mentaal Welbevinden en Vitaal ouder worden. Concrete resultaten verwachten we in 2025. Kanttekening is dat op landelijk niveau de VNG namens gemeenten de gesprekken binnen het IZA hebben opgeschort. Reden hiervoor is dat gemeenten bij de tussenevaluatie van de looptijd eind 2024 geconstateerd hebben dat zij geen gelijkwaardige partner zijn binnen het akkoord. En dat de gevolgen van de uitvoering van het IZA voor het sociaal domein bieden de gemeenten onvoldoende financiële zekerheid om structureel uitvoering te kunnen geven aan de plannen. We geven samen met onze lokale partners uitvoering aan het GALA en zijn regievoerder voor de inrichting van vijf keten-aanpakken op het gebied van preventie en gezondheid. Dit zijn; Kansrijke Start (eerste 1. 000 dagen van het kind) Welzijn op Recept Vitaliteitsteams (gericht op overgewicht bij volwassenen) Kinderen naar Gezond Gewicht en Valpreventie. Op basis van de eerste drie ketens zijn interventies uitgevoerd. Voor Kinderen naar Gezond Gewicht en Valpreventie verwachten we deze in het eerste deel van 2025. Voor de financiering hiervan maken we gebruik van de beschikbare regelingen in het GALA. ,