Document · PDF

Begroting 2023 Hardenberg versie 27 oktober 2022 (aanpassing n.a.v. vragenronde)

gemeenteraad 8 november 2022, gemeente HardenbergBij agendapunt: Begroting 202331.098 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

We geven uitvoering aan het gemeentelijke verkeers- en vervoerplan (GVVP) en fietspadenplan. • Onder andere de reconstructies van De Oostermaat in Gramsbergen en de rotonde Bruchterweg / Europaweg / Witte de Withstraat in Hardenberg. • We gaan verder met de voorbereidingen voor de snelfietsroute Zwolle-Hardenberg ( fietsroute Heemse ) en de fietsroute Hardenberg-Slagharen. • Samen met de provincie en buurgemeenten werken we aan maatregelen voor verbetering van de verkeersveiligheid en doorstroming op de N36 / N48. • We blijven werken aan maatregelen voor de veiligheid in relatie tot landbouwverkeer op diverse provinciale wegen (onder andere Twenteweg / N343, N377).

Er is voldoende parkeerruimte op de juiste plaats en voor de juiste prijs voor alle doelgroepen. In 2023 bespreken we de evaluatie van het parkeerbeleid en doen zo nodig voorstellen voor aanpassing van het beleid.

De bereikbaarheid per openbaar vervoer verbetert en sluit goed aan op de regionale ovhoofdinfrastructuur. Visie op Openbaar vervoer In onze visie op Openbaar vervoer zijn de Vechtdallijnen de hoofdverbindingen waarop het andere openbaar vervoer zo veel mogelijk moet aansluiten. Daarvoor gaan we: • Samen met de provincie met pilots onderzoeken hoe we publieke mobiliteit optimaal kunnen vormgeven. • We gaan inzetten op onze stations. Op de stations Gramsbergen en Mariënberg gaan we maatregelen treffen om de overstap naar de trein ( incl. sociale veiligheid) te verbeteren. • In Bergentheim een mobiliteitshub realiseren die op termijn ook als voorplein kan dienen van de te heropenen treinhalte. Nedersaksenlijn De komende jaren blijven wij ons nadrukkelijk inzetten voor (de lobby voor) de Nedersaksenlijn. Hiertoe hebben we samen met regionale partners medio 2022 een bidbook opgesteld. Afhankelijk van de reactie van het Rijk, wordt in 2023 gewerkt aan een MIRT-onderzoek. Vanuit de gemeente Hardenberg vervullen wij hierin een actieve rol. Voor de actieve inbreng vanuit de gemeente Hardenberg is voor 2023 € 130.000,benodigd. De mate van inzet is sterk afhankelijk van het BO-Mirt overleg van eind 2022. Wanneer er groen licht wordt gegeven vanuit het ministerie is er mogelijk nog meer inzet (en dus kosten) vanuit de gemeente Hardenberg benodigd.

We houden het onderhoud van wegen en kunstwerken op orde en nemen daarin verkeersveiligheidsmaatregelen zo mogelijk mee. • • • • • •

We voeren de werkzaamheden uit binnen het meerjarig onderhoudsprogramma voor wegen en sloten. Daarbij grijpen wij kansen aan om de verkeersveiligheid en ook de biodiversiteit te verbeteren. Voor de verbetering van de verkeersveiligheid in het buitengebied werken we aan de uitvoering van het bermenverbeteringsplan. Groot onderhoud aan de wegverharding vindt plaats volgens het meerjarig onderhoudsprogramma 2023-2025. We vervangen de nog resterende verouderde energie- inefficiënte verlichting en armaturen door LEDverlichting. Voor de niet verouderde verlichting wordt nog een vervangingsplan opgesteld, om ook daar voor te sorteren op de overstap naar energiezuinige verlichting en armaturen. We doen onderhoud aan kunstwerken volgens het beleidsplan kunstwerken. Het noodzakelijke onderhoud aan de kunstwerken staat hierin opgesomd en is ook geprioriteerd. Een van de grotere bruggen in Hardenberg wordt bijvoorbeeld de komende jaren grondig gerenoveerd c.q. vervangen. Aan de hand van nader gedetailleerd onderzoek wordt hier een afweging in gemaakt.

Overige onderwijs en educatie Met een goede opleiding en een diploma op zak sta je sterker in de maatschappij. Daarom werken we samen met de verschillende onderwijs- en educatiepartners aan de opleiding voor onze kinderen. Dat begint al jong op de peuteropvang en voorschoolse educatie. Onze ambitie is dat alle peuters uit de doelgroep gebruik maken van de voorschoolse educatie om zo goed voorbereid te starten op de basisschool. We werken samen met onderwijsinstellingen aan het voorkomen van onderwijsachterstanden door uitvoering te geven aan het Programma Eerlijke Kansen. Ook werken we samen met het onderwijs en partners om leervertraging en problemen ontstaan door de Coronamaatregelen aan te pakken. Wat gaan we daar voor doen? We bieden een kwalitatief en kwantitatief goed aanbod aan voorschoolse educatie waar onze peuters volop gebruik van maken zodat ze goed voorbereid beginnen aan de basisschool. • • •

• •

We geven subsidie aan voorschoolse voorzieningen voor peuters in de doelgroep. We geven subsidie voor het basisaanbod peuteropvang voor kinderen waarvan de ouders geen recht hebben op kinderopvangtoeslag. We gaan voor 100% deelname van peuters in de doelgroep aan voorschoolse educatie. Daarom werken we samen met de voorschoolse voorzieningen en de Jeugdgezondheidszorg aan een goede organisatie van de indicatie voor en toeleiding naar de voorschoolse educatie. Om de kwaliteit van de Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) verder te verhogen continueren we ons scholingsaanbod voor pedagogisch medewerkers. In 2023 is een aanbod voorschoolse educatie bij het AZC beschikbaar voor de AZC-peuters met een indicatie voorschoolse educatie.

Samen met onderwijs en Jeugdgezondheidszorg werken we aan de ondersteuning van jeugd. •

• •

De pilot om betere ondersteuning te bieden aan kinderen binnen de schoolcontext op twee VOscholen in Hardenberg wordt gecontinueerd. Deze pilot is onderdeel van het transformatieprogramma Samen Door. Hiermee beogen we jeugdigen binnen het onderwijs hulp te bieden. We proberen het schoolverzuim te beperken door het inzetten van een leerplichtambtenaar, het aanbieden van leerlingenvervoer en een zorgstructuur in en om de school. Vanuit de pijler Welzijn van de Regiodeal Zuid Oost Drenthe is gemeente Hardenberg partner in het project Kansen4Kinderen. Samen met het primair onderwijs willen wij onze leerlingen 'Eerlijke Kansen' en een goed opleidingsperspectief bieden, dat daadwerkelijk past bij niveau van leerling.

We dringen het aantal vroegtijdige schoolverlaters terug. Jongeren moeten in principe een startkwalificatie (havo of mbo-niveau 2 diploma) behalen. •

•

Binnen de RMC (Regionaal Meld- en Coördinatiepunt) IJssel-Vecht werken we met 11 gemeenten samen om zoveel mogelijk voortijdige schoolverlaters terug te leiden naar een opleiding of hen te helpen om op een andere manier een startkwalificatie te halen. Om hier maximaal resultaat op te behalen is een meerjarenbeleidsplan 2021 -2024 opgesteld. In 2023 is het thema 'integrale ondersteuning van jongeren in een kwetsbare positie' actueel. Samen met onderwijsinstellingen, Samen Doen en andere partners op de arbeidsmarkt voeren we projecten uit om schooluitval te voorkomen.

We pakken laaggeletterdheid aan. We werken plannen uit in het kader van de Vervolgaanpak laaggeletterdheid 2020-2024, Samen aan de Slag voor een vaardig Nederland en het Regioplan Aan de slag met basisvaardigheden in de Arbeidsmarktregio Zwolle. In de vervolgaanpak staat centraal dat de gemeente de aanpak stimuleer, faciliteert en coördineert. In de programmatische aanpak wordt de verbinding gelegd met andere beleidsterreinen in het maatschappelijk domein zoals inclusie, armoedebeleid, onderwijsachterstandbeleid en gezondheidsbeleid.

We willen kinderen gelijke kansen geven door het voorkomen van onderwijsachterstanden. Samen met onderwijsinstellingen: • Helpen we anderstalige kinderen om de Nederlandse taal te spreken. • Bieden we hulp om taalachterstand te verkleinen. • Bevorderen we de juiste, op de mogelijkheden van het kind afgestemde, doorstroom van primair naar voortgezet onderwijs met de inzet van de kansencoach. • Dragen we bij aan de ontwikkeling van talenten van de kinderen.

We werken samen met het primair en voortgezet onderwijs aan het wegwerken van achterstanden ontstaan door Coronamaatregelen. Samen met het onderwijs en maatschappelijke partners is een lokale aanpak NPO uitgewerkt, gericht op realiseren van een kansrijke omgeving voor jongeren. Hierbij gaat het om integrale en duurzame inzet, die aansluit bij wat er lokaal al is of wordt ontwikkeld. In 2023 besteden we aandacht aan: • binnenschoolse- en buitenschoolse cultuureducatie • bibliotheek op school • de uitvoering van het programma Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO, een vervolg op het IJslands model) • de invulling van de vrijetijdsbesteding.

Wij zorgen voor vergoeding van vervoerskosten voor leerlingen die niet zelfstandig naar school kunnen. Onder de bekostiging van het leerlingenvervoer vallen een fietsvergoeding, een vergoeding voor het openbaar vervoer, een kilometervergoeding voor de auto en het vervoer van de kinderen in busjes naar school. Het aantal kinderen dat gebruik maakt van het busvervoer neemt toe. Er is ook een toename van individueel vervoer. Voor 2023 wordt een prijsindexatie verwacht van ongeveer 7%. In 2023 doen wij u voorstellen voor aanpassingen in de bekostiging van het leerlingenvervoer. Daarbij willen wij uitgaan van meer regie en verantwoordelijkheid van inwoners. Wij denken onder andere aan het stimuleren van het fietsgebruik en het gebruik van het openbaar vervoer.

Sport en accommodaties Sport en bewegen zijn een belangrijk middel voor verbetering van de fysieke en mentale gezondheid. Sport verbindt mensen! Daarom blijven wij (meer) sporten en bewegen in 2023 stimuleren. Dat doen we samen met sportverenigingen, scholen en welzijnsorganisaties. Het Sport- en Beweegakkoord, dat in 2020 is ondertekend door een groot aantal lokale maatschappelijke organisaties, vormt daarvoor de basis. Als we sporten en bewegen willen promoten, dan heeft dat een betere kans van slagen als goede sportvoorzieningen laagdrempelig toegankelijk zijn. Zowel ten behoeve van de georganiseerde als ongeorganiseerde sport. In kunnen spelen op trends in bewegen is daarin net zo belangrijk als het onderhoud en verbeteren van de bestaande sportinfrastructuur. Wat gaan we daar voor doen? We streven naar passende voorzieningen op het gebied van sport. •

•

We ondersteunen Turn- en Sportcentrum Hardenberg (TSH) en Gymvereniging Gramsbergen in hun zoektocht naar een volwaardige turnaccommodatie. In 2021 zijn een aantal scenario's onderzocht. In overleg met en op verzoek van de verenigingen is afgesproken om in 2023 een vervolg te geven aan onderzoek naar draagvlak en de uitwerking van één van de scenario's. Samen met de Dedemsvaartse voetbal- en korfbalverenigingen werken we aan een plan voor een toekomstbestendig sportpark in Dedemsvaart.

We willen zo veel mogelijk lokale initiatieven om meer te bewegen ondersteunen. De rijksregeling voor het Sport- en Beweegakkoord (SBA) geldt voor de jaren 2020 tot en met 2022. Wellicht wordt de regeling daarna voortgezet en blijft het Rijk middelen beschikbaar stellen. De werkwijze van het SBA is vruchtbaar gebleken; door sportverenigingen en andere maatschappelijke organisaties te faciliteren en te ondersteunen komen deze makkelijker tot initiatieven op het gebied van sport en bewegen. En dat terwijl corona het soms best lastig maakte. Ongeacht of het Rijk al dan niet stopt met de regeling willen we ons dicht bij het maatschappelijk middenveld blijven opstellen om te ondersteunen waar we kunnen. Daarbij hebben we oog voor het karakter van vrijwilligersorganisaties en hun mogelijkheden en beperkingen. Door het SBA en het Preventieakkoord in samenhang uit te voeren voorkomen we onnodige verkokering van beleid.

Kunst, cultuur en monumentenzorg Kunst en cultuur bepalen mede het karakter, de kwaliteit en de aantrekkelijkheid van onze gemeente. Ze geven de gemeente kleur en zijn van wezenlijk belang voor een goed verblijfs- en vestigingsklimaat, op het gebied van wonen, werken en recreëren. Wij willen onze inwoners en bezoekers kennis laten maken met kunst en cultuur en ze stimuleren om actief deel te nemen aan culturele activiteiten. Jongeren vormen hierbij een belangrijke doelgroep. Kunst en cultuur zijn ook bij uitstek een middel om maatschappelijke doelstellingen te bereiken. De verbinding tussen kunst en cultuur en het sociale domein wordt steeds belangrijker. Werken met kunst en cultuur draagt bij aan de preventie van zorg, stimuleert participatie en helpt mensen bij zingeving.

Wat gaan we daar voor doen? Cultuurbeleid. Begin 2023 willen wij ons nieuwe cultuurbeleid voor de komende beleidsperiode (2023-2026) vaststellen. In het nieuwe cultuurbeleid schenken wij aandacht aan het bibliotheekwerk, binnen- en buitenschoolse cultuureducatie, beeldende kunst, erfgoed en podia. Wij gaan de samenhang versterken met aandacht voor jeugd, gezondheid, eenzaamheid, welzijn en onderwijs. Wij willen het nieuwe cultuurbeleid via een interactief proces tot stand laten komen.

Theater De Voorveghter biedt voorstellingen en ruimte voor activiteiten. • • • • •

Het theater biedt een afwisselend programma voor ouderen, jongeren, onderwijs en verenigingen. Het theater De Voorveghter werkt samen met andere theaters, zoals bijvoorbeeld het Gashouder Podium in Dedemsvaart, De Reestkerk in Oud Avereest en het Bostheater in Gramsbergen. We verzorgen de horeca in eigen beheer en intensiveren de samenwerking met de lokale horeca bij (commerciële) verhuuractiviteiten en professionele voorstellingen in het theater. We werken verder aan de voorbereiding van plannen voor een toekomstbestendig theater. Op personeelsgebied wordt er een professionaliseringsslag gemaakt. Het team van De Voorveghter wordt uitgebreid/versterkt om beter 'in control' te raken en het afbreukrisico te beperken.

Bijstand/gemeentelijk minimabeleid We werken aan een inclusieve samenleving, waarin mensen zichzelf zoveel mogelijk kunnen redden en zich kunnen (blijven) ontwikkelen. Lukt dat (even) niet, dan helpen we ze daarbij. We willen dat alle inwoners een eerlijke kans hebben om mee te doen. Armoede staat die kans in de weg. Het ontneemt mensen hun toekomstperspectief en zelfredzaamheid. Daarom gaan we als gemeente de strijd aan met armoede. We helpen mensen die door armoede in de problemen zijn gekomen weer op weg. Kinderen hebben daarbij onze bijzondere aandacht: geen kind mag buiten spel staan De prijsstijgingen maakt de toekomst voor veel mensen onzeker. En de gevolgen van de Corona maatregelen zijn nog niet volledig in beeld. Daarom evalueren we de minimaregelingen en onderzoeken we of de ondersteuning van ondernemers moet worden voortgezet.

Wat gaan we daar voor doen? We experimenteren met regelluwe bijstand. •

•

Onder het motto ‘Genereus maar eenvoudig’ werken we aan eenvoudiger en minder regelingen in ons minimabeleid. Daarbij hebben wij aandacht voor calamiteiten en andere actuele ontwikkelingen zoals energiearmoede. In 2023 voeren we een eindevaluatie uit van het Pak je kans-fonds en gaan we, waar mogelijk, de werkzame elementen inzetten in onze reguliere dienstverlening. Met het Pak je kans-fonds konden inwoners in 2020 en 2021 investeren in hun eigen ontwikkeling. De effecten van deze investeringen moeten in 2023 duidelijk worden. De regeling kende zo min mogelijk kaders waardoor inwoners veel vrijheid hebben om hun eigen plannen te realiseren. Met het experiment willen we erachter komen of de vrijheid, verantwoordelijkheid en het eigenaarschap zorgt voor meer uitstroom, welbevinden en nieuwe inzichten voor onze reguliere dienstverlening. In 2023 gaan we met de uitkomsten van dit experiment verder aan de slag. In 2022 zijn we begonnen met het meerjarig project Sociale Coöperatie Hardenberg. In de coöperatie geven we mensen de ruimte om te ondernemen in een sociale coöperatie. Binnen een sociale coöperatie kunnen mensen met een bijstandsuitkering op een laagdrempelige manier een onderneming starten. Hierbij passen we een regelluwe zone binnen de Participatiewet toe.

Gedacht kan worden aan ontheffing van de sollicitatieplicht gedurende deelname en/of het houden of investeren van eigen inkomsten. Het project loopt ook in 2023 door.

Met onze ketenpartners ondersteunen wij onze inwoners en geven wij hen handvatten om financieel gezonde(re) keuzes te maken. Wij willen de inwoners de vaardigheden leren die noodzakelijk zijn financieel zelfredzaam te worden en te blijven. • •

We blijven activiteiten uitvoeren zoals Voor Elkaar, Startpunt Geldzaken, Sam& Overijssel. In samenwerking met de scholen geven we leerlingen voorlichting over omgaan met geld. We evalueren onze minimaregelingen. Deze evaluatie start in 2022, zodat inwoners de hulp krijgen die ze nodig hebben. Wij kijken bij de uitkomst naar de mogelijkheden voor eventuele ambtshalve toekenning, het voorkomen van een armoedeval en nazorg bij uitstroom uit de uitkering. Het Budgetloket wordt waar nodig en waar mogelijk verder ontwikkeld om de drempel naar financiële hulp voor inwoners zo laag mogelijk te maken.

We zorgen voor adequate schulddienstverlening, gericht op preventie en het voorkomen van terugval. •

•

Het project 'Voor Elkaar' (vroegsignalering) is structureel ingericht. Alle inwoners waarvan signalen bij ons binnenkomen ontvangen een hulpaanbod. Naast ons eigen aanbod zijn wij ook aangesloten bij de Nederlandse Schuldhulproute (NSR), waardoor onze inwoners gebruik kunnen maken van de website van Geldfit en een anoniem telefoonnummer kunnen bellen. Dit hulpaanbod wordt benoemd in de brieven van vroegsignalering. Na het beëindigen van de TOZO en TONK is er een hulpaanbod gestart voor ondernemers. Dit hulpaanbod wordt eind 2022 geëvalueerd. Op basis van de evaluatie is verlenging mogelijk.

WMO Vanuit het programma Samen Door gaan wij in 2024 de stap maken naar kosten georiënteerd begroting. Ter voorbereiding starten wij met het onderwerp WMO. De eerste stap hierin is het beleidsveld WMO Welzijn te splitsen in een beleidsveld WMO (algemeen) en WMO Welzijn. Hiermee vereenvoudigen we het genereren van rapportages en sluit dit beter aan bij de interne organisatie. Wat gaan we daar voor doen? Wij dragen bij aan voorzieningen voor daginvulling voor mensen met dementie . Samen met onze ketenpartners binnen het welzijn- en zorgdomein is, in de vorm van een pilot, een voorliggende voorziening voor de doelgroep met dementie ontwikkeld. Deze voorziening bevindt zich tussen het voorliggend veld en de geïndiceerde dagopvang. Door middel van de pilot willen we zorgdragen dat mensen met lichte dementie zoveel mogelijk in de ‘eigen’ omgeving en laagdrempelig ondersteund kunnen worden, zonder direct een volledige indicatie te krijgen waarbij eigen kracht en eigen regie wordt ingeperkt, daar waar het niet nodig is. De voorziening levert respijteffecten op voor hun mantelzorgers (verlichting van de zorgtaken). Het is een preventieve, algemene voorziening om de instroom naar (duurdere en soms onnodige) geïndiceerde daginvulling te verminderen of te beheersen.

De voorziening sluit aan bij de ambitie uit het programma Samen Door, de integrale visie op daginvulling en het uitvoeringsplan respijtzorg en mantelzorgondersteuning. De pilot is in september 2022 van start gegaan in kern Dedemsvaart en Hardenberg. Gedurende de looptijd van de pilot, twee jaar, wordt onderzocht welke effecten worden behaald middels de voorziening. Hierbij is oog voor kwantitatieve effecten (instroom, uitstroom richting maatwerkvoorziening, verwijzingen, participatie in de voorziening) en voor kwalitatieve effecten (ervaringsverhalen inwoners en hun mantelzorgers, cto/ceo, onderzoekstools via Movisie). Na de pilotperiode wordt geëvalueerd of de voorziening structureel wordt geborgd en uitgebreid. Naar verwachting levert een dergelijke voorziening op termijn een besparing op in de instroom maatwerkvoorzieningen WMO.

We streven naar een inclusieve samenleving. In 2023 geven we verder invulling aan de inclusieve samenleving met de uitvoering van het beleidsplan ‘met z’n allen, heel gewoon’. We continueren de acties en activiteiten rondom fysieke toegankelijkheid, toegankelijkheid van informatie en communicatie en de toegankelijkheid van dienstverlening. Er komt meer aandacht voor discriminatie, bijvoorbeeld door een lokale campagne. Met alle acties vanuit het beleidsplan inclusieve samenleving gaan we toe naar een samenleving waarin iedereen volwaardig en naar vermogen kan meedoen, ongeacht leeftijd, opleiding, beperkingen, (seksuele) voorkeuren, afkomst of sociale positie.

In Hardenberg kun je waardig en vitaal ouder worden. In 2023 zetten we de campagne rondom fraude bij ouderen door. Met de ontwikkelgroep van het ouderenakkoord gaan we kijken of de doelstellingen die zijn benoemd in het ouderenakkoord nog actueel zijn. Waar nodig stellen we de plannen bij. We gaan meer data gestuurd werken. In plaats van elke 4 jaar 39

wordt er nu elke 2 jaar een monitor uitgevoerd. Aan de hand van de uitgangspunten van positieve gezondheid gaan we aan de slag om ervoor te zorgen dat ouderen waardig en vitaal oud kunnen worden in onze gemeente. Wat betreft het thema eenzaamheid gaan we in 2023 verder met de uitvoering van het actieplan één tegen eenzaamheid. Aan de hand van de 6 bouwstenen in dit plan gaan we samen met partners aan de slag om eenzaamheid terug te dringen. Dit doen we vanuit de coalitie één tegen eenzaamheid. Vanuit deze coalitie wordt eenduidig gecommuniceerd om de verbinding tussen organisaties te versterken. Het actieplan één tegen eenzaamheid omvat niet alleen ouderen.

Alle inwoners, jong en oud - voor zover die ertoe in staat zijn - leveren op vrijwillige basis een bijdrage aan de maatschappij. De ondersteuning van vrijwilligers geven we de komende jaren vorm langs de lijnen stimuleren, faciliteren en waarderen; we willen vrijwilligers werven (stimuleren) en de vrijwilligers en hun organisaties ondersteunen (faciliteren). Ook verdient het werk van de vrijwilligers onverminderd een compliment (waardering).

De bestaande woningvoorraad van levensloopbestendige (of levensloopbestendig te maken) woningen wordt vergroot, zodat inwoners zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen. • •

•

We stimuleren de bouw van levensloopgeschikte woningen in en rond de centra van de kernen. We blijven onze inwoners ondersteunen om zelf aanpassingen te doen in hun woning door bewustwordings-campagnes zoals Lang zult u Wonen. Ook kunnen inwoners gebruik maken van de Verzilverlening. Met Vechtdal Wonen is afgesproken dat er in de periode 2022-2025 bij mutaties 75 reguliere woningen geschikt worden gemaakt voor senioren en huurders met een fysieke beperking.

Openbare gezondheidszorg De Corona pandemie heeft aangetoond hoe belangrijk een goede gezondheid is voor zowel welzijn als welvaart. De gevolgen van de pandemie werden wereldwijd gevoeld, dus ook in Hardenberg. Onze verantwoordelijkheid op het gebied van volksgezondheid is vastgelegd in de Wet Publieke Gezondheid (WPG). In de Wet Publieke Gezondheid staat een aantal verplichtingen. De wet laat ons echter voldoende vrijheid om lokaal gezondheidsbeleid te maken. Dat hebben we gedaan door aansluitend op de Landelijke Nota onze eigen nota te actualiseren. We gaan vanaf 2023 uitvoering geven aan onze doelen op basis van het gedachtegoed van Positieve Gezondheid. We kunnen dat niet alleen. We betrekken zowel onze partners in de zorg, het onderwijs en welzijn als ondernemers en verenigingen bij de uitwerking. De GGD IJsselland is de uitvoeringspartner voor een groot deel van ons gezondheidsbeleid. Samen met de GGD vormen we netwerken die bijdragen aan realisatie van onze gezondheidsopgave. We doen dat onder meer door gebruik te maken van de monitoring die de GGD ons aanreikt.

Wat gaan we daar voor doen? De gezondheid en vitaliteit van de inwoners neemt toe. Inwoners doen minder snel een beroep op zorg en ondersteuning. We bevorderen een gezonde leefstijl. In 2023 richten we ons op de uitvoering van de ambities die we vastgelegd hebben in onze Nota lokaal gezondheidsbeleid 2022-2026. De basis vormt de gezondheidstoestand van onze inwoners die we monitoren via de IJssellandscan (samenwerking GGD IJsselland en Proscoop). Onderzoek tijdens de Corona pandemie liet zien dat de pandemie naast ziekte ook welzijnsschade heeft opgeleverd bij inwoners. Het belang van een gezonde leefstijl en mentale weerbaarheid vormen de basis van een veerkrachtige bevolking. Dankzij landelijke programma's zoals het Nationaal Programma Onderwijs zijn we in staat om extra te investeren in de gezondheid en het welzijn van onze inwoners. We werken samen met de partners binnen Vitaal Vechtdal op de scheiding van het gezondheids- en zorgdomein. Eén van de middelen om partners te verbinden en te binden is het lokale preventieakkoord dat we in september 2021 sloten. Een tweede is het regionale convenant "naar een gezond gewicht in het vechtdal". Doel hiervan is om samen met de regionale partners het probleem van overgewicht op de zorglast en kosten te verlagen. Op basis van monitoring maken we afspraken met de partners over de interventies die werken.

We ontsluiten de informatie over onze interventies op een vernieuwde website. Bij de ruimtelijke inrichting van het Gezondheidspark aan de Jan Weitkamplaan zoeken we partijen die hun dienstverlening richten op het snijvlak van zorg en gezondheid en die complementair aan elkaar zijn.

We zetten het alcoholmatigingsbeleid gericht op jongeren voort. We werken aan een leefomgeving waarin jongeren gezond, veilig en kansrijk kunnen opgroeien. Met vijf andere Nederlandse gemeenten namen we deel aan een pilot waarmee ervaring werd opgedaan met het ‘IJslandse preventiemodel’. Dit preventiemodel bewijst al ruim 20 jaar zijn waarde en zorgt voor een positieve leefomgeving. Zonder middelengebruik. De ervaringen uit deze pilot zijn zo positief, dat wij de uitgangspunten van het IJslandse model voortzetten en verbreden binnen de gemeente Hardenberg. Dat doen wij vanuit de Nederlandse aanpak ‘Opgroeien in een Kansrijke Omgeving’, die voortbouwt op het IJslandse model. Gezamenlijk met de scholen, welzijnswerk, uitvoerende sport- en cultuuraanbieders en de lokale inwoners werken we in 2023 volgens een activiteitenprogramma (gewoon actief) gericht op preventie. Bijvoorbeeld door het vergroten van het bewustzijn bij ouders en een zinvolle vrije tijdsbesteding. Daarnaast werken we in samenwerking met Tactus, Halt en het jongerenwerk aan de bewustwording en weerbaarheid bij jongeren via een aanbod op scholen.

We werken samen met lokale partners in de brede school aan het versterken van de ontwikkelkansen van kinderen. In de brede school werken kinderopvang en primair onderwijs samen aan het versterken van de ontwikkelkansen van kinderen. Afhankelijk van de wens in de diverse kernen schuiven sportverenigingen, culturele instellingen, plaatselijke belangen of welzijnsorganisaties aan.

We bevorderen de gezondheid door activiteiten van de combinatiefunctionarissen op scholen en in de wijken en kernen. Binnen de gemeentelijke organisatie werken de combinatiefunctionarissen aan programma's binnen de BRAVO thema's (Bewegen, Roken, Alcohol, Voeding en Ontmoeting). We doen dat samen met de inwoners en maatschappelijke organisaties in de kernen. Buiten de gemeentelijke organisatie zijn de functionarissen werkzaam bij welzijn- en culturele organisaties, in het primair en voortgezet onderwijs. Zij zetten sport en cultuur in om de doelstellingen te bereiken die aansluiten bij ons lokale gezondheidsbeleid.

We voorkomen overgewicht bij jongeren. Het percentage kinderen en jongeren met overgewicht schommelt tussen 14 en 18. We werken samen met maatschappelijke partijen en jeugdgezondheidszorg om overgewicht terug te dringen. Hardenberg is JOGG-gemeente (Jongeren Op Gezond Gewicht). Het JOGG programma helpt ons om gericht te werken aan interventies die gericht zijn op de omgeving van jongeren: gezin, school en vereniging. Omgevingen die verleiden tot (over)consumptie van ongezonde voeding . We werken met scholen en sportverenigingen samen aan het aanbod in de gezonde kantines. Met scholen ontmoedigen we de loop van jongeren naar de supermarkt, bijvoorbeeld door schoolpleinen aantrekkelijk te maken en hen daar te vermaken. Aan de andere kant stimuleren we beweging en andere vormen van vrijetijdsinvulling omdat we geloven in de samenhang op deze thema's. Het veranderen van de omgeving kost echter tijd maar is vanuit preventie gezien lonend: hiermee voorkomen we dat we blijvend interventies moeten aanbieden om individueel gedrag van jongeren te veranderen.

We zorgen voor voldoende uitdagende speelmogelijkheden in de wijken en kernen. In 2021 is een begin gemaakt met het opstellen van een integrale visie op buiten spelen en bewegen. In 2023 werken we deze uit. Daarnaast ondersteunen en adviseren we bij bewonersinitiatieven om de buurt beweegvriendelijker te maken. Bijvoorbeeld via het preventieakkoord en via het Fonds Maatschappelijke Initiatieven. Beweegprogramma's om spelen op straat te stimuleren zijn vast onderdeel van sport-, en beweegstimulering. Via de campagne "gewoon actief on tour" promoten we ter plaatse mogelijkheden voor sporten en bewegen in de buitenruimte. Deze campagne ondersteunen we via (social) media.

We hebben een goed netwerk van AED’s. De Stichting Hartveilig Hardenberg zet zich in voor de instandhouding van het netwerk AED’s in de gemeente Hardenberg. De stichting startte in 2020 met een inhaalslag om de eerste generatie AED's uit de periode rond 2010 te vervangen. Het gewenste aantal van minimaal 130 AED's in het gemeentelijk netwerk is inmiddels bereikt en de stichting gaat in 2023 verder met vervanging c.q. onderhoud van de AED's .

Jeugdgezondheidszorg Kinderen en jongeren hebben recht op de beste kansen om zichzelf te ontwikkelen. We geven prioriteit aan het beantwoorden van opvoedingsvragen en het tijdig signaleren van knelpunten waarvoor extra ondersteuning nodig is. We werken hierbij nauw samen met de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) van de GGD IJsselland. We zetten meer in op preventie. We geven voorlichting over het gebruik van social media en stimuleren de weerbaarheid van kinderen en jongeren. Binnen de jeugdhulp implementeren we het Hardenbergse Model voor Ondersteuning, waarin we toewerken naar een netwerkgerichte ketenaanpak voor ondersteuning en hulp aan jeugdigen en volwassenen. Uitgangspunt hierbij is 'normaliseren': kwetsbaarheid 42

hoort bij het leven en dat problemen bij het opvoeden en opgroeien hiervan niet zijn uitgesloten. We willen voor elk kind zo snel mogelijk herstel van het gewone leven. Wat gaan we daar voor doen? Alle kinderen hebben vanaf de geboorte dezelfde kansen, in welke wijk of dorp ze ook geboren worden. •

•

Met de programma’s Kansrijke Start en VoorZorg versterken we de preventieve zorg in de periode rond de geboorte. We faciliteren de GGD om deel te nemen in de ketenaanpak rondom de verloskundigenzorg. Vroeg ingrijpen en toeleiden naar de juiste begeleiding en ondersteuning moet resulteren in een betere start voor (kwetsbare) kinderen. In samenwerking met Veilig Thuis zetten we in op het bestrijden van huiselijk geweld en kindermishandeling. Door de invoering van de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling is het een professionele norm om melding te doen bij Veilig Thuis als er vermoedens zijn van acute en structurele onveiligheid. Het gaat hierbij niet alleen om vermoedens van fysiek geweld, maar ook om vermoedens van psychisch of seksueel geweld en vermoedens van verwaarlozing van kinderen. Samen Doen BV pakt in overleg met de collega's van Veilig Thuis veiligheidscasuïstiek zo lokaal mogelijk op.

We versterken het opvoedkundig klimaat rondom een jongere, waarbij er lichtere jeugdhulp kan worden ingezet in de normale omgeving van het kind (normaliseren). •

•

In de jeugdhulp is het uitgangspunt normaliseren. Dat betekent dat we het opvoedkundig klimaat rondom een jongere willen versterken, zodat er sneller lichtere jeugdhulp kan worden ingezet in de ‘normale’ omgeving van het kind (thuis, op school, op de kinderopvang, etc.). Hulp wordt in principe niet meer buiten de sociale omgeving van een kind geboden in gespecialiseerde voorzieningen. Het versterken van het opvoedkundig klimaat past binnen het transformatieprogramma Samen Door. We werken sinds 2022 met jeugdconsulenten bij de huisarts om een effectieve verbinding te maken tussen huisartsen, Samen Doen en de jeugdhulp rondom het vaststellen van de ondersteuningsbehoefte van een kind, jongere of een gezin. De tussenevaluatie heeft positieve resultaten laten zien. We streven er naar om deze succesvolle interventie in 2023 ongewijzigd voort te zetten. Ons traject om - in samenwerking met deskundige partners - de schade bij kinderen te beperken als er sprake is van complexe scheidingen zetten we in 2023 voort. Vanuit de gezamenlijke visie realiseren we een informatieknooppunt waar ouders met vragen terecht kunnen. Dit knooppunt brengt de kennis en expertise bij elkaar over het lokale hulpaanbod, de mogelijkheden van juridische steun en andere voorzieningen als het gaat om complexe scheiding.

In 2023 wordt het locatieonderzoek afgerond om een woonplek te realiseren voor ouders die gaan scheiden. Dit doen we in nauw overleg met de woningbouwcorporatie en het maatschappelijk werk. In 2023 implementeren we het Hardenbergse Model voor Ondersteuning. In dit model wordt er gestreefd naar een netwerkgerichte ketenaanpak voor ondersteuning en hulp aan jeugdigen en volwassenen. Hardenberg kiest ervoor om de individuele hulp en ondersteuning te borgen in de al bestaande samenwerkingsketen en ondersteuningsstructuren van huisartsen, het lokale ziekenhuis, de (jeugd)gezondheidszorg, thuiszorg, kerken, het maatschappelijk werk, het welzijnswerk, het verenigingsleven en het onderwijs. Het Hardenbergse Model voor Ondersteuning bevat specifieke arrangementen georganiseerd op het snijvlak van het voorliggend veld en de specialistische ondersteuning. De arrangementen sluiten aan op het belangrijkste uitgangspunt van het Hardenbergse Model voor Ondersteuning: normaliseren en het versterken van het (opvoedkundig) klimaat rondom een inwoner zodat er sneller lichtere hulp en ondersteuning kan worden ingezet in de ‘normale’ 43

omgeving van de inwoner. Deze arrangementen vormen het hart van de transformatieopgave van de gemeente Hardenberg: het voorliggend organiseren van ondersteuning in de reeds bestaande samenwerkingsketens.

Jongeren zijn weerbaar genoeg om gezond door het leven te gaan, met speciale aandacht voor het voorkomen van problematisch alcohol- en middelengebruik. In 2018 startten we samen met GGD en scholen voor voortgezet onderwijs een pilot in Dedemsvaart volgens de IJslandse aanpak van middelengebruik. In 2020 sloten twee scholen in de kern Hardenberg aan en in 2022 wederom. We inventariseren de problematiek rond alcohol- en drugsgebruik via een vragenlijst onder 15/16 jarigen. Vervolgens kijken we welke partijen een preventief ondersteuningsaanbod kunnen bieden. De focus ligt op vrije tijdsinvulling en ouderbetrokkenheid.

Jongerenwerk. In de herfst van 2020 is de visie op jongerenwerk ontwikkeld. Deze visie is in 2021 in uitvoering gebracht. In 2023 wordt bestaand beleid en werkwijze op jongerenwerk voortgezet.

De informatie over en hulp bij het opvoeden en opgroeien is laagdrempelig aanwezig voor de kinderen, jongeren, hun ouders en professional. •

•

We zorgen dat informatie voor ouders en opvoeders met kinderen in elke leeftijdsfase beschikbaar is, bijvoorbeeld via het consultatiebureau, jeugdgezondheidszorg, kinderopvang, scholen, maatschappelijk werk en jongerenwerk. We verstevigen de samenwerking tussen verschillende toegangen voor de jeugdhulp, zoals Samen Doen, huisartsen en kinderartsen.

De signalering van zorgen en problemen is zodanig georganiseerd, dat in een vroeg stadium hulp kan worden gegeven. Hierbij gaan we uit van de eigen kracht, de inzet van de hulp in de directe leefomgeving van het gezin en een integrale benadering. De samenwerking tussen de voorschoolse voorzieningen en onderwijs wordt verder versterkt. Hierbij richten we ons vooral op het vroegtijdig signaleren van problemen.

We kopen de ambulante jeugdhulp lokaal in. De afgelopen twee jaar is er in regionaal verband gewerkt aan de doorontwikkeling van het regionale inkoopmodel van de specialistische jeugdhulp. De implementatie van dit regionale inkoopmodel is voorzien vanaf 1 januari 2023. In deze regionale inkoopprocedure doet de gemeente Hardenberg mee in de percelen Crisis en Wonen/Verblijf. We zijn in 2022 parallel aan het regionale proces een lokaal traject opgestart om per 1 januari 2023 de ambulante jeugdhulpverlening volledig lokaal in te kopen. Dit lokale aanbestedingsproces sluit naadloos aan op het Hardenbergse Model voor Ondersteuning. Vanaf 2023 wordt dit model geïmplementeerd.

We bieden extra zorg vanuit de JGZ voor nareizigers van statushouders. •

• • •

We zien dat nareizende gezinnen van statushouders vaak nauwelijks zijn voorbereid op een leven in Nederland. De kinderen hebben geen jeugdgezondheidszorg ontvangen op een asielzoekerscentrum. JGZ is de partner om zicht te houden op een gezonde ontwikkeling van deze kinderen. Om hier gericht extra zorg aan te kunnen verlenen, gaan we de gezondheidsrisico’s minderjarige statushouders in beeld brengen. We werken met de inzet van tolken en sleutelpersonen om de doelgroep goed te bereiken. We investeren in zorg in de in periode van zwangerschap en geboorte. We geven voorlichting over het voorkomen van belangrijke gezondheidsrisico’s.

Welzijn Algemeen landelijk Door onderstaande ontwikkelingen kunnen de vragen voor Wmo veranderen. - Stijging van kosten van grondstoffen t.a.v. hulpmiddelen en woningaanpassingen en tekort aan deze grondstoffen - De ontwikkelingen van het Corona virus - De tekorten op de arbeidsmarkt die steeds verder oplopen - Inflatie - Autonome groei van de hulpvragers door vergrijzing en het langer thuis blijven wonen - Abonnementstarief maakt dat de financiële prikkel voor inwoners minimaal is, waardoor het gebruik van voorzieningen van de Wmo blijft stijgen - Oplopende wachtlijsten (GGZ en CIZ (beoordeling Wlz)); - Mantelzorgers die onder druk staan. Eigen netwerk inwoner is vaak niet meer toereikend of bereid. (netwerk zelf al op leeftijd of hulpbehoevend, kinderen wonen niet dichtbij); - Schaarste op de woningmarkt, voor zowel huur- als koopwoningen. Dit zorgt ervoor dat er weinig doorstroom mogelijk is waardoor er meer woningaanpassingen nodig zijn. - Woningaanpassingen zijn (vaak) duur. Hierdoor kunnen één of twee aanpassingen meteen zorgen voor een overschrijding van het budget. Algemeen Hardenberg - Wij zetten in op het ontwikkelen van het voorliggend veld, waardoor er voorkomen kan worden dat inwoners een beroep moeten doen op de Wmo. Daarnaast zoeken wij naar mogelijkheden om zoveel mogelijk in te zetten op (goedkopere) algemene voorzieningen.

De verwachting is dat met deze inzet de kosten voor Wmo afnemen. Er moet echter wel eerst geïnvesteerd worden in ontwikkelingen in het voorliggend veld om dit te realiseren. - Er wordt een nieuwe verordening gemaakt met beleidsregels. Hiermee willen wij een kwaliteitsslag realiseren bij Samen Doen, omdat zij betere handvatten krijgen voor de beoordeling van Wmo aanvragen. De verwachting is dat er hierdoor meer kan worden verwezen naar het voorliggend veld.

Wat gaan we daar voor doen? Individuele en collectieve begeleiding. Met ingang van 2023 werken we volgens het model van een lokale netwerkgerichte aanpak en financiering op basis van prijs en hoeveelheid (P*Q). • Op 1 januari 2023 gaan de nieuwe overeenkomsten individuele en collectieve begeleiding maatwerk Wmo en de ambulante jeugdhulp Jeugdwet in. Door met minder aanbieders een overeenkomst aan te gaan ontstaat er een directere samenwerking waarbij er meer sturingsmogelijkheden zijn op de resultaten. Met de nieuwe overeenkomsten vindt er een mogelijke verschuiving plaats naar andere aanbieders en het aantal aanbieders wordt minder (met gelijkblijvende capaciteit en voldoende keuzevrijheid). Daarnaast wordt de resultaatgerichte financiering (totaalbudget) en een resultaatgerichte indicatie in de nieuwe overeenkomsten omgezet naar PxQ financiering (declaratie per ingezet uur/eenheid) en een indicatie met concrete eenheden van inzet. Hierin zitten dan ook een aantal onzekerheden voor de begroting, er vindt een omzetting plaats van indicaties en aanbieders waardoor op voorhand niet exact aan te geven is of de kosten gelijk blijven. • Via Samen Doen, het voorliggende veld en arrangementen als algemene voorziening werken we aan mogelijkheden om ondersteuning zo licht, dichtbij en zo vroeg mogelijk in te zetten.

Hierdoor denken we op termijn te kunnen besparen op de kosten voor maatwerk WMO.

WMO hulpmiddelen. • •

•

De gestegen grondstofprijzen zorgen voor een directe prijsstijging voor hulpmiddelen, deze prijsstijging is nu al te zien. In het contract met onze leverancier van Wmo-hulpmiddelen (RSR Revalidatieservice) zijn afspraken gemaakt over de jaarlijkse indexering. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van de CBS prijsindex van alles huishoudens. De indexering wordt ieder jaar in juni verwerkt, met als peildatum 1 juni van het voorgaande jaar. Gezien een forse verwachte stijging van de CBS prijsindex per 1 juni 2022, stijgt het indexatiepercentage per 1 juni 2023 naar verwachting ook fors. Complexe aangepaste individuele Wmo-hulpmiddelen zijn relatief duur en bevinden zich niet altijd binnen het kernassortiment van de hulpmiddelenleverancier. Dit betekent dat een of twee ‘extra’ aanvragen van een complex hulpmiddel rechtstreeks kunnen leiden tot een overschrijding van het begrote budget. Beheersmaatregelen worden ingezet door voorliggende maatregelen als het beschikbaar stellen van pool-hulpmiddelen en het voorsorteren op particuliere aanschaf van Wmo-hulpmiddelen waar mogelijk.

We regelen efficiënt en effectief WMO vervoer. • • •

Door corona is er een forse afname gezien van het aantal gebruikte WMO-ritten. Wij verwachtten dat wij structureel een vermindering van 20% van de ritten blijven zien. In het vervoerscontract staat opgenomen dat wij werken met de NEA-index. Door de hoge brandstofprijzen en stijgende lonen wordt er een indexatie van 7% verwacht in 2023. Door het verminderde gebruik is de verwachting dat er structureel geld overblijft, ondanks de indexatie. In 2023 blijven wij dit monitoren en waar nodig de begroting aanpassen.

De bestaande woningvoorraad van levensloopbestendige (of levensloopbestendig te maken) woningen wordt vergroot, zodat inwoners zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen. • •

We bereiden ons voor op de decentralisatie beschermd wonen. •

•

Vanaf 1 januari 2024 krijgen wij de werkzaamheden voor de toegang tot Beschermd Wonen overgedragen van de regio. In 2023 bereiden wij ons daarop voor met het opstellen van regelingen en het inrichten van de werkwijze. Vanuit de regio willen we, onafhankelijk van het landelijke besluit tot decentralisatie, de beweging van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis voortzetten. Dit moet nog verder vorm krijgen, maar gaat wellicht ook in 2023 iets betekenen in ons takenpakket.

Beschikbare middelen Bedragen x € 1.000

R 2021

B 2022

B 2023

B 2024

B 2025

B 2026

Baten 1.1 Ruimtelijke ordening

-4.054

-1.950

-1.562

1.2 Volkshuisvesting en woningbouw

-91

-226

-3

1.3 Infrastructuur bereikbaarheid en verkeersveiligheid 1.4 Overige onderwijs en educatie

-2.099

-1.906

-2.054

-2.017

-975

-269

-270

1.5 Sport en accommodaties

-1.660

-1.990

-2.029

1.6 Kunst, cultuur en monumentenzorg

-386

-1.049

-1.073

1.7 Bijstand / gemeentelijk minimabeleid

-14.374

-14.021

-14.066

1.8 WMO Welzijn

-1.458

-1.062

-989

-916

-516

-463

-506

1.9 Openbare gezondheidszorg 1.10 Jeugdgezondheidszorg 1.11 Welzijn

-286

-47

-48

Totaal Baten

-25.900

-22.982

-22.598

-22.489

1.1 Ruimtelijke ordening

1.610

1.718

1.191

1.2 Volkshuisvesting en woningbouw

2.002

2.881

2.606

2.131

1.631

1.3 Infrastructuur bereikbaarheid en verkeersveiligheid. 1.4 Overige onderwijs en educatie

9.733

10.035

11.377

10.796

10.735

10.702

5.027

4.421

4.470

4.466

4.463

Lasten

1.5 Sport en accommodaties

7.334

8.573

9.004

8.613

8.556

8.484

1.6 Kunst, cultuur en monumentenzorg

1.725

2.354

2.436

2.398

2.392

2.357

1.7 Bijstand / gemeentelijk minimabeleid

19.618

20.181

19.811

19.715

1.8 WMO Welzijn

16.363

16.177

16.312

16.065

16.061

1.9 Openbare gezondheidszorg

3.657

3.661

3.646

3.655

3.654

3.652

1.10 Jeugdgezondheidszorg

17.428

17.688

17.281

17.160

1.11 Welzijn

8.056

9.783

8.478

8.176

8.142

8.141

Totaal Lasten

92.554

97.471

96.612

94.734

93.825

93.557

1.1 Ruimtelijke ordening

-2.445

-232

-371

1.2 Volkshuisvesting en woningbouw

1.910

2.655

2.604

2.129

1.629

1.3 Infrastructuur bereikbaarheid en verkeersveiligheid 1.4 Overige onderwijs en educatie

7.634

8.129

9.323

8.779

8.718

8.685

4.052

4.152

4.200

4.197

4.193

1.5 Sport en accommodaties

5.674

6.583

6.976

6.584

6.528

6.456

1.6 Kunst, cultuur en monumentenzorg

1.340

1.305

1.363

1.325

1.319

1.284

Saldo

1.7 Bijstand / gemeentelijk minimabeleid

5.244

6.160

5.744

5.648

1.8 WMO Welzijn

14.906

15.115

15.324

15.397

15.150

15.146

1.9 Openbare gezondheidszorg

3.141

3.197

3.140

3.149

3.148

3.145

1.10 Jeugdgezondheidszorg

17.428

17.688

17.281

17.160

1.11 Welzijn

7.770

9.736

8.430

8.128

8.094

8.093

Totaal Saldo

66.654

74.489

74.014

72.245

71.336

71.069

Verschil t.o.v. begroting 2022 1.1 Ruimtelijke ordening 1.2 Volkshuisvesting en woningbouw

-139 -51

-139 -526

-139 -1.026

1.3 Infrastructuur, bereikbaarheid en verkeersveiligheid 1.4 Overige onderwijs en educatie 1.5 Sport en accommodaties 1.6 Kunst, cultuur en monumentenzorg 1.7 Bijstand / gemeentelijk minimabeleid 1.8 WMO Welzijn 1.9 Openbare gezondheidszorg

1.194

650

589

556

48 393 58

45 1 20

41 -55 14

41 -127 -21

-416

-512

209 -57

282 -49

35 -50

31 -52

1.10 Jeugdgezondheidszorg 1.11 Welzijn Totaal Verschil t.o.v. begroting 2022

-408 -1.306 -475

-408 -1.608 -2.244

-408 -1.642 -3.152

-528 -1.643 -3.420

waarvan jaarschijf meerjarenbegroting waarvan bijstellingen 2023

-2.877

-4.196

-4.866

-5.011

2.402

1.952

1.714

1.591

-61 886 -285

-39 886 -248

-30 886 -248

-149 886 -248

125

125 -247

125 -251

1.209 752 1.017 -1.276 35 2.402

1.209 752 508 -1.276 35 1.952

1.209 752 508 -1.276 35 1.714

1.209 752 508 -1.276 35 1.591

Toelichting bijstellingen 2023 Kapitaallasten Loonsom Belastingopbrengsten/leges (o.a. leges milieu toezicht en handhaving en parkeeropbrengsten) Bijdrage aan verbonden partij (GGD) WMO (inkomensafhankelijke bijdrage) Prijsstijgingen (generiek) Aanvulling prijsstijging WMO/Jeugd Energiekosten Voogdij 18+ (woonplaatsbeginsel) Overige en afrondingen Totaal bijstellingen 2023

Relatie met verbonden partijen Stichting LOC De stichting LOC is de beherend vennoot van het LOC in Hardenberg waarin een verscheidenheid aan instellingen zijn gehuisvest op het gebied van cultuur, onderwijs en werk. De opzet van het gebouw is gericht op samen werken. Unit Sociale Recherche De Unit Sociale Recherche is belegd in een lichte gemeenschappelijke regeling en wordt uitgevoerd door de gemeente Zwolle. De sociale recherche voert in opdracht van onze handhavingsconsulenten langdurige en/of intensieve opsporingstrajecten uit die te maken hebben met name met bijstandsfraude. Door de sociale recherche op regionale schaal in te zetten binnen een samenwerkingsverband, wordt er preventief ingezet op fraude, is de regionale samenwerking met diverse partijen zoals de politie, Belastingdienst en UWV versterkt, is de risicospreiding relatief groot en wordt kennis regionaal verspreid en gedeeld. GGD IJsselland Gemeenten hebben volgens de Wet publieke gezondheid (Wpg) een taak in het bewaken, bevorderen en beschermen van de gezondheid van hun inwoners. De publieke gezondheidszorg richt zich op het bevorderen van gezond en vitaal leven van haar inwoners, het verminderen van risico’s, het bieden van zorg aan kwetsbare groepen en het bieden van bescherming, waar inwoners dat niet zelf kunnen.

De 11 gemeenten in IJsselland hebben een gemeenschappelijke gezondheidsdienst (GGD) voor de uitvoering van de taken van de publieke gezondheidszorg. Regionaal Serviceteam Jeugd IJsselland (RSJ IJsselland) Sinds 1 januari 2015 zijn wij als gemeente verantwoordelijk voor de uitvoering van de Jeugdwet. De Jeugdwet verplicht ons om in regionaal verband samen te werken indien dat voor een doeltreffende en doelmatige uitvoering van deze wet aangewezen is (artikel 2.8 lid 1 Jeugdwet). Hiervoor is een gemeenschappelijke regeling Regionaal Serviceteam Jeugd IJsselland (RSJ IJsselland) opgericht. Binnen het RSJ IJsselland wordt de inkoop, contractmanagement en monitoring van de jeugdhulp georganiseerd. Samen Doen Hardenberg bv. Op 11 juni 2019 is Samen Doen Hardenberg BV opgericht. De BV is op 1 november 2019 daadwerkelijk gestart. Samen Doen Hardenberg BV heeft als doelstelling het waarborgen van toegang tot en faciliteren van maatschappelijke participatie en ondersteuning in het kader van de geldende wetgeving voor inwoners van de Gemeente Hardenberg die niet in staat zijn de benodigde ondersteuning (met of zonder hulp van de basisvoorzieningen) in hun eigen sociale netwerk te organiseren en/of wier behoefte aan ondersteuning te complex is. De gemeente Hardenberg is de enige aandeelhouder van deze BV.

Relatie met kaderstellende nota's • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Nota Grondexploitatie Bestemmingsplan Buitengebied Welstandsnota's stedelijk gebied en Buitengebied Landschapsontwikkelingsplan Ruimtelijk Economische Ontwikkelingsagenda Programma Wonen 2018-2025 Kadernota Sociaal Domein Beleidsplan Samen Doen IHP primair onderwijs "Stippen op de horizon" Lokaal gezondheidsbeleid 'Samen Gezond in Hardenberg' 2016 - 2019 Structuurvisie Vechtpark Visienota Landbouw Landschapsontwikkelingsplan Samen Doen, De kracht van cultuur 2017-2021 Mobiliteitsvisie Gemeentelijk Verkeers en Vervoersplan (GVVP) Meerjaren onderhoudsprogramma Wegen Beleidsplan kunstwerken Hardenberg herzien 2022

4.2 Duurzaam Hardenberg In Hardenberg willen we de wereld goed achterlaten voor onze kinderen. We gaan bewust om met energie. Daarnaast wekken we zoveel mogelijk duurzame energie op. We spelen in op de gevolgen van klimaatverandering. Onze inwoners laten Hardenberg leven en we hebben aandacht voor planten en dieren.

Duurzaamheid en milieu In Hardenberg gaan we bewust om met energie. We wekken zoveel mogelijk duurzame energie op. Wij willen de landelijke doelstelling van 55% CO2 reductie in 2030 realiseren. Ook werken we aan maatregelen om de gevolgen van de klimaatverandering te beperken. Daarbij betrekken we onze inwoners en ondernemers en stimuleren initiatieven uit de samenleving. We werken samen met een groot aantal partners, zoals de provincie, gemeenten, Vechtdal Wonen en de netwerkbedrijven. De aanpak voor de komende jaren is vastgelegd in het Meerjarenprogramma Duurzaam Hardenberg 20202024. In dat programma staan drie kernopgaven centraal: ▪ De energietransitie: minder energie gebruiken en meer energie duurzaam opwekken ▪ Aan de slag met klimaatadaptatie ▪ Werken aan circulariteit: behouden van waardevolle grondstoffen. Waar dat mogelijk is koppelen we dat aan onze opgaven op het terrein van wonen, werken, landbouw, natuur en landschap. Voor de energietransitie is onze ambitie: ▪ We besparen de komende vier jaar minimaal 2% per jaar op het energieverbruik en daarna 1,5% per jaar tot 2030. ▪ De energie die we in Hardenberg gebruiken wekken we duurzaam op in onze eigen gemeente. In 2030 wekken we 30% van ons energiegebruik duurzaam op binnen de eigen gemeentegrens. In 2050 zijn we 100% energieneutraal. De focus van het college ligt bij: 1. Transitievisie warmte 2.

Duurzame opwek energie 3. Energie innovatie 4. Versnelling verduurzaming gemeentelijke gebouwen Iedereen krijgt te maken met de energietransitie. Daarom vinden we het belangrijk om iedereen goed te informeren, mensen bewust te maken en inwoners en het bedrijfsleven te betrekken bij het doorvoeren van maatregelen. In het Klimaatakkoord is afgesproken dat in 2050 alle woningen aardgasvrij zijn. In de Transitievisie Warmte is aangegeven hoe Hardenberg hieraan invulling gaat geven vanuit een woningtypen gerichte aanpak. Energiebesparing bij woningen helpt bij het behalen van de ambitie om zowel de uitstoot van broeikasgassen, als de energielasten van onze inwoners te verminderen. Uitgangspunt is dat de kosten voor de inwoners zo laag mogelijk zijn. Als gemeente zetten we in op het versnellen van verduurzaming van de gemeentelijke gebouwen. We gaan meer inzet leveren op het nemen van laagdrempelige maatregelen, zoals beter inregelen van installaties en gebruikers meer inzicht te geven in het energieverbruik en te voorzien van adviezen om te besparen. Ook

stellen we voor om verduurzamingsmaatregelen versneld uit te voeren. Samen met leveranciers en energiebedrijven zoeken we verder naar innovatieve manieren van verduurzamen van onze gebouwen. Voor de verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed is in de investeringsbegroting 2023-2026 een bedrag van € 742.000 begroot. Voor de komende jaren verdubbelen we dit bedrag om een serieuze versnelling van de verduurzaming te realiseren en daarmee tevens de sterk stijgende energiekosten te drukken. Verduurzaming is niet vrijblijvend: 1. Vanuit de milieuwetgeving bestaat de verplichting om verduurzamingsmaatregelen met een terugverdientijd van kleiner dan 5 jaar uit te voeren. 2. In het Klimaatakkoord is afgesproken dat wordt toegewerkt naar een CO2-reductie van 55% in 2030 en 95% in 2050. Hiervoor is een sectorale routekaart “Gemeentelijk Maatschappelijk Vastgoed” opgesteld. Iedere gemeente dient haar eigen routekaart op te stellen, ook dit is niet vrijblijvend. Gemeenten hebben zich gecommitteerd aan het Klimaatakkoord, verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed is hier een onderdeel van. 3. De gemeente heeft een voorbeeldfunctie voor haar inwoners. Daarbij hoort ook dat de gemeente het voortouw neemt in verduurzaming van haar vastgoed. Een nadere toelichting hierop is opgenomen in het vastgestelde MilieuBeleidsPlan van de gemeente.

Als op basis van de nog uit te werken verduurzamingsvoorstellen extra budgetten nodig zijn zullen wij daarvoor een voorstel doen. In het project Toekomstbestendige bedrijventerreinen onderzoeken we samen met het bedrijfsleven, de industrie(kring) en het Ondernemershuis Vechtdal innovatieve oplossingen voor het probleem van netcongestie. Daarbij gaat het zowel om technische oplossingen door toepassing van waterstof, groen gas of de opslag van elektriciteit als afspraken tussen bedrijven over slimme combinaties van opwekking en gebruik. Wat gaan we daarvoor doen? Duurzaam verwarmen woningen gericht op het verminderen van het aardgasverbruik in 2030 met circa 25%. • • •

• • •

We bieden extra ondersteuning aan huishoudens die in een kwetsbare positie komen vanwege de hoge energielasten. We helpen vanuit het Energieloket, het Startpunt Duurzaam en door onze energiecoaches inwoners bij het verduurzamen van hun woning. We werken de transitievisie warmte uit waarbij we per woningtype een routekaart opstellen met de benodigde maatregelen om uiteindelijk de stap te kunnen maken naar een duurzame warmtevoorziening. We onderzoeken de mogelijkheden van duurzame gassen (biogas en waterstofgas) voor het verwarmen van woningen. Dit doen we samen met onze netwerkbedrijven. We verkennen de mogelijkheden van een warmtenet(ten) in 2023. We maken prestatieafspraken met de woningcorporatie en ontwikkelaars over duurzaamheid bij woningbouw.

Stroom en warmte duurzaam opwekken. • • • • • • • •

We werken aan het uitwerken en realiseren van de pilotprojecten voor duurzame energieopwekking die de raad in 2017 heeft vastgesteld. We stimuleren dat daken optimaal worden benut om zonne-energie op te wekken. We evalueren het gebiedsproces rond de verkenning van de mogelijkheden voor windenergie in het gebied Bergentheim-Kloosterhaar-Sibculo. We onderzoeken met de provincie Overijssel en de gemeente Ommen de mogelijkheden voor windenergie in samenhang met bosontwikkeling. We bevorderen de productie en het gebruik van duurzaam gas in samenwerking met (netwerk)bedrijven. We ondersteunen lokale energiecoöperaties. We participeren in de RES 2.0 We maken gebruik van subsidiemogelijkheden om de verduurzaming door onze inwoners, agrariërs en bedrijfsleven te stimuleren en te faciliteren.

Goede voorbeeld geven met duurzaamheidsmaatregelen in onze eigen gebouwen en activiteiten. • • • • • •

We geven zelf het goede voorbeeld door op logische momenten, bijvoorbeeld bij nieuwbouw of renovatie, duurzaamheidsmaatregelen in de eigen gebouwen te nemen. In 2022 en 2023 inventariseren we op welke manier we de verduurzaming van gemeentelijk vastgoed verder kunnen versnellen. Hiervoor werken we aanvullende voorstellen uit. Nieuwe gemeentelijke gebouwen worden met duurzame materialen gebouwd en zijn energieneutraal. We houden ons eigen energieverbruik scherp in de gaten en werken in 2023 toe naar een “real time” energiemonitor van onze gebouwen en activiteiten. We helpen gebruikers van gemeentelijke gebouwen om energie te besparen. We zoeken samen met leveranciers en energiebedrijven naar het toepassen van innovaties bij gemeentelijke gebouwen en activiteiten en maken de infrastructuur voor nieuwe energie mogelijk.

Duurzaamheidsopgave ook na 2024 programmatisch oppakken •

• •

In 2023 evalueren wij de uitvoering van het meerjarenprogramma en komen we met aanbevelingen over de voortgang en eventuele aanpassingen op dit programma (Midtermreview). Daarbij betrekken we de ambities van het coalitieakkoord en ontwikkelingen in het landelijk beleid. In 2023 starten we met het opstellen van een Meerjarenprogramma Duurzaam Hardenberg voor de periode na 2024. We inventariseren de benodigde financiële middelen en de personele capaciteit

Afvalverwijdering/verwerking We zetten in op het nog beter scheiden van afval- en grondstoffen om zo waardevolle grondstoffen te besparen en zo min mogelijk restafval verbranden. Daarbij wordt het serviceniveau, milieurendement en de kosten nauwlettend gevolgd. Door het hybride werken wordt verwacht dat er nog steeds meer huishoudelijk afval wordt aangeboden dan voor de Covid periode. Niettemin wordt er voor 2023 geen kostenstijging verwacht. Wat gaan we daar voor doen? Duurzaam gebruik van grondstoffen door maximale scheiding van waardevolle grondstoffen en verdere reductie van de hoeveelheid huishoudelijk restafval. De doelstelling voor het jaar 2025 is 30 kilo restafval per inwoner. In 2023 wordt een start gemaakt om te komen tot een Meerjaren Gemeentelijk Grondstoffenplan. Daarin staan de te nemen maatregelen om de doelstelling voor 2025 te realiseren. Om dit te realiseren beogen wij een interactief proces met onze inwoners en betrokkenheid van de gemeenteraad.

Riolering en waterzuivering In het Gemeentelijk Rioleringsplan Hardenberg 2018-2022 is uitgewerkt hoe we ons riolering- en watersysteem onderhouden en optimaliseren. Ook de opgaven uit het door het Rijk geformuleerde Deltaplan Ruimtelijke adaptie (DPRA) maken onderdeel uit van het Gemeentelijk Rioleringsplan. Wat gaan we daar voor doen? Met de uitvoering van het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) beschermen we de volksgezondheid, beperken we overlast en hinder, voorkomen we schade en sparen we het milieu. Ons huidige GRP loopt eind 2022 af. Momenteel zijn we bezig met het opstellen van een nieuw plan. Dit plan wordt één van de programma's onder de omgevingsvisie 'Landstad Hardenberg'. Het plan krijgt de naam 'Programma Klimaat en Water 2023-2027'. Naast de zorgplicht voor rioolwater, regenwater en grondwater werken we in dit programma ook onze opgaven in het kader van het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie voor de genoemde planperiode verder uit. We hebben er bewust voor gekozen om dit plan aan de nieuwe raad aan te bieden. Gezien de benodigde doorlooptijden betekent dit dat we het plan pas eind 2022 of begin 2023 aan uw raad kunnen aanbieden. In deze begroting gaan we daarom nog uit van de activiteiten en bijbehorende bedragen uit het Gemeentelijk Rioleringsplan 2018-2022.

Bij de behandeling van het Programma Klimaat en Water 2023-2027 stellen wij uw raad voor om de financiële consequenties van dit programma in de begroting te verwerken door middel van een begrotingswijziging. Kostenstijgingen GWW Als gevolg van de oorlog in Oekraïne is een schaarste in de grondstoffenmarkt ontstaan. Dit heeft er toe geleid dat de kostprijzen in de Grond-, Weg- en Waterbouw (GWW) sterk zijn toegenomen. Volgens gegevens van het Centraal Bureau van de Statistiek zijn de gemiddelde kosten in de GWW het eerste kwartaal van 2022 al met meer dan 10% gestegen. De verwachting is dat de kosten in de loop van het jaar nog verder omhoog gaan.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/11931822/4