Begroting 2025
Tekst van het document
We werken aan betere en tijdige jeugdhulp, op een juiste plek en wanneer dit nodig is in een beheersbaar en duurzaam financieel stelsel. Wat gaan we daarvoor doen? •
We bouwen verder aan het versterken van de ondersteuning aan gezinnen en
samenwerking tussen partners rondom het gezond, kansrijk en veilig opgroeien van
kinderen. Daarbij houden we rekening met de Hervormingsagenda Jeugd, de Lokale
54
Educatieve Agenda (LEA), de Regiodeal Zuid-Oost-Drenthe en het Toekomstscenario
Kind- en Gezinsbescherming. •
Samen met de jeugdgezondheidszorg, de kinderopvang, het onderwijs en
maatschappelijke partners breiden we de aanpak 'opgroeien in een kansrijke omgeving' van het Trimbos instituut verder uit. •
We zorgen voor kwalitatief goede kinderopvang; daarbij is er aandacht voor kinderen met een (dreigende) ontwikkelingsachterstand. Specifiek richten we ons op het
versterken van de gastouderopvang. met het oog op het in 2025 verwachtte
wetsvoorstel, waarin de eisen, die aan gastouders gesteld worden, hoger worden. Daarnaast zetten we in op een toekomstbestendige uitrol van de Bibliotheek op School (dBos) en Boekstart in de kinderopvang als effectieve aanpak voor leesbevordering thuis en in het onderwijs/kinderopvang. •
•
We zetten in op een (ver)beter(d)e verbinding en samenwerking tussen onderwijs, welzijn en jeugdhulp. Zodat dit bijdraagt aan minder schooluitval, verzuim of achterstanden en het verbeteren van de sociaal-emotionele ontwikkeling, het welbevinden en de leerprestaties van jeugdigen. Dit doen wij door activiteiten/initiatieven in deze verbinding en samenwerking te onderzoeken en / of ondersteunen (inzet jongerenwerk, Jongeren in Balans, pilot VSO+, NPO programma, ondersteuningsteams PO). Een betere samenwerking biedt ook mogelijkheden om extra ondersteuning en zorg in te zetten wanneer dit nodig is. Wij hebben hiervoor een bedrag van € 268.000 per jaar opgenomen in de begroting. We werken met onderwijs, kinderopvang en andere organisaties die betrokken zijn bij het opgroeien van onze kinderen, aan het verder vormgeven van de visie uit de
Lokale Educatieve Agenda (LEA). De speerpunten zijn: ‘Overgangsmomenten in het onderwijs’, ‘Gezien en gehoord voelen’ en ‘Kansrijk opgroeien’.
•
Voor het bevorderen van vroegsignalering van, het optimaliseren van de kwaliteit van aanpak en het behandelen van ernstige dyslexie, verbeteren we het
ondersteuningsaanbod door twee gespecialiseerde dyslexie zorgaanbieders te
contracteren voor een langere periode. Hiermee versterken en verdiepen we de keten van ondersteuning en hulp t.a.v. dyslexie. •
De uitvoeringsagenda van de visie Culturele Blik op Hardenberg (waaronder de activiteiten gericht op jeugdigen) wordt op dit moment nog ontwikkeld en zal uitgevoerd worden in 2025.
•
We zetten in op het versterken van de samenwerking tussen Veilig Thuis IJsselland en onze lokale wijkteams en geven uitvoering aan (het regionale plan van aanpak van) het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming.
•
We zetten in op een goede toeleiding, tijdige ondersteuning op de juiste plek en
duidelijke regie door het versterken van de samenwerking tussen aanbieders van
jeugdhulp, onze lokale wijkteams en derde verwijzers (o.a. verbinding met huisartsen en gecertificeerde instellingen).
55
•
We geven uitvoering aan het Integraal Huisvestingsplan (IHP) voor het basisonderwijs waaronder de voorbereidingen op en de realisatie van de 6 nieuw te bouwen basisscholen conform de planning.
•
Om te komen tot een toekomstbestendige onderwijshuisvesting voor het Voortgezet Onderwijs in Hardenberg geven we vorm aan een visie die als basis dient voor het opstellen van een IHP VO.
•
•
In nauwe afstemming met de betrokken schoolbesturen zorgen we voor een scholenbestand van goede kwaliteit en van passende omvang. Dit betekent dat een aantal scholen aangepast, uitgebreid of gerenoveerd moet worden. Daarnaast spelen wij in op de toenemende behoefte aan het gezamenlijke huisvesten van onderwijs en kinderopvang in Kindcentra. Dit vanuit ieders juridische en financiële verantwoordelijkheid. In het kader van volwasseneneducatie zorgen we voor een onderwijsaanbod, waarbij wordt ingezet op het bereiken van laaggeletterde inwoners met Nederlands als
moedertaal en op het bereiken van statushouders met Nederlands als tweede taal om hun basisvaardigheden te vergroten. •
•
In 2025 starten we met een nieuwe vervoerder voor het leerlingenvervoer en het jeugdwetvervoer (en het WMO-vervoer). Om de overgang soepel te laten verlopen is een implementatieplan opgesteld. Omdat de nieuwe vervoerder nu rijdt als onderaannemer van Munckhof is de overgang kleiner voor onze inwoners, omdat veel dezelfde chauffeurs blijven rijden. Door prijsontwikkelingen in de branche en een andere afrekensystematiek kan dit nieuwe contract financiële gevolgen hebben. Dit houden we nauwlettend in de gaten. We stellen in 2025 een nieuwe verordening en beleidsregels op voor het leerlingenvervoer, die aansluit op de uitgangspunten van het gezondheidsbeleid. Hiervoor werken wij samen met ouders, scholen en de participatieraad in de Klankbordgroep Leerlingenvervoer.
Wmo en participatie Wat willen we bereiken?
‘Meedoen’ is de basis van ons minimabeleid. Want werk en onderwijs zijn, als dat mogelijk is, de beste manieren om je dag in te vullen. We ondersteunen inwoners op een eenvoudige en
genereuze manier. Ook als het door actuele ontwikkelingen nodig is, helpen we. Denk aan de hoge energieprijzen.
Soms zijn er problemen of gaat het even niet zo goed. Meestal kunnen inwoners samen met familie of de omgeving een oplossing vinden. Als er meer nodig is, bieden we
laagdrempelige en praktische ondersteuning. Zo versterken we de veerkracht van inwoners in moeilijke situaties.
Voor Wmo begeleiding ontwikkelen we oplossingen die bijdragen aan de transformatie van het sociale domein, waardoor op termijn Wmo begeleiding nog beschikbaar is voor de inwoners die dit nodig hebben (vangnet). Dit in relatie tot de ontwikkelingen binnen
56
Veerkrachtig Hardenberg, het Hardenbergse Model voor Ondersteuningen, GALA en het Regioplan IZA.
Wat gaan we daarvoor doen? •
We bieden algemene voorzieningen om de veerkracht van inwoners te ondersteunen. Dat doen we door het versterken van samenwerking van professionele en
vrijwilligersorganisaties die de dorpen en wijken in Hardenberg actief zijn. We onderzoeken de taak en rol van onze Samen Doen teams in relatie tot andere organisaties die ondersteuning aan onze inwoners geven. •
We starten met de uitvoering van het geactualiseerde armoedebeleid. Dit beleid: ‘financiële bestaanszekerheid’, is in het najaar van 2024 door de gemeenteraad vastgesteld.
•
We implementeren de wetswijzigingen uit de Participatiewet en balans en
aanverwante wetten die te maken hebben met het bieden van bestaanszekerheid aan onze inwoners. Bij de acties die hieruit volgen hoort een uitvraag van € 300.000 structureel. Deze acties betreffen:
- het stimuleren van ketenpartners om zich in te zetten op algemene- collectieve
voorzieningen, bijvoorbeeld budgetcursussen, die voor iedereen toegankelijk zijn. - het implementeren van de VoorzieningenWijzer, waarmee de inwoner
laagdrempelige ondersteuning krijgt die bijdraagt aan stabiele financiën.
-het vereenvoudigen van onze lokale regelingen. Dit betekent het uitwerken en
inregelen van een 3 in 1 aanvraag voor minimaregelingen (bijstandsuitkering,
kwijtschelding en Sociaal Cultureel Fonds). Het volledig geautomatiseerd ambtshalve verstrekken van de Individuele Inkomenstoeslag en Sociaal Cultureel Fonds voor inwoners uit het bijstandsbestand.
- het vereenvoudigen van de toegang tot dienstverlening. Door het structureel
inzetten van de armoederegisseur en door het onderzoeken van de doorontwikkeling van de Infohuizen als één loket voor financiële dienstverlening. •
Vanaf 2026 zijn wij (financieel) verantwoordelijk voor de uitvoering van beschermd wonen en beschermd thuis. In 2024 voeren onze lokale Samen Doen teams al de indicatiestelling uit. We maken afspraken met zorgaanbieders en de
woningbouwvereniging om voor inwoners die vanuit beschermd wonen zelfstandig kunnen wonen, een woning en begeleiding te realiseren (beschermd thuis). •
We zorgen voor opvang van asielzoekers en Oekraïense ontheemden. En we bieden hen bestaanszekerheid met werk, leefgeld en/of onderwijs.
•
Via ons handelingskader voor het vluchtelingen- en migratievraagstuk en onze
programmatische aanpak voor vluchtelingen houden wij zoveel mogelijk regie op de opvang, huisvesting en begeleiding van asielzoekers, statushouders en Oekraïners binnen onze gemeente. Alle werkzaamheden ten aanzien van Vluchtelingen en Migratie voeren we uit binnen de financiële kaders die het Rijk daarvoor stelt.
57
•
We zijn met de aanbieders in de perceelbijeenkomsten Wmo begeleiding in gesprek over mogelijke ontwikkelingen die bijdragen aan het "houdbaar" houden van de Wmo begeleiding in de toekomst (vangnet).
•
In de eerste helft van 2025 wordt de toekomstvisie op huishoudelijke hulp
vastgesteld. Deze visie dient als basis voor de nieuwe inkoop die in de tweede helft van 2025 wordt gestart. •
We blijven ons actief inzetten om net als in de voorgaande jaren de positieve
resultaten in het bemiddelen van kwetsbare doelgroepen naar de arbeidsmarkt, ook in 2025 te realiseren. Daarnaast werken wij, samen met onze netwerkpartners, in regionaal verband aan de ontwikkeling van leerwerkcentra. Een leerwerkcentrum
levert een bijdrage aan het vitaal houden van mensen die op de arbeidsmarkt actief
zijn (‘een leven lang ontwikkelen’). Daarnaast wordt vanuit het leerwerkcentrum ook
de werkgeversdienstverlening geleverd. Aandachtspunt daarbij is dat de toegang tot deze dienstverlening, zowel voor werkenden, werkzoekenden als werkgevers laagdrempelig is. •
In 2025 starten we met een nieuwe vervoerder voor het incidentele Wmo-vervoer (en voor het leerlingenvervoer en het jeugdwetvervoer)
•
Door prijsontwikkelingen in de branche en een andere afrekensystematiek kan dit financiële gevolgen hebben.
•
Wij werken mee aan het opzetten van het 'vervoersysteem voor iedereen' om de integratie van doelgroepenvervoer en openbaar vervoer te bevorderen.
•
Voor de leefbaarheid in de kernen en wijken zijn multifunctionele accommodaties
(mfa) van grote waarde. Daarmee wordt het voorzieningenniveau verbeterd en de
maatschappelijke samenhang versterkt. Voor het realiseren/vernieuwen van mfa’s is een investering van € 9,0 miljoen nodig. Gezondheid Wat willen we bereiken?
Gezondheid is van ons allemaal. We hebben allemaal een eigen verantwoordelijkheid om goed voor onszelf te zorgen. Niet iedereen heeft de mogelijkheden of leeft in de
omstandigheden om gezonde keuzes te maken. Vanuit de Wet Publieke Gezondheid (WPG)
is het onze taak om de gezondheid van inwoners te bevorderen en beschermen. Daar waar inwoners minder goed meekomen, zien wij als gemeente steeds weer de kracht van de
Hardenbergse samenleving. Als zelfredzaamheid en omzien naar een ander (tijdelijk) niet mogelijk is, springt de gemeente bij. Een gezond Hardenberg bereiken we alleen samen. Daarvoor is goede samenwerking met inwoners en partners essentieel, zowel binnen de
gemeente als daarbuiten, waarbij de gezondheid en welzijn van alle inwoners centraal staat. De groeiende zorgvraag en stijgende kosten vragen om een preventieve manier van denken
en handelen. Dit is nodig om de zorg houdbaar en toegankelijk te houden. Hiervoor hebben de rijksoverheid, gemeenten, zorgpartijen en de verzekeraars het Integraal Zorg Akkoord
58
(IZA) gesloten. In het landelijk Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) geven we richting aan de manier waarop het preventief gezondheidsbeleid lokaal versterkt kan worden. We hebben
in de regio IJssel-Vecht onze gezamenlijke ambities uitgewerkt in een regioplan. Onze stip op de horizon is een gezonde generatie in 2040. We werken langs drie lijnen: preventie en gezonde leefstijl, mentaal welbevinden en vitaal ouder worden. Wat gaan we daarvoor doen? •
De GGD IJsselland voert namens onze gemeente taken uit die de gezondheid van onze inwoners beschermen en bevorderen. Zij zijn ook een belangrijke spil in
preventie. We maken met Jeugdgezondheidszorg (JGZ) afspraken in lijn met de ketenaanpakken van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA).
•
De nota gezondheidsbeleid 2024-2028 Gewoon Gezond Hardenberg is een nota op
hoofdlijnen en is in het derde kwartaal 2024 vastgesteld. Met een gezonde generatie in 2040 als stip op de horizon werken we aan gezond opgroeien, gezond ouder
worden, gezonde leefomgeving, gezonde geest en gezond gedrag. We gaan samen
met inwoners en partners aan de slag met uitvoeringsagenda’s. Hierin beschrijven we per opgave wat we de komende periode gaan doen en welke concrete acties hierbij horen. •
Wij streven naar gelijke rechten, vrijheid en ontwikkelingsmogelijkheden voor
iedereen, ongeacht, geslacht, beperking, identiteit, afkomst, leefstijlen,
levensbeschouwing of (seksuele) geaardheid. We vernieuwen het inclusiebeleid aan
de hand van de uitgangspunten van de nota gezondheidsbeleid en hebben aandacht voor het verbeteren van toegankelijkheid en diversiteit binnen en buiten onze
organisatie. In 2025 start de uitvoering van het vernieuwde inclusiebeleid. Voor de uitvoering van het beleid is een incidenteel bedrag van € 70.000 nodig, dat kan
worden ingezet in de periode tot en met 2028. De beschikbare middelen vanuit het rijk om discriminatie tegen te gaan krijgen hierin ook een plek, onder andere voor
het vervolg van de campagne tegen discriminatie waar we in 2024 mee zijn gestart. •
De ambities vanuit het IZA en GALA, om de zorgzame samenleving en onze fysieke gezondheid en mentaal welbevinden te versterken, zal een groter beroep doen op
onze partners in het sociaal domein. Vanuit onze regierol werken we met hen aan het versterken van de ketens voor het ondersteunen van kwetsbare ouders (kansrijke
start), het voorkomen van overgewicht bij kinderen en organiseren samenwerking en interventies voor een gezonde leefstijl en vitaal ouder worden. We onderzoeken hoe we een leefstijlloket kunnen inrichten en zetten in op valpreventie voor ouderen.
Voor het versterken van mentaal welbevinden geven we invulling aan onder meer een digitaal platform, bewustwordingscampagnes, een laagdrempelig steunpunt, het verkennende gesprek en de consultatiefunctie GGZ in het sociale domein.
Voor het IZA als het GALA heeft het Rijk met name tijdelijke middelen beschikbaar
gesteld en betreft het GALA vooral een bundeling van reeds bestaande gelden. De 59
dekking voor extra benodigd budget wordt gezocht in een herschikking van de financiële middelen binnen het Sociaal Domein. Totaal van het programma Bedragen x €1.000 Baten
Lasten
Saldo van baten en lasten
R 2023 26.731
-99.229
-72.498
Verplichte indicatoren
B 2024 15.278
-88.504
-73.226
B 2025
B 2026
19.898
-94.420 -74.522
17.198
-91.867
-74.669
B 2027
B 2028
17.198
-92.045
-74.847
17.198
-92.274
-75.077
Omschrijving indicator
Eenheid
Realisatie
Absoluut verzuim
Aantal per 1.000 leerlingen
2022
6,7
2023
5,3
2024
nog niet bekend
2025
nog niet bekend
Eventuele toelichting:
Het aantal jongeren dat niet is ingeschreven bij een onderwijsinstelling en geen vrijstelling heeft.
Relatief verzuim
Aantal per 1.000 leerlingen
2022
14
2023
32
2024
nog niet bekend
2025
nog niet bekend
Eventuele toelichting:
Het aantal leerlingen met meer dan 16 uur ongeoorloofd verzuim tijdens een periode van 4 weken.
Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers)
% deelnemers aan het VO en MBO onderwijs
2022
1,4
2023
1,8
2024
nog niet bekend
2025
nog niet bekend
Eventuele toelichting:
Een startkwalificatie is een Havo, Vwo of Mbo-2diploma.
Banen
Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 - 64 jaar
2022
722,4
2023
726,1
2024
nog niet bekend
2025
nog niet bekend
Eventuele toelichting:
Aantal inwoners met een baan. Zowel fulltimers, parttimers als uitzendkrachten.
Jongeren met een delict voor de rechter
% 12 t/m 21 jarigen
2022
0
2023
nog niet bekend
2024
nog niet bekend
2025
nog niet bekend
Eventuele toelichting:
Jongeren die voor de rechter zijn verschenen.
Kinderen in uitkeringsgezin
% kinderen tot 18 jaar
60
2022
3
2023
nog niet bekend
2024
nog niet bekend
2025
nog niet bekend
2022
1
2023
nog niet bekend
2024
nog niet bekend
Eventuele toelichting: Werkloze jongeren
% 16 t/m 22 jarigen
2025
nog niet bekend
Eventuele toelichting:
Inwoners tot 22 jaar die als werkzoekende zijn ingeschreven bij het UWV.
Netto arbeidsparticipatie
% van de werkzame 2022 beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevloking
75,4
2023
74,9
2024
nog niet bekend
2025
nog niet bekend
2022
216,8
2023
199,7
2024
nog niet bekend
2025
nog niet bekend
Eventuele toelichting: Personen met een bijstandsuitkering
Aantal per 10.000 inwoners
Eventuele toelichting:
Inwoners met een uitkering op basis van de Participatiewet.
Lopende re-integratievoorzieningen
Aantal per 10.000 inwoners van 2022 15 - 64 jaar
Eventuele toelichting: Jongeren met jeugdhulp
211,3
2023
202,1
2024
nog niet bekend
2025
nog niet bekend
% van alle jongeren tot 18 jaar 2022
12,8
2023
13,0
2024
nog niet bekend
2025
nog niet bekend
Eventuele toelichting:
Jongeren met hulp en zorg in natura.
Jongeren met jeugdbescherming
% van alle jongeren tot 18 jaar 2022
1,1
2023
1,1
2024
nog niet bekend
2025
nog niet bekend
Eventuele toelichting:
Jongeren waarbij jeugdbescherming door de rechter is opgelegd.
Jongeren met jeugdreclassering
% van alle jongeren van 12 tot 2022 23 jaar
2023
61
0,2 0,2
2024
nog niet bekend
2025
nog niet bekend
2022
geen data
2023
740
2024
nog niet bekend
2025
nog niet bekend
Eventuele toelichting:
Begeleiding van jongeren die voor hun 18e met de politie of de leerplichtambtenaar in aanraking zijn geweest.
Cliënten met een maatwerkarrangement WMO
Aantal per 10.000 inwoners
Eventuele toelichting:
Relatie met verbonden partijen Naam
Omschrijving
Regionaal Serviceteam Jeugd Ijsselland
De 11 gemeenten in de regio IJsselland hebben in het kader van de specialistische jeugdhulp opdracht gegeven de inkoop, het contractmanagement en het contractbeheer, de monitoring en de uitvoering van regionale thema’s te organiseren. GGD IJsselland De 11 gemeenten in de regio IJsselland hebben een gemeenschappelijke gezondheidsdienst (GGD) voor de uitvoering van de taken van de publieke gezondheidszorg. Sociale Recherche IJssel-Vechtstreek De gemeenten in de IJssel-Vechtstreek werken samen aan de bestrijding van sociale zekerheidsfraude en handhaving. Bij fraude met een uitkering of zorggelden is de Sociale Recherche de opsporingsinstantie. Samen Doen Hardenberg B.V. Samen Doen is voor inwoners de ingang en toegang voor zorg in het kader van de jeugdwet of wet maatschappelijke ondersteuning.
62
5 Dienstverlenend Hardenberg Beschrijving van het programma
In onze visie op dienstverlening staat dat de gemeente er is voor alle inwoners en
ondernemers. Onze dienstverlening is voor iedereen toegankelijk en eenvoudig bereikbaar. In onze communicatie zijn wij duidelijk, helder en op alle doelgroepen afgestemd. We vinden
het in Hardenberg belangrijk dat onze inwoners en ondernemers weten wat we als gemeente voor de samenleving doen en daarvoor ook bereikbaar zijn in de meest brede zin van het woord.
De gemeente is er voor alle inwoners en ondernemers. Onlangs is er een rapport uitgekomen over de toeslagenaffaire en de gevolgen hiervan voor het vertrouwen in de overheid. Al jaren daalt het vertrouwen van inwoners richting de overheid. Hierdoor ontstaat er een kloof
tussen overheid en inwoners. Veel inwoners weten niet wat een gemeente aan taken en
verantwoordelijkheden heeft. Onbekend maakt onbemind. Daarom zouden wij als gemeente meer kunnen vertellen wat wij doen, dat wij er zijn voor die inwoner. Het moet makkelijk zijn
om hulp te krijgen van de overheid. Wie informatie en uitleg wil, kan dat krijgen. Als mensen
vastlopen, dan kan je bij ons langskomen. Als ze niet bij het juiste loket zijn, helpen we ze om het juiste loket te vinden zodat ze daar goed worden geholpen. Kortom, het is noodzakelijk
om aan de slag te gaan om de gemeentelijke dienstverlening te verbeteren! Hiervoor is een
plan van aanpak opgesteld. Dit plan moet de basis gaan vormen voor het verder verbeteren van onze dienstverlening. Periodiek zullen wij de Raad over de voortgang informeren.
Communicatie en participatie zijn belangrijk in ons dagelijks werk. En bij het uitvoeren van onze ambities. Met strategische communicatie vertellen we ons verhaal. We betrekken inwoners op allerlei manieren bij onze plannen en projecten. Organisatie en ambities Wat willen we bereiken? Organisatieontwikkeling
Maatschappelijke veranderingen, de digitale transitie, en ook de krappe arbeidsmarkt zorgen
ervoor dat de uitvoeringskracht van de organisatie onder druk komt te staan. Oók zal in de komende 10 jaar tweederde van onze personeelsbestand vervangen moeten worden omdat zij de organisatie gaan verlaten (vergrijzing en natuurlijk verloop). Dit vraagt om andere
oplossingsrichtingen waarin het college samen met het CMT optrekt.
Om verder te groeien naar een toekomstbestendige organisatie zetten we flink in op organisatieontwikkeling. Met de ontwikkelagenda 2023 – 2025 hebben we een koers ingezet die ons helpt om onze taken en ambities in de sterk veranderende omgeving uit te voeren. Wat gaan we daarvoor doen?
We leggen de focus op de organisatiecultuur met een kernwaardenaanpak, we geven opvolging aan de uitkomsten van het project strategische personeelsplanning en investeren
flink op anders organiseren. Een gemeentebrede aanpak om projectmatig- en programmatisch 63
werken te versterken en te borgen, maar ook zelforganisatie en inwonersparticipatie. En we bouwen verder aan een goede basis om de digitale transitie te begeleiden, maar ook in te bedden in de ambtelijke organisatie. Datagedreven werken is daarbij een belangrijke pijler. Herinrichting gemeentehuis (in combinatie met afstoten De Stelling)
We blijven hybride werken en de voordelen daarvan benutten. Dat doen we op basis van
onze visie op Thuis- en samenwerken. Ook de kantooromgeving moet daarbij passen. Zo
kunnen alle medewerkers hun werk op een goede manier doen. Vanuit goed werkgeverschap streven we naar een dynamische werkomgeving waar medewerkers elkaar makkelijk ontmoeten en (samen)werken.
In april heeft het college besloten om een doorstart te maken met het project herinrichting gemeentehuis Hardenberg. Op basis van deze doorstart heeft er een uitwerking
plaatsgevonden met als resultaat de uitgangspunten die de basis vormen voor het nieuwe ontwerp: • • • •
Doelmatig en sober; hergebruik of circulair waar mogelijk
Maatregelen om de problemen met akoestiek en binnenklimaat te verhelpen Toevoegen van functionaliteiten om hybride werken goed te ondersteunen
Toevoegen vergaderruimten ter compensatie van 3 wegvallende vergaderruimten op de Stelling
•
Zo goed mogelijk aansluiten op de kwaliteiten en beperkingen van het gebouw om
tot een passende oplossing te komen. Het maximaal benutten van de mogelijkheden om extra werkplekken te realiseren
Vervolgens is de realisatie van de herinrichting op drie kwaliteitsniveaus uitgewerkt, inclusief de kosten.
1. Schaarste: enkel gericht op de noodzakelijke ingrepen met perspectief op de korte termijn
2. Basis: gericht op passend ondersteunen van de werkprocessen met perspectief op de komende 10 jaar
3. Comfort: volledige revitalisatie van de inrichting en optimaal comfort ten aanzien van binnenmilieu en akoestiek
Het gekozen scenario Basis voldoet aan de norm en biedt een passend kwaliteitsniveau voor het gemeentehuis. Om scenario Basis uit te kunnen voeren is een aanvullend krediet van € 1.945.000 nodig. Door het afstoten van De Stelling ontstaat er een voordeel op de
huurlasten. Dit voordeel wordt ingezet als dekking voor de structurele lasten van het krediet. In de perspectiefnota was reeds een budget opgenomen van € 1.000.000. De kapitaallasten van het totale krediet zijn in de begroting verwerkt.
64
Het doel van de herinrichting is ook om de kantooromgeving beter aan te laten sluiten bij
hybride werken en het realiseren van de toegevoegde faciliteiten. Daar is ook aanpassing van het kantoormeubilair voor nodig. Het kantoormeubilair dat momenteel in gebruik is, is
grotendeels in 2012 aangeschaft en inmiddels versleten en economisch afgeschreven. Dit
geldt in het bijzonder voor de bureaustoelen. Om te zorgen voor een doelmatige en tevens rechtmatige inkoop van kantoormeubilair voor de herinrichting én voor de komende jaren daarna wordt een Europese aanbesteding uitgevoerd.
In eerste instantie was het de bedoeling dat de medewerkers van de Stelling per 1 januari
2025 zouden verhuizen naar het gemeentehuis. De verhuizing van het Klant Contact Centrum (KCC) en het Intern Service Punt (ISP) is voorwaardelijk voor het kunnen realiseren van een
passend aantal Arbo-werkplekken om de medewerkers van De Stelling in te kunnen huizen en te voorzien van een functionele werkomgeving. Bij de herinrichting zal dit als eerste
moeten worden gerealiseerd. De opdrachtverstrekking kan pas in november na vaststelling van de begroting door de Raad. Het budget uit de perspectiefnota landt in de begroting
2025 en komt derhalve pas volgend jaar (2025) beschikbaar. Het verlaten van de Stelling 7
per 1 januari 2025 is daardoor niet haalbaar (levertijden, bemensing en nazorg). Hierdoor is er besloten om de huur van de Stelling per 1 september 2025 op te zeggen en de medewerkers in de zomermaanden over te verhuizen. 80 jaar vrijheid
In 2025 is er 80 jaar vrijheid. De Tweede Wereldoorlog verschuift verder en verder naar het verleden, ook in de gemeente Hardenberg. Terwijl het meer dan ooit, met alle recente oorlogen in Europa maar ook wereldwijd, belangrijk is om stil te staan bij vrijheid.
Afgelopen periode is bij diverse organisaties (4 mei comités, plaatselijk belangen en
dergelijke) geïnventariseerd of men voornemens is om in het kader van 80 jaar vrijheid (extra) activiteiten te organiseren. Een projectgroep is in het leven geroepen om dit lustrumjaar in goede banen te leiden en stemt ook af met bestuurlijk trekkers, burgemeester en de
portefeuillehouder. De belangstelling voor en betrokkenheid bij dit onderwerp is ook deze
keer weer groot. Om die reden willen we incidenteel een bedrag van € 100.000 beschikbaar stellen in de begroting 2025.
Strategische communicatie en inwonerparticipatie Wat willen we bereiken?
Met strategische communicatie vertellen we het verhaal van Hardenberg. Dat verhaal gaat over wie we zijn en wat we willen bereiken voor onze inwoners. Zo positioneren we de gemeente Hardenberg als ambitieuze gemeente bij onze inwoners, ondernemers en strategische partners.
We communiceren op een manier die past bij wat de samenleving van ons verwacht en bij
wie we zijn. Vanuit een open houding bieden we ruimte om met ons mee te denken en mee te doen. We geven onze ambities samen met elkaar en onze partners vorm en inhoud. Dat
laten we in onze communicatie zien. Door in gesprek te zijn met de samenleving en onze 65
partners, leggen we verbinding. En maken we van ons verhaal een gezamenlijk verhaal. Onze communicatie is voor iedereen duidelijk en toegankelijk. Wat gaan we daarvoor doen? •
We geven uitvoering aan onze strategische communicatievisie 2022-2026. In onze
visie staan vier speerpunten centraal: samenkracht, verbinding, de boodschap en direct duidelijk & persoonlijk. •
In een uitvoeringsplan beschrijven we onze projecten en activiteiten per speerpunt.
Het uitvoeringsplan voor 2025 is een vervolg op de uitvoeringsplannen van de jaren
2022, 2023 en 2024. We hebben het voornemen de volgende activiteiten een plek te geven in het uitvoeringsplan voor 2025: uitvoering van inwonerparticipatiebeleid,
implementatie van het strategisch communicatie frame, verkenning mogelijkheden omgevingsanalyses en testen communicatiemiddelen, ontwikkeling videohuisstijl, verdere uitrol van het online participatieplatform, digitale toegankelijkheid, nieuwsbeleid, beeldcommunicatie. Veiligheid Wat willen we bereiken?
Ons doel is dat de gemeente Hardenberg een veilige gemeente is, waar inwoners,
ondernemers en bezoekers zich welkom, thuis, vertrouwd en veilig voelen. Een gemeente met weinig overlast en criminaliteit. En een gemeente die de hedendaagse en complexe
veiligheidsproblemen effectief het hoofd kan bieden. We houden de veiligheid in onze
gemeente op orde. Veiligheid is de basis voor iedereen. Daarom zetten we in op preventie, handhaving en integrale samenwerking. We hebben nauwe contacten met de politie, het
sociale domein en overige ketenpartners. Hiermee willen we een groot gevoel van veiligheid creëren en behouden. Momenteel werken we aan een nieuw integraal veiligheidsplan (IVP) voor de periode 2025-2028. In dit IVP worden geprioriteerde veiligheidsthema’s waar de
gemeente Hardenberg de komende jaren zowel preventief als repressief extra aandacht aan wil geven op hoofdlijnen vastgelegd. De gemeenteraad wordt meegenomen in het proces
om tot dit IVP te komen. De raadsleden bepalen de geprioriteerde veiligheidsthema’s en we koersen erop dat het IVP eind 2024 door de gemeenteraad wordt vastgesteld. Voordat
veiligheidsthema’s geprioriteerd kunnen worden moet de gemeente een goed beeld hebben
van wat er speelt op het gebied van openbare orde en veiligheid. Daarvoor wordt momenteel een veiligheidsanalyse uitgevoerd waarbij inwoners, ondernemers en (veiligheids)partners worden betrokken. De resultaten van de veiligheidsanalyse worden op dinsdag 1 oktober
2024 met de fractievoorzitters en woordvoerders openbare orde en veiligheid van de fracties besproken. Hierna wordt het IVP in concept opgesteld.
66
Wat gaan we daarvoor doen?
Vooruitlopend op het nieuwe IVP richten wij ons op een aantal initiatieven, zoals: 1. Jeugd en veiligheid; De handel in en het gebruik van drugs onder jongeren is een aanhoudend probleem. Om dit aan te pakken werken we samen met verschillende partijen. De procesregisseur zorg en veiligheid coördineert dit en geeft de
samenwerking en informatievoorziening tussen de betrokken partijen op goede wijze vorm. Niet alleen bij jeugd en veiligheid maar ook bij andere initiatieven zien wij de noodzaak om te investeren in preventie onder het motto “voorkomen is beter dan genezen”.
2. Georganiseerde/ondermijnende criminaliteit; De aanpak van de georganiseerde criminaliteit vraagt om een georganiseerde overheid. In de aanpak van
georganiseerde/ondermijnende criminaliteit werken we lokaal, regionaal en landelijk samen met diverse (veiligheids)partners. De data (informatie) van verschillende
(veiligheids)partners versterkt onze informatiepositie. Door kennis en expertise van (veiligheids)partners te bundelen willen we georganiseerde criminaliteit integraal benaderen en komen tot een effectieve aanpak. Daarnaast vergroten we de
bewustwording op het gebied van ondermijning binnen de organisatie en bij
inwoners, ondernemers en (veiligheids)partners. We stimuleren het gebruik van meldpunten waar signalen over ondermijning kunnen worden gemeld. We
continueren het intern ondermijningsoverleg waar we ondermijningssignalen bespreken en de nodige interventies bepalen. En samen met onze
(veiligheids)partners voeren we integrale controles uit om de voorschriften te handhaven en verschillende branches te beschermen.
3. Digitale weerbaarheid; De gemeente heeft een grote verantwoordelijkheid om de
informatievoorziening te beveiligen en veilig te houden. Daarom versterken we onze digitale weerbaarheid. Een digitaal weerbare gemeente kan potentiële incidenten
vroegtijdig signaleren en de gevolgen ervan beperken, omdat de juiste maatregelen zijn getroffen. We zorgen dat onze systemen op orde zijn en onze medewerkers
digitaal veilig werken. We hebben oog voor de wederzijdse beïnvloeding van de digitale en fysieke wereld in veiligheidssituaties. Bij inwoners en ondernemers versterken we de bewustwording van digitale risico’s. We hebben daarin ook
aandacht voor digitale zelfredzaamheid, zodat mensen weten wat zij zelf kunnen doen.
4. Veilige en vitale vakantieparken; Het project Veilige en Vitale Vakantieparken heeft
als doel een integrale aanpak en visie op veilige en vitale vakantieparken te borgen. In het project is een aantal parken geprioriteerd die visie en daaropvolgend een aanpak vragen. In 2025 wordt hiermee gestart en hiervoor is in de perspectiefnota een budget van 400.000,- opgenomen. Er wordt in een meerjarige inzet voorzien.
Afhankelijk van de visie en aanpak zullen daar in de meerjarenbegroting 2026 tot en met 2029 aanvullende project- en uitvoeringsbudgetten voor aangevraagd worden. 67
De raad is in het voorjaar van 2024 geïnformeerd over het tot nader order uitstellen van een
definitieve keus voor de toekomstige huisvesting van de brandweerkazerne in Hardenberg. In het stadium waar we nu zijn is het prematuur hiervoor middelen te reserveren omdat de veiligheidsregio het vastgoedbeleid en het daaraan gerelateerd technisch-financiële
normenkader nog niet heeft vastgesteld. Zolang daar nog geen duidelijkheid over is zijn de verdere voorbereidingen voor de toekomstige huisvesting van de brandweerkazerne in
Hardenberg on-hold gezet. In het nieuwe integraal veiligheidsplan (IVP) voor de periode
2025-2028 worden mogelijk (aanvullende) veiligheidsthema's ingebracht en door de raad
geprioriteerd, die vragen om een bijsturing of uitbreiding van taken en middelen. Indien dit het geval is wordt dit tijdens de budgetcyclus behandeld. Totaal van het programma Bedragen x €1.000 Baten
Lasten
Saldo van baten en lasten
Verplichte indicatoren
R 2023 1.840
-16.825
-14.986
B 2024 1.724
-15.454
-13.730
B 2025 2.008
-16.697 -14.689
B 2026 2.148
-16.907
-14.759
B 2027 2.097
-16.906
-14.809
B 2028 2.097
-16.848
-14.751
Omschrijving indicator
Eenheid
Realisatie
Formatie
Fte per 1.000 inwoners
2022
8,2
2023
8,3
2024
8,5 (B)
2025
8,3 (B)
2022
9,4
2023
9,8
2024
nog niet bekend
2025
nog niet bekend
2022
830
2023
922
2024
866 (B)
2025
952 (B)
2022
19,85
2023
21,65
2024
3,97 (B)
Eventuele toelichting: Bezetting
Fte per 1.000 inwoners
Eventuele toelichting: Apparaatskosten
Kosten per inwoner
Eventuele toelichting: Externe inhuur
Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen
2025 Eventuele toelichting:
68
9,02 (B)
Overhead
% van totale lasten
Eventuele toelichting: Verwijzingen Halt
Aantal per 1.000 jongeren
2022
12,55
2023
13,00
2024
14,14 (B)
2025
14,91 (B)
2022
6,4
2023
7,7
2024
nog niet bekend
2025
nog niet bekend
2022
1,5
2023
1,8
2024
nog niet bekend
2025
nog niet bekend
2022
2,7
2023
2,8
2024
nog niet bekend
2025
nog niet bekend
2022
0,7
2023
0,7
2024
nog niet bekend
2025
nog niet bekend
2022
4,7
2023
3,9
2024
nog niet bekend
2025
nog niet bekend
Eventuele toelichting: Winkeldiefstallen
Aantal per 1.000 inwoners
Eventuele toelichting: Geweldsmisdrijven
Aantal per 1.000 inwoners
Eventuele toelichting: Diefstallen uit woning
Aantal per 1.000 inwoners
Eventuele toelichting: Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)
Aantal per 1.000 inwoners
Eventuele toelichting:
Relatie met verbonden partijen Naam
Omschrijving
Veiligheidsregio IJsselland
Een regionaal samenwerkingsverband waarbinnen brandweer, politie, geneeskundige hulpverlening, gemeenten en andere partners samenwerken in het voorkomen, bestrijden en beperken van de gevolgen van branden, ongevallen, rampen en crises. Belangenbehartiger van alle gemeenten bij andere overheden.
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
69
6 Financiën Bedragen x € 1.000 Algemene uitkering
R 2023 125.515
B 2024 130.340
B 2025 137.610
B 2026 131.892
B 2027 133.024
Lokale heffingen
18.751
19.299
20.168
20.168
20.168
Reserves
9.267
1.807
-200
2.592
3.687
Dividend
Onvoorzien
Saldo financieringsfunctie Saldo na bestemming Totaal
2.233 459
-335 -16.396
2.188
-2.783 -511 1.684
139.494 152.024
2.188
-5.559
-2 5.612
1.538
-4.633 159 3.793
159.816 155.509
1.538
B 2028 134.271
1.538
20.168
-8.871
-11.240
-44 3.385
-389 1.583
4.061
152.887 149.992
Algemene uitkering uit het Gemeentefonds
De raming van de algemene uitkering uit het Gemeentefonds is gebaseerd op de informatie in de meicirculaire 2024. Opschalingskorting
Sinds 2015 worden gemeenten geconfronteerd met een korting op het gemeentefonds,
die oploopt tot € 975 miljoen in 2026. Deze korting is opgelegd omdat gemeenten door opschaling kosten kunnen besparen. Sinds 2019 is een stand van de opschalingskorting
bereikt van € 300 miljoen. Na langdurig overleg tussen Rijk en VNG is in de meicirculaire de oploop van de opschalingskorting vanaf 2026, een structurele uitname van € 675 miljoen, geschrapt. Voor Hardenberg is dit dan een plus van rond € 2,1 miljoen. Acress
In de nieuwe financieringssystematiek wordt het accres gekoppeld aan de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (BBP). Door deze systematiek al vanaf 2024 te hanteren valt
het accres voor 2024 en 2025 lager uit dan op basis van de oude systematiek ("trap op, trap af"). De compensatie in 2025 voor ongeveer de helft leidt tot een (incidenteel) nadeel van
rond € 675 miljoen of wel voor onze gemeente tot een nadeel van € 2,1 miljoen. Zonder deze korting zou het accres in 2024 dus € 2,1 miljoen hoger zijn, dan nu het geval is. Jeugdzorg
In het coalitieakkoord Rutte IV is een aanvullende besparing op Jeugdzorg opgenomen die oploopt naar structureel € 511 miljoen vanaf 2027. De geraamde besparing van € 500,0
miljoen in 2025 kan nog niet gerealiseerd worden, omdat de maatregelen die tot besparing moeten leiden nog niet zijn gerealiseerd. Daarom wordt incidenteel € 500,0 miljoen
toegevoegd aan de algemene uitkering van het gemeentefonds. Deze toevoeging heeft geen gevolgen voor de begroting, omdat wij er eerder voor hebben gekozen om de gevolgen van de bezuiniging Rutte IV (= de uitname uit het gemeentefonds) budgettair neutraal te verwerken.
70
In 2021 heeft de Commissie van Wijzen uitspraak gedaan in een arbitragezaak tussen rijk en gemeenten over de structurele financiering van de jeugdzorg. Op basis van deze uitspraak zijn afspraken gemaakt over een compensatie voor gemeenten en een nog op te stellen
pakket aan bezuinigingsmaatregelen, de hervormingsagenda jeugd. De (netto-) compensatie is tot en met 2025 toegevoegd aan het gemeentefonds.
De bedragen voor 2026 en volgende jaren staan al wel gereserveerd op de rijksbegroting,
maar nog niet toegekend c.q. toegevoegd aan het gemeentefonds. Wij gaan er vanuit dat dit wel zal gebeuren c.q. wij begroten deze bedragen wel: -
2026 :
€ 2.457.000
2028 e.v. jaren :
€ 2.380.000
2027 :
€ 2.260.000
Bij de berekening van de gemeentefondsuitkering hebben wij een correctie doorgevoerd in verband met de aangekondigde aanvullende bezuiniging jeugdzorg (Rutte IV). Uit de opbouw van het Gemeentefonds blijkt echter dat het rijk deze bezuiniging reeds had
doorgevoerd, dat wil zeggen de uitname van € 50 miljoen uit het gemeentefonds al had verwerkt. Daarmee is de noodzaak om een correctie door te voeren overbodig.
De correctie leidt tot een structureel voordeel van € 1,6 miljoen. Wij stellen voor dit voordeel in te zetten voor de nog openstaande bezuinigingstaakstelling voor het sociaal domein
(Programma Samen Door). Met deze taakstelling is een bedrag van € 1.325.000 gemoeid. Dividend
Hieronder hebben wij een overzicht opgenomen van het begrote dividend. Instelling Aandeel in het kapitaal
Aantal aandelen
Dividend per aandeel
Dividend
BNG
0,12%
64.935
€ 2,00
€ 130.000
Enexis
0,04%
63.932
€ 0,69
€ 44.000
Wadinko
5,69%
136
€ 500,00
€ 68.000
ROVA
11,60%
816
€ 404,41
€ 330.000
Cogas
12,77%
650
€ 2.000,00
€ 1.300.000
Rendo
5,75%
57
€ 5.543,86
€ 316.000
Vitens
1,10%
63.007
€ 0,00
€
Totaal
€ 2.188.000
Met ingang van 2026 wordt een lagere dividenduitkering COGAS begroot. COGAS keert een basisdividend uit van € 1.000 per aandeel. Daarbovenop wordt tot en met 2025 een extra dividend uitgekeerd van nog eens € 1.000 per aandeel. Lokale heffingen
Voor de toelichting op deze belastingen, verwijzen wij u naar de paragraaf lokale heffingen in deze begroting.
71
Saldo financieringsfunctie
De rentekosten worden via een zogenaamd rente omslagpercentage doorberekend aan de programma’s. Dit percentage hebben wij berekend op 2%. Dit is een afgerond percentage. Omdat wij met deze afronding werken, ontstaat een verschil met de werkelijke kosten. Onvoorzien Bedragen x € 1.000
2025
2026
2027
2028
Overige baten en lasten
-5.353
-8.057
-10.951
-12.680
68
67
67
67
-5.285
-7.990
-10.884
-12.613
Bedragen x € 1.000
2025
2026
2027
2028
stelpost structurele tegenvallers
200
200
200
200
stelpost investeringsprogramma 2025-2028
568
1.831
2.579
2.832
stelpost investering ambities
1490
2340
4662
6155
stelpost uitvraag jeugd/onderwijs
400
180
stelpost prijscompensatie
2106
3010
3020
3076
stelpost plankosten Grondexploitatie
-81
-228
-222
-222
77
77
77
77
71
71
71
Structurele doorwerking Zomernota Totaal
De stelpost overige baten en lasten bestaat uit:
stelposten Gemeentefonds - open overheid - rechtsbescherming - uitwerking meicirculaire 2024
593
576
564
491
stelpost structurele doorwerking Zomernota
-68
-67
-67
-66
5.285
7.990
10.884
12.614
Toelichting
In de begroting is een structurele post van € 200.000 opgenomen voor onvoorziene structurele tegenvallers.
Stelpost structurele doorwerking Zomernota 2024: Hiervoor verwijzen wij naar de toelichting als opgenomen in de Zomernota 2024.
Stelpost investeringsprogramma 2025-2028. In de bijlagen bij deze begroting is een specificatie opgenomen van deze investeringen.
De stelpost prijscompensatie laat meerjarig een positief bedrag zien. Met de uitwerking van de septembercirculaire 2024 Gemeentefonds, zullen wij dit corrigeren c.q. aanvullen uit het accres.
Het saldo op deze stelpost bestaat hoofdzakelijk uit middelen die wij reserveren in verband 72
met een uitspraak van de Commissie van Wijzen. In 2021 heeft deze commissie uitspraak
gedaan in een arbitragezaak tussen rijk en gemeenten over de structurele financiering van de jeugdzorg. Op basis van deze uitspraak zijn afspraken gemaakt over een compensatie voor gemeenten en een nog op te stellen pakket aan bezuinigingsmaatregelen, de
hervormingsagenda jeugd. De (netto-) compensatie is tot en met 2025 toegevoegd aan het gemeentefonds.
De bedragen voor 2026 en volgende jaren staan al wel gereserveerd op de rijksbegroting,
maar nog niet toegekend c.q. toegevoegd aan het gemeentefonds. Om die reden hebben wij deze bedragen wel als inkomst geraamd maar nog niet functioneel begroot.
Stelpost plankosten grondexploitatie: de doorberekening van plankosten sluit aan bij de geactualiseerde nota grondexploitatie 2025. In deze nota wordt uitgegaan van de
vastgestelde exploitaties en wordt geen rekening gehouden met de in voorbereiding zijnde plannen. In de begroting houden wij hier wel rekening mee en gaan wij ervan uit dat ook in de komende jaren meer uren/plankosten kunnen worden doorberekend.
Stelposten gemeentefonds. Aan het gemeentefonds zijn extra middelen toegevoegd of
onttrokken, die voorshands op deze stelpost zijn gereserveerd. Deze post wordt in de loop
van het jaar nader uitgewerkt en worden de betreffende posten functioneel toegedeeld c.q.
toegevoegd aan de budgetten op de betreffende taakvelden. Mutaties reserves Bedragen x 1.000
Onttrekkingen reserves Toevoegingen reserves Totaal
R 2023
14.823
-5.556 9.267
B 2024
1.807 0
1.807
B 2025
2.800
-3.000 -200
B 2026
2.592 0
B 2027
3.687 0
B 2028
4.061 0
2.592
3.687
4.061
2025
2026
2027
2028
315
295
Reserve dekking kapitaallasten
1.405
1.253
1.252
1.251
Totaal
1.720
1.548
1.252
1.251
Detaillering Onttrekkingen Bedragen x € 1.000
Algemene reserve (resultaatbestemming en budgetoverheveling)
73
Paragrafen Lokale heffingen Inleiding en wettelijk kader Het doel van lokale heffingen is het verkrijgen van eigen middelen die worden gebruikt voor
uitgaven voor het uitvoeren van de gemeentelijke taken. De invoering, wijziging of intrekking van lokale heffingen gebeurt door middel van een door de gemeenteraad vast te stellen verordening. De belastingverordeningen voor 2025 kunnen worden vastgesteld na het
vaststellen van de begroting.
De lokale heffingen kunnen worden ingedeeld in algemene belastingen, bestemmingsbelastingen en retributies.
De algemene belastingen komen ten goede aan algemene middelen van de gemeente. Dit betekent dat de opbrengsten niet gelabeld zijn maar voor alle gemeentelijke taken en
voorzieningen kunnen worden ingezet. De gemeenteraad bepaalt waarvoor. Onder de algemene belastingen vallen onder andere de onroerende-zaakbelastingen, de parkeerbelasting, de forensenbelasting en de toeristenbelasting.
Bestemmingsbelastingen zijn belastingen waarvan de opbrengsten zijn bestemd voor
specifieke taken of voorzieningen met een duidelijk algemeen belang. De rioolheffing en de
afvalstoffenheffing zijn bestemmingsbelastingen waarvoor geldt dat de gemeente niet meer mag heffen dan de kosten die zij voor de betreffende taak of voorziening maakt. Ook de
Bedrijven Investeringszone Hardenberg (BIZ) en de reclamebelasting Dedemsvaart vallen
onder de bestemmingsbelastingen. De belastingopbrengst wordt uitgekeerd aan een door de ondernemers opgerichte uitvoeringsorganisatie.
Retributies worden geheven van personen aan wie de gemeente een specifieke dienst
verleent die voor die persoon een individueel voordeel oplevert. De belangrijkste retributies
zijn de leges: vergoedingen voor een bij de gemeente aangevraagde dienst als het aanvragen van een paspoort of een vergunning. Net als bij bestemmingsbelastingen mogen de
retributies niet meer dan kostendekkend zijn. Hieronder vallen ook de marktgelden en de lijkbezorgingsrechten.
De lokale heffingen vormen een belangrijk onderdeel van de inkomsten van gemeenten en
zijn daarom een integraal onderdeel van het gemeentelijk beleid. Een overzicht van de lokale heffingen en daarmee meer inzicht is daarom van belang voor de raad. Een aanduiding van
de lokale lastendruk is van belang voor de integrale afweging tussen beleid en inkomsten. Een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid maakt het beeld van de lokale lasten
compleet. Al deze onderdelen zult u daarom tegenkomen in deze paragraaf lokale heffingen.
74
Beleid ten aanzien van de lokale heffingen Het gemeentelijk beleid is dat de tarieven van de bestemmingsbelastingen in principe
kostendekkend moeten zijn. Met andere woorden: de opbrengsten dekken de gemaakte kosten. Bij de retributies is kostendekkendheid ook het uitgangspunt, maar leiden
kostendekkende tarieven soms tot onevenredig hoge tarieven voor een dienst. Daarom stelt de raad in die gevallen een lager tarief vast. Een duidelijk voorbeeld hiervan is de
evenementenvergunning. De mate van kostendekkendheid van de bestemmingsbelastingen en retributies staan vermeld onder 'Overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen'.
Het kaderstellend beleid voor de diverse heffingen is vastgelegd in de door de gemeenteraad vastgestelde gemeentelijke belastingverordeningen. Deze worden jaarlijks aan de
gemeenteraad voorgelegd na het vaststellen van de begroting, zodat de tarieven in overeenstemming kunnen worden gebracht met de vastgestelde begroting.
Uit het coalitieakkoord 2022-2026 blijkt dat het streven een gelijkblijvende belastingdruk
voor inwoners is. Dat betekent dat gemeentelijke belastingen met niet meer dan het
inflatiepercentage worden verhoogd. Voor 2025 is dit percentage vastgesteld op 3,48%. Bij
sommige tarieven wordt hiervan afgeweken, omdat het bijvoorbeeld wettelijke tarieven betreffen of dat hierover afwijkende afspraken zijn gemaakt (voorbeeld tarief toeristenbelasting).
Tarieven meest voorkomende heffingen De gemeente Hardenberg verwacht in 2025 ca. 18% van haar inkomsten uit lokale heffingen
te halen. Hieronder zijn de belastingtarieven van de meest voorkomende heffingen van 2023, de huidige tarieven 2024 en de verwachte tarieven voor 2025 opgenomen. De tarieven voor 2025 worden in december 2024 door de gemeenteraad vastgesteld. Tarieven meest voorkomende heffingen Omschrijving
2023
2024
2025*
Ozb-eigenaren woningen
0,0907%
0,0856%
nnb
Ozb-eigenaren niet-woningen
0,2860%
0,2894%
nnb
Ozb-gebruikers niet-woningen
0,2462%
0,2494%
nnb
Vastrecht afvalstoffenheffing
167,00
170,00
176,00
Vastrecht afvalstoffenheffing (hoogbouw en buitengebied t/m 2018)
149,00
149,00
155,00
Lediging 240 liter container RST
10,60
10,60
10,60
Lediging 240 liter container GFT
0,00
0,00
0,00
Lediging 140 liter container RST
6,50
6,50
6,50
Lediging 140 liter container GFT
0,00
0,00
0,00
Rioolheffing woning
277,00
277,00
299,00
Toeristenbelasting
1,05
1,05
1,05
(Bedragen in euro x €1.000)
75
Forensenbelasting
232,00
232,00
250,00
* De tarieven 2025 worden in december 2024 door de gemeenteraad definitief vastgesteld.
Kwaliteit uitvoering Wet WOZ en ontwikkelingen
De Waarderingskamer controleert of gemeenten de Wet Waardering Onroerende zaken (Wet WOZ) goed uitvoeren. Hiervoor vinden verschillende onderzoeken en inspecties plaats. Het algemene oordeel van de Waarderingskamer over de uitvoering van de Wet WOZ in Hardenberg staat op 'Goed'. De Waarderingskamer heeft aan het begin van het jaar
ingestemd met het bekend maken van de WOZ-waarden uiterlijk eind februari 2024. De
gemeente is aangesloten op de Landelijke Voorziening WOZ (LV-WOZ). Via de LV-WOZ
ontvangen de afnemers (belastingdienst, CBS en Waterschappen) de WOZ-gegevens. Ook wordt het WOZ-waardeloket gevuld door de LV-WOZ. Hierin staan de WOZ-waarden van
woningen.
Met ingang van 1 januari 2024 is de proceskostenvergoeding bestuursrecht aangepast. Hierdoor is het minder lucratief voor ‘No Cure No Pay’ organisaties om bezwaren in te dienen. Wel zijn een aantal van deze organisaties samen gaan werken waardoor
schaalgrootte wordt behaald. In vergelijking met vorig jaar is het aantal ingediende
bezwaarschriften gedaald. Alleen, het percentage bezwaren ingediend door ‘No Cure No Pay’ organisaties hoger. Ook het aantal beroepen is fors gestegen. Dit is te verklaren doordat de proceskostenvergoeding bestuursrecht voor beroepen, ingediend voor 1 januari 2024, nog onder de oude regeling valt. Mijn Overheid
Mensen krijgen steeds meer berichten van de overheid in hun berichtenbox van
MijnOverheid en kunnen ook steeds meer gegevens via MijnOverheid raadplegen. Dit
digitale kanaal helpt veel papier te besparen, dienstverlening aan burgers begrijpelijker en sneller te maken en draagt ook bij aan efficiency van de overheid. Ook de aanslag
gemeentelijke belastingen met daarop de nieuwe WOZ-waarde wordt in 2025 net als in 2024 verzonden naar de berichtenbox van MijnOverheid. Alleen als mensen zich niet hebben aangemeld voor MijnOverheid wordt de aanslag nog per post toegezonden. Bedrijven
kunnen geen gebruik maken van MijnOverheid en ontvangen de aanslag daarom ook per post. Naar verwachting wordt in 2025 zo'n 40% van de aanslagen van de gemeente
Hardenberg digitaal verzonden. Ook het raadplegen van WOZ-gegevens en taxatieverslagen kan via MijnOverheid. Ontwikkelingen
Het hoofdlijnenakkoord noemt uit eerste analyse twee punten met betrekking tot belastingen.
76
•
Twee nieuwe belastingen introduceren waarvan de opbrengsten (uitsluitend) ten
goede komen aan woningbouw en infra in betreffende gemeente: een planbatenheffing en een (onbebouwde) grondheffing. •
Afspraken maken met gemeenten om de woonlasten (OZB) te maximeren.
De nieuwe belastingen kunnen beide een bijdrage leveren aan het versnellen van woningbouw en bijbehorende infrastructuur en de bekostiging ervan. Belangrijk
aandachtspunt is de exacte vormgeving en de uitvoerbaarheid. Omdat waardeontwikkeling
van de grond niet met terugwerkende kracht belast kan worden en er voor beide belastingen wetgeving nodig is zal dit enige jaren duren voordat deze mogelijkheid zich voordoet.
Het maximeren van OZB beperkt gemeenten in hun mogelijkheid om extra eigen inkomsten te verwerven. De tekst in het hoofdlijnenakkoord spreekt expliciet over afspraken met
gemeenten en laat ruimte voor interpretatie en uitwerking. Onderdeel daarvan kan zijn om als gemeenten gecompenseerd te worden voor een beperking van deze mogelijkheid.
Overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen Hierna wordt ingegaan op de verschillende algemene belastingen, bestemmingsbelastingen en retributies die de gemeente heft.
Begrote bedragen heffingen 2025 Omschrijving
(bedragen x € 1.000)
(exclusief kwijtschelding)
BIZ
184
Forensenbelasting
374
Leges
4.326
Lijkbezorgingsrechten
496
Marktgelden
58
Onroerende zaakbelasting niet woningen
9.048
Onroerende zaakbelasting woningen
7.490
Parkeerbelasting
1.670
Reclamebelasting
59
Rioolheffing
8.643
Toeristenbelasting
1.523
Afvalstoffenheffing
6.140
Inkomsten uit heffingen en belastingen als percentage van de totale gemeentelijke inkomsten: 18%
Algemene belastingen
Onroerende-zaakbelastingen
In de tariefstelling van de onroerende-zaakbelastingen moet rekening worden gehouden met
de waardeontwikkeling van de WOZ-waarden. Voor onroerende zaken wordt gemiddeld een
waardestijging verwacht voor 2025. Op dit moment wordt nog gewerkt aan de herwaardering van alle onroerende zaken waardoor in deze paragraaf nog niet kan worden aangeven met 77
welk percentage de tarieven, uitgaande van een stijgende waarde, verlaagd worden om tot de gewenste opbrengst te komen. Bij het vaststellen van de belastingverordeningen voor 2025 is dit percentage bekend.
Vanaf 2018 wordt de compensatie OZB (dit betreft een subsidie) voor vrijwilligersorganisaties vermeld op het aanslagbiljet gemeentelijke belastingen. Hierdoor is het voor
vrijwilligersorganisaties direct duidelijk wat er moet worden betaald aan OZB. Ook in 2025
vermelden we de compensatie OZB daarom op het aanslagbiljet. De compensatie bedraagt 50% van het aanslagbedrag OZB. Toeristenbelasting
De toeristenbelasting wordt geheven door middel van een voorlopige aanslag in het
betreffende belastingjaar en een definitieve aanslag na afloop van het belastingjaar. Dit
betekent dat de definitieve aanslag over het belastingjaar 2024 wordt opgelegd in april 2025. Het aantal overnachtingen voor de toeristenbelasting 2024 is begroot op 1.320.000
overnachtingen. Op verzoek van de recreatieondernemers is het tarief toeristenbelasting in 2021 voor de tweede keer voor een periode van vier jaar vastgesteld (2022 t/m 2025). Het
tarief is vastgesteld op € 1,05.
Gezien de gerealiseerde overnachtingen van de afgelopen jaren worden de overnachtingen vanaf 2025 structureel bijgesteld naar 1.450.000. Forensenbelasting
De forensenbelasting wordt geheven naar een vast bedrag. Het tarief wordt met het vastgestelde inflatiepercentage van 3,48% verhoogd en komt hiermee op € 250. Parkeerbelasting
De parkeerbelasting wordt voldaan door kentekenparkeren (aanmelden van kenteken en
betalen via parkeerautomaat), door gebruik te maken van belparkeren of door op een andere wijze te betalen voor het parkeren. Ook de betaalde vergoeding voor een parkeervergunning betreft parkeerbelasting. Als bij controle blijkt dat er geen parkeerbelasting is voldaan, volgt er een naheffingsaanslag.
Het bedrag voor de naheffingsaanslag is voor 1 januari 2025 vastgesteld op € 78,80. Om dit
bedrag in rekening te mogen brengen, dient de gemeente per naheffingsaanslag ten minste
dit bedrag aan kosten te maken. De begrootte kosten liggen hoger, daarom kan het wettelijk maximale tarief in rekening gebracht worden. Het kostenbesluit naheffingsaanslag parkeerbelasting wordt u aangeboden tegelijk met de verordeningen.
Het beleid voor parkeren in het centrum van Hardenberg is in 2019 geëvalueerd. In april 2021 is het nieuwe parkeerbeleid vastgesteld en op 8 december 2021 in werking getreden. Op dat moment was de slagboom apparatuur vervangen en het Parkeerrechtensysteem in werking. Inmiddels zijn ook de straatautomaten vervangen. Met de nieuwe parkeerregulering moet parkeren gemakkelijk en eenvoudig zijn en moeten de beschikbare parkeerplaatsen beter worden benut. Het doel van het parkeerbeleid is de juiste parkeerder op de juiste plek te 78
krijgen. Het nieuwe beleid wordt in het najaar van 2024 geëvalueerd (omdat pas medio 2023 het nieuwe parkeersysteem volledig werkend was). Er wordt op logische momenten geïndexeerd, dit wordt meegenomen bij de valuatie van het beleid. Bestemmingsbelastingen
Het uitgangspunt bij de afvalstoffenheffing en rioolheffing is 100% kostendekking. Om te voorkomen dat er jaarlijks grote schommelingen in het tarief nodig zijn om de gewenste
kostendekking te kunnen realiseren, wordt om pieken in kosten op te vangen gewerkt met voorzieningen. In de tabellen in de bijlage (tabel 1 en tabel 2) ziet u de
kostendekkingspercentages voor en na de onttrekking uit, of toevoeging aan de voorziening. Afvalstoffenheffing
Met de afvalstoffenheffing bekostigt de gemeente de inzameling van het huishoudelijk afval. De afvalstoffenheffing wordt evenals de wettelijk plicht huishoudelijke afvalstoffen in te
zamelen, geregeld in de Wet milieubeheer. De afvalstoffenheffing bestaat uit een vastrecht
en een variabel tarief. De hoogte van de aanslag is afhankelijk van het aantal aanbiedingen.
De afvalstoffenheffing wordt vermeld op de gecombineerde aanslag gemeentelijke heffingen. Op dit aanslagbiljet staan o.a. ook de rioolheffing en de OZB. Het tarief voor de
afvalstoffenheffing stijgt met inflatie. Voorgesteld wordt om het tarief voor het vast recht op € 176 vast te stellen. Rioolheffing
De rioolheffing hangt samen met de wettelijke zorgplicht voor drie beleidsvelden op het gebied van water. Doel van de rioolheffing is om geld vrij te maken voor onder meer de afvoer van afvalwater, de afvoer van regenwater (ook wel hemelwater genoemd) en het beheer van het grondwaterpeil.
In het programma klimaat, water en biodiversiteit is opgenomen welke voorzieningen de
gemeente op het gebied van water en riolering bezit, hoe deze voorzieningen functioneren,
hoe het water- en rioleringssysteem beheerd wordt en hoe dit gefinancierd wordt. Daarnaast speelt het programma in op de veranderingen in het klimaat en de aanpassingen die we daarom aan ons water- en rioleringssysteem moeten uitvoeren.
Voorgesteld wordt om het tarief voor de rioolheffing voor een woning vast te stellen op € 299.
Bedrijven Investerings Zone (BIZ) en reclamebelasting
In het centrum van Hardenberg wordt een BIZ geheven. Deze is in 2021 weer voor vijf jaar
vastgesteld en geldt tot en met 2026.
In het centrum van Dedemsvaart wordt vanaf 2022 een reclamebelasting geheven. Bij zowel de BIZ Hardenberg als de reclamebelasting Dedemsvaart wordt de belastingopbrengst uitgekeerd aan de door de ondernemers opgerichte uitvoeringsorganisatie.
79
Retributies
Bij de retributies wordt in sommige gevallen afgeweken van de wens om 100%
kostendekkende tarieven te hanteren, omdat dit zou leiden tot onevenredig hoge tarieven. In de bijlage ziet u de kostendekkingspercentages van de retributies (tabel 3, 4 en 5). Lijkbezorgingsrechten
De lijkbezorgingsrechten zijn retributies voor het gebruik van de gemeentelijke
begraafplaats. Naast een retributie voor de uitgifte van graven en urnenruimten, regelt de
verordening ook de vergoeding voor het gebruik van gemeentelijke diensten in verband met de begraafplaats. De kostendekking van de lijkbezorging is 80%. Marktgelden
Marktgeld is een retributie voor het innemen van een standplaats op de weekmarkt in Hardenberg of Dedemsvaart. De kostendekking van de marktgelden is 83%. Leges
Leges zijn retributies voor diensten die door de gemeente worden verleend. Veel van de
retributies gaan over het aanvragen van vergunningen of documenten. Te denken valt aan omgevingsvergunningen of paspoorten. Maar ook activiteiten van het gemeentearchief kunnen in de legesverordening worden geregeld.
Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsboring in werking getreden.
Hierop is vorig jaar de begroting en de legesverordening aangepast om zo leges te kunnen blijven heffen.
De inkomsten bouwleges onder de Omgevingswet kunnen nog niet goed worden ingeschat.
Veel bouwaanvragen zijn voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet in december 2023 ingediend. Waardoor het aantal aanvragen en de legesinkomsten in 2024 lager zijn dan
begroot. Het jaar 2025 is het eerste representatieve jaar voor de Omgevingswet en de hieruit voortvloeiende legesinkomsten. In de Zomernota 2025 wordt, als zich dat voordoet, over de mogelijke afwijkingen gerapporteerd.
Vanaf 1 januari 2025 is er voor een kleine graafmelding (<25 meter) instemming vereist. Voor de werkzaamheden die we hiervoor verrichten zijn dan leges verschuldigd.
De totale legesverordening voor 2025 is 82% kostendekkend. Op basis van dit berekende percentage wordt onderbouwd dat de gemeente Hardenberg geen ‘winst’ maakt op de
diensten en producten die zij aanbiedt. In de bijlage ziet u de kostendekkingspercentages in een tabel per hoofdstuk, paragraaf, en de totale legesverordening (Tabel 5).
80
Een aanduiding van de lokale lastendruk Hierna wordt ingegaan op de verschillende algemene belastingen, bestemmingsbelastingen en retributies die de gemeente heft.
Onder de woonlasten verstaan we het gemiddelde bedrag dat een meerpersoonshuishouden in de gemeente betaalt aan OZB, riool- en afvalstoffenheffing. Over het belastingjaar 2024 is dat volgens het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden