1. Nota van Uitgangspunten Stationsomgeving Hardenberg

Algemeen: • Klimaatadaptatie is een integraal onderdeel van het ontwerp, met aandacht voor waterberging, verkoeling, schaduw en biodiversiteit. • De inrichting draagt bij aan een gezond, veilig en aantrekkelijk woon-, werk- en verblijfsklimaat.

39

ontstaat er meer ruimte voor een groene, gezonde en klimaatrobuuste invulling. Het streven is een autoluwe buurt. De stationsomgeving is geschikt voor jong en oud, met voldoende woningen en voorzieningen, zoals het ziekenhuis, maar ook sportvoorzieningen en nieuwe functies. Het woningaanbod is gedifferentieerd en de verschillende typen woningen zijn goed verdeeld over de buurt. Door groene en blauwe gebieden te verbinden met het aanwezige groen buiten het plangebied, ontstaan robuuste structuren en zijn natuur en water altijd dichtbij om te ontspannen en te recreëren. Dit zorgt ervoor dat de stationsomgeving een plek is waar het prettig wonen is. Naast dat het prettig wonen is, is het ook gezond wonen, werken en leven in de stationsomgeving. Bij de ontwikkeling van het stationsgebied, is gezondheid een thema dat wordt meegewogen. Het doel is om de ruimtelijke inrichting te laten bijdragen aan een gezonder Hardenberg. Het wenkende perspectief van een ‘Blue Zone’ in Hardenberg houden we steeds voor ogen. De openbare ruimte wordt anders ingericht. Overtollige en onnodige verharding is verwijderd, met als resultaat een aantrekkelijke groene leefomgeving die beter bestand is tegen te veel en te weinig water. Het oppervlaktewater is robuust, schoon, heeft een aantrekkende werking en heeft voldoende ruimte voor plant en dier.

Het schone en gezonde water zorgt ervoor dat onze inwoners met plezier kunnen leven aan en met het water. Er is voldoende drinkwater op elk moment, voor iedereen.

Ook op particulier terrein is er duidelijk wat veranderd. Tuinen zijn minder verhard, daken zijn vergroend en er zijn op veel plaatsen voorzieningen om overtollige neerslag zichtbaar te verwerken en regenwater opnieuw te gebruiken in plaats van af te voeren. De woonomgeving is zo ingericht dat het inwoners stimuleert om hun gezondheid te verbeteren. Inwoners zijn zich bewust van de risico’s van hitte en hebben de mogelijkheid om een verkoelende plek op te zoeken. Wandel- en fietspaden worden voorzien van voldoende bomen. De bomen zorgen voor schaduwwerking, waardoor het comfortabel is om deze routes ook op een warme zomerdag te gebruiken. Daarnaast is er minder schade aan woningen en bedrijven door extreme neerslag. De locaties voor bedrijven zijn aantrekkelijk voor ondernemers om zich te vestigen, omdat ze duurzaam zijn ingericht en toekomstbestendig zijn. De lokale biodiversiteit neemt toe. We voldoen aan de basiskwaliteit natuur. We hebben de ontwikkeling van de lokale biodiversiteit goed in beeld en we weten wat we moeten doen om deze te behouden en te versterken. Vergroening gaat hand in hand met versterking van biodiversiteit. Bij de inrichting van de fysieke ruimte wordt vanuit het natuurlijke, bodem en watersysteem gewerkt, waarbij het principe ‘groen tenzij’ wordt gehanteerd.

40

STATIONSOMGEVING HARDENBERG

Uitgangspunten Klimaatadaptatie: • Onnodige verharding verwijderen • Waar ruimte is, het verhard oppervlak beperken of te kiezen voor een waterpasserende verharding. • De waterbergingseis van 55 mm voor nieuwe ontwikkelingen binnen openbaar gebied wordt gehandhaafd. • Er wordt veel groen en grote bomen toegepast om invloed van direct zonlicht te blokkeren en om schaduwplekken te creëren. Natuur en biodiversiteit: • Er is in de inrichting genoeg ruimte gehouden voor natuur, zodat er meer verschillende soorten planten en dieren komen. • De biodiversiteit en ecologische waarde worden vergroot door aandacht te geven aan voedsel, veiligheid, voorplantingsmogelijkheden en variatie. Gezonde leefomgeving: • Sportfaciliteiten, groene speelplekken, parken en/of ontmoetingsplekken zijn op loopafstand bereikbaar, zonder belemmeringen en openbaar toegankelijk. • Parken, sport- en speelfaciliteiten en ontmoetingsplekken zijn aantrekkelijk, gevarieerd, duurzaam en groen en worden ingericht voor bewoners van alle leeftijden.

41

Met aantrekkelijk wordt bedoeld: plekken die bijdragen aan het verminderen van de kans op eenzaamheid en stres gerelateerde klachten en bijdragen aan de fysieke fitheid, sociale cohesie en kwaliteit van leven. • De ontwikkeling zorgt voor een goede verblijfskwaliteit buiten, bijvoorbeeld via goede fietsontsluitingen en de aanleg van koele routes. • Groenlocaties worden enkel doorsneden door wandel of fietspaden en hebben een recreatieve functie. • Binnen de ontwikkeling zorgen wij voor een goede milieukwaliteit waarbij de normen voor geluid, stank en fijnstof binnen de geldende regels valt. • OV-haltes zijn duurzaam afgewerkt en weerbestendig ingericht en voor iedereen toegankelijk en bereikbaar. • Essentiele voorzieningen, als de supermarkt, gezondheidscentra, maar ook de toegang tot informatie en hulp, zijn bereikbaar te voet of met de fiets. • Woonomgevingen worden veilig ingericht, met voldoende aandacht voor voldoende straatverlichting, bewegwijzering en veilige routes, afgeschermd van gemotoriseerd verkeer. • De omgeving rondom scholen wordt rookvrij ingericht. • Voetpaden hebben een stroeve en vlakke ondergrond. • Het station is voorzien van een drinkwatertappunt.

#4 Duurzame Mobiliteit

een fietsverbonden, autoluw stadsdeel met efficiënte parkeerhubs Rol van de Jan Weitkamplaan en de Parallelweg

Leefbare openbare ruimte met prioriteit voor langzaam verkeer In de stationsomgeving Hardenberg staat langzaam verkeer centraal en is de auto ondergeschikt. Uiteraard blijft het Saxenburgh Medisch Centrum goed bereikbaar voor de auto. Het gebied krijgt een helder netwerk van straten, pleinen en paden waarin sommige routes gericht zijn op autoverkeer en andere juist op fietsers en voetgangers. De openbare ruimte wordt aantrekkelijk en leefbaar ingericht, met een focus op duurzame mobiliteit en ruimte-efficiënt parkeren. De inrichting volgt de STOMP-principes: eerst stappen (lopen), dan trappen (fietsen), vervolgens openbaar vervoer en deelmobiliteit, en pas als laatste de privéauto. Door deze volgorde ontstaat een levendige, duurzame en gezonde stadswijk. Deze inrichting vraagt om sterke fiets en voetgangersverbindingen en om slimme mobiliteitsoplossingen die de duurzame bereikbaarheid van de stationsomgeving verder versterken.

Sterke fietsverbindingen en slimme mobiliteitsoplossingen Om dit te realiseren worden fietsverbindingen verbeterd naar omliggende wijken zoals het Centrum, Marslanden, Baalderveld en Heemse, en naar scholen, sportvoorzieningen en werklocaties in Hardenberg. Straten en pleinen worden autoluw ingericht, met prioriteit voor voetgangers en fietsers en veel aandacht voor verblijfskwaliteit. Er worden parkeerhubs gerealiseerd aan de randen van het gebied, en goede parkeervoorzieningen voor het Saxenburgh Medisch Centrum, zodat patiënten en personeel het ziekenhuis ten alle tijde goed en veilig kunnen bereiken. Duurzame mobiliteit wordt actief ondersteund, onder meer door verkorte loop- en fietsroutes, elektrische deelauto’s en fietsen, en de inzet van slimme laadinfrastructuur. Een zorgvuldig parkeerbeleid met lage parkeernormen is daarbij essentieel om de autoluwe opzet en de verblijfskwaliteit te ondersteunen.

Rijksoverheid en ProRail streven naar meer veiligheid rond het spoor door alle publiek toegankelijke overwegen op te heffen of ongelijkvloers te maken. Voor de overweg bij de Jan Weitkamplaan zal in de toekomst ook moeten worden onderzocht wat een passende definitieve oplossing is. Een ongelijkvloerse oplossing is hier ruimtelijk nauwelijks inpasbaar. Mogelijke alternatieven zijn een aanpassing van de bestaande overweg, zodat meer ruimte ontstaat voor fietsers en auto’s naast elkaar, of het afsluiten van de overweg voor autoverkeer – met als uiterste mogelijkheid volledige sanering van de oversteek. Sanering van de overweg voor autoverkeer leidt tot een forse afname van verkeer op de Schuittestraat, Stationsstraat en Lage Gaardenstraat. Dit biedt kansen om deze straten meer op fietsers en voetgangers te richten, passend bij de aanwezigheid van meerdere scholen in de omgeving. Onderzoek moet uitwijzen welke oplossing haalbaar en wenselijk is. In deze visie worden meerdere scenario’s opengehouden om toekomstige keuzes niet op voorhand uit te sluiten. Met het oog op een goed functionerende en aangename buurt wordt ook de rol van de Parallelweg herzien. In de toekomst wordt er door het stationsgebied een hoofdverbinding gerealiseerd. Deze zorgt voor een rechtstreekse ontsluiting van de parkeerhub van het ziekenhuis en van Pro Hardenberg aan de Verlengde Korte Steeg.

De Parallelweg wordt ter hoogte van de interwijkverbinding afgesloten, waardoor dit deel van de Parallelweg en de Korte Steeg alleen nog maar een functie heeft voor de aanliggende percelen en er geen sprake meer is van doorgaand verkeer. Het autoluw ingericht van de Parallelweg resulteert in een prettige openbare ruimte met een verbeterde verblijfskwaliteit voor bestaande bewoners.

42

STATIONSOMGEVING HARDENBERG

Mobiliteitsvoorzieningen kunnen bijdragen aan uitstraling en een gelaagde ontwikkeling

43

Parkeerbeleid De stationsomgeving wordt ontwikkeld als een autoluwe wijk waarin lopen en fietsen centraal staan. Belangrijk uitgangspunt is dat parkeren niet zichtbaar is vanuit de openbare ruimte. Parkeren wordt zoveel mogelijk geconcentreerd in centrale voorzieningen, zoals parkeerhubs, waardoor de openbare ruimte aantrekkelijker, groener en uitnodigender wordt ingericht. Deelmobiliteit, zoals deelauto’s en deelfietsen, wordt actief aangeboden in alle delen van het gebied. Hiermee wordt het autobezit verminderd en ontstaat meer ruimte voor verblijfskwaliteit, groen en klimaatadaptatie. Voor bezoekers en bewoners worden duidelijke parkeervoorzieningen en regelingen getroffen: kort parkeren blijft mogelijk in de buurt van voorzieningen, terwijl langdurig parkeren wordt opgevangen in centrale parkeerhubs. Het parkeerbeleid ondersteunt daarmee de ambitie om de stationsomgeving Hardenberg leefbaar, groen en klimaatbestendig in te richten, volledig in lijn met de uitgangspunten van de Groene en Gezonde Maatlat en de mobiliteitsprincipes van STOMP.

Parkeerhubs: slimme mobiliteit en ruimte voor groen Met de introductie van centraal gelegen parkeerhubs komt ruimte vrij in de openbare ruimte, die kwalitatief en groen kan worden ingericht. Dit biedt kansen voor klimaatadaptatie, spel, ontmoeting en de bouw van extra woningen. De hubs faciliteren deelmobiliteit met auto’s en fietsen en bieden plek voor collectieve voorzieningen zoals een pakketkluis, buurtbatterij en deelservices. Door parkeren slim te organiseren, dragen de hubs bij aan een levendige woonomgeving en meer ruimte voor groen en sociale interactie. Daarmee sluiten ze niet alleen aan bij mobiliteitsdoelen, maar ook bij de uitgangspunten van de Groene en Gezonde Maatlat: minder verharding, meer biodiversiteit, klimaatadaptatie en een gezonde, aantrekkelijke leefomgeving.

Parkeren wordt ingericht volgens de minimale CROW-normen voor centrumlocaties in weinig stedelijke gebieden. In afwijking van de gemeentelijke parkeernormennota wordt dit gebied dus aangewezen als centrum en hanteren we hier de nieuwste CROW norm voor bezoekers (0,15 ipv 0,3 per woning). Binnen de stationsomgeving wordt onderscheid gemaakt tussen drie deelgebieden, elk met een eigen parkeeroplossing: • Centrumzijde (Bruinslocatie): Parkeren binnen het gebied zelf, gereguleerd via vergunninghoudersparkeren en een bezoekersregeling. • Ziekenhuiszijde: : parkeren geconcentreerd in parkeerhubs van hoge kwaliteit en comfortabel voor de gebruiker met brede toegangen en een duidelijke inrichting. Met dubbelgebruik voor wonen en werken. • Omgeving Viderus locatie: beperkt parkeren bij woningen mogelijk (maximaal één auto per woning). • Overig bezoekers parkeren in de parkeerhubs. De exacte uitwerking van de parkeeroplossing per deelgebied vraagt nader onderzoek in de volgende fase. Door de samensmelting van ziekenhuis en stationsgebied wordt rondom het station een parkeerregime van betaald parkeren ingevoerd. In de omliggende woonwijken en op het sportboulevard moet om uitwijkgedrag te voorkomen een aanvullend parkeerregime worden ingevoerd. Uitwerking daarvan volgt in een later stadium.

44

Uitgangspunten • Parkeren wordt ingericht volgens de minimale CROW-normen voor centrumlocaties in weinig stedelijke gebieden • Volwaardig netwerk van autoluwe straten aan de ziekenhuiszijde met een centrale nieuwe route voor de auto • Ambitie voor realisatie van twee parkeerhubs aan de randen van het gebied, waarbij haalbaarheid in het vervolg nader wordt uitgewerkt. • Verbeterde fietsverbindingen met omliggende wijken, scholen en werkgebieden. • Autoluwe inrichting van straten en pleinen gericht op verblijfskwaliteit en actieve mobiliteit. • Goede (parkeer)voorzieningen voor bereikbaarheid van Saxenburgh Medisch Centrum. • Integratie van deelmobiliteit en buurtvoorzieningen in parkeerhubs. • Ondersteuning van de doelen van de Groene en Gezonde Maatlat. • Overgang Jan Weitkamplaan: er wordt een verkenning gestart naar de ruimtelijke en verkeerskundige effecten van het afsluiten van de overweg voor autoverkeer, met oog voor veiligheid, bereikbaarheid en toekomstige inpassing. • Parallelweg transformeert van doorgaande route naar een weg voor bestemmingsverkeer; ter hoogte van het station wordt een knip gerealiseerd om doorgaand verkeer te weren en ruimte te maken voor een nieuwe onderdoorgang. • Verbetering woonklimaat van de bestaande omgeving • Pro Hardenberg krijgt rechtstreekse ontsluiting

STATIONSOMGEVING HARDENBERG

3.3 Samenvattende agenda Het stationsgebied wordt een dynamisch en aantrekkelijk woonwerk-verblijfsgebied. De volgende functies en voorzieningen vormen de inhoudelijke agenda voor verdere planvorming:

Een moderne mobiliteitshub en goede bereikbaarheid

Een onderscheidend stedelijk woonmilieu Ca. 450–500 woningen bestaande uit diverse woningtypes voor studenten, jonge professionals, short stay voor bijvoorbeeld medewerkers van ziekenhuis en bedrijven, gezinnen en senioren. • Inclusief ruimte voor nieuwe woonconcepten voor doelgroepen die elders in de gemeente weinig kansen hebben. • Helpt jongeren te binden en ondersteunt het bedrijfsleven in economische groei.

Verbeterde overstapmogelijkheden tussen trein, bus, fiets en voetganger. • Een nieuwe stationsentree bij de onderdoorgang op de kop van de Bruinslocatie. • Veilig, verbreed perron met goede wachtvoorzieningen. • Ongelijkvloerse spoorkruising met verbinding voor voetgangers, fietsers en ambulance. • Ca. 1.500 hoogwaardige fietsparkeerplaatsen en ca. 165 P+R-plekken. • Deelvervoer en parkeerhubs dragen bij aan autoluwe, leefbare en klimaatbestendige straten. • De goede en veilige bereikbaarheid voor patiënten, bezoekers en medewerkers van het Saxenburgh Medisch Centrum blijft op peil.

Ruimte voor werken, leren en verblijven in de plinten Flexibele werkplekken, kantoren, bedrijven, onderwijsfuncties, leisure en horeca. • Eventueel in een bedrijfsverzamelgebouw. • Ook ruimte voor groei en ondersteunende functies voor het ziekenhuis, zoals een dialysecentrum.

Sterke fietsverbindingen

Een nieuwe MAAKhal (ca. 1.500-2.000 m2) bij het station Een gezamenlijke ontwikkeling van vier partijen (initiatief IQonIQ) en gemeente Hardenberg. • Faciliteit voor praktijklessen, bijscholing, innovatie en samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven. • Een etalage voor de maakindustrie, passend bij de dynamiek van het stationsgebied.

Verbeterde verbinding van het stationsgebied met centrum, omliggende woonwijken (Marslanden, Baalderveld, Heemse), scholen, sportlocaties, werklocaties en bedrijventerreinen.

Een duurzaam en toekomstgericht energiesysteem • Circulaire bouwprincipes, klimaatadaptieve inrichting en ruimte voor water en biodiversiteit. • Het stationsgebied wordt een groene, aantrekkelijke entree van het Vechtdal.

45

4.

Toekomstbeeld Toelichting visie

4.1 Toelichting visie

De rol van de visiekaart

De stationsomgeving van Hardenberg groeit uit tot een groen, gezond en levendig stadsdeel, waarin wonen, werken, ontmoeten, leren en zorg centraal staan. De spoorbarrière wordt opgelost met een comfortabele onderdoorgang en een nieuw stationsplein vormt de entree van de stad. Aan weerszijden van het spoor ontstaan nieuwe woonmilieus, met ruimte voor voorzieningen, werkplekken en vergroening.

De visiekaart voor de stationsomgeving van Hardenberg is de ruimtelijke vertaling van de gezamenlijke uitgangspunten en speerpunten. Ze biedt richting en samenhang, maar laat bewust ruimte voor nadere uitwerking in de volgende planfase.

De openbare ruimte is overal groen en royaal ingericht, met comfortabele, vrijliggende fietspaden die de wijken met elkaar verbinden. De Saxenlaan wordt de herkenbare hoofdstructuur aan de zuidzijde: breed, groen en geschikt voor alle vormen van langzaam verkeer. De ambitie is om parkeren te bundelen in twee compacte parkeerhubs aan de randen, waardoor de openbare ruimte autoluw en leefbaar blijft.

De kaart vormt de basis voor het vervolgproces, waarin uitgangspunten worden vertaald naar concrete ontwerpen, programma’s en uitvoeringsstrategieën. Dit gebeurt in nauwe samenwerking met bewoners, ondernemers en andere betrokkenen, zodat het uiteindelijke plan breed gedragen en uitvoerbaar is. De visiekaart is daarmee een strategisch instrument dat uitgangspunten ruimtelijk verbeeldt en tegelijkertijd ruimte biedt voor verdere uitwerking en participatie.

Het ziekenhuis krijgt een fraai vormgegeven entreegebied, waarbij zoveel mogelijk wordt aangesloten op de bestaande situatie. Nieuwe bebouwing voegt zich in schaal en maat naar de omgeving. Het centrale ontmoetingsplein is het kloppend hart, omringd door stadse bebouwing met voorzieningen in de plint. Ook de bestaande apotheek krijgt hier een plek. Aan het nieuwe stationsplein ligt de Bruinslocatie, met een goed gebouw en een nieuw spoorpark dat zorgt voor verblijfskwaliteit, vergroening en een aantrekkelijke verbinding met het centrum. Door slimme fasering en integrale projecten ontstaat een samenhangende ontwikkeling waarin iedere stap bijdraagt aan het grotere geheel.

LEGENDA MAAKhal Voorzieningen in de plint Maatschappelijke voorzieningen Wonen Parkeerhubs Het monument Saxenburgh Medisch Centrum Treinstation Fietsenstalling Eindhalte bus

48

P

STATIONSOMGEVING HARDENBERG

*

De weergegeven ligging van de Saxenlaan is indicatief. De definitieve ligging en inrichting worden in de vervolgfase nader onderzocht en afgestemd in overleg met de verschillende stakeholders.

*

De visiekaart

49

Wonen aan het station in een groene, levendige omgeving

4.2 De belangrijkste onderdelen van de visie De herontwikkeling van de stationsomgeving Hardenberg bestaat uit meerdere samenhangende onderdelen. Elk onderdeel draagt op zijn eigen manier bij aan de ambities voor de stationsomgeving: een groen, gezond, verbonden en levendig stadsdeel, waar wonen, werken, leren en ontmoeten centraal staan.

50

1. De Bruinslocatie en Spoorpark 2. Nieuw station Hardenberg met onderdoorgang 3. Stationsplein 4. Het hart van de stationsomgeving 5. De Saxenlaan en Saxenburgh 6. Groene gordel van ecologische zones en schakels

STATIONSOMGEVING HARDENBERG

1. De Bruinslocatie en Spoorpark

Dankzij de goede bereikbaarheid en de directe ligging aan het station biedt de Bruinslocatie uitstekende kansen voor woningbouw en voorzieningen. Toekomstige bewoners profiteren van de nabijheid van het station, het centrum en nieuwe fiets- en looproutes die de verbinding met omliggende wijken versterken. Met de verplaatsing van de P&R naar de zuidzijde van het spoor ontstaat aan de noordzijde ruimte voor nieuwe ontwikkelingen.

gecreëerd. De ligging direct aan het station maakt het mogelijk om lopen, fietsen en openbaar vervoer centraal te stellen in het dagelijks gebruik. Door de combinatie van een aantrekkelijke verblijfsomgeving, duurzame mobiliteit en stedelijke functies levert de Bruinslocatie een belangrijke bijdrage aan het afronden van de stad op deze strategische plek.

Deze locatie wordt ontwikkeld met een gemengd programma van woningen en voorzieningen voor uiteenlopende doelgroepen en segmenten. Daarmee ontstaat een levendige stationsomgeving die aansluit bij de ambitie voor een divers en toekomstbestendig woningaanbod.

• P&R station verplaatst naar de zuidzijde; maakt ruimte voor nieuwe ontwikkeling. • Woningbouw en voorzieningen direct naast het station, goed bereikbaar. • Gemengd programma voor verschillende doelgroepen en segmenten. • Spoorpark als groene verblijfsruimte: draagt bij aan vergroening en klimaatadaptatie. • Belangrijke stap om de stad op deze plek af te maken. • Parkeren vindt plaats in de binnenhoven, niet zichtbaar vanaf de openbare ruimte.

Daarnaast wordt een openbaar groen Spoorpark gerealiseerd: een groene schakel tussen het station en de woonwijken die uitnodigt tot ontspanning, ontmoeting en actief gebruik van de openbare ruimte. Zo wordt niet alleen de groene ambitie ingevuld, maar ook een gezonde en klimaatbestendige woonomgeving

In het kort:

De Bruinslocatie is goed zichtbaar vanaf de spooronderdoorgang

51

Makkelijk onder station Hardenberg doorfietsen 2. Nieuw station Hardenberg met onderdoorgang

Levendige en gecombineerde onderdoorgang

Een nieuwe ongelijkvloerse spoortunnel, centraal tussen de bestaande overgangen, zorgt voor een directe, veilige en comfortabele verbinding tussen station, centrum, scholen, ziekenhuis en woonwijken zoals Baalderveld. Deze onderdoorgang versterkt het fietsnetwerk van Hardenberg aanzienlijk en levert een belangrijke bijdrage aan een duurzaam bereikbare stad. Dit sluit naadloos aan op de mobiliteitsambities waarin fietsers en voetgangers voorop staan.

De tunnel wordt ontworpen als een royale, lichte ruimte die uitnodigt tot veilig en comfortabel gebruik — geen smalle, donkere doorgang, maar een aantrekkelijke en toegankelijke verbinding. Hij wordt breed en hoog genoeg voor een comfortabele doorgang voor fietsers, voetgangers en ambulances. Belangrijk is de combinatie van functies: vanuit de onderdoorgang zijn directe opgangen naar de perrons én de fietsenstalling bereikbaar. Door deze koppeling van loop- en fietsroutes met de stationsvoorzieningen ontstaat voldoende levendigheid en wordt de tunnel een volwaardige, levendige verbinding tussen noord en zuid. De opzet sluit aan bij het succesvolle voorbeeld van station Delft Campus, waar de nieuwe onderdoorgang levendigheid en bereikbaarheid sterk heeft verbeterd.

Station

Monument

Het nieuwe station is op een vanzelfsprekende manier gecombineerd met de interwijkse verbinding

52

STATIONSOMGEVING HARDENBERG

Zorgvuldige positie en inpassing De positie van de onderdoorgang is zorgvuldig gekozen om een comfortabele en goed ingepaste verbinding mogelijk te maken. Door rekening te houden met de vereiste vrije hoogte, die ook het doorrijden van een ambulance mogelijk maakt, en met comfortabele hellingen voor fietsers en voetgangers, ontstaat een logische en vloeiende overgang tussen noord en zuid. De hellingen en trappen worden hoogwaardig vormgegeven en geïntegreerd in de openbare ruimte, zonder abrupte of hinderlijke hoogteverschillen, en met veel aandacht voor uitstraling, gebruiksgemak en groen. Zo blijft de route uitnodigend en prettig in gebruik.

12-15m

Een ruime onderdoorgang voor voetganger, fietser en gecombineerde interwijks verbinding en stationsentree

53

Van barrière naar levendig stadsdeel

In het kort:

Met de komst van de nieuwe onderdoorgang kunnen de spooroverweg bij het station en de fietsoverweg bij de Parallelweg worden opgeheven. De functie en inrichting van de overgang bij de Jan Weitkamplaan zullen worden onderzocht, in samenhang met de nieuwe situatie. Door het terugbrengen van het aantal overgangen en de aanleg van een hoogwaardige onderdoorgang verdwijnt de barrièrewerking van het spoor. De zuidzijde van Hardenberg – inclusief het ziekenhuis – sluit straks vanzelfsprekend aan op het centrum. De Parallelweg wordt ter hoogte van de tunnel geknipt. De woningen aan de noordzijde blijven bereikbaar via de Saxenlaan en zijn alleen nog toegankelijk voor bestemmingsverkeer, waardoor de straat rustiger wordt.

• Nieuwe ongelijkvloerse tunnel voor fietsers, voetgangers en ambulance. • Hoogwaardige inpassing door zorgvuldig gekozen positie en dimensionering. • Veilige, directe verbinding tussen station, centrum, scholen, ziekenhuis en Baalderveld. • Parallelweg beperkt tot bestemmingsverkeer. • Directe aansluiting op perrons en nieuwe hoogwaardige fietsenstalling. • Brede, lichte doorgang met comfortabele hellingen.

Het stationsgebied groeit uit tot een aantrekkelijke, levendige bestemming en verblijfsplek, waarin voetgangers en fietsers centraal staan en de omliggende wijken met elkaar verbonden worden. Met de aanleg van de nieuwe spooronderdoorgang wordt niet alleen de bereikbaarheid van Hardenberg versterkt, maar wordt ook bijgedragen aan een groene, veilige en levendige stationsomgeving waarin actieve mobiliteit centraal staat.

Beide zijden van het spoor zijn soepel en ruim verbonden

54

STATIONSOMGEVING HARDENBERG

Functies zijn geclusterd rondom het stationsplein en de onderdoorgang

Hoogteverschillen worden subtiel geplooid in één herkenbaar stationsplein

De stationsomgeving is het passtuk dat beide zijden van het spoor met elkaar verbindt

55

Een nieuw stationsplein als levendige entree van Hardenberg 3. Stationsplein

Het stationsplein in Hardenberg wordt opnieuw ingericht tot een groene, comfortabele en levendige plek. Door het verplaatsen van het busstation ontstaat ruimte voor een plantsoen direct voor het station, zoals oorspronkelijk bedoeld. Hiermee wordt de huidige oncomfortabele situatie voor voetgangers aangepakt, waar nu bussen, fietsers en voetgangers elkaar kruisen en verblijfskwaliteit ontbreekt. Voetgangers krijgen een veilige, overzichtelijke route naar het centrum en de scholen via de Stationsstraat en de Burgemeester Schuitestraat. Naast het station komt een hoogwaardige gebouwde fietsenstalling, dicht bij de perronopgang. Auto’s parkeren aan de zuidzijde in een nieuw P&Rgebouw, bereikbaar via de Jan Weitkamplaan.

Een levendig stationsplein als ontmoetingsplek Aan het nieuwe busplein wordt een aantrekkelijk gebouw gerealiseerd, met een levendig ingericht plein waar ’s avonds de verlichting brandt en het uitnodigt om te verblijven. Het vernieuwde stationsplein volgt de uitgangspunten van de Groene en Gezonde Maatlat en de principes van de Spoorbouwmeester: vergroening, klimaatadaptatie, verblijfskwaliteit, goede zichtlijnen en menselijke schaal staan centraal. Met nieuwe voorzieningen en een aantrekkelijke inrichting groeit het stationsplein uit tot een levendige ontmoetingsplek die station en stad op natuurlijke wijze verbindt.

56

STATIONSOMGEVING HARDENBERG

In het kort: • Route van station naar centrum en de scholen wordt comfortabeler, veiliger en groener. • Verplaatsing busstation maakt ruimte voor een nieuw plantsoen direct voor het station. • Comfortabele en hoogwaardige fietsenstalling dicht bij de perrons. • Auto’s parkeren aan de zuidzijde in een nieuw P&R-gebouw.

• Het stationsplein wordt een levendig, groen verblijfsgebied met voorzieningen en ontmoetingsruimte. Het ontwerp volgt de uitgangspunten van de Groene en Gezonde Maatlat en de principes van de Spoorbouwmeester, met aandacht voor vergroening, klimaatadaptatie, verblijfskwaliteit, goede zichtlijnen en menselijke schaal.

57

4. Het hart van de stationsomgeving Ontmoetingsplein

Pal naast het station wordt het Ontmoetingsplein aangelegd: het centrale hart van de stationsomgeving. Hier komen routes en functies voor wonen, werken, leren en ontmoeten samen. Het plein vormt de schakel tussen het Saxenburgh Medisch Centrum, de nieuwe woningen, de ondernemers en bedrijvigheid, en reizigers en bezoekers uit de omliggende wijken. De ambitieuze plannen voor de stationsomgeving zijn voor de samenwerkende partijen IQonIQ, RTC Mechanische Techniek, RTC Breed en Sterk Techniek Onderwijs & TechKwadraat aanleiding om zich te willen vestigen en een nieuwe MAAKhal te willen

realiseren. De MAAKhal komt direct aan het plein te liggen en vormt samen met werkruimtes, horeca en woningen een levendig geheel. Er ontstaat een plek waar techniek zichtbaar aanwezig is en het plein fungeert als visitekaartje van innovatie en vakmanschap. Het plein wordt ingericht volgens de uitgangspunten van de Groene en Gezonde Maatlat van Hardenberg: groen, biodivers en aantrekkelijk. Bomen, grassen en inheemse beplanting zorgen voor schaduw, verkoeling en verblijfskwaliteit. Er is volop ruimte om te ontmoeten, te spelen, te sporten te ontspannen en te genieten.

58

STATIONSOMGEVING HARDENBERG

Treinreizigers uit de regio parkeren in het nieuwe P&Rgebouw en lopen via het Ontmoetingsplein naar het station, waar ze onderweg nog een koffie kunnen halen. De omliggende bebouwing zorgt voor levendigheid gedurende de hele dag. Zo groeit het plein uit tot een bruisende plek waar altijd iets gebeurt.

meest stadse deel van de stationsomgeving, met een basishoogte van drie verdiepingen en hoogteaccenten tot maximaal zeven lagen. Deze zijn zo gepositioneerd dat ze op afstand liggen van de bestaande bebouwing.

Wonen in het hart Er ontstaat een gevarieerd woonmilieu met verschillende woningtypes voor uiteenlopende doelgroepen. Rond het Ontmoetingsplein komt compacte, stedelijke bebouwing met voorzieningen op de begane grond, die zorgen voor levendigheid en verblijfskwaliteit. Dit wordt het

Langs de Saxenlaan begeleidt de bebouwing de hoofdstructuur met een gemengd programma van wonen en werken. Het gebied is goed verbonden met de omgeving: via het plein en de Saxenlaan zijn er directe routes naar het ziekenhuis, Baalderveld en het sportgebied. Parkeren vindt plaats in een compacte parkeerhub aan de Jan Weitkamplaan, die P+R combineert met bewonersparkeren. Zo blijft de openbare ruimte autoluw, groen en prettig in gebruik.

In het kort: Het hart van de stationsomgeving • Ontmoetingsplein als bruisend middelpunt, direct naast het station • Hier komen wonen, werken, leren, ontmoeten en reizen samen • MAAKhal, werkruimtes, horeca en woningen zorgen voor levendigheid • Groen, klimaatadaptief plein volgens de Groene en Gezonde Maatlat • Compact woonmilieu met voorzieningen op de begane grond • Basishoogte van 3 lagen, met hoogteaccenten tot max. 7 (op afstand van bestaande bebouwing) • Mix van woningtypes en doelgroepen, ook langs de Saxenlaan • Goede verbindingen met ziekenhuis, Baalder en sportgebied • Parkeren in compacte parkeerhub aan de Jan Weitkamplaan (P+R en bewoners) • Autoluwe, groene openbare ruimte met verblijfskwaliteit

59

5. De Saxenlaan en Saxenburgh

Saxenlaan als ruggengraat van het gebied

Het gebied ten zuiden van het spoor verandert van een versteend en versnipperd parkeerlandschap in een groene, toegankelijke en aantrekkelijke stadsomgeving. Waar nu veel verharding ligt, weinig groen is en de auto de ruimte domineert, ontstaat straks een gebied dat is ingericht voor verblijf, langzaam verkeer en gezonde mobiliteit. De herinrichting volgt de uitgangspunten van de Groene en Gezonde Maatlat: meer groen, minder verharding, ruimte voor water, verblijfskwaliteit en goede routes voor voetgangers en fietsers. Ook worden de STOMP-principes toegepast: eerst lopen, dan fietsen, vervolgens openbaar vervoer en deelmobiliteit, en pas daarna de auto.

Midden in het gebied wordt de Saxenlaan aangelegd: een brede, groene en uitnodigende route die de rotonde van de Jan Weitkamplaan rechtstreeks verbindt met (het einde) van de Parallelweg. De Saxenlaan ontsluit een van de compacte en zorgvuldig ontworpen parkeergebouwen. Hierdoor verdwijnen geparkeerde auto’s zoveel mogelijk uit het straatbeeld en blijft de openbare ruimte groen en prettig in gebruik. Langs de laan is ruimte voor bomen, wateropvang en natuurlijke schaduw. Zo wordt hittestress tegengegaan en ontstaat een aantrekkelijke verblijfsplek. Het exacte tracé zal in volgende fases worden onderzocht.

Door langzaam verkeer prioriteit te geven, ontstaat een veilige en uitnodigende omgeving waarin mensen zich prettig kunnen bewegen en verblijven. Tegelijkertijd krijgt ook de auto een goede plek, met slimme en efficiënte parkeervoorzieningen aan de randen van het gebied. Zo wordt ruimte gemaakt voor álle vormen van mobiliteit, en ontstaat een gezonde, bereikbare en klimaatbestendige stadswijk.

Nieuwe levendige stadsentree De Saxenlaan vormt straks een duidelijke en representatieve toegang tot het Saxenburgh Medisch Centrum, met een herkenbaar en aantrekkelijk adres voor personeel en bezoekers. Hier is ruimte voor halenen brengen, ov en taxi’s. Langs de laan komen nieuwe gebouwen met veel woningen en werkruimtes, en ook het Viderus-gebouw wordt goed bereikbaar.

De Saxenlaan verbindt de verschillende functies en nieuwe adressen, het exacte tracé is nader te bepalen

60

STATIONSOMGEVING HARDENBERG

Tegelijkertijd wordt de bereikbaarheid van de bestaande functies – zoals de apotheek, de woningen en de praktijkschool – overzichtelijker en veiliger geregeld, met minder verkeersbewegingen en meer ruimte voor voetgangers en fietsers. Zo ontstaat een levendige, verbonden stadsomgeving waar bewoners, medewerkers en bezoekers graag verblijven en bewegen. De weergegeven ligging van de Saxenlaan is indicatief. De definitieve ligging en inrichting worden in de vervolgfase nader onderzocht en afgestemd in overleg met de verschillende stakeholders.

In het kort: • Nieuwe brede, groene laan als centrale verbinding. • Verbindt Jan Weitkamplaan met het einde van de Parallelweg. • Aan de laan ambitie voor een compacte parkeerhub van hoge kwaliteit en comfortabel te gebruiken voor medewerkers van Saxenburgh Medisch Centrum, patiënten en bezoekers, auto’s uit het straatbeeld. Mogelijk in combinatie met maaiveld parkeren, afhankelijk van nadere uitwerking in de vervolgfase. • Veel ruimte voor bomen, wateropvang en schaduw. • Duidelijke, veilige en aantrekkelijke toegang tot Saxenburgh Medisch Centrum. • Nieuwe woningen en werkruimtes langs de laan. • Aansluiting op de Groene en Gezonde Maatlat en STOMP-principes: voetgangers en fietsers voorop, auto’s ondergeschikt.

61

6. Groene gordel van ecologische zones en schakels

In het kort Groene gordel:

Bestaande infrastructuren worden stevig groen omrand. Langs de J.C. Kellerlaan wordt een ecologische zone aangelegd: biodivers, waterrobuust en voorzien van een nieuwe fietsverbinding. De groene inrichting versterkt de mogelijkheid voor ommetjes, vergroot de verblijfskwaliteit en stimuleert gezond bewegen. Vanaf de J.C. Kellerlaan ontstaat een aantrekkelijk en natuurlijk beeld van een groene stadsrand. Ook langs de Jan Weitkamplaan wordt een groene rand gerealiseerd, die aansluit op de Sportboulevard. Sporten wordt hierdoor actief onderdeel van de wijk. Aan beide zijden van het spoor wordt een openbaar spoorpark ingericht, als groene verbinding tussen noord en zuid. Het groen draagt actief bij aan het verminderen van hittestress, het opvangen van water, het versterken van biodiversiteit en het bevorderen van gezondheid en welzijn. De groene inrichting volgt de uitgangspunten van de Groene en Gezonde Maatlat en draagt zo bij aan een gezonde, klimaatbestendige en aantrekkelijke leefomgeving.

• Stevige groene omranding van infrastructuren. • Aanleg van een ecologische zone langs de J.C. Kellerlaan (biodivers, waterrobuust, fietsverbinding). • Aansluiting op de Sportboulevard via groene verbinding langs de Jan Weitkamplaan. • Openbaar spoorpark als groene schakel tussen beide zijden van het spoor. • Groen draagt bij aan hittestressreductie, wateropvang, biodiversiteit en gezondheid. • Inrichting volgens de uitgangspunten van de Groene en Gezonde Maatlat.

1

2

3

6 5

Het watersysteem binnen de groene gordel sluit aan op de omgeving

62

4

STATIONSOMGEVING HARDENBERG

1. Vechtstreek

2. Verlengde korte steeg

3. Vlasakkerkamp

4. J.C. Kellerlaan

5. Saxenburgh

6. Apotheek

63

4.3 Ruimtelijk raamwerk

Structuur en samenhang in de openbare ruimte

De verschillende onderdelen van de visie – van spoorpark tot ontmoetingsplein, van onderdoorgang tot Saxenlaan – dragen elk op hun manier bij aan een groene, verbonden en levendige stationsomgeving. Het ruimtelijk raamwerk brengt deze samenhangend bij elkaar. Het vormt de onderlegger voor de inrichting van de openbare ruimte en de positionering van bebouwing. De raamwerkkaart laat zien hoe routes, groen, water en bebouwingsvelden zich tot elkaar verhouden. De hoofdstructuur van de openbare ruimte is vastgelegd, met logische verbindingen naar de omliggende wijken en de stad. Er is ruimte voor comfortabele fietsroutes, nieuwe verblijfsplekken en robuuste groenstructuren, passend bij de ambities voor gezondheid, klimaat en duurzame mobiliteit.

Het raamwerk heeft een eigen schaal en karakter. Zones zoals de Saxenlaan, het spoorpark, de ecologische zone en het plein bij het station hebben elk een eigen rol, afgestemd op hun ligging en gebruik. De precieze vorm en inrichting van deze openbare ruimtes zullen in de volgende fases worden onderzocht. Samen vormen ze een samenhangend geheel. Ook de maatvoering is zorgvuldig gekozen: routes en profielen zijn ruim bemeten, met plek voor bomen, fietsen, lopen en ontmoeten. Zo ontstaat een openbare ruimte die logisch is opgebouwd en aansluit bij de sfeer van de plek. De bebouwingsvelden geven aan waar gebouwd kan worden. Ze bieden ruimte voor verschillende invullingen en typologieën en verdichting in een latere fase, binnen een zorgvuldig ontworpen omgeving. Het ruimtelijk raamwerk vormt daarmee de stabiele ruggengraat van het plan: het maakt de samenhang zichtbaar en biedt houvast voor de volgende stap in de ontwikkeling.

LEGENDA

MAAKhal Bebouwingsvelden Doorsteken Parkeerhubs Fietspad

P

Het ruimtelijk raamwerk voor de stationsomgeving: In het ruimtelijk raamwerk geven de bebouwingsvelden de contouren aan waar gebouwd kan worden. Ze bieden ruimte voor flexibiliteit en verdichting in een latere fase, binnen een zorgvuldig ontworpen openbare ruimte.

*

De weergegeven ligging van de Saxenlaan is indicatief. De definitieve ligging en inrichting worden in de vervolgfase nader onderzocht en afgestemd in overleg met de verschillende stakeholders.

64

STATIONSOMGEVING HARDENBERG

Bruinslocatie MAAKhal

Viderus

Station

Saxenburgh

*

Monument

Apotheek

Sportboulevard

Tuincentrum

65

PrO Hardenberg Volkstuinen

4.4 Voorbeelduitwerking

De voorbeelduitwerking laat zien hoe de ruimtelijke ambities en uitgangspunten kunnen samenkomen in een samenhangend plan (zie kaart op pagina 53). De openbare ruimte is overal groen ingericht, met voldoende ruimte voor comfortabele fietspaden. De Saxenlaan vormt een herkenbare en comfortabele hoofdstructuur, met een royale maatvoering en groene uitstraling. Het ziekenhuis is met zorg ingepast, waarbij de bestaande situatie zo veel mogelijk behouden blijft. De bebouwing sluit aan bij de omgeving in schaal en maat.

• Rond het centrale ontmoetingsplein liggen vier compacte bouwblokken met kleine appartementen, gemengd met stadse voorzieningen in de plint en ruimte voor gedeelde functies. De bestaande apotheek wordt hierin opgenomen. • Op de Bruinslocatie is sprake van een mix van woningtypen en doelgroepen, passend bij de ligging aan het stationsplein en de directe aansluiting op het centrum. • Aan de randen van het plangebied komen grotere woningen in een groene setting, aansluitend op de omliggende woonwijken. Er wordt een uitbreiding overwogen op de locatie van de huidige moestuinen. Parkeren wordt per deelgebied opgelost binnen het kader van het parkeerbeleid. De uitwerking volgt de driedeling in zones zoals opgenomen bij het speerpunt mobiliteit (hoofdstuk 2).

*

66

STATIONSOMGEVING HARDENBERG

*

De weergegeven ligging van de Saxenlaan is indicatief. De definitieve ligging en inrichting worden in de vervolgfase nader onderzocht en afgestemd in overleg met de verschillende stakeholders.

*

LEGENDA P

Afbeelding boven: Een mogelijke voorbeelduitwerking van de visie

Afbeelding links: In de vogelvlucht zijn de bebouwingsvelden aangeduid als ‘enveloppen’. Contouren die aangeven waar gebouwd kan worden, en welke marges gelden voor hoogte, breedte en oriëntatie. Ze bieden ruimte voor flexibiliteit en verdichting in een latere fase, binnen een zorgvuldig ontworpen omgeving.

67

MAAKhal Parkeerhubs 2 Bouwlagen 3 Bouwlagen 4 Bouwlagen 5 Bouwlagen 7 bouwlagen

5.

Ontwikkelstrategie, rolneming partijen en financiën

5.1 Samenwerking tussen gemeente, publiek en privaat en rolneming gemeente Het stationsgebied biedt een unieke kans om Hardenberg te versterken als bruisend knooppunt in het Vechtdal. Hier kan een levendig stuk stad ontstaan, dat wonen, werken, ontmoeten, leren , zorgen en mobiliteit op een aantrekkelijke manier samenbrengt. In Regio Zwolle werkt Hardenberg – samen met Hoogeveen, Meppel, Steenwijk, Kampen en Raalte – aan de ontwikkeling van de stationsomgeving binnen het NOVEX-programma Stationsomgevingen. Het daadwerkelijk van de grond krijgen van de ontwikkeling vraagt om een toekomstbestendig en breed gedragen plan. Daarom is een integrale aanpak, waarbij de gemeente, partners, bewoners en andere belanghebbenden samenwerken van belang.

Samenwerking met partijen De ontwikkeling van het stationsgebied in Hardenberg vormt een uitdagende en complexe opgave die de gemeente niet alleen kan realiseren. Deze Nota van Uitgangspunten, als stap richting een Gebiedsprogramma, is dan ook in nauwe samenwerking met partijen tot stand gekomen. Een gebiedscoalitie bestaande uit de grondeigenaren, gemeente Hardenberg, Vechtdal Wonen, en Saxenburgh wil samen met IQonIQ , Provincie Overijssel, BPD, NS Stations en ProRail het beste plan voor de regio en voor Hardenberg ontwikkelen. De gebiedscoalitie heeft als eerste stap gezamenlijk de Gebiedsagenda Stationsomgeving opgesteld, waarin de doelen en ambities voor de stationsomgeving zijn beschreven. In een proces met ontwerpgerichte sessies, gesprekken over gedeeld eigenaarschap en een voortdurende dialoog tussen verschillende partijen is deze Nota van Uitgangspunten tot stand gekomen. Ook hebben de partijen uit de gebiedscoalitie een Intentieovereenkomst gesloten met als doel om de uitgangspunten vast te leggen om de haalbaarheid van de herontwikkeling van de stationsomgeving Hardenberg in kaart te kunnen brengen.

Voor het vervolg blijft samenwerking noodzakelijk. Partijen zullen afspraken moeten maken over samenwerking, realisatie, exploitatie en beheer &onderhoud. Deze afspraken gaan over de gebiedsontwikkeling, maar ook over de diverse voorzieningen. Een goed voorbeeld hiervan zijn de parkeervoorzieningen die in het gebied landen: één parkeervoorziening voor P+R in combinatie met parkeren voor een deel van het ontwikkelprogramma en één parkeervoorziening (mogelijk in combinatie met maaiveld parkeren) voor het ziekenhuis (bezoekers en medewerkers). Maar ook kan worden gedacht aan afspraken over de tunnel, perronopgangen en de gebouwde fietsparkeervoorziening met NS en ProRail. Een onderzoeksvraag voor het vervolg is hoe de governance eruit komt te zien voor dergelijke voorzieningen, wie investeert, wie neemt de exploitatie en beheer & onderhoud voor zijn rekening etc.

Samenwerking met de omgeving Naast samenwerking met de gebiedscoalitie is ook de omgeving actief betrokken. Er zijn verschillende gesprekken gevoerd en omwonenden en andere belanghebbenden, zowel in groepsverband als individueel. Partijen konden hierbij meegeven wat zij van belang vinden in de plannen voor het gebied. Deze input wordt betrokken bij de verdere planuitwerking. Nu en in de toekomst blijft samenwerking met de omgeving gezocht worden. Door de samenwerking met een groot aantal partijen ontstaat een ontwikkelpad dat niet alleen strategisch en ruimtelijk sterk is, maar ook maatschappelijk gedragen wordt. Op deze manier komen wij tot een ontwikkeling van het stationsgebied die in lijn is met de wensen en behoeften van de regio, de stad en de bewoners.

70

STATIONSOMGEVING HARDENBERG

Een gefaseerde ontwikkeling en doordachte financieringsstrategie Verschillende ontwikkelingen maken dat er volop kansen bestaan om tot realisatie van het stationsgebied Hardenberg te komen. Zo is de vraag naar woningen groot, biedt de komst van de Nedersaksenlijn kansen om de stationsomgeving te transformeren tot een volwaardig OV knooppunt en vormt de realisatie van een nieuwe Techniekhal kansen voor versterking van het regionale bedrijfsleven. Tegelijkertijd neemt de ontwikkeling van het gebied als de stationsomgeving in Hardenberg vaak jaren in beslag. Een goede ontwikkelstrategie is daarom nodig om kansen te verzilveren, de hoge ambities voor het gebied te realiseren en daarnaast ook in de loop van de ontwikkeling aanpassingen mogelijk te maken. Zo worden onderlinge afhankelijkheden in de gebiedsontwikkeling in beeld gebracht en wordt er nagedacht over een faserings- en financieringsstrategie met verschillende scenario’s. Waar de gemeente vanuit het publieke belang haar (financiële) nek uitsteekt, helpt dit haar om tegelijkertijd risico’s zo goed mogelijk managen.

Tegelijkertijd is het stationsgebied Hardenberg kansrijk voor investeringen van Rijk, provincie en marktpartijen. Door slim na te denken over een financiële aanpak waarbij sprake is van integratie van ontwikkelingen en no-regret investeringen in beeld worden gebracht, kunnen de risico’s op dit vlak zo goed mogelijk worden gemitigeerd.

Een binnenstedelijke gebiedsontwikkeling is namelijk kostbaar en kent vaak een tekort in de grondexploitatie. De oorzaak hiervan zit in het feit dat bestaande gronden vastgoedposities moeten worden verworven en gesloopt, voordat nieuwe functies gerealiseerd kunnen worden en de openbare ruimte nieuw moet worden aangelegd dan wel bestaande openbare ruimte moet worden heringericht. De kosten zijn veelal groter dan de financiële opbrengsten van de gebiedsontwikkeling door het beperkt opbrengend vermogen van het nieuwe programma (betaalbaarheidsagenda voor woningen en voorzieningen) en de kosten voor gebouwd parkeren.

Gebiedsaspecten en grondbeleidsstrategie

Hieraan gekoppeld wordt nagedacht over een gefaseerde ontwikkeling van het gebied. Het eindbeeld van de stationsomgeving bereik je immers niet in één keer. De fasering voor het stationsgebied waar nu aan wordt gedacht, wordt in de volgende paragrafen nader beschreven. De fasering is zo opgebouwd dat elke fase ook op zichzelf een afzonderlijk ruimtelijk eindbeeld van de betreffende fase kan zijn. Op deze manier kan de stationsomgeving Hardenberg zich stap voor stap ontwikkelen tot de levendige stadswijk die het gaat worden. Ook kent elke fase haar eigen financiële besluitvorming.

De grondposities binnen het plangebied van het stationsgebied Hardenberg worden ingenomen door verschillende partijen. Om vanuit een versnipperde eigendomssituatie tot een integrale gebiedsontwikkeling te komen, kiest de gemeente Hardenberg voor een actieve en regisserende rol. Om haar regierol bij de ruimtelijke ontwikkeling te versterken en grondspeculatie zoveel mogelijk tegen te gaan, heeft de gemeenteraad op 8 april 2025 besloten om voor een deel van de stationsomgeving Hardenberg Voorkeursrecht te vestigen.

71

5.2 Ontwikkelstrategie: bouwstenen en rolopvatting

Parkeerhub P+R

In de Stationsomgeving kunnen de belangen van de verschillende stakeholders worden opgehangen aan een drietal bouwstenen;

Het realiseren van de Parkeerhub P+R dient een groot publiek belang. In deze parkeerhub wordt het stationsparkeren opgelost, evenals het benodigd parkeren voor een groot deel van het nieuw te ontwikkelen programma aan de zuidzijde van het station. Het ligt niet voor de hand dat huidige grondeigenaren of toekomstige marktpartijen hier een rol in gaan pakken. Gezien het grote publiek belang is het strategisch noodzakelijk om als gemeente hierin een risicodragende rol te pakken en samenwerkingspartners in de Stationsomgeving op dit punt te ontzorgen. Bijkomend voordeel voor de gemeente is dat zij vanuit haar publieke rol kan sturen op het parkeerregime in het gebied (tarifering, beschikbaarheid abonnementen, deelmobiliteit etc.).

1. Spoorse investeringen 2. Twee parkeerhubs aan de zuidzijde van het station 3. Ontwikkelvelden met nieuw programma (grondexploitatie) Deze bouwstenen kennen vanuit de verschillenden belangen ook verschillende dekkingsbronnen en financieringsstromen en vragen ieder voor zich om maatwerk in de samenwerking tussen stakeholders uit de gebiedscoalitie.

Spoorse investeringen Rijk, regio en gemeente zijn (mede-)verantwoordelijk voor de investeringen in het nieuwe station. Aan deze investeringen gaan de aanwezige grondeigenaren in het gebied naar verwachting geen bijdrage leveren. Het verbreden van het middenperron, verleggen van de sporen en maken van de tunnel vraagt om een forse investering. In een eerder stadium zijn de kosten hiervoor al eens geraamd op ca. 40 miljoen. Belangrijk in deze is de besluitvorming over de Nedersaksenlijn. Bij de behandeling van de Voorjaarsnota 2025 van het Rijk is 1,9 miljard gereserveerd voor de aanleg van deze spoorlijn. In deze raming zit ook een reservering voor de aanpak van station Hardenberg voor een bedrag van € 52,0 mln. inclusief BTW. Dit bedrag is bedoeld voor het toekomstbestendig maken van het station door verbreding van het perron in combinatie met een interwijkverbinding. Hierdoor ontstaat er een totaal nieuw station incl. bijbehorende voorzieningen. Op 6 oktober 2025 heeft de staatsecretaris de startbeslissing genomen voor de MIRT-verkenning van de Nedersaksenlijn. In het bijbehorende startdocument is een vernieuwd station Hardenberg opgenomen.

Dit neemt niet weg dat belanghebbende partijen bij deze parkeerhub wel financieel moeten gaan bijdragen om de onrendabele top terug te dringen. Gemeente en partijen maken samenwerkingsafspraken na rato van het gebruik van de parkeerhub P+R (o.a. Vechtdal Wonen, toekomstige marktpartij(-en), NS vastgoed/Prorail). Bijvoorbeeld marktpartijen en Vechtdal Wonen dienen wel een financiële bijdrage te leveren aan de parkeerhub P+R en een samenwerking met NS Vastgoed voor de exploitatie van parkeerhub P+R is een optie en zal nader worden onderzocht worden.

Parkeerhub ziekenhuis Een inbreng van gronden door Saxenburgh betekent dat maaiveld parkeren zich in de visie verplaatst naar een gebouwde parkeerhub ziekenhuis, mogelijk in combinatie met maaiveld parkeren. Het in de toekomst kunnen beschikken over voldoende gebouwde parkeerplaatsen voor medewerkers en bezoekers, deze in eigendom hebben en met een budgettair neutraal resultaat realiseren zijn belangrijke (financiële) doelen voor Saxenburgh. In het vervolg worden de uitwerking en haalbaarheid van de parkeerhub nader verkend.

72

STATIONSOMGEVING HARDENBERG

Grondexploitatie nieuw programma Door de spoorse investeringen en de realisatie van twee parkeerhubs ontstaat er ontwikkelpotentie voor het realiseren van nieuw programma aan de noord- en zuidzijde van de stationsomgeving van Hardenberg: • Door het realiseren van een onderdoorgang bij het station ontstaat er een directe verbinding tussen de zuidzijde van het station en het centrum van Hardenberg. Dat maakt deze locatie aantrekkelijk voor het realiseren van woningen en voorzieningen. • Door het realiseren van parkeerhubs komt de huidige ruimte voor maaiveldparkeren vrij om deze woningen en voorzieningen te ontwikkelen. In totaal bedraagt de ontwikkelpotentie, op basis van de huidige visie voor de Stationsomgeving, een laadvermogen van ca 500 woningen en ca 8.000-10.000 m2 overige programma. Om dit laadvermogen te kunnen benutten zijn investeringen in de openbare ruimte noodzakelijk (kosten voor bouw- en woonrijp maken), maar kunnen ook opbrengsten worden gegenereerd uit de verkoop van grond ten behoeve van de realisatie van woningen en voorzieningen.

2.

De gemeente neemt verantwoordelijkheid in de grondexploitatie aan de zuidzijde van het station. De gemeente heeft hier reeds gronden liggen (gronden Gezondheidspark en huidige openbare ruimte) en heeft Voorkeursrecht gevestigd op een aantal cruciale percelen aan de Parallelweg. Voor deze gronden zal de gemeente een actieve risicodragende rol op zich nemen voor de grondexploitatie. De mate waarin en de wijze waarop zal nog definitief moeten worden bepaald. Maar een actieve rol aan de zuidzijde ligt voor de hand gezien haar publieke belang bij het inrichten van dit gebied (publieke investeringen) en het toekomstig functioneren van het gebied. Daarnaast levert de herontwikkeling bijdragen aan belangrijke sectorale doelen op het vlak van wonen, werken, zorg en leren.

3.

In hoeverre ook een (mogelijke) risicodragende rol voor de gemeente gaat gelden voor de gronden van Saxenburgh is een onderzoeksvraag. Voorlopig staat de gemeente hier constructief in, maar een en ander zal wel afhankelijk zijn van wet- en regelgeving (in afstemming met het College Sanering Zorginstellingen), financiële haalbaarheid en risicoprofiel. Na vaststelling van de Nota van Uitgangspunten sluiten de gemeente en Saxenburgh al dan niet in combinatie met een marktpartij een overeenkomst af waarin de mogelijkheden worden onderzocht voor samenwerking en onder welke voorwaarden de gronden van Saxenburgh tot herontwikkeling kunnen komen.

Gezien de verschillende eigendomsposities en (publieke) belangen in het gebied is met de grondeigenaren binnen de gebiedscoalitie de volgende strategie overeengekomen: 1.

Vechtdal Wonen ontwikkelt zelf haar eigen gronden aan de noordzijde al dan niet in samenwerking met een marktpartij. Na vaststelling van de Nota van Uitgangspunten wordt een samenwerkingsovereenkomst gesloten met Vechtdal Wonen om de haalbaarheid van de ontwikkeling aan de noordzijde nader te onderzoeken door plannen voor dit gebied te concretiseren. Indien de haalbaarheid wordt aangetoond sluiten de gemeente en Vechtdal Wonen een anterieure overeenkomst waarin de ontwikkelafspraken worden vastgelegd (o.a. verantwoordelijkheden van partijen, inbreng gronden, kostenverhaal, investeringen in de openbare ruimte en tijdelijke parkeerplaatsen en de fasering van de ontwikkeling inclusief openbare ruimte). Ook zal in de driehoek NS Vastgoed, gemeente en Vechtdal Wonen tot afspraken moeten worden gekomen over grondtransacties om het stationsparkeren aan de noordzijde gedurende de herontwikkeling (deels) te verplaatsen.

73

5.3 Ontwikkelstrategie: fasering en financiën Fasering en deelgebieden Het eindbeeld van de Stationsomgeving bereik je niet in een keer. Wij zien drie fasen voor ons waarin we toegroeien naar het eindbeeld. Deze fasen brengen ook een getrapte besluitvorming met zich mee voor de financiering vanuit de gemeente. Elke fase dient op zichzelf ook een afzonderlijk ruimtelijk eindbeeld van de betreffende fase te kunnen zijn. Het gaat om de volgende drie fasen: • •

•

•

Fase 1 - ontwikkeling noordzijde station – periode 2028-2032; Fase 2A - ontwikkeling zuidzijde station (hoofdontsluiting gebied, aanleg tunnel, nieuw station en gronden gemeente inclusief Voorkeursrecht-gronden) – periode 2030-2036; Fase 2B – definitieve inrichting van het stationsvoorplein en nieuw busstation met twee mogelijke varianten: - Variant 1: herinrichting stationsvoorplein o.b.v. integrale realisatiefase 2A (2032-2034) - Variant 2: herinrichting noordzijde spoorzijde; te weten handhaven en definitief inpassen stationsparkeren bij niet doorgaan van fase 2A (2030-2032) Fase 3 - ontwikkeling zuidzijde station (gronden Saxenburgh) – periode 2032 – 2038

In deze drie fasen zijn weer een achttal deelgebieden te onderscheiden. De deelgebieden kunnen als volgt worden omschreven: A. Bruinslocatie / huidig P&R-terrein B. Gezondheidspark / Openbare ruimte / Particuliere kavels Parallelweg/ toekomstige parkeerhub P&R, MAAKhal C. Toekomstig openbaar gebied inclusief spooronderdoorgang D. Toekomstig stationsplein E. Toekomstige ontsluitingsweg / Saxenlaan, Parkeerhub Ziekenhuis, Ontwikkelgebieden F, G en H en noordzijde Parallelweg F. Toekomstige Parkeerhub Ziekenhuis G. Huidig maaiveldparkeren ziekenhuis H. Overig vastgoed (Viderus-gebouw, volkstuinen) De deelgebieden zijn mede zo gedefinieerd vanwege de eigendomssituatie. Zo is deelgebied A grotendeels in eigendom van Vechtdal Wonen, zijn de deelgebieden E, F, G2 en H2 in eigendom van Saxenburgh en zijn de overige deelgebieden grotendeels in eigendom van de Gemeente Hardenberg en enkele derden (particulieren, NS Vastgoed).

Eigendomssituatie Saxenburgh Vechtdal wonen NS vastgoed ProRail Gemeente Particulier

74

STATIONSOMGEVING HARDENBERG

Een indicatie van de verschillende plandelen uit de fasering. De exacte contouren worden nader bepaald

75

Fase 1 (ontwikkelveld A) - ontwikkeling noordzijde (2028-2032) De eerste fase omvat het realiseren van ontwikkelprogramma aan de noordzijde van het spoor door Vechtdal Wonen op haar eigen gronden en (voor een klein deel) op gronden van de gemeente.

Fase 2A (ontwikkelvelden B, C, E, G1) – ontwikkeling zuidzijde gemeente (2030-2036) De tweede fase omvat allereerst het realiseren van ontwikkelprogramma aan de zuidzijde van het spoor door de Gemeente Hardenberg op haar eigen gronden en (deels) op gronden van de particulieren (voorkeursrechtgronden). Daarnaast hoofdontsluiting gebied, aanleg tunnel en het nieuwe station.

Fase 2B (ontwikkelveld D): herinrichting stationsplein (20342036) Fase 2B omvat vervolgens dat het stationsvoorplein opnieuw wordt ingericht, de huidige (incl. tijdelijke) parkeerplaatsen voor het station aan de noordzijde worden weggehaald en het gebied worden ingericht met een parkachtige setting.

Fase 3a (ontwikkelveld F, G2 en H2) - ontwikkeling zuidzijde Saxenburgh (2032-2038) De derde fase omvat de realisatie van ontwikkelprogramma op de gronden van de Saxenburgh. Het ligt niet voor de hand dat Saxenburgh dit zelf gaat doen. Een marktpartij die initiatief neemt in deze fase, al dan niet samen met de gemeente lijkt het meest waarschijnlijke scenario. Met als kanttekening dat het onder de door het College Sanering Zorginstellingen gestelde wet- en regelgeving mogelijk moet zijn voor Saxenburgh om haar gronden te verkopen.

Fase 3b (ontwikkelveld H1) - ontwikkeling volkstuinen (p.m.) De derde fase omvat mogelijk ook de realisatie van ontwikkelprogramma op de gronden van de huidige (gemeentelijke) volkstuinen. Dit deelgebied is vooralsnog buiten beschouwing gelaten.

76

STATIONSOMGEVING HARDENBERG

77

Toelichting per fase en financiën Fase 1 (ontwikkelveld A) - ontwikkeling noordzijde (2028-2032) De eerste fase omvat het realiseren van ontwikkelprogramma aan de noordzijde van het spoor door Vechtdal Wonen op haar eigen gronden en (voor een klein deel) op gronden van de gemeente. •

Voor deze fase zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: • Het programma bestaat indicatief uit ca. 100-110 woningen, waarvan een groot deel (circa 50%) sociale huur zal zijn. Daarnaast wordt het initiatief van IQonIQ (tijdelijke locatie ca 800 m2) integraal meegenomen in de planvorming; • Een deel van het stationsparkeren wordt tijdelijk verplaatst parallel aan de spoorlijn (grotere loopafstand), om gronden van Vechtdal Wonen vrij te spelen voor herontwikkeling. De kosten voor deze tijdelijke parkeerplaatsen komen voor rekening van de gemeente; • De gemeente brengt een beperkte grondpositie in om herontwikkeling mogelijk te maken. • De parkeerplaatsen aan de noordzijde van het station worden weggehaald na realisatie van de spoortunnel en de parkeerhub aan de zuidzijde van het spoor. De huidige parkeerplaatsen krijgen dan een groene invulling, waarmee het eindbeeld wordt bereikt voor deze fase. De investeringen daarvan zijn meegenomen in Fase 2A; • Verder zijn er kosten voor de aansluiting op bestaande infrastructuur meegenomen in combinatie met kosten voor kabels en leidingen; • Overige kosten en opbrengsten, betreffende de inrichting van de openbare ruimte en de grondopbrengsten uit het te realiseren vastgoed binnen het ontwikkelgebied, zijn voor rekening en risico van Vechtdal Wonen. Ontwikkeling

•

•

•

mag plaatsvinden binnen de vast te stellen ontwikkelkaders voor de noordzijde van het station, waarin onder meer een goede (kwalitatief hoogwaardige) parkeeroplossing zal worden geborgd; Indien parkeren niet volledig kan worden afgewikkeld aan de noordzijde van het station, dan is het denkbaar dat het bezoekersparkeren van het nieuwe programma wordt afgewikkeld in de nieuwe P+R parkeerhub. De gemeente zal dan een financiële bijdrage vragen aan Vechtdal Wonen voor het aantal parkeerplaatsen dat niet aan de noordzijde wordt gerealiseerd. Vechtdal Wonen vergoedt de gemeentelijke plankosten die ten behoeve van dit ontwikkelveld worden gemaakt volledig middels een exploitatiebijdrage; Vechtdal Wonen ontwikkelt voor eigen rekening en risico (o.a. kosten voor onderzoek, planvorming en planologie). Momenteel onderzoekt Vechtdal Wonen de financiële haalbaarheid voor de herontwikkeling van haar eigen grondpositie en de nog extra benodigde gronden; Beoogde realisatie van de herontwikkeling noordzijde station is 2028.