Gemeente Hardenberg jaarrekening 2024 (incl. controleverklaring, pag. 268) (geanonimiseerd)
Tekst van het document
initiatieven vanuit de samenleving op dit gebied zoals van Plaatselijk Belang Radewijk en brengen de uitkomsten daarvan actief in bij de provinciale programma's. Een aantal gezamenlijke initiatieven wordt ondersteund. Daarnaast wordt doorverwezen naar subsidieprogramma's van de provincie. Bijgedragen wordt aan het Leaderprogramma waar initiatieven voor verbrede landbouw financieel ondersteund kunnen worden. We dragen bij aan het project Toekomstgerichte Erven. In dit kader wordt nu onderzocht in hoeverre deze aanpak in aanmerking komt voor rijksfinanciering voor Sociaal Economische Begeleiding. In 2024 zijn weer acht bijeenkomsten voor de agro-carrousel georganiseerd en een praktijkdag voor Regeneratieve landbouw. Praktijknetwerken voor eiwitteelt en voor regeneratieve landbouw worden ondersteund. Samen met LTO Noord is een projectvoorstel ontwikkeld voor een regionaal agro-netwerk. Dit wordt in 2025 ingebracht voor financiering vanuit de Regiodeal Regio Zwolle. Door met name de problematiek op het gebied van stikstof en vergunningverlening is het aantal ontwikkelplannen van agrarische ondernemers beperkt en ligt de nadruk op de invulling van stoppende bedrijven waaronder een aantal deelnemers aan de Landelijke Beëindigingsregeling Veehouderijlocaties.
Als basis voor een agenda voor een vitale agrarische sector en een vitaal landelijk gebied is een landbouwanalyse opgesteld en besproken met ondernemers en andere deskundigen. De agenda zal in het voorjaar van 2025 worden afgerond. ,
2.
,
,
.
3.
4.
5. 6.
,
7.
Woningbouw Wat willen we bereiken?
Woningbouw We zijn een aantrekkelijke gemeente om te wonen te werken en te ondernemen. Via het versnellingsprogramma Wonen zorgen we voor een meer divers en kwalitatief goed woningaanbod. In de komende jaren willen we zorgen voor de bouw van 400 extra nieuwe woningen per jaar. De ontwikkeling van nieuwe woongebieden in Dedemsvaart en Balkbrug is hiervoor belangrijk. Nieuw gebouwde woningen staan in een gezonde leefomgeving die kwaliteit heeft. Met veel groen toegankelijke voorzieningen en een goede infrastructuur. De bouw van meer woningen brengt directe en indirecte werkgelegenheid met zich mee. Hiermee versterken we onze sociaaleconomische positie. ,
,
In december 2022 ondertekenden de rijksoverheid provincie en gemeenten in West Overijssel de Woondeal. De Woondeal wordt vertaald in regionale afspraken. Onze ambities op het gebied van woningbouw zijn geborgd in deze deal. Voor ons zorgt de Woondeal voor meer regionale ,
samenwerking. De WVG-gebieden In Balkbrug en Dedemsvaart zijn sleutelprojecten in de Woondeal. Deze projecten moeten ook voldoen aan het concept van het ‘nieuwe wonen’. Daarbij voldoen wijken en woningen 26
voldoen aan de behoeften en uitdagingen van de huidige en toekomstige tijd. De wijken zijn duurzaam betaalbaar en toekomstbestendig ,
Nieuwe wetgeving en de veranderde woningmarkt vragen om een vernieuwd en gewijzigd integraal woon(zorg)beleid. Daarin hebben we aandacht voor de volgende zaken. • Maatwerk in het woningbouwprogramma per kern. • Regionale samenhang. Meer monitoring. • Meer inzet van specifieke instrumenten om doelgroepen te ondersteunen bij het invullen van • de woonvraag. • Huisvesting van diverse aandachtsgroepen zoals statushouders arbeidsmigranten uitstroom intramuraal wonen. • Specifieke huisvesting voor de groep ouderen. • Inzetten op armoedebeleid vanwege stijgende woonlasten. De woonlasten betaalbaar houden door inwoners te wijzen op regelingen om te verduurzamen en inwoners financieel te ondersteunen. • Het terugdringen van de wachtlijsten van actief-woningenzoekenden naar een sociale huurwoning. ,
,
,
De opgave wordt breder. Dat heeft zijn weerslag op de prestatieafspraken tussen de woningcorporatie huurdersorganisaties en de gemeente. Het vraagt ook integrale beleidsvorming rond wonen en
daaraan gekoppelde andere beleidsterreinen zowel binnen als buiten onze gemeentelijke organisatie. ,
Wat wilden we gaan doen in 2024 (het plan)?
Woningbouw 1. We vernieuwen het integraal woon(zorg)beleid. Het beleid richt zich op samenhang met andere beleidsterreinen zoals duurzaamheid leefbaarheid/veiligheid natuurinclusief inclusieve woonwijken en dorpen passend bij de behoefte. We doen eerst onderzoek naar de woningbehoefte van verschillende doelgroepen. We maken ook een uitvoeringsprogramma. 2. We gaan verder met het maken van een maatlat voor klimaatadaptief en natuurinclusief bouwen. We implementeren dit in de organisatie. 3. We voeren het Versnellingsprogramma Woningbouw uit en zorgen voor de bouw van (gemiddeld) 400 woningen. 4. We vernieuwen de prestatieafspraken met woningcorporatie Vechtdal Wonen en de huurdersorganisaties. Zo stemmen we het beleid van de gemeente en dat van Vechtdal Wonen voor de thema’s beschikbaarheid betaalbaarheid en leefbaarheid op elkaar af. Op basis van de prestatieafspraken over 2023 komen er in 139 nieuwe sociale huurwoningen op de woningmarkt. 5. We maken concrete afspraken met marktpartijen om het bouwtempo te verhogen. Dat gebeurt met behulp van financieringsmiddelen vanuit onder andere de rijksoverheid. Ook maken we afspraken over de bouw van verschillende type woningen die passen bij de kernen. Hierbij hebben we speciale aandacht voor starters senioren en andere bijzondere doelgroepen. Een subsidiecoördinator ondersteunt ons hierbij. 6. We zetten in op meer woningen senioren.
Ook onderzoeken we hoe we senioren kunnen ondersteunen bij het doorstromen naar een meer geschikte woning. ,
,
,
,
,
27
,
7.
In de kleinere kernen zetten we in op de bouw van woningen voor starters en ouderen vanuit
Collectief Particulier Opdrachtgeverschap. 8. We starten de procedure en besluitvorming rond een structuurvisie voor de gebieden in Dedemsvaart en Balkbrug waar een voorkeursrecht geldt (Wet Voorkeursrecht Gemeenten). 9. We starten met de ruimtelijke procedure voor verschillende omgevingsplannen. Zoals voor de woongebieden: • De Kuilen III in Bruchterveld ’t Refter fase 2 in Sibculo • 10. We gaan verder met bestemmingsplannen en uitgebreide vergunningsprocedures voor woongebieden zoals: • Locatie Moerheim Kwekerij • Garstlanden fase 3 • Mulo locatie (Hardenberg) • Slagharen-Noord • Locatie Magnolia (Dedemsvaart) • Clara Feyoena (Hardenberg) 11. We maken het (door)bouwen van woningen maximaal mogelijk in gebieden waar het bestemmingsplan al klaar en onherroepelijk is zoals in: • Marslanden II fase 2 ,
,
•
Havezate Es
Vechtzone De Spinde • • Zwarte Markt (Slagharen) • Lutten De Wieken fase 2 De Meerstal fase 2 (Kloosterhaar) • 12. We ontwikkelen alternatieve woonvormen. Hierbij kijken we naar geschikte locaties en voor welke doelgroepen deze alternatieve woonvormen geschikt zijn. 13. We geven extra publiciteit aan de Startersregeling en de Verzilverlening. 14. We breiden de formatie voor het maken en uitvoeren van het Woonbeleid met 1 fte uit. •
,
Wat hebben
we
daarvoor gedaan in 2024 (het resultaat)?
Woonbeleid 1.
Het Woningmarktonderzoek 2024 is afgerond. De resultaten uit dit onderzoek hebben wij met uw raad gedeeld in een informatieve bijeenkomst. In deze bijeenkomst hebben wij ook het vervolgproces met u besproken. Een vervolgproces om te komen tot geactualiseerd
woonbeleid in de vorm van een Volkshuisvestingsprogramma waarin o. a. de uitkomsten uit het woningmarktonderzoek worden verwerkt. We laten ons hierbij ondersteunen door een extern adviesbureau. Een vervolgopdracht is inmiddels gegeven. Het proces om te komen tot een beleidskader huisvesting arbeidsmigranten is gestart. Wij willen onze arbeidsmigranten goed passend en veilig huisvesten. Het proces bestaat uit twee fases. De eerste fase is met name gericht op het scherper in beeld krijgen van waar en hoeveel arbeidsmigranten woonachtig zijn in de gemeente en waar de arbeidsmigrant werkt. Hiervoor zijn gesprekken gevoerd binnen en buiten de organisatie. Dit heeft geresulteerd in een eerste beeld van beleidsopgaven kansen en knelpunten. Dit alles is vertaald naar uitgangspunten die wij inmiddels met u hebben gedeeld. Dit resultaat is mede tot stand gekomen door input van ,
2.
,
,
28
diverse stakeholders. Deze uitgangspunten stellen de kwantitatieve en kwalitatieve opgave scherp waar het beleid mogelijk op kan zijn gericht. Het gaat om een integraal beeld van fysieke en sociale aspecten. Hiermee is de eerste van twee fases afgerond. ,
Uitwerking regelingen 3. Regeling Pré-mantelzorgwoning Twee concept verzoeken zijn omgezet naar een aanvraag omgevingsvergunning. Verder zijn nog twee omgevingsvergunningen verleend voor de plaatsing van een pré-mantelzorgwoning. voor één van de aanvragen is gebruik gemaakt van de hardheidsclausule. Verder zijn twee verzoeken om informatie over deze beleidsregel negatief beantwoord om reden van leeftijd. De aanvragers waren jonger dan de geldende AOW-leeftijd. Prestatieafspraken 4. De prestatieafspraken tussen Vechtdal Wonen de huurdersorganisatie Vechtdal en de gemeente zijn begin december jl. door de partijen ondertekend. Een exemplaar van de ondertekende afspraken heeft u van ons ontvangen. Naast afspraken over betaalbaarheid en leefbaarheid hebben we afspraken gemaakt over het beschikbaar krijgen van voldoende sociale huurwoningen. Binnen de woondeal periode zien we dat er tussen 2022 en 2024 166 sociale huurwoningen aan de bestaande voorraad zijn toegevoegd. Over 2025 wordt verwacht dat het gaat om 150 op te leveren sociale huurwoningen ,
Regionale afspraken 5.
de herijking Woondeal is meer omvattend dan eerder ingeschat. Samen met de provincie de woningcorporaties en de gemeenten binnen West Overijssel wordt gewerkt aan het herijken van de Woondeal die in maart 2025 wordt vastgesteld. Als vervolg op de regionale woonzorgvisie is bestuurlijk in West Overijssel afgesproken te onderzoeken op welke wijze de fair share en daarmee samenhangende urgentieregeling kan worden uitgevoerd in regioverband. Het proces is gestart om te komen tot een urgentieregeling die samenhangt met een evenwichtige verdeling (fair share) van urgente woningzoekenden die vanuit de voorgenomen Wet versterking regie volkshuisvesting aangeduid zijn als aandachtsgroepen in West Overijssel. Het proces
van ,
6.
,
Programma Versnellen Woningbouw 7. In 2024 zijn verschillende woningbouwplannen omgezet naar harde planvoorraad. Dit betekent dat wij per 1-1-2025 beschikken over ruim 2. 000 woningen met een onherroepelijke
8.
planologische bestemming. Hiermee vervullen wij een belangrijke voorwaarde om de gewenste 400 woningen per jaar te (gaan) realiseren. De aanwezige harde planvoorraad heeft in 2024 ook geleid tot een sterke stijging van het aantal verleende omgevingsvergunningen voor het bouwen van woningen. In totaal zijn een historisch hoog aantal van bijna 470 vergunningen verleend. Hiermee heeft Hardenberg in 2024 na Deventer en Zwolle de meeste vergunningen verstrekt binnen onze provincie. Deze woningen worden naar verwachting grotendeels in 2025 en 2026 gerealiseerd.1
1 Ter illustratie in de
periode 2015-2023 bewoog het aantal verleende vergunningen zich jaarlijks tussen 200 tot 350 woningen. 29
9.
Binnen het programma Versnellen Woningbouw zijn in 2024 in totaal 317 nieuwe woningen gerealiseerd. Deze 317 woningen bestaan uit 280 nieuwbouwwoningen en 37 woningen ontstaan door transformatie van bestaande panden. Van deze gerealiseerde woningen zijn 89 woningen bestemd voor het sociale huursegment. In totaal hebben wij in de woondealperiode (2022-2024) nu in totaal 1. 040 woningen gerealiseerd en opgeleverd ofwel gemiddeld 347 woningen per jaar. Hiermee heeft Hardenberg in de periode 2022-2024 binnen Overijssel na Zwolle Deventer Enschede en Hengelo de meeste nieuwe woningen toegevoegd. 10. Onze inspanningen voor het versnellen van de woningbouw worden herkend en erkend bij de markt en de hogere overheden. Wij zien voor ons bekende marktpartijen hun inzet in Hardenberg intensiveren en nieuwe marktpartijen proberen toe te treden op de Hardenbergse woningmarkt. Daarnaast staan wij met onze aanpak in de belangstelling van de andere overheden. In september 2024 bezocht Marja Appelman (directeur Woningbouwbeleid ministerie VRO) Hardenberg om meer over onze aanpak voor het versnellen van de woningbouw te horen. In de voortgangsbrief van minister Mona Keijzer (18 oktober 2024) wordt Hardenberg als voorbeeld genoemd om samen met corporaties en marktpartijen tot een continue bouwstroom te komen.
Daarnaast zijn op de Woontop van 12 december handtekeningen gezet door betrokken partijen onder de ’50 modulaire woningen in Marslanden II – Hardenberg’. Ook staat een bezoek van minister Mona Keizer gepland op 17 maart 2025 voor de oplevering en sleuteloverdracht van deze 50 modulaire woningen. Dit bezoek kan niet los worden gezien van de prestaties die wij leveren om tot versnellen van de woningbouw te komen. 11. In 2024 zijn in diverse plannen binnen onze gemeente de bouwactiviteiten gestart waarvan de woningen in 2025 worden opgeleverd: • Ydenhoogte Marslanden • De Spinde (centrum Hardenberg) • Mulo-locatie (centrum Hardenberg) • Magnolia (Dedemsvaart) • Mollinkcksvaart fase 3 (Bergentheim) • Diverse kleinere plannen (o. a. De Meerstal fase 2 Lutten de Wieken fase 2) ,
,
,
,
,
,
,
Verder zijn in 2024 voor diverse plannen de RO-procedures opgestart en/of geheel doorlopen zoals voor de plannen: • Clara Feyoena Hardenberg (procedure doorlopen en vergunningen zijn verleend). • Moerheim kwekerij Dedemsvaart (procedure doorlopen en vergunning is verleend). Zwarte Markt Slagharen (vergunning is verleend) • • Slagharen-Noord (in procedure gegaan Q4 2024) • De Kuilen IV Bruchterveld (in procedure gegaan Q4 2024)
,
,
,
,
,
Tot slot zijn er nog diverse plannen in voorbereiding die in 2025 of 2026 in procedure kunnen
Dit geldt onder meer voor de volgende plannen: ’t Refter fase 2 Sibculo Garstlanden IV fase 3 Gramsbergen Bransveen fase 3 Dedemsvaart Wvg-locaties Balkbrug en Dedemsvaart (vaststellen gebiedsprogramma in Q2 2025)
gaan. • • • •
,
,
,
30
Tot slot zijn er nog diverse plannen in voorbereiding die in 2025 of 2026 in procedure kunnen
Dit geldt onder meer voor de volgende plannen: ’t Refter fase 2 Sibculo Garstlanden IV fase 3 Gramsbergen Bransveen fase 3 Dedemsvaart Wvg-locaties Balkbrug en Dedemsvaart (vaststellen gebiedsprogramma in Q2 2025)
gaan. • • • •
,
,
,
Mobiliteit Wat willen we bereiken? We zijn een leefbare veilige en goed bereikbare gemeente. Voor inwoners bezoekers en bedrijven. We vinden het belangrijk dat we ons op een duurzame toekomstbestendige en veilige manier verplaatsen. Met de auto het openbaar vervoer op de fiets of te voet. Duurzame en veilige mobiliteit draagt bij aan de kwaliteit van leven. En is belangrijk voor de leefbaarheid in onze kernen. ,
,
,
,
,
Wat wilden we gaan doen in 2024 (het plan)? 1. We voeren het Gemeentelijke verkeers- en vervoerplan (GVVP) en het Fietsplan uit. We zijn bezig met een uitvoeringsprogramma 2024-2025. De uitvoering is mede afhankelijk van de
(veelal) uitgebreide participatie met onze inwoners en ondernemers. Ook hangt de uitvoering af van subsidies. Soms is ook medewerking van andere wegbeheerders nodig. In 2024 voeren we onder andere de volgende projecten uit. • Herinrichting van de Rheezerweg ter hoogte van Rheeze • Reconstructie van de Oostermaat in Gramsbergen (afhankelijk van de planvorming in 2023)
Fietsroute Hardenberg-Bergentheim (mede afhankelijk van ontwikkelingen Twenteweg) • Reconstructie van de Sportlaan in Dedemsvaart • Optimaliseren verkeersstructuur Hardenberg Bij onderhoudswerkzaamheden voeren we ook verkeersveiligheids- en fietsmaatregelen uit. We gaan verder met het plan om de (recreatieve) fietsverbindingen binnen Hardenberg en tussen de kernen te verbeteren. Dat doen we samen met buurgemeenten Staatsbosbeheer en andere partners. In 2024 starten we met de voorbereidingen (planologisch civieltechnisch en aankoop gronden) van het fietspad Groot Oever. In het kader van ‘Passend vervoer voor iedereen’ werken we samen met de provincie Overijssel aan een samenhangend (openbaar) vervoersnetwerk. Daarbij integreren we doelgroepenvervoer en openbaar vervoer zo veel mogelijk. Daaraan gekoppeld werken we aan mobiliteitshubs. En we verbeteren de kwaliteit van openbaar vervoer haltes. De huidige stations verdienen een kwaliteitsimpuls. Samen de met spoorse partijen en belanghebbenden willen we bestaande stations aantrekkelijker maken en bestaande knelpunten oplossen. Zoals het fietsparkeren bij station Hardenberg. We zoeken hierbij naar ‘quick wins’. We blijven ons inzetten voor de Nedersaksenlijn. We stellen ambtelijke capaciteit beschikbaar om het MIRT-onderzoek zo goed mogelijk af te ronden. Ook in het lobbytraject is ambtelijke en bestuurlijke inzet noodzakelijk. •
2.
,
,
3.
4.
5.
31
6.
7. 8.
We plaatsen proactief laadpalen voor elektrische auto’s plaatsen. Dat doen we op basis van de
vastgestelde laadvisie. Ook geven we verder vorm aan het beleid rondom snelladen en het laden voor de logistieke sector. Samen met onze regio-partners en het Rijk werken we aan de plannen voor het verbeteren van de verkeersveiligheid op de N36. We zetten in op educatie en gedragsverandering. Dit doen we in samenwerking met Veilig Verkeer Nederland. Met lespakketten voor scholen scootmobiel cursussen voor ouderen en een rijsimulator bij voorlichtingsdagen. ,
Wat hebben we daarvoor gedaan in 2024 (het resultaat)? 1. Van het GVVP en het Fietsplan hebben we in 2024 diverse projecten voorbereid en uitgevoerd. Dit betreft de reconstructie van de rotonde naast het gemeentehuis (gereed) de herinrichting van de Rheezerweg ter hoogte van Rheeze (gereed) de fietsroute Hardenberg-Bergentheim (gereed) en de Sportlaan in Dedemsvaart (voorbereiding in 2024 Q1-2025 in uitvoering). Ook trokken we samen op met het Meerjaren onderhoudsprogramma wegen (MJOP) bijvoorbeeld op de J. C. Kellerlaan Hardenberg en de Albert Schweitzerlaan Hardenberg. ,
,
,
,
,
,
Binnen het project Fietsroute Heemse werd de kruising Europaweg – Spaanskamp gereconstrueerd. Een grote in het oog springende wijziging en ons inziens een impuls voor de verkeersveiligheid ter plaatse. De fietsroute Hardenberg-Slagharen en de herinrichting van de Oostermaat zijn in 2024 nagenoeg besteksgereed gemaakt. Daarnaast hebben we in 2024 voorbereidend gewerkt aan de projecten die we in 2025 willen gaan uitvoeren: • Integrale reconstructie Bruchterweg Hardenberg • Herinrichting Dorpsstraat Kloosterhaar • Realisatie fietspad Slotweg/Schapenweg Oud Bergentheim • Groot onderhoud Hardenbergerweg Mariënberg • Dedemsvaartsweg-Noord Lutten (afhankelijk van de nutspartijen). Voor het fietspad Groot Oever zijn de mogelijkheden voor een goede inpassing verkend en is duidelijk geworden dat we diverse gronden van derden nodig hebben. Gesprekken daarover zijn intensief en lopen door in 2025. Samen met de provincie Overijssel hebben we gewerkt aan een integraal vervoerssysteem (onder de noemer publieke mobiliteit). De focus in 2024 lag daarbij op de NSL en het verbeteren van de buslijnen in het noordelijke deel van de gemeente. Met de zomernota zijn er financiële middelen beschikbaar gesteld om het flexvervoer verder vorm te geven. De voorbereiding en uitvoering vindt in 2025 en verder plaats. In 2024 hebben we een laadstrategie opgesteld voor de komende 3-4 jaar.
Op basis van deze strategie zijn we in 2024 verder gegaan met het proactief en op verzoek van inwoners plaatsen van laadpalen in de openbare ruimte. Bij de N36 zijn we betrokken bij het planvormingsproces van het Rijk. We hebben daarbij wederom gepleit voor meer budget zodat een rijbaanscheiding kan worden aangebracht over de gehele lengte van de N36. Daarnaast hebben we ons ingezet voor veilige oversteken bij de Landsweg en Tachtig Bunderweg en bij het Rijk gepleit voor voortzetting van de gedragscampagnes en handhaving zolang er geen rijbaanscheiding aanwezig is. De technische aanpassingen voor het (betaald) parkeren in de kern van Hardenberg zijn in ,
,
,
,
,
,
,
,
,
2.
3.
4.
5.
6.
32
2024 afgerond. Aansluitend is de evaluatie van het betaald parkeren gestart. In deze evaluatie
worden de doorgevoerde (technische) wijzigingen in het betaald parkeren van afgelopen jaren tegen het licht gehouden. Hiervoor zijn de verschillende parkeervoorzieningen uitgebreid onderzocht. Op 19 november 2024 hebben wij u per brief de stand van zaken m. b. t. de evaluatie van het parkeerbeleid medegedeeld. Wat heeft het gekost? Ruimtelijk Hardenberg Bedragen x €1. 000
-
-
-
-
B 2024
Bnw 2024
R 2024
Saldo
Lasten 2. 1
Verkeer
en vervoer
10. 475
9. 196
8. 759
437
2. 1
Verkeer
en vervoer
-441
-559
-748
189
Lasten 2. 2
Parkeren
1. 676
1. 498
1. 518
-20
2. 2
Parkeren
-7
-15
-25
10
Lasten 2. 3
Recreatieve havens
1
1
2
-1
Baten
2. 3
Recreatieve havens
0
0
0
0
Lasten 2. 4
Economische havens
en waterwegen
35
37
34
3
Baten
Economische havens
en waterwegen
0
0
-3
3
Baten Baten
2. 4
Lasten 2. 5
Openbaar vervoer
73
50
46
4
Baten
2. 5
Openbaar vervoer
0
0
0
0
Lasten 5. 7
Openbaar groen
en (openlucht)
recreatie
6. 071
6. 578
6. 639
-61
Baten
5. 7
Openbaar groen
en (openlucht)
recreatie
-817
-1. 051
-1. 111
60
Lasten 7. 5
Begraafplaatsen
en crematoria
523
481
524
-43
Baten
Begraafplaatsen
en crematoria
-498
-498
-577
78
7. 5
Lasten 8. 1
Ruimte en leefomgeving
1. 804
1. 754
2. 365
-611
Baten
Ruimte en leefomgeving
-465
-265
-644
379
8. 1
Lasten 8. 2
Grondexploitatie (niet-bedrijventerrein)
13. 216
22. 239
11. 554
10. 685
Baten
Grondexploitatie (niet-bedrijventerrein)
-12. 992
-24. 934
-13. 557
-11. 377
8. 2
Lasten 8. 3
Wonen
en
bouwen
3. 581
4. 034
3. 582
451
Baten
Wonen
en
bouwen
-1. 074
-1. 992
-1. 705
-286
21. 160
16. 552
16. 651
-98
8. 3
Saldo van baten en lasten Voorstellen voor budgetoverheveling
-426
Toelichting op saldo begroting en rekening In deze paragraaf wordt op hoofdlijnen toegelicht wat het programma heeft gekost. Op totaalniveau is er een negatief saldo begroot van € 166 miljoen. In 2024 is er een negatief saldo van baten en lasten ,
gerealiseerd van € 167 miljoen. Dit is een saldo van €98. 000. In dit bedrag zijn de budgetoverhevelingen van respectievelijk €426. 000 inbegrepen. De bijzonderheden en grote afwijkingen worden hieronder kort toegelicht. De volledige toelichting van baten en lasten per taakveld kunt u vinden in hoofdstuk 1. 5 Jaarrekening. ,
33
Verkeer en vervoer Bij het taakveld verkeer en vervoer is er een positief saldo van €626. 000. Er zijn meer baten ontvangen en de lasten waren lager dan begroot. De baten zijn hoger omdat er voornamelijk meer schadevergoedingen zijn ontvangen voor schades aan wegen wegmeubilair en openbare verlichting. Veel schades zijn herleidbaar en ook door de gemeente geclaimd. Het voordeel in de lasten is met name te verklaren door lagere energielasten (m. n. openbare verlichting). ,
,
Ruimte en leefomgeving Het saldo van het taakveld Ruimte en leefomgeving bedraagt €232. 000 negatief. Dit wordt onder andere veroorzaakt door lagere legesopbrengsten omgevingsplanwijzigingen en is een effect op de invoering van de omgevingswet. Veel aanvragers hebben ervoor gekozen om in 2023 onder de oude wetgeving de aanvraag in te dienen. Naast dat er minder baten zijn ontvangen zijn de lasten in 2024 hoger. Voor de stationsomgeving is in totaal €90. 000 meer uitgegeven dan begroot. ,
,
Grondexploitatie (niet-bedrijventerrein) Het Grondbeleid bestaat uit de taakvelden Grondexploitatie (niet-bedrijventerrein) en Fysieke bedrijfsinfrastructuur (bedrijventerreinen). Door gerealiseerde grondverkopen kon net als in 2023 op het geïnvesteerde vermogen terugverdiend worden. Het totale resultaat bedraagt €2. 517. 000. Het resultaat op bedrijventerreinen is ongeveer € 32 miljoen positiever dan begroot en het resultaat op woningbouw is ongeveer € 700. 000 negatiever dan begroot. De gedetailleerde toelichting is te vinden in de paragraaf grondbeleid. ,
Wonen
en
Bouwen
Het taakveld wonen
bouwen laat een positief saldo zien van €165. 000. Dit komt voornamelijk omdat de plannen van 2024 uitgesteld zijn naar 2025. In het programma Versnellen Woningbouw zijn een aantal verplichtingen die doorschuiven naar het volgende jaar. Daarnaast is er in 2024 gezocht naar een nieuwe centrummanager voor het Actieplan Hardenberg Centrum. Eind 2024 is de centrummanager begonnen waardoor de plannen uitgesteld zijn naar 2025. Ook het centrumplan Balkbrug heeft vertraging opgelopen. Eind 2024 heeft een ontwikkelaar zich gemeld. In 2025 wordt een integraal plan uitgewerkt. en
,
Daarnaast vallen ook de baten in 2024 lager uit dan begroot. Dit heeft onder andere te maken met lagere opbrengsten van leges. Dit is een effect van de nieuwe Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging. Hierdoor hebben veel aanvragers in december 2023 onder de oude regelgeving een aanvraag
omgevingsvergunning (bouwvergunning) ingediend
,
om
de nieuwe regelgeving te
ontwijken.
34
Verplichte indicatoren Omschrijving indicator
Eenheid
Realisatie
Nieuw gebouwde woningen
Aantal per 1. 000 woningen
2021
95
2022
157
2023
92
2024
nog
2021
754
2022
756
2023
756
2024
759
Eventuele toelichting:
Nieuw gebouwde woningen.
Demografische druk
%
Eventuele toelichting:
,
,
,
niet bekend
,
,
,
,
Het aantal personen van 0 tot 20 jaar én 65 jaar of ouder per honderd personen van 20 tot 65 jaar.
2. Economisch en recreatief Hardenberg Economie Wat willen we bereiken? Economische agenda Onze economische koers is gericht op het versterken van de economische structuur. Op basis van deze koers hebben we een uitvoeringsagenda voor de periode 2023-2026 gemaakt. Daarin hebben we aandacht voor de onderwerpen circulaire economie digitalisering en human capital. Ondertussen houden wij de basis op orde. Daarnaast richten we ons op hubs voor de agrarische sector de maakindustrie en de vrijetijdssector. Er zijn raakvlakken met veel andere beleidsterreinen. Dat is logisch. Want economie is voor veel onderwerpen een drijvende kracht. Zo is er een sterke relatie met circulariteit landbouw & platteland centrumontwikkeling mobiliteit en werkgelegenheid vanuit het maatschappelijk domein. Deze onderwerpen komen in andere hoofdstukken terug. Daar beschrijven we ook projecten die uit onze economische agenda volgen. In dit hoofdstuk richten we ons op zaken die niet op een andere plek in deze begroting staan. In 2024 richt onze economische agenda zich op vijf grote thema's: vrijetijdseconomie bedrijventerreinenstrategie ondernemersdienstverlening human capital en regionale samenwerking. ,
,
,
,
,
,
,
,
Vrijetijdseconomie De vrijetijdseconomie is hét visitekaartje van de gemeente Hardenberg. Het zorgt voor een economische impuls. En het vergroot de brede welvaart. Het draagt ook bij aan het woon- en vestigingsklimaat ons imago leefbaarheid en voorzieningen. We willen de vrijetijdseconomie versterken. Maatschappelijke veranderingen digitalisering en circulariteit hebben veel invloed op de vrijetijdseconomie. Dat vraagt om samenwerking. Om onze ambities als recreatiegemeente waar te maken zetten we in op waardeketens in de vrijetijdseconomie. Ketens die uitblinken in het eigen segment en die het hele jaar rond een duurzame en recreatieve beleving bieden. Belangrijke randvoorwaarden zijn innovatie kwaliteitsverbetering (gekwalificeerd) personeel een excellente klantreis en branding. ,
,
,
,
,
,
,
35
Bedrijventerreinenstrategie We ontwikkelen en beheren bedrijventerreinen volgens onze bedrijventerreinenstrategie. Deze strategie bestaat uit meerdere onderdelen en doelen. We brengen vraag en aanbod (kwantitatief en kwalitatief) van werklocaties op bedrijventerreinen versneld in evenwicht. Zo geven we onze bedrijven ruimte om te groeien. We ontwikkelen een selectief uitgiftebeleid dat zich richt op het doorgroeien van ons MKB. Dat doen we met name in de stuwende sectoren van de economie (ons 'Economisch DNA'). Zo versterken we het economisch ecosysteem. We stimuleren en ondersteunen ondernemers bij het zoeken naar oplossingen voor de energieschaarste en netcongestie op bedrijventerreinen. Zo kunnen de bedrijven verder met ondernemen en verduurzamen. Ontwikkeling bedrijventerreinen De economie in Hardenberg groeit. Daarom zorgen we de komende jaren voor nieuwe werklocaties op bedrijventerreinen voor ons bedrijfsleven. Dit maken we mogelijk door nieuwe locaties te selecteren en waar nodig aan te kopen. We doorlopen ruimtelijke procedures. En we maken nieuwe locaties bouwen woonrijp. Zo voegen we ruim 55 hectare aan nieuwe terreinen met een goede omgevingskwaliteit toe aan de harde planvoorraad. We willen de kavels op die terreinen in de periode 2024-2029 uitgeven. Zo brengen we vraag en aanbod in evenwicht.
Het ontwikkelen van nieuwe bedrijventerreinen biedt bedrijven de mogelijkheid uit te breiden. Of zich nieuw te vestigen. Dat zorgt voor werkgelegenheid voor onze inwoners. Er moet daarbij worden opgemerkt dat we de komende tijd te maken hebben met vertraging in de kaveluitgifte die het gevolg zijn van energieschaarste en congestie op het elektriciteitsnet. Over mogelijke oplossingen daarvoor onderhouden we intensief contact met bedrijfsleven en de energiebedrijven. Ook de vitaliteit van bestaande bedrijventerreinen vraagt aandacht. We willen de ruimtelijke kwaliteit en het efficiënt ruimtegebruik van de bestaande bedrijventerreinen behouden en waar mogelijk verder verbeteren. Dat verbetert ook de kwaliteit van de omgeving. En we verminderen waar mogelijk de milieudruk en de eventuele overlast van de bedrijventerreinen op de omgeving. Ondernemersdienstverlening Een goede en heldere ondernemersdienstverlening is belangrijk voor het ondernemersklimaat. En voor de aantrekkelijkheid van onze gemeente voor ondernemers om zich hier te vestigen. We willen bedrijven helpen hun groeiambities waar te maken. Ook willen we dat het aantal mensen dat in onze gemeente woont en werkt in balans is. Human Capital We pakken de actuele uitdagingen
de arbeidsmarkt aan zodat alles in de gemeente door kan gaan. Dat doen we samen met werknemers werkgevers en het onderwijs. Zo staan we sterk en zijn we voorbereid op de toekomst. Een toekomst waarin alle inwoners passend werk hebben zich kunnen ontwikkelen. En waarin werkgevers de juiste medewerkers hebben. op
,
Regionale samenwerking We werken samen in de Regio Zwolle en in de Regio Zuid- en Oost-Drenthe. We werken samen aan opgaven en kansen die de draagkracht van individuele overheidslagen overstijgen. We doen dat samen met andere overheden (rijk provincies regio’s gemeenten) maar ook met kennisinstituten ,
,
,
,
36
maatschappelijke organisaties en het bedrijfsleven. We willen in beide regio’s bereiken dat de kwaliteit van leven wonen en werken van inwoners en ondernemers (met andere woorden de Brede Welvaart) behouden blijft en waar dat kan wordt versterkt. Elke regio is uniek en heeft eigen opgaven en kansen: In de Regio Zuid- en Oost-Drenthe willen we bereiken: dat de generatie die nu opgroeit over 30 jaar in 2050 dezelfde kansen heeft als leeftijdsgenoten in de rest van Nederland. Dat zien we terug in een stijgend gemiddeld inkomen en minder kinderen die in armoede opgroeien. Maar ook in meer werkgelegenheid die past bij de beroepsbevolking en meer en hoger gekwalificeerd personeel. In de Regio Zwolle willen we de ambitie van “Klimaat-adaptieve Groeiregio” waarmaken. Het rijk vraagt ons om als regio te groeien: met 50. 000 woningen en 20. 000 arbeidsplaatsen te realiseren uiterlijk in 2040. Die ambitie brengt opgaven en kansen met zich mee: Regio Zwolle ligt in een deltagebied tussen het IJsselmeer en de Duitse grens. Daarin moeten we zuinig omgaan met de beschikbare ruimte. En inspelen op de klimaatverandering die voorzien is. We willen bereiken dat inwoners en ondernemers in Regio Zwolle wonen werken en leven in vitale kernen en gezonde buurten. Dat voorzieningen bereikbaar zijn en blijven.
En dat ondernemers innoveren en de noodzakelijke transities waar maken als het gaat om energie digitalisering en circulariteit. ,
,
,
,
,
,
,
,
Wat wilden we gaan doen in 2024 (het plan)? We voeren onze economische agenda uit.
Vrijetijdseconomie 1.
2. 3. 4.
We
het Actieplan Seizoenversterking 2023-2025 uit. In dat actieplan staan voor 2024 onder andere de volgende activiteiten: • Creatieve seizoenscampagne ‘FRIS’ rond het thema natuur • Een challenge rond een verrassend vrijetijdsaanbod De organisatie van kennis-/netwerkbijeenkomsten • Samen met de betrokkenen geven we een vervolg aan het onderzoek van Stimuland naar de recreatieve mogelijkheden voor de Kotermeerstal in Dedemsvaart We faciliteren de vakschool 100% Gastvrij als een van de hubs vanuit onze economische agenda. We doen mee met de meerjarige programma-aanpak van de ‘Vechtdal Visie’. We werken vier programmalijnen uit: Beleefbaar Landschap Verbindende Vecht Ondernemerschap & Gastheerschap Zorgzaam & Gezond. We gaan verder met de herijking van het beleid vrijetijdseconomie Hardenberg. Samen met de sector verkennen we waar gezamenlijke energie en urgentie zit. En we bespreken hoe deze sector ook in de toekomst van grote toegevoegde waarde kan blijven. voeren
,
,
,
5.
Bedrijventerreinenstrategie 6. We sturen en monitoren vraag en aanbod van bedrijfskavels en de voortgang van de capaciteitsontwikkeling. Daarvoor ontwikkelen we een monitor. 7. We maken nieuwe kavels op bedrijventerreinen beschikbaar voor bedrijven die de economische structuur en de brede welvaart van Hardenberg versterken en die passen bij ons 'Economisch DNA'. 8. Bedrijven in de maakindustrie bouwnijverheid en transport vragen veel ruimte. Samen met het Rijk provincie en regio gaan we na of en hoe we de vestiging van de grote ruimtevragers in ,
,
37
Hardenberg (blijvend) kunnen faciliteren. Daarbij hebben we aandacht voor ruimtelijke kwaliteit mobiliteit en leefbaarheid. 9. We ontwikkelen en implementeren het uitgiftebeleid. We gaan werken met een verbeterd verkoopproces met passend juridisch instrumentarium. 10. We ondersteunen van relevante onderdelen van het programma energie. Dat doen we met een onderzoek naar de energiebehoefte op bedrijventerreinen en het maken van een energieprofiel. Ook ontwikkelen we energiehubs. Verder onderzoeken we de mogelijkheden voor lokale opwek en opslag op bedrijventerreinen. Dit willen we ook mogelijk maken. 11. We gaan intensiever communiceren en afstemmen met het bedrijfsleven en nutsbedrijven over de beschikbaarheid van energie en water. En over onze inzet voor toekomstbestendige bedrijventerreinen. ,
Ontwikkeling bedrijventerreinen 12. In 2024 bieden we 35 hectare nieuw bedrijventerrein te koop aan. De bestemmingsplannen voor de volgende gebieden zijn eind 2023 of begin 2024 klaar: • Heemserpoort fase 1: 71 hectare (regulier) woon-werk kavels • De Boschkamp: 51 hectare (regulier) woon-werk kavels tot circa 2. 500 m2 • Broeklanden Zuid 3: 13 hectare zware milieucategorie kavels tot 3 hectare en hoger • Rollepaal Oost uitbreiding: 10 hectare zware milieucategorie kavels tot 3 hectare en hoger 13. We starten met de ruimtelijke procedure voor Heemserpoort fase 2 (10 hectare) en Rollepaal Oost II (11 ha. ) 14. We selecteren een of meerdere locaties voor nieuwe bedrijventerreinen (in totaal 20-40 hectare) die we in de periode vanaf 2030 kunnen uitgeven. 15. We onderzoeken bij een concrete vraag van het bedrijfsleven of het wenselijk is om bedrijventerreinen in de kleinere kernen beperkt uit te breiden. 16. In samenwerking met de bedrijven en het parkmanagement maken we een gebiedsvisie voor het versterken van de toekomstbestendigheid van drie bedrijventerreinen. Daarna voeren we de visie uit. 17. We richten een vitaliteitsfonds in voor cofinanciering van maatregelen voor een verbeterde ruimtelijke kwaliteit en een efficiënt ruimtegebruik. ,
,
,
,
,
,
,
,
Ondernemersdienstverlening 18. We zijn begonnen met het in kaart brengen van de behoefte en verwachtingen van ondernemers. En het bestaande aanbod vanuit de gemeente en andere partijen. In 2024 ronden we deze onderzoeken af. Dan maken we een plan om gaten in onze dienstverlening te dichten. We zoeken aansluiting bij ons interne programma dienstverlening. 19. We brengen de informatie over de Hardenbergse economie en voor bedrijven op de nieuwe gemeentelijke website op orde. Human Capital 20. We gaan verder met het project ‘Hardenberg verbindt mens
werk’. Op basis van input van werknemers werkgevers en onderwijs hebben we acties bedacht die ervoor zorgen dat alles in de gemeente door kan gaan. We leveren het actieplan op en gaan de slag met de met de uitvoering. en
,
38
21. We doen
nieuwe Human Capital agenda voor de regio. Daarbij nemen we onze eigen opgedane kennis uit het actieplan ‘Hardenberg verbindt mens en werk’ mee
met het maken
van een
mee.
Regionale samenwerking 22. In de Regio Zwolle voeren we de nieuwe Samenwerkingsagenda 2024-2028 uit. Deze is eind 2023 vastgesteld. We werken aan de volgende regionale opgaven. • Groeien naar een duurzame en wendbare economie • Werken aan een toekomstbestendige en flexibele arbeidsmarkt • Regionaal samenwerken aan ruimtelijke ontwikkeling aan een klimaatbestendige groeiregio • Versterken van de goede bereikbaarheid van en in Regio Zwolle Voor elke opgave wordt een regionaal actieplan opgesteld per jaar. We voeren de actieplannen voor 2024 uit. Deze worden najaar 2023 opgesteld. ,
Voor een drietal specifieke programma’s in lijn met de Samenwerkingsagenda 2024-2028 wordt bij het rijk (5e tranche) een aanvraag ingediend voor een Regio Deal: deze richt zich voor Regio Zwolle op
kimaatadaptatie vitale kernen en gezonde buurten innovatief mkb 2024 honoreert werken we deze regio deal verder uit. ,
,
.
Als het Rijk deze aanvraag begin
,
23. We werken plannen uit voor de regiodeal Zuid- en Oost-Drenthe voor de periode 2024-2027 (4e tranche). Dat doen we samen met andere overheden en maatschappelijke partners. We
werken integraal aan onze doelen en ambities met programmalijnen. De volgende aandachtsgebieden zijn belangrijk voor de gemeente Hardenberg. De Nedersaksenlijn als versterker van de brede welvaart. • • Versterking van de structuur en innovatie (inclusief regionale hubs) voor de high-tech maakindustrie in de regio. • Doorlopende leerlijnen en een sterkere leercultuur gericht op een ‘leven lang ontwikkelen’. Maar ook het behouden van jongeren en de huidige beroepsbevolking voor de arbeidsmarkt. Innovatie van onderwijs gericht op talent en transitie. • We zetten de regio meer op de kaart met cultuur (theater) recreatie en vrijetijdsbesteding (in de programmalijn ‘aantrekkelijke regio’). ,
,
39
Wat hebben
daarvoor gedaan in 2024 (het resultaat)? Toerisme en Recreatie 1. In 2024 stond wat betreft het Actieplan Seizoensversterking het thema Natuur centraal. Er is gewerkt met een contentkalender Natuur onder andere gekoppeld aan de Week van de Smaak in het voor- en najaar. Daarnaast is in samenwerking met partners een ontwerpwedstrijd Natuurkunst uitgezet. De winnares krijgt de kans om haar kunstwerk in de regio Hardenberg te realiseren. Verder is vanuit het Actieplan ingezet op het aanjagen van vernieuwing met behulp van de challenge aanbodontwikkeling. 2. Voor het vervolg van het onderzoek naar de recreatieve mogelijkheden van de Kotermeerstal is een projectleider aangesteld. In 2024 zijn vele quick wins (parkeerplaats drinkwatertappunt extra bomen afvalbakken e. d. ) gerealiseerd. Samen met stakeholders zijn de eerdere ideeën/gekozen scenario's verder vormgegeven. Dit krijgt in 2025 een vervolg en wordt besproken ook met de omgeving. 3. De Vakschool 100% Gastvrij is volop in ontwikkeling. Het opleiden van mensen in de vrijetijdssector en het aantrekken van talenten voor de toekomst is een grote uitdaging in deze tijd. Daarom zette de stichting in 2024 ook in op andere oplossingen. Met het project Robotisering en Sociale innovatie is ervaring opgedaan voor nieuwe slimme digitale werkvormen en gebruik van robots binnen recreatiebedrijven.
100% Gastvrij heeft zich door alle ontwikkelingen georiënteerd op haar visie en strategie voor de toekomst. Koers wordt nu het ondersteunen van innovatie en het levenslang ontwikkelen van medewerkers en ondernemers. Wij ondersteunen deze aanpak en hebben de stichting gefaciliteerd om te werken aan de community inhoud en financiering van het nieuwe masterplan. 4. Binnen de regio Vechtdal is de meerjarige programma aanpak herijkt en zijn de vier programmalijnen verder verfijnd. Dit Vechtdal Kompas wordt begin 2025 gezamenlijk met partners afgerond. In 2024 is verder concreet ingezet op marketing productontwikkeling en gastheerschap. 5. In 2024 zijn we gestart met een traject om te komen tot een herijkte visie en strategie voor de vrijetijdseconomie. In meerdere sessies intern en extern is input opgehaald qua ambitie en uitvoeringsagenda. Begin 2025 presenteren we de hoofdlijn van de visie en strategie waarbij we onder meer ingaan op de ontwikkeling van het aanbod sturing op ruimtelijke ontwikkeling en samenwerking. we
,
,
,
,
,
,
,
,
Ontwikkeling bedrijventerreinen 6. In 2024 zijn twee monitoringstools ontwikkeld voor bedrijventerreinen. Een dashboard als voorraadbeheersysteem en een kavelinteresse registratiesysteem. De laatste wordt in Q1 2025 gelanceerd richting ondernemers. Het dashboard wordt gebruikt om de voortgang op de strategiebrief te monitoren. 7. De hoeveelheid uitgeefbare kavels is in 2024 minder geweest dan gewenst. Dit heeft te maken met vertragingen in diverse ontwikkelingen van bedrijventerreinen. Wel zijn reserveringen op reeds bestaande kavels opgeschoond en zijn de daarbij vrijgekomen kavels verkocht. 8. Binnen de provinciale programmeringsafspraken en de regionale economische bouwsteen 2040 hebben we voor de opgave omtrent grote ruimtevragers aandacht gehad. In de nog te ontwikkelen 40 hectare zoekgebied is hier specifiek een hoeveelheid ruimte opgenomen die op basis van prognoses met de provincie is vastgesteld.
40
9. 10.
11.
12.
Eind 2024 is het nieuwe uitgiftebeleid van de gemeente Hardenberg vastgesteld. Dit zal in 2025 voor het eerst in de praktijk gebracht worden. Op meerdere bedrijventerreinen zijn de energieprofielen onderzocht en wordt aan een vervolg gewerkt. Op bedrijventerrein Broeklanden is met ondernemers gewerkt aan het ontwikkelen van een energiehub voor opwek en opslag. In 2025 worden de ontwikkelingen van energiehubs doorgezet. Er is veel en goed contact met het bedrijfsleven over nutsvoorzieningen en hun beschikbaarheid nu en in de toekomst. Op twee bedrijventerreinen (Rollepaal en BBNH) wordt actief deelgenomen aan het regiodealproject toekomstbestendige bedrijventerreinen van de regio Zwolle. Het terrein Broeklanden zuid 3 is uitgegeven. Hierbij zijn meerdere kavels aan lokale bedrijven verkocht en heeft een grote partij van buiten de regio Fingo een omvangrijke kavel (5 hectare) aangekocht. Voor Rollepaal Oost uitbreiding: 21 hectare (zware milieucategorie kavels tot 3 hectare en hoger) Heemserpoort 17 hectare (regulier o. a. woon-werk kavels) en De Boschkamp: 51 hectare (regulier o. a. woon-werk kavels) is de voorbereiding voor het bestemmingsplan ,
13.
,
,
,
,
,
,
,
gestart. 14. De vooronderzoeken voor deze selectie zijn gedaan en in 2025 Q1 wordt de selectie gemaakt voor de locaties voor bedrijventerreinen vanaf 2030. 15. In 2024 zijn er enkele vragen geweest omtrent lokale bedrijventerreinen. Gesprekken over
deze uitbreidingen in lijn met ons beleid hiervoor lopen nog. 16. Samen met VNO NCW hebben we een plan voor het vergroten van de toekomstbestendigheid van twee bestaande bedrijventerreinen (Rollepaal en Bruchterweg-Nieuwe Haven) ontwikkeld in het kader van de Regiodeal Zwolle. 17. In 2024 zijn hierop twee verkenningen gestart een vanuit de provincie en een vanuit regio Zwolle. Deze zijn nog niet afgerond. ,
,
,
Ondernemersdienstverlening 18. In februari heeft de ondernemerspeiling plaatsgevonden. Ook is ondernemersdienstverlening een onderdeel geworden van het interne programma dienstverlening. 19. Alle pagina's op de website zijn geactualiseerd en er is een nieuwe structuur gekomen per kwartaal wordt waar nodig opnieuw informatie geactualiseerd. ,
Human Capital 20. Met HR professionals medewerkers en andere betrokkenen uit organisaties in Hardenberg hebben we in 2024 verder gewerkt aan het project Hardenberg verbindt mens en werk. 21. Hardenberg participeert actief in de regio op het gebied van Human Capital. Hierbij brengen ,
we
de door ons lokaal opgedane kennis in bij de regio's.
Regionale Samenwerking 22. In de Regio Zwolle wordt met vier provincies en 22 gemeenten gewerkt aan de Samenwerkingsagenda en de daaraan gekoppelde regionale actieplannen of programma’s. Daarnaast is de door de regio aangevraagde Regio Deal Regio Zwolle door het rijk gehonoreerd. Voor de Regio Deal Regio Zwolle zijn in oktober 2024 de handtekeningen
41
geplaatst onder het convenant (de samenwerkingsovereenkomst tussen rijk en regio). De eerste tranche van de Regio Deal is in het najaar 2024 beoordeeld en beschikt. 23. Voor drie van de programma’s van de Regio Zwolle is een aanvraag gedaan bij de Regio Deal. Deze drie aanvragen zijn gehonoreerd echter door een sterke overvraging van de eerste tranche zijn de aanvragen niet volledig gedekt met gevraagde middelen. Voor het ontbrekende deel worden nog de ontbrekende middelen gezocht. Voorzien wordt dat de uitvoering van de plannen onverkort kan doorgaan in 2025. Een tweede en derde tranche van deze deal worden begin 2025 voorzien. 24. De Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe is in 2023 gehonoreerd. De ‘echte’ uitvoering is met een eerste tranche in 2024 gestart. Er zijn een tiental projecten beoordeeld en goedgekeurd door de stuurgroep. Deze projecten gaan begin 2025 in uitvoering. Verder zal de Regio Deal Zuiden Oost- Drenthe II als ‘ontwikkeldeal’ gaan functioneren net als de eerste deal. Dat betekent dat er in de periode 2025 en verder telkens een tweetal tranches plaatsvinden waarbij projecten die in de regio breed zijn voorbereid en ontwikkeld worden beoordeeld en na goedkeuring gehonoreerd.
Versterking van de economie en innovatie versterking van ‘leven lang ontwikkelen’ ook het behouden van jongeren en de huidige beroepsbevolking voor de arbeidsmarkt (aantrekkelijke regio) versterking van het welzijn en innovatie van zorg zijn de onderdelen van de brede welvaart waarvoor project-initiatieven kunnen worden ingediend. ,
,
,
,
,
,
,
,
Sportbeleid en sportaccommodaties Wat willen we bereiken? Sporten en bewegen is ontzettend belangrijk voor de fysieke en mentale gezondheid van mensen. Daarin willen we zoveel mogelijk inwoners met plezier laten sporten en bewegen. We realiseren een toekomstbestendige en multifunctionele sportaccommodatie voor Dedemsvaart. We willen dat
sportverenigingen hun accommodaties meer duurzaam (kunnen) maken. Wat wilden we gaan doen in 2024 (het plan)? 1. In 2023 hebben we onderzoek gedaan naar de beste oplossing voor het sportpark Boekweit in Dedemsvaart. In 2024 willen we besluiten over renovatie of verplaatsing van het sportpark. Daarna werken we dit scenario verder uit. 2. We breiden het onderzoek naar de behoefte en capaciteit van de binnensportaccommodaties
uit. We kijken ook naar de wenselijke capaciteit en functionaliteit rond de buitensportaccommodaties en de toekomstbestendigheid van de diverse zwembaden. 3. We doen onderzoek naar de mogelijkheden van een turnhal. Wat hebben we daarvoor gedaan in 2024 (het resultaat)? 1. Sportpark de Boekweit Uit het onderzoek " Locatiekeuze Sportpark Dedemsvaart " bleek dat de beste optie voor een toekomstgericht sportpark voor Dedemsvaart verplaatsing van de Boekweit was. De voorkeurslocatie was de zuidwesthoek van de Hoopmansveenweg/Van Rooijens Hoofdweg. Op basis van de door de raad gestelde kaders hebben we onderhandeld met de grondeigenaren over de aankoop van de gronden. De eigenaren waren niet bereid tot verkoop van de gronden tegen de maatschappelijke grondwaarde. Daarop troffen we voorbereidingen voor herontwikkeling van de Boekweit. Deze zijn stopgezet vanwege het verzoek van verenigingen en raad om ruimte te bieden aan onderzoek naar alternatieven die verplaatsing naar de voorkeurslocatie wel mogelijk zouden maken. We denken de raad begin 42
2025 te kunnen adviseren via een raadsvoorstel. Op basis daarvan kan de raad besluiten tot
verplaatsing van het sportpark of renovatie. 2.
IHP's binnen- en buitensport Het IHP voor de binnensport is vastgesteld. Daarmee is een basis gelegd voor de
noodzakelijke investeringen in de binnensport voor de komende jaren. Zodoende is er structureel aandacht voor de instandhouding van de gymzalen en sporthallen. Dat betreft niet alleen de gemeentelijke accommodaties maar ook de gymaccommodaties bij scholen en de geprivatiseerde sporthallen in De Krim Bergentheim en Slagharen. Het betekent ook dat in 2025 de eerste projecten voor de binnensport in uitvoering genomen kunnen worden. De gemeente Hardenberg heeft met het IHP binnensport een nuttig basisdocument neergelegd dat inzicht geeft in de noodzakelijke investeringen. Ook zijn de spelregels beschreven die we willen hanteren bij het werken met een IHP. Daarmee is ook een duidelijke stap gezet als het gaat om meer planmatig werken en investeren. In 2024 zijn de voorbereidingen gestart voor het IHP buitensport en de meerjarenplanning voor de zwembaden. De planning is gericht op besluitvorming in het tweede kwartaal van ,
,
,
,
2025. 3.
Turnhal Onderzoek naar de mogelijkheden voor een turnhal is opgestart. Volgens planning zullen de resultaten beschikbaar zijn in lijn met de voorbereiding van de Perspectiefnota 2026.
Kunst en cultuur Wat willen we bereiken? We ontwikkelen kunst en cultuur in onze gemeente. Want we vinden kunst en cultuur belangrijk. Het bepaalt mede het karakter de kwaliteit en de aantrekkelijkheid van de gemeente. Ook heeft kunst en cultuur een maatschappelijke betekenis. Het zorgt voor verbinding. En het stimuleert de persoonlijke ontwikkeling van onze inwoners. Het beoefenen van kunst geeft bovendien betekenis aan het leven. Kunst en cultuur heeft een positief effect onze economie en op recreatie & toerisme. ,
Wat wilden we gaan doen in 2024 (het plan)? 1. We maken een nieuwe visie op kunst en cultuur. Daarin zetten we in op het verder
ontwikkelingen van ons culturele aanbod. 2. We voeren de (nieuwe) regelgeving over de aanwijzing van een lokale omroep uit. 3. Samen met de gemeente Coevorden maken we plannen voor de herdenking van de Slag bij Ane in 2027. Wat hebben we daarvoor gedaan in 2024 (het resultaat)? 1. We hebben de visie op Kunst en Cultuur in het eerste kwartaal vastgesteld en zijn gedurende het jaar verder gegaan met de ontwikkelingen van het culturele aanbod. De Regeling Culturele Burgerinitiatieven is ontworpen. De uitvoeringsagenda behorende bij de Visie op Kunst en Cultuur is gereed en in december 2024 in procedure gebracht. 2.
Het lokale omroepenstelsel gaat veranderen. Er ligt een wetsvoorstel waarin lokale omroepen vanaf 2028 per streek samen een streekomroep moeten gaan vormen. De drie lokale omroepen van de gemeenten Hardenberg Ommen Dalfsen en Twenterand hebben ,
,
eerder de intentie uitgesproken om vooruitlopend op de te vormen streekomroep te gaan ,
,
43
samenwerken. De vier gemeenten werken samen binnen dit initiatief. Er is door de lokale omroepen op woensdag 27 november 2024 een conferentie georganiseerd voor de raadsleden van de vier gemeenten. Hierbij is gedeeld wat de gang van zaken is om te komen tot een streekomroep en hebben de omroepen de intentie uitgesproken om samen een streekomroep te vormen. Stichting Lokale Omroep Noord Oost Overijssel NOOS is eind 2023 opnieuw aangewezen als lokale publieke media-instelling voor de gemeente Hardenberg. Deze aanwijzing is van kracht tot 1 oktober 2028. 3.
We zijn gestart met de voorbereidingen van een grootse viering van de achthonderdste verjaardag van de Slag bij Ane in 2027 door het opstellen van een position paper.
Evenementen Wat willen we bereiken? Evenementen zijn onlosmakelijk verbonden met de kwaliteit en aantrekkelijkheid van onze gemeente. Een aansprekend evenementenprogramma maakt onze gemeente aantrekkelijk. En zet Hardenberg op de kaart als dynamische en aantrekkelijke regio die voor iedereen wat te bieden heeft. Een goed gevulde evenementenkalender helpt ook bij seizoenverlenging van de recreatieve sector. We leggen een fundament gelegd om de komende jaren verder te bouwen aan onze bruisende evenementensector. Wat wilden we gaan doen in 2024 (het plan)? 1. We evalueren het evenementenbeleid. Dat doen we samen met organisatoren. 2. We maken een visie op evenementen die ons de komende jaren vooruit helpt. En we komen
nieuw evenementenbeleid dat past bij onze visie. Hierbij nemen we ook de doorontwikkeling en visie op de promotiestichtingen mee. We maken het aanvragen van subsidies voor jaarlijks terugkerende evenementen gemakkelijker. We werken in 2024 voor het eerst met begrotingssubsidies voor een paar evenementen en monitoren deze werkwijze. We stimuleren en ondersteunen de organisatie van twee grote evenementen. Dat doen we onder meer met een financiële bijdrage. met
3. 4. 5.
een
Voor de volgende evenementen zijn in deze begroting
Organisator SCSH/SHP
Ballonfestival en drakenbootrace Dirty Monkey Run Totaal
Termijn 3 jaar
een
begrotingssubsidie opgenomen:
Bedrag €50. 000
3 jaar
€25. 000
3 jaar
€22. 000 €97. 000
44
Wat hebben we daarvoor gedaan in 2024 (het resultaat)? 1. Het huidige evenementen- en subsidiebeleid wordt geëvalueerd. Daartoe zijn vijf
2.
3. 4.
5.
informatiebijeenkomsten gehouden met organisatoren van evenementen en er is een aparte raadsessie geweest. De evaluatie dient als input voor de actualisatie van het huidige beleid. Hierin wordt naast het beleid ook de subsidieregeling aangepast en vereenvoudigd. Deze komt in het tweede kwartaal van 2025 gereed. Voorafgaand aan de actualisatie is de huidige subsidieregeling voor de huidige aanvragen al vereenvoudigd. In 2024 hebben in totaal 36 evenementen een evenementensubsidie ontvangen. De ondersteuning middels begrotingssubsidie is naar tevredenheid verlopen. We blijven dit ook in 2025 monitoren. De toegezegde subsidie voor de stimulering en ondersteuning van de organisatie van twee grote evenementen zou ingevuld worden door Strawberry Fields en Festival aan de Vecht. Alleen Strawberry Fields heeft een aanvraag gedaan en die toegekend gekregen. Door weersomstandigheden is het festival niet doorgegaan. Strawberry Fields is vervolgens failliet gegaan waardoor deze subsidie niet teruggevorderd kan worden. De middelen die niet aangevraagd zijn door Festival de Vecht zijn gebruikt om meer evenementen via de reguliere subsidie te ondersteunen.
Openbaar
groen
(en open lucht)
Wat willen we bereiken? De openbare ruimte is een groot onderdeel van de leefomgeving van onze inwoners. Inwoners verwachten van ons dat we zorgen dat de openbare ruimte op orde is: netjes en veilig. We zijn een
aantrekkelijke gemeente om te wonen te werken en te ondernemen. Daarbij hoort een gezonde en prettige leefomgeving die kwaliteit heeft. Met veel groen. We zijn rentmeester van de openbare ruimte. We zorgen dat de openbare ruimte past bij de tijd waarin we leven. We omarmen acties en initiatieven van inwoners om de openbare ruimte nog prettiger te maken. ,
Wat wilden we gaan doen in 2024 (het plan)? 1. We vervangen versleten groen door nieuwe aanplant. Daarvoor hebben we in overleg met 2.
plaatselijk belang op basis van kwaliteitsnormen of meldingen een aantal plekken gekozen. We geven verouderde speelvoorzieningen een nieuwe inrichting. Dat doen we volgens de uitgangspunten van het Buitenruimteplan. Dat is het beleidskader voor bewegen ontmoeten spelen en sporten in de openbare ruimte. We gaan per wijk aan de slag. En we betrekken de kinderen jongeren en andere bewoners. We helpen scholen bij het vergroenen van hun schoolplein. Daarvoor hebben we de subsidieregeling 'Gezonde Schoolpleinen'. Scholen kunnen nog tot en met 2026 hiervoor een subsidie aanvragen. We gaan door met de bestrijding van Japanse Duizendknoop en met de bestrijding van eikenprocessierups. ,
,
,
3.
4.
Wat hebben we daarvoor gedaan in 2024 (het resultaat)? 1. De renovatie van groenvakken in de omgeving Rozenheim Dedemsvaart is met enige vertraging van start gegaan in januari 2025. De voorbereiding hiervan vond plaats in 2024. ,
45
2.
Daarnaast is er een inventarisatie gemaakt van achterstallig onderhoud in het Gemeentepark in Dedemsvaart. Bedoeling is om hiervoor in 2025 een herstelplan te maken. De gemeente heeft in 2024 de nodige voorbereidingen gedaan voor de inrichting van speelplaatsen in de openbare ruimte. We sluiten hiermee aan bij het beleid omtrent BOSS (bewegen ontmoeten spelen en sporten). ,
Voor acht
,
in totaal zeventien gebieden hebben we een buurtkaart opgesteld. Dat is een weergave van het beoogde BOSS-netwerk van de buurt met de plekken die we willen aanpakken of omvormen. Voor de plekken aan de Rheezerweg in Heemse De Bonkelaar/De Wieken in Balkbrug de Hondsdraf en de Beekberg in Baalder de Prunus in Dedemsvaart en de Schoolstraat in Sibculo hebben we een nieuw ontwerp laten maken. Vanwege de lange levertijden van de speel- en sportvoorzieningen valt de realisatie in 2025. Alle plekken worden heringericht voordat het buitenspeelseizoen in maart/april weer start. Aan de Langewijk in Dedemsvaart hebben we in 2024 het ontwerp- en participatietraject doorlopen voor het vervangen van de skatevoorziening door een multi-sportzone. Deze plek wordt ook in 2025 heringericht. Naast de herinrichting van een aantal individuele plekken hebben we in 2024 in Kloosterhaar uitvoering gegeven aan het project Gezonde Buurt van Jantje Beton JOGG en IVN. Ook hier hebben we in 2024 het ontwerp- en participatietraject doorlopen. In Kloosterhaar krijgen vier bestaande locaties een impuls op de gebieden spelen natuur en ontmoeting. De uitvoering is gestart en het project wordt op 30 maart 2025 opgeleverd. In Dedemsvaart hebben we een viertal speel- en sportlocaties betrokken in het project Hardenberg sociaal en Klimaatbewust.
Dit project is in 2024 opgestart en wordt voor de zomer 2025 afgerond. In dit project krijgen een aantal bestaande speel- en sportlocaties een meer klimaatbewuster en natuurinclusieve inrichting gebaseerd op de BOSS-systematiek. In dit project combineren we dus de thema’s klimaat/hitte en BOSS. Verder is er in Gramsbergen een trim- en klimparcours gerealiseerd in het bosje aan de Oostermaatsteeg en een beleef- en beweegtuin voor ouderen bij het woonzorgcentrum 't Welgelegen. Het project Gezonde Schoolpleinen voor vergroening van schoolpleinen voorziet in een behoefte. Inmiddels maken twaalf scholen gebruik van deze subsidieregeling. Bestrijding van Japanse Duizendknoop is uitgebreid. Inmiddels zijn 183 locaties in beeld. Op 118 hiervan is de bestrijding begonnen. In 2025 gaan we een tussenbalans opmaken. Dan moet ook een besluit genomen worden hoe we hiermee verder gaan. De beheersing van Eikenprocessierups is onder controle. De overlast viel in 2024 mee dankzij de uitgevoerde bestrijding. van
,
,
,
,
,
,
3. 4.
5.
,
46
Wat heeft het gekost? Economische en recreatief Hardenberg Bedragen x €1. 000
-
-
-
-
B 2024
Bnw 2024
R 2024
Saldo
Lasten 3. 1
Economische ontwikkeling
2. 218
2. 018
1. 069
948
Baten
Economische ontwikkeling
0
0
0
0
3. 1
Lasten 3. 2
Fysieke bedrijfsinfrastructuur
1. 079
2. 236
1. 362
874
Baten
Fysieke bedrijfsinfrastructuur
-707
-640
-2. 975
2. 335
Lasten 3. 3
Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
2. 714
4. 378
2. 383
1. 995
Baten
Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
-272
-1. 829
-430
-1. 399
Lasten 3. 4
Economische promotie
749
749
1. 264
-515
Baten
Economische promotie
-5
-5
0
-5
Lasten 5. 1
Sportbeleid en activering
6. 985
7. 474
8. 105
-631
Baten
Sportbeleid en activering
-1. 870
-2. 342
-3. 085
743
Lasten 5. 2
Sportaccommodaties
1. 862
2. 554
2. 428
125
Baten
Sportaccommodaties
-215
-236
-280
44
3. 2 3. 3 3. 4 5. 1 5. 2
Lasten 5. 3
Cult.presentatie -productie
en
-partic.
2. 755
2. 772
2. 627
145
Baten
Cult.presentatie -productie
en
-partic.
-1. 092
-1. 077
-1. 287
210
5. 3
,
,
Lasten 5. 4
Musea
106
80
82
-2
Baten
Musea
0
0
-6
6
5. 4
Lasten 5. 5
Cultureel erfgoed
198
190
190
0
Baten
Cultureel erfgoed
-2
-2
-9
7
5. 5
Lasten 5. 6
Media
1. 609
1. 679
2. 090
-411
Baten
Media
0
0
-62
62
16. 112
17. 998
13. 467
4. 531
5. 6
Saldo van baten en lasten Voorstellen voor budgetoverheveling
-766
Toelichting op saldo begroting en rekening In deze paragraaf wordt op hoofdlijnen toegelicht wat het programma heeft gekost. Op totaalniveau is er een negatief saldo begroot van € 18 miljoen. In 2024 is er een negatief saldo van baten en lasten gerealiseerd van € 135 miljoen. Dit is een verschil van €4. 531. 000. In dit bedrag zijn de ,
resultaatbestemmingen respectievelijk €766. 000 inbegrepen. De bijzonderheden en grote afwijkingen worden hieronder kort toegelicht. De volledige toelichting van baten en lasten per taakveld kunt u vinden in hoofdstuk 1. 5 Jaarrekening. ,