1. Nota van Uitgangspunten Stationsomgeving Hardenberg

Stationsomgeving Hardenberg Nota van uitgangspunten September 2025

Voorwoord Hardenberg: van een sterk lokaal georiënteerde plattelandsgemeente in de jaren ’50, zijn we nu een gemeente die groeit en bloeit. In de afgelopen jaren hebben we letterlijk gebouwd aan onze gemeente. Met nieuwe woningen en sterke bedrijven. Ondernemers die het verschil maken. Het tempo waarin we woningen bouwen is onderscheidend in de regio, onze economie is krachtig gegroeid en samen met inwoners en ondernemers hebben we hard gewerkt aan toekomstbestendige voorzieningen. Onze gemeente floreert en als wethouder ben ik daar trots op. De stationsomgeving van Hardenberg heeft alles in zich om hét symbool te worden van dit toekomstbestendige en zelfbewuste Hardenberg, met een bredere positieve uitwerking op onze gemeente dan alleen de stationsomgeving zelf. De regio, maatschappelijke instellingen, inwoners en ondernemers in onze hele gemeente profiteren van deze hoogwaardige mobiliteits- en verblijfs-hub. Het gebied is nu nog wat onsamenhangend, het spoor werkt als een barrière en het kent weinig levendigheid. Met voorliggend plan willen we daar verandering in brengen. De ontwikkeling van het stationsgebied in Hardenberg vormt een uitdagende en complexe opgave die de gemeente niet alleen kan realiseren. Daarom is met deze Nota van Uitgangspunten gekozen voor een integrale aanpak, waarbij de gemeente, partners, bewoners en andere belanghebbenden samenwerken.

De stationsomgeving van Hardenberg biedt tal van mogelijkheden om een kwalitatief-hoogwaardige woon- en werkomgeving te realiseren voor bewoners, bedrijfsleven en bezoekers. De komst van de Nedersaksenlijn versterkt dit nog eens, doordat dit vraagt om aanpassing van het station en perron. Als je in 2040 door het stationsgebied loopt dan is het stationsgebied een bruisend en groen gebied waar jongeren en ouderen graag wonen. Met een MAAKhal met veel innovatieve ondernemers, met horeca en terrasjes. Met een prachtig nieuw station met fietsonderdoorgang die mooi aansluit op het ziekenhuis. Met lef gaan we hier de komend jaren voortvarend vorm aan geven.

Alwin te Rietstap Wethouder Stationsgebied Hardenberg

Inhoud 1

EEN GEZAMENLIJKE VISIE VOOR HARDENBERG

1.1 Aanleiding

p.10

1.2 De opgaven

p.12

1.3 Meerwaarde van de ontwikkeling

p.14

1.4 Samenwerking

p.15

2

3

ANALYSE VAN HET GEBIED

2.1 Historie en ligging

p.18

2.2 Beschrijving van het plangebied

p.20

2.3 Samenvattend

p.23

SPEERPUNTEN VOOR DE STATIONSOMGEVING

3.1 Stationsomgeving 2040

p.26

3.2 Een groene, gezonde en dynamische stationsomgeving

p.28

#1 Stationsomgeving als levendig stadsdeel

p.30

– met wonen, economische activiteit en voorzieningen #2 Kwalitatieve OV-knoop

p.34

– verbonden en toegankelijk voor alle reizigers #3 Groene en duurzame openbare ruimte

p.38

– een gezonde wijk als groene entree van de stad #4 Duurzame Mobiliteit

p.42

– een fietsverbonden, autoluw stadsdeel met efficiënte parkeerhubs

3.3 Samenvattende functionele agenda stationsomgeving

p.45

4

TOEKOMSTBEELD

4.1 Toelichting visie

p.48

4.2 De belangrijkste onderdelen van deze visie

p.50

1 - De Bruinslocatie en Spoorpark

p.51

2 - Nieuw station Hardenberg met onderdoorgang

p.52

3 - Stationsplein

p.56

4 - Het hart van de stationsomgeving

p.58

5 - De Saxenlaan en Saxenburgh

p.60

6 - Groene gordel van ecologische zones en schakels

p.62

4.3 Ruimtelijk raamwerk

p.64

4.4 Voorbeelduitwerking

p.66

5

ONTWIKKELSTRATEGIE, ROLNEMING PARTIJEN EN FINANCIËN

5.1 Samenwerking tussen gemeente,

p.70

publiek en privaat en rolneming gemeente 5.2 Ontwikkelstrategie: bouwstenen en rolopvatting

p.72

5.3 Ontwikkelstrategie: fasering en financiën

p.74

5.4 Financiering en dekkingsbronnen Stationsomgeving

p.82

5.5 Vervolgstappen

p.84

Samenvatting De ontwikkeling van de stationsomgeving als kans voor opgaven op gebied van wonen, werken, recreëren, voorzieningen, mobiliteit, OV, klimaat, groen en gezondheid. De mobiliteits-hub verbindt onze kernen en buurten

Voor u ligt de Nota van Uitgangspunten stationsomgeving Hardenberg. In deze Nota van Uitgangspunten zijn de doelen en ambities uit de gebiedsagenda Stationsomgeving verder uitgewerkt. Deze gebiedsagenda is op 9 april 2024 vastgesteld door het college.

De mobiliteit speelt, zoals benoemd, een cruciale rol in het succes van het stationsgebied. Het station zelf wordt ontwikkeld tot een hoogwaardig overstappunt met verbeterde infrastructuur, comfortabele fietsenstallingen, ongelijkvloerse spoorkruising, en comfortabele wachtvoorzieningen. Slimme mobiliteitsoplossingen zoals deelauto’s, elektrische fietsen en een goed ontwikkeld netwerk van fietspaden naar de wijken in Hardenberg en omliggende kernen dragen bij aan de duurzaamheid en toegankelijkheid van het gebied. Het ziekenhuis en de sportboulevard worden daarmee veel beter ontsloten. De verschillende modaliteiten en de deelmobiliteit maken van het station een regionale hub die mensen uitnodigt om makkelijk over te stappen.

Het belang en de potentie van de stationsomgeving De (door)ontwikkeling van de stationsomgeving Hardenberg is belangrijk voor de groei en bloei van Hardenberg. De ligging naast het station, het ziekenhuis en dichtbij de voorzieningen in het centrum van Hardenberg maakt de locatie uniek en kansrijk voor een mix aan functies. De gebiedsontwikkeling biedt grote mogelijkheden om het gebied functioneler en aantrekkelijker te maken voor bewoners, bedrijfsleven en bezoekers. We werken aan een dynamisch en toekomstbestendig stedelijk gebied waarin wonen, werken, verblijven, ontmoeten, leren, mobiliteit en voorzieningen op een slimme manier met elkaar verweven zijn.

Nieuwe functies versterken ons voorzieningenniveau Een stationsomgeving moet niet alleen goed bereikbaar zijn, maar ook voorzien zijn van faciliteiten om de kwaliteit van leven en daarmee de brede welvaart van de inwoners van de gemeente Hardenberg verhogen. Dit betekent dat er in de nieuwe stationsomgeving ook ruimte komt voor voorzieningen die het dagelijks leven makkelijker maken. Denk aan onderwijs, het ziekenhuis, startups en bedrijven met dienstverlenende functies, en station gerelateerde horeca en functies zoals ‘to-go’ koffie en een fietsenverhuur/-maker. Ook is het belangrijk dat er voldoende groene ruimtes zijn voor ontspanning en ontmoeting. De stationsomgeving wordt ontwikkeld tot een levendige plekken waar mensen samenkomen en graag zijn. Dit draagt bij aan de dynamiek en aantrekkelijkheid van Hardenberg als gemeente om te wonen, werken en verblijven.

Van cruciale betekenis voor onze gemeente en regio De gebiedsontwikkeling draagt bij aan verschillende gemeentelijke opgaven en zorgt ervoor dat de stationsomgeving uitgroeit tot een dynamisch knooppunt. Een aantrekkelijke stationsomgeving versterkt de entree en het imago van Hardenberg en draagt positief bij aan het gemeentelijke vestigingsklimaat. De komst van de Nedersaksenlijn zorgt ervoor dat het station een (nog) belangrijk(ere) regionale schakel gaat vormen tussen Drenthe, Twente en de regio Zwolle. Voor de ontwikkeling van onze streekfunctie, de verbinding tussen de gemeentelijke kernen en buurten en het versterken van ons gemeentelijk voorzieningenniveau is de ontwikkeling van de stationsomgeving van cruciale betekenis. De ontwikkeling van de stationsomgeving heeft daarmee een veel bredere, positieve uitwerking op onze gemeente dan alleen de stationsomgeving zelf. De regio, maatschappelijke instellingen, inwoners en ondernemers in onze hele gemeente profiteren van deze hoogwaardige mobiliteits- en verblijfs-hub.

6

STATIONSOMGEVING HARDENBERG

Het woonprogramma is aanvullend en een onderscheidend

Ook Saxenburgh Medisch Centrum draagt bij aan de (economische) positie van het gebied en Hardenberg als streekcentrum. Het ziekenhuis zorgt voor werkgelegenheid en heeft een aantrekkingskracht op het gebied voor mensen uit de omgeving die aangewezen zijn op zorg. De gebiedsontwikkeling versterkt de regionale positionering en bereikbaarheid van het ziekenhuis.

Een belangrijk aspect van de ontwikkeling van de stationsomgeving is het samen met Vechtdal Wonen realiseren van 450 tot 500 extra woningen. De stationsomgeving is onderdeel van de ontwikkeling van het centrumgebied, waar in totaal ruim 700 woningen zullen worden gerealiseerd. Het toevoegen van diverse woningtypes voor verschillende doelgroepen in de stationsomgeving zorgt voor een gevarieerd aanbod met name ook in het betaalbare segment en versterking van ons vestigingsklimaat. Door de ligging dichtbij het station kunnen deze woningen bijzonder aantrekkelijk zijn voor studenten, jonge professionals/talenten, short stay, senioren en gezinnen die gebruik maken van het openbaar vervoer en de nabijheid van de centrum voorzieningen. In samenhang met het centrum ontstaat een levendig gebied, waar mensen wonen, werken, recreëren en genieten van de voorzieningen in de directe omgeving.

De leefomgeving en brede welvaart krijgen een kwaliteitsimpuls

De gebiedsontwikkeling is verweven met de opgaven op het gebied van klimaat, mobiliteit, inclusiviteit en betaalbaarheid. Er wordt gekozen voor een integrale aanpak die de verbinding legt tussen fysieke inrichting en maatschappelijke opgaven. De ambities voor gezondheid, duurzaamheid en leefkwaliteit uit de Groene en Gezonde Maatlat vormen het vertrekpunt voor de stedenbouwkundige uitwerking van deze gebiedsontwikkeling. Dit resulteert in een grote kwaliteitsimpuls van de fysieke (leef)omgeving.

Intensiveren samenwerking en behouden van talenten

De volgende stap: participatie en het opstellen van een gebiedsprogramma

De economische impact van een goed ontwikkeld stationsgebied is groot. De komst van de MAAKhal – als etalage voor de maakindustrie – onderstreept de kracht van de maakindustrie en de innovatieve bedrijven in de regio. De aanwezigheid van een plek waar de maakindustrie zich kan presenteren en samen kan werken met het onderwijs in de buurt van een station en de bedrijventerreinen trekt bedrijven en investeerders aan. Dit leidt tot nieuwe werkgelegenheidskansen, talentontwikkeling (en het aantrekken en vasthouden talenten) en een sterke(re) economische groei. Niet alleen voor de stad Hardenberg maar ook voor de omliggende kernen en bredere omgeving.

Voorliggende Nota van Uitgangspunten vormt stap één van twee om te komen tot een Gebiedsprogramma. De Nota van Uitgangspunten wordt in het najaar van 2025 aan de gemeenteraad voorgelegd voor besluitvorming. Vervolgens wordt de Nota van Uitgangspunten eind 2025 ter beschikking gesteld aan omwonenden en andere belanghebbenden voor participatie. Alle input uit de participatie wordt verzameld en met deze input wordt de Nota van Uitgangspunten verder uitgewerkt tot een Gebiedsprogramma. Met het Gebiedsprogramma wordt de richting voor de ruimtelijke ontwikkeling van het stationsgebied Hardenberg vastgelegd. Met het opstellen van het Gebiedsprogramma wordt in 2026 gestart.

7

1.

Een gezamenlijke visie voor Hardenberg

Hardenberg: een belangrijke speler in de regio 1.1 Aanleiding

Met ruim 63.500 inwoners en een verzorgingsgebied voor meer dan 100.000 bewoners vervult de gemeente Hardenberg een belangrijke functie als streekcentrum voor Noordoost-Overijssel en omliggende kernen en gemeenten. Van een agrarische plattelandsgemeente met een primaire lokale oriëntatie in 1950, heeft de gemeente zich ontwikkeld tot een krachtig maatschappelijk en economisch streekcentrum met vitale woonwijken en een sterk voorzieningenaanbod, waaronder kleinschalige winkels, horeca, scholen, een theater en een regionaal ziekenhuis. Dankzij haar strategische ligging en multimodale ontsluiting (weg, spoor en water) en de onderscheidende bedrijvigheid fungeert Hardenberg ook als een belangrijk economisch knooppunt in de regio. Hardenberg is uitgegroeid tot sterke schakel in het netwerk van Noordoost-Nederland.

Gemeente Hardenberg wil de groei van inwoners en werkgelegenheid van de afgelopen jaren doorzetten. De gemeente heeft binnen de Woondeal en de provinciale woningbouwafspraken een grote woningbouwopgave en willen daar, naast uitleglocaties ook door inbreiding in voorzien. De stationsomgeving van de stad Hardenberg biedt unieke kansen om daar een betekenisvolle bijdrage aan te leveren. De gebiedsontwikkeling vormt één van de majeure projecten uit de Omgevingsvisie Landstad Hardenberg en het Coalitieakkoord 2022-2026.

Studiegebied stationsomgeving Het studiegebied van de stationsomgeving wordt globaal begrensd door de Lage Gaardenstraat in het westen, de J.C. Kellerlaan in het oosten en de zuidzijde van de Sportboulevard en het Tuincentrum Hardenberg en daaraan grenzend gemeentelijk perceel in het zuiden. De sportboulevard is onderdeel van het plangebied, maar de focus ligt op het ontwikkelen van de noordzijde van de Jan Weitkamplaan. Het perceel aangrenzend aan het Tuincentrum dient als strategische reservering, waarvan de invulling in een latere fase wordt bepaald. Binnen deze globale contouren wordt onderzocht welke onderdelen relevant zijn voor de vernieuwing. De definitieve afbakening van het plangebied wordt bepaald op basis van de inhoud van de opgave.

Studiegebied stationsomgeving De sportboulevard is onderdeel van het plangebied, maar de focus ligt op het ontwikkelen van de noordzijde van de Jan Weitkamplaan

10

STATIONSOMGEVING HARDENBERG

11

1.2 De opgaven

Verstedelijkingsopgave

In Hardenberg is er fors en langjarig geïnvesteerd in het versterken van de sociaaleconomische structuur, het voorzieningenniveau en daarmee de vitaliteit. Hiermee is er al veel bereikt. De opgave voor Hardenberg bestaat eruit om de ingezette groei door te zetten, om huidige en toekomstige woon- en werkbehoeften in de regio Vechtdal op te vangen. De stationslocatie biedt optimale voorwaarden door de uitstekende bereikbaarheid en unieke vestigingsfactoren. De ontwikkeling draagt bij aan de Verstedelijkingsstrategie Regio Zwolle, met de focus op het creëren van een levendig gebied rond station Hardenberg, een ‘warm hart’ van de regio. Deze ontwikkeling sluit aan bij het Ontwikkelperspectief NOVEX-gebied en het NOVEXprogramma Stationsomgevingen. Het biedt kansen om invulling te gegeven aan de huisvestingsbehoefte voor starters, jongeren, studenten, jong professionals, expats en medewerkers van onder meer ziekenhuis en de maakindustrie van Hardenberg. Kortom een duurzame plek om te wonen, leren, werken, ontmoeten, verbinden en een plek die het mogelijk maakt een stap te zetten in een wooncarrière door ook in te zetten op middenhuur.

Mobiliteitsopgave De komst van de Nedersaksenlijn biedt kansen voor het stationsgebied. Station Hardenberg krijgt een belangrijke overstapfunctie, die vraagt om aanpassing van de faciliteiten op het station. Er ontstaan mogelijkheden om de stationslocatie te transformeren tot een functionele OV-knoop, met aantrekkelijke ontmoetings- en verblijfsplekken en verdichting van de directe omgeving. Dit vraagt om de transformatie van de huidige OV-hub, met verbeteringen voor alle vervoersmodaliteiten: fietsenstallingen, P&R, deelmobiliteit en betere aansluitingen op het regionale bus- en fietsnetwerk. Daarnaast liggen er kansen voor het versterken van de verbindingen tussen het ziekenhuis, omliggende wijken en de sportboulevard.

worden versterkt en kunnen nieuwe kansen voor werkgelegenheid ontstaan wat de economische groei van Hardenberg en de regio ten goede komt. Samen met gemeente Hardenberg bundelen IQonIQ, RTC Mechanische Techniek, RTC Breed en Sterk Techniek Onderwijs & TechKwadraat de krachten om de maakindustrie in de regio te versterken en zichtbaar te maken.

‘De locatie rondom het station biedt uitstekende kansen voor de maakindustrie. Door de centrale ligging en goede bereikbaarheid is er veel doorloop, zichtbaarheid en reuring – precies wat deze sector nodig heeft.’ - Quote IQonIQ

Gezondheidsopgave Gezondheid is meer dan de afwezigheid van ziekte. Een groene, veilige en duurzame leefomgeving bevordert welzijn, stimuleert beweging en voorkomt zorgvragen. Door gezondheid als uitgangspunt te nemen bij de inrichting van het gebied, investeren we in de toekomst van onze samenleving – waar mensen gezond kunnen opgroeien, werken en oud worden. De samenleving staat voor grote veranderingen op het gebied van gezondheid en welzijn. Deze ontwikkelingen vragen om een nieuwe benadering van gezondheid: niet alleen als zorgvraag, maar als maatschappelijke opgave. De gezondheidsopgave waar we aan werken, draait om het versterken van gezondheid en vitaliteit in de volle breedte – van preventie en leefomgeving tot toegankelijke en toekomstbestendige zorg.

Economische opgave Zonder een mix aan theoretisch en praktisch geschoolde (toekomstige) talenten kan lokale economie niet doorgroeien en komt het bestaansrecht van aantrekkelijke functies en voorzieningen onder druk te staan. De stationsomgeving biedt kansen voor het vasthouden en aantrekken van toonaangevende bedrijvigheid, onderwijsinstellingen en zorgvoorzieningen. In de samenwerking tussen bedrijfsleven en onderwijs kan het onderwijsaanbod

Verstedelijkingsstrategie Regio Zwolle, Warme Harten in een klimaatadaptieve Delta, februari 2023

12

STATIONSOMGEVING HARDENBERG

In gemeente Hardenberg is dat extra urgent. Daar speelt het ziekenhuis een sleutelrol – als zorgverlener, werkgever en sociale spil. Een robuust zorgnetwerk, verankerd in de regio, trekt (zorg)professionals aan, voorkomt uitval en draagt bij aan een vitale bevolking. Dit vraagt om slimme verbindingen tussen ruimtelijke ontwikkeling, zorginfrastructuur en duurzame inrichting van de leefomgeving. De gezondheidsopgave is daarmee geen bijzaak, maar een fundament voor duurzame gebiedsontwikkeling. Op die manier maken we het gebied niet alleen aantrekkelijker om in te wonen, werken en investeren, maar bouwen we aan een gezonde, duurzame en inclusieve gemeenschap in Hardenberg.

Groene en Gezonde Maatlat In juni 2025 heeft de raad de Groene en Gezonde Maatlat vastgesteld. De Groene en Gezonde Maatlat is gericht op het ontwikkelen van een nieuwe standaard voor de ruimtelijke inrichting van de gemeente Hardenberg, waarbij er meer aandacht is voor positieve gezondheid, biodiversiteit en klimaatadaptatie. In de stationsomgeving wordt deze standaard toegepast en hier invulling aan gegeven. De toplocatie met regionale potentie wordt momenteel sterk onderbenut. De gebiedsontwikkeling biedt, net als de Nedersaksenlijn, uitstekende ontwikkelingsmogelijkheden om van het station een knooppunt van regionaal belang te maken die samen met de centra in Hardenberg en Dedemsvaart de streekfunctie van Hardenberg in de regio versterkt.

De route van de Nedersaksenlijn loopt van Groningen naar Twente (stichting Nedersaksenlijn)

Schema van enkele dynamieken waar Hardenberg op kan aansluiten: een goede stationsomgeving pakt de kans om aan te sluiten op ontwikkelingen rond de Nedersaksenlijn(rood), Regio Zwolle, Dutch Techzone, Regio Twente en als onderdeel van een NOVEX gebied.

13

1.3 Meerwaarde van de ontwikkeling

De Stationsomgeving biedt een unieke kans om Hardenberg te versterken als bruisend knooppunt in het Vechtdal. Hier kan een levendig stadskwartier ontstaan dat wonen, werken, ontmoeten, leren en zorg op een aantrekkelijke manier samenbrengt. Met ruimte voor een betaalbaar en gemengd woningaanbod voor diverse doelgroepen, vernieuwende voorzieningen en bedrijvigheid, een modern ziekenhuis en goede verbindingen met omliggende kernen en regio’s groeit dit gebied uit tot een sterke schakel tussen stad en streek. De strategische ligging van de stationsomgeving maakt het tot een centrale plek tussen belangrijke stedelijke en regionale functies. Rondom het stationsgebied ontstaat de mogelijkheid om beide zijden van het spoor effectief met elkaar te verbinden en tevens is er een grote kans om een goed functionerende multimodale hub te creëren. Alle vormen van mobiliteit komen samen op deze plek. Het gebied is uitstekend bereikbaar met het openbaar vervoer, de fiets en de auto, zonder dat hiervoor extra infrastructuur nodig is. Tegelijkertijd versterkt de ontwikkeling de samenhang tussen bestaande voorzieningen en draagt het bij aan de vorming van een gemengd en levendig stadsdeel. Daarnaast fungeert de Stationsomgeving als visitekaartje voor de kwaliteiten van Hardenberg, met een nadruk op ondernemerschap, noaberschap en regionale verbondenheid.

HET STATIONSGEBIED BIEDT EEN UNIEKE KANS OM HARDENBERG TE VERSTERKEN ALS BRUISEND KNOOPPUNT IN HET VECHTDAL. HIER KAN EEN LEVENDIG STADSKWARTIER ONTSTAAN DAT WONEN, WERKEN, LEREN EN ZORGEN OP EEN AANTREKKELIJKE MANIER SAMENBRENGT. MET RUIMTE VOOR BETAALBARE WONINGEN, EEN MODERN MEDISCH CENTRUM EN GOEDE VERBINDINGEN MET OMLIGGENDE KERNEN EN REGIO’S GROEIT DIT GEBIED UIT TOT EEN STERKE SCHAKEL TUSSEN STAD EN REGIO.

De Stationsomgeving krijgt een eigen karakter, onderscheidend ten opzichte van bestaande woonen werkmilieus, en aanvullend op het centrum en omliggende wijken. De centrale ligging biedt ruimte voor nieuwe woonmilieus, die aantrekkelijk zijn voor onder andere jonge professionals. Met het gevarieerde woningaanbod worden ook jongeren en studenten aan het gebied gebonden, bijvoorbeeld zij die met het openbaar vervoer reizen naar mbo, hogescholen en universiteiten. Ook sluit het goed aan op de woonwensen van goed opgeleid personeel van regionale en internationaal opererende bedrijven. De stationsomgeving biedt een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor onderwijsinstellingen, startups en bedrijven met een dienstverlenend profiel. Een modern, beter ingebed en goed bereikbaar ziekenhuis draagt bij aan de gezondheid van bewoners in Noordoost Overijssel en omliggende kernen. Saxenburgh en IQonIQ vormen programmatisch belangrijke troeven voor het gebied. Deze gebieden kunnen samen een levendig en innovatief centrum vormen, met ruimte voor zowel gezondheid als ondernemerschap. De stationsomgeving wordt een groene, klimaatbestendige wijk, met prettige openbare ruimten die uitnodigen tot verblijven en ontmoeten.

Fiets- en voetgangersvriendelijke routes verbinden de stationsomgeving met het centrum van Hardenberg, de omliggende wijken, de dorpen in het buitengebied en industriegebieden in de omgeving. Samen met het centrum vormt de Stationsomgeving straks het kloppend hart van Hardenberg. Een goed functionerende stationsomgeving geeft bovendien een impuls aan de mobiliteitstransitie – een verbetering die niet alleen geldt voor nieuwe bewoners van dit stadsdeel, maar juist ook voor bewoners van de omliggende wijken.

14

STATIONSOMGEVING HARDENBERG

1.4 Samenwerking

De plannen voor het stationsgebied zijn niet nieuw, al geruime tijd wordt hierover nagedacht en aan gewerkt. De afgelopen jaren lag de focus met name op de ‘spoorse’ onderdelen, zoals de verbreding van het middenperron en het maken van een nieuwe voet- en fietstunnel om de ziekenhuiszijde beter te verbinden met de stadszijde. In 2018 is hiervoor een schetsontwerp gepresenteerd, welke in afstemming met de omgeving en belanghebbende partijen tot stand is gekomen. Met name vanwege het ontbreken van voldoende financiële middelen is het tot dusver niet tot uitvoering gekomen.

Totstandkoming van de plannen in samenwerking met de gebiedscoalitie en met de stad Inmiddels is er een nieuwe dynamiek rond het project ontstaan. Nieuwe ontwikkelingen zoals het nieuwe ziekenhuis, de Nedersaksenlijn en een veranderde marktsituatie met een grote woningbouwopgave maken dat er opnieuw grote belangstelling is voor de ontwikkeling van het stationsgebied. In 2022 heeft de gemeente een ambitiedocument stationsomgeving opgesteld waarin diverse opgaven aan elkaar zijn verbonden, met als doel om te komen tot een integrale gebiedsontwikkeling. Dit document heeft ook gediend als lobbydocument naar andere partijen. Om te komen tot de integrale gebiedsontwikkeling is samenwerking tussen gemeente, partners en de diverse grondeigenaren nodig. Een gebiedscoalitie bestaande uit Vechtdal Wonen, Saxenburgh, BPD, NS Stations, ProRail, IQonIQ (kennisplatform namens de maakindustrie), Provincie en gemeente is opgezet, om gezamenlijk een gedragen ontwikkeling voor het stationsgebied vorm te geven. De gebiedscoalitie heeft als eerste stap een gezamenlijk agenda opgesteld, waarin de doelen en ambities voor de stationsomgeving zijn beschreven. In april 2024 is de Gebiedsagenda Stationsomgeving door het college vastgesteld.

Over de gebiedsagenda is geparticipeerd met omwonenden en andere belanghebbenden, is de Raad geconsulteerd en heeft input geleverd en hebben gesprekken met individuele bewoners en een opgerichte belangengroep plaatsgevonden. Input rond onder andere verkeer en verkeersveiligheid, groen en bouwhoogte zijn verwerkt en worden ook in de verdere planvorming meegenomen. Na het vaststellen van de gebiedsagenda wordt toegewerkt naar een Gebiedsprogramma. Dit gebeurt in twee stappen, waarvan deze Nota van Uitgangspunten de eerste is. In deze Nota van Uitgangspunten zijn de doelen en de ambities uit de gebiedsagenda verder uitgewerkt en worden kaders en uitgangspunten vastgelegd. Ook bij deze stap is participatie van belang. De Nota van Uitgangspunten is wederom in nauwe samenwerking met de gebiedscoalitie tot stand gekomen. Na besluitvorming door de raad over deze Nota van Uitgangspunten worden omwonenden en andere belanghebbenden opnieuw geconsulteerd, voorafgaand aan het opstellen van het Gebiedsprogramma.

15

2.

Analyse van het Gebied

2.1 Historie en ligging

De stationsomgeving Hardenberg heeft door de jaren heen altijd een centrale rol gespeeld als mobiliteitsknooppunt in de regio. Strategisch gelegen tussen belangrijke stedelijke en regionale functies vormt het een natuurlijk knooppunt voor bewoners, bezoekers en ondernemers. Historisch gezien was het stationsgebied essentieel voor de spoorverbindingen die de regio met de rest van Nederland verbinden en speelde het een cruciale rol in de ontwikkeling van de maakindustrie in Hardenberg. 1905

Geschiedenis Hardenberg is sinds 1905 per trein bereikbaar via de spoorlijn Zwolle – Emmen, die in 1987 werd geëlektrificeerd. Het stationsgebouw, ontworpen door Eduard Cuypers en gebouwd in 1903, is een gemeentelijk monument. Het maakt deel uit van een reeks karakteristieke stationsgebouwen langs de hele lijn Zwolle – Emmen. Sinds de aanleg van de spoorlijn aan het begin van de twintigste eeuw vormt het spoor een scherpe scheidslijn in de stad. Tot in de jaren zestig ontwikkelde Hardenberg zich uitsluitend aan de westzijde van het spoor, terwijl het karakteristieke essenlandschap aan de oostzijde grotendeels ongemoeid bleef. Hier kwam alleen de Parallelweg sinds 1910 geleidelijk tot ontwikkeling. Toch dateren de meeste panden aan de parallelweg van na de jaren 60. In de jaren zeventig veranderde het beeld met de komst van het Röpcke Zweers ziekenhuis, dat vrij in het open landschap aan de oostzijde van het spoor werd gebouwd. Toch bleef het contrast tussen stad en land lange tijd duidelijk herkenbaar.

1980

2000

Centrum Hardenberg

Stationsgebouw

Het Kantoor van Wavin

18

STATIONSOMGEVING HARDENBERG

Sinds het begin van deze eeuw vervaagde de scherpe scheiding tussen stad en land. Ook de oostzijde van het spoor raakte steeds meer verweven met de stad. In deze periode kreeg het ziekenhuis ruimte om uit te breiden en werd het station voorzien van een fietsenstalling en een P+R (Parkeer en Reis) voorziening. De aanleg van de rondweg (J.C. Kellerlaan) in de jaren tachtig had deze ontwikkeling mogelijk gemaakt, niet alleen voor het ziekenhuis, maar ook voor sportvoorzieningen, recreatie en woonwijken zoals Baalder, Baalderveld en overige gebieden. Zo groeide Hardenberg geleidelijk over het spoor heen, en ontwikkelde de oostzijde zich van open landschap tot een meer stedelijk gebied.

Strategisch gelegen in stad en regio Het station van Hardenberg vervult vandaag de dag een belangrijke regiofunctie als knooppunt in het netwerk van Noordoost-Nederland. Het is essentieel voor veel kleinere dorpen en kernen in de omgeving. Het stationsgebied is gunstig gelegen: op slechts 300 meter van het centrum, met directe toegang tot horeca, scholen, bedrijventerreinen en zorgvoorzieningen zoals het Saxenburgh Medisch Centrum. Daarnaast fungeert het station als toegangspoort tot het toeristische aanbod van Hardenberg. Bezoekers bereiken vanaf hier eenvoudig het Vechtpark – een parkachtig rivierenlandschap – met ruimte voor natuur, recreatie en evenementen. De Koppel, de Koppeltuinen en diverse wandel- en fietsroutes langs de Vecht liggen op loopafstand. Ook is Hardenberg een etappeplaats op de route van het Pieterpad. Ondanks deze sterke uitgangspositie wordt het stationsgebied nog niet optimaal gebruikt of beleefd.

stadskern

stationsomgeving

Hardenberg aan de Vecht

De Stationsomgeving en de stadskern kennen een vergelijkbare omvang

Gemeentehuis

Markt

Vechtpark

19

2.2 Beschrijving van het plangebied

Contrasten en kansen in de stationsomgeving

De stationsomgeving van Hardenberg laat zich ruimtelijk niet als één geheel beschrijven. Ze bestaat uit twee stadsdelen die sterk van elkaar verschillen in gebruik en sfeer, gescheiden door het spoor – zowel ruimtelijk als functioneel. Aan de westzijde, de centrumzijde, is de stationsomgeving via de Stationsstraat direct verbonden met de scholen en het nabijgelegen centrum. Hier bevindt zich het eigenlijke stationsgebied, met het historische stationsgebouw, het stationsplein, fietsenstallingen en een P+R-terrein met circa 165 parkeerplaatsen. Ook ligt aan deze zijde de ‘Bruinslocatie’ – een braakliggend terrein met ontwikkelpotentie.

Lage Gaardenstraat

De oostzijde – de ziekenhuiszijde – heeft momenteel het karakter van een achterkant. Dat is opvallend, want programmatisch is deze zijde juist sterk: het ziekenhuis, een school, woningen en sportvoorzieningen liggen dicht bij elkaar én vlak bij het centrum en station. Toch worden deze voorzieningen ruimtelijk nog nauwelijks als onderdeel van de stad ervaren – een gemiste kans voor een betere ruimtelijke koppeling. Ook binnen het gebied tussen het spoor en de J.C. Kellerlaan ontbreekt samenhang en kwaliteit. De woningen aan de Parallelweg liggen met hun rug naar het parkeerterrein van het ziekenhuis, en de looproutes in het gebied zijn onduidelijk en onaantrekkelijk. Daarnaast is Pro Hardenberg niet optimaal bereikbaar.

Saxenburgh Medisch Centrum

Parallelweg

P&R

Saxenburgh Medisch Centrum

Apotheek Hardenberg Stationsgebouw

20

Spoorovergang Jan Weitkamplaan

Br ui ns lo c

at ie

STATIONSOMGEVING HARDENBERG

Parallelweg

Praktijkschool PrO Hardenberg

Ke ll er la an

P& R

Volkstuinen

J. C.

St at io n

P-terrein Ziekenhuis

Ja n Sp

or

tb

oul eva rd

We itk

am

pla an

Tui n Har cen d e tr u nb m er g

Studiegebied stationsomgeving

Parkeren domineert het beeld

Overheersend parkeren, gemiste kansen voor verblijf De stationsomgeving heeft weinig levendigheid en sociale dynamiek. Buiten het ziekenhuis, dat een belangrijke functie vervult als zorgverlener, werkgever en sociale spil, zijn er rond het station weinig publieke voorzieningen. ’s Avonds is het gebied grotendeels onverlicht en weinig in gebruik, waardoor het weinig uitnodigend oogt. Er is beperkt zicht en toezicht op de openbare ruimte. Parkeren domineert het beeld: grote parkeerterreinen voor ziekenhuis en station bepalen het aanzien en laten weinig ruimte over voor langzaam verkeer, ontmoeting of verblijf. Wie vanaf het Saxenburgh Medisch Centrum naar het centrum loopt, doet dat via de Jan Weitkamplaan – een route die weinig comfortabel is

voor voetgangers. Aan de randen van de Verlengde Steeg en langs de J.C. Kellerlaan is de sfeer aangenamer: daar zorgen groene randen voor een vriendelijk, bijna dorps straatbeeld. Tegelijkertijd zijn de doorlopende netwerken van groen en water in en rond het stationsgebied onderbroken geraakt. Er is weinig samenhang en onvoldoende aansluiting op het omliggende landschap of het Vechtpark. Ook hier ontbreekt verblijfskwaliteit: plekken om te zitten, te ontmoeten of van het landschap te genieten zijn schaars. Kortom, er wordt op dit moment onvoldoende geprofiteerd van de sterke programma’s in de directe omgeving van het station, de sportvoorzieningen, de scholen en het ziekenhuis.

21

Barrière door het spoor De oostzijde van het spoor is slecht verbonden met het station en het centrum. De spoorbarrière verstoort het netwerk van fiets- en wandelroutes in Hardenberg. De bestaande gelijkvloerse overgangen zijn krap en druk, en worden daardoor als oncomfortabel ervaren. De lijn Jan Weitkamplaan – Stationsstraat vormt van oudsher een belangrijke verbinding richting het centrum, iets wat nog altijd zichtbaar is in de opbouw van de bebouwing. De aansluiting op de spoorwegovergang is in de loop van de tijd meerdere keren aangepast, maar vormt inmiddels een knelpunt. Door toenemend verkeer en het gedeelde gebruik door auto-, fiets- en voetgangers is de overgang te smal geworden en niet prettig om door te fietsen. De nabijheid van het kruispunt met de Burgemeester Schuitestraat kan bovendien leiden tot gevaarlijke situaties. De noordelijker gelegen fiets- en voetgangersovergang tussen de Parallelweg en de Lage Gaardenstraat ligt op een weinig logische plek: de route voert pal langs het spoor of tussen de woningen door. Met de komst van de Nedersaksenlijn zal de overweg vaak 12 keer per uur gesloten zijn. Ook de fietsverbindingen met de omliggende wijken, zoals Baalder en Baalderveld, kunnen worden verbeterd. Een veilige en toekomstvaste oplossing is gewenst.

Parkeerstromen aan beide zijden van het spoor Het stationsgebied wordt momenteel grotendeels gebruikt voor maaiveldparkeren. Aan de westzijde (de centrumzijde) is ruimte voor P+R, terwijl aan de oostzijde vooral geparkeerd wordt voor het ziekenhuis. Deze scheiding leidt tot een onevenwichtige verdeling van parkeerplaatsen, waarbij met name de centrumzijde onder druk staat. De oostzijde daarentegen is goed ontsloten via de J.C. Kellerlaan en de Jan Weitkamplaan en zou beter in staat zijn om grotere vervoersstromen te verwerken. Het ontbreken van een logische parkeerstructuur en strategisch geplaatste hubs vraagt om heroverweging van de parkeerlogica in het gebied als geheel.

De lijn Jan Weitkamplaan – Stationsstraat

22

STATIONSOMGEVING HARDENBERG

2.3 Samenvattend

Mobiliteitshub en stationsplein functioneren niet optimaal De huidige mobiliteitshub functioneert, maar biedt op een aantal punten ruimte voor verbetering. Het perron is smal, de toegang verloopt via een gelijkvloerse spoorovergang en er is geen duidelijke wachtvoorziening. Het karakteristieke stationsgebouw – een herkenningspunt in de regio en een waardevol monument – wordt momenteel onderbenut. Wel wordt op korte termijn gestart met de inrichting van een nieuwe wachtruimte en een koffievoorziening in het gebouw. Ook wordt er gewerkt aan een tijdelijke uitbreiding van de fietsenstalling.

De analyse laat zien dat de stationsomgeving van Hardenberg een strategische ligging en sterke functies kent, maar momenteel ruimtelijk gefragmenteerd is. De twee zijden van het spoor verschillen sterk in karakter en gebruik en zijn onderling slecht verbonden. Dominantie van parkeren, een gebrek aan verblijfskwaliteit en onderbroken groen- en waterstructuren maken het gebied niet heel aantrekkelijk voor bezoekers. Dit spanningsveld tussen potentie en werkelijkheid vormt het vertrekpunt voor de visie op de toekomstige ontwikkeling van het gebied.

Ook de directe omgeving van het station kan meer uitnodigend worden ingericht. De auto neemt een prominente plek in. Door de hoeveelheid verharding, het beperkte aantal zitplekken en het ontbreken van schaduw of groen is de verblijfskwaliteit nog laag. Positief is dat twee horecavoorzieningen met terras aan de Lage Gaardenstraat zorgen voor levendigheid en reuring.

Het Stationsgebouw als waardevol monument

Gebrekkige maar potentievolle stationsomgeving

23

3.

Speerpunten voor de stationsomgeving

Een vogelvluchttekening met de ambities voor Stationsomgeving 2040

26

STATIONSOMGEVING HARDENBERG

3.1 Stationsomgeving 2040

In 2040 is de stationsomgeving Hardenberg zowel een volwaardig onderdeel van het centrum als een bestemming op zich. De entree van de stad, waar de kwaliteiten en identiteit van Hardenberg zichtbaar zijn. Een veelzijdig programma van wonen, werken, zorg, horeca, levendige plinten en groene verblijfsplekken zorgt voor levendigheid van ’s ochtends tot ’s avonds, waardoor de energie van de binnenstad doorloopt tot in de stationsomgeving. Bezoekers voelen zich hier welkom. Het stationsplein nodigt uit om af te spreken of rustig te zitten met een koffie of broodje in afwachting van de bus of trein. Prettige beschutte loop- en fietsroutes verbinden het gebied met de binnenstad en de omgeving. Aantrekkelijke functies rondom het station sluiten aan bij de uitstraling van de binnenstad: levendig en gezellig. De groene openbare ruimte nodigt uit tot bewegen en ontmoeten. Ook als antwoord op de toenemende problematiek van eenzaamheid. In plaats van een hinderlijke onderbreking, vormt de stationsomgeving Hardenberg een aangename verbindende schakel tussen de wijken aan weerszijden van het spoor. De stedenbouwkundige opzet is helder en vanzelfsprekend. 450-500 nieuwe woningen verbreden het woningaanbod in Hardenberg substantieel.

De wijk biedt ruimte voor veel nieuwe woningen en woonconcepten, voor verschillende doelgroepen, van studenten en jong professionals tot gezinnen, senioren en short stay voor medewerkers van ziekenhuis en bedrijven. Deze sociale en veilige woonvormen versterken de dynamiek van de wijk en bieden een breed scala aan woonopties voor wie dynamisch wil wonen in het hart van de stad. De stationsomgeving Hardenberg brengt verschillende sferen samen, maar met een duidelijke Hardenbergse schaal en identiteit. Tegelijkertijd wordt de stationsomgeving een centrum voor innovatie en samenwerking tussen bedrijven en onderwijsinstellingen, met voorzieningen die de regionale economie ondersteunen. De ambitieuze plannen voor het stationsgebied bieden een dynamische en veelbelovende omgeving, die voor de samenwerkende partijen IQonIQ, RTC Mechanische Techniek, RTC Breed en Sterk Techniek Onderwijs & TechKwadraat aanleiding vormt om zich hier te willen vestigen en een nieuwe MAAKhal te willen realiseren. Door onderwijs, bedrijfsleven en overheden letterlijk samen te brengen op één locatie, ontstaat een broedplaats voor samenwerking, kennisdeling en innovatie. De MAAKhal wordt een plek waar techniek zichtbaar, tastbaar en inspirerend gepresenteerd wordt. Dat versterkt zowel het regionale imago als het imago van de technieksector.

De synergie tussen wonen en economie zorgt er daarbij voor dat beide functies elkaar versterken, waardoor het gebied aantrekkelijker wordt voor zowel bewoners als bedrijven. Het Saxenburgh Medisch Centrum ligt temidden van deze dynamische omgeving en wordt omringd door woningen, werkplekken en openbare voorzieningen. Het ziekenhuis raakt beter ingebed in het stedelijk weefsel ten opzichte van de huidige meer solitaire ligging. Deze nieuwe omgeving en dynamiek versterkt de positie van het ziekenhuis. Voor bezoekers van het ziekenhuis zorgt dit ook voor een prettiger beleving: zij zullen zich minder enkel patiënt voelen maar onderdeel van het dagelijks leven in een omgeving met groen, bewoners en mensen die naar hun werk gaan. Met de nieuwe fiets- en voetgangersdoorgang onder het spoor wordt de stationsomgeving Hardenberg, een moderne en goed functionerende OV-knoop, toegankelijk voor beide kanten van de stad. Comfortabele routes verbinden scholen, sportfaciliteiten, zorginstellingen en werkgebieden met de rest van de stad. Het ontmoetingsplein vormt het hart van het plan, waar mensen samenkomen en de levendigheid van het gebied voelbaar wordt.

27

3.2 Een groene, gezonde en dynamische stationsomgeving Speerpunten voor de Stationsomgeving Hardenberg

De analyse laat zien dat de stationsomgeving van Hardenberg veel potentie heeft, maar nu versnipperd, onsamenhangend en weinig aantrekkelijk is. In deze visie staat het versterken van de samenhang, de verblijfskwaliteit en de multimodale bereikbaarheid centraal. De stationsomgeving kan zich ontwikkelen tot een volwaardig stadsentreegebied met een levendig, veilig en groen karakter. Een cruciale ingreep is het opheffen van de barrièrewerking van het spoor. Een nieuwe onderdoorgang kan de twee delen van het gebied met elkaar verbinden en de ruimtelijke structuur herstellen.

Om het toekomstbeeld van een groene en dynamische stationsomgeving te realiseren, is een integrale aanpak noodzakelijk. De ontwikkeling en inrichting van het gebied steunt op vier speerpunten:

Tegelijkertijd biedt de herinrichting van de openbare ruimte kansen om de verblijfskwaliteit te vergroten – door het toevoegen van groene zones, schaduw, zitplekken en goede routes voor langzaam verkeer. Ook op mobiliteitsvlak liggen kansen: door de verkeersstromen beter te organiseren en parkeerdruk evenwichtiger te verdelen, verbetert de bereikbaarheid van voorzieningen zoals Pro Hardenberg, het ziekenhuis, sportfaciliteiten en scholen. Een heringerichte mobiliteitshub kan daarbij uitgroeien tot een volwaardige overstapplek voor trein, bus, fiets en auto – veilig, overzichtelijk en toekomstbestendig.

1. Stationsomgeving als levendig stadsdeel – met wonen, economische activiteiten en voorzieningen 2. Kwalitatieve OV-knoop – verbonden en toegankelijk voor alle reizigers 3. Groene en duurzame openbare ruimte – een gezonde wijk als groene entree van de stad 4. Duurzame mobiliteit – een fietsverbonden, autoluw stadsdeel met efficiënte parkeerhubs Elk speerpunt kent eigen uitgangspunten die richting geven aan de ruimtelijke keuzes en de uitvoering van het plan.

Centrum: Retail, Cultuur en Horeca

Stationsomgeving: Wonen, Werken, Maatschappelijke voorzieningen

Tweepolige centrum van Hardenberg

28

STATIONSOMGEVING HARDENBERG

Stationsomgeving in de context van Hardenberg

29

#1

Stationsomgeving als levendig stadsdeel Met wonen, economische activiteit en voorzieningen Nieuw stedelijk wonen aan het station

De stationsomgeving Hardenberg speelt een sleutelrol in de transformatie van de stad naar een levendig, multifunctioneel stadsdeel. Het gebied richt zich op de ontwikkeling van wonen, werkruimtes en voorzieningen die elkaar versterken. Deze visie zet in op een betaalbare en gemengde woningvoorraad voor verschillende doelgroepen én op een innovatieve maakplek die de regionale economie versterkt en zichtbaar maakt.

Synergie tussen wonen en economie Door wonen en economie logisch met elkaar te verweven, ontstaat een stadsdeel waar werk en leven elkaar versterken. De economische functies ondersteunen het woonmilieu en andersom zorgt de nieuwe woonwijk voor levendigheid en draagvlak. Deze integrale aanpak vormt de basis voor een aantrekkelijk, dynamisch en toekomstbestendig stationsomgeving.

‘‘een stedelijk woonmilieu voor jongeren, starters, studenten, gezinnen, senioren en tijdelijke werknemers’’

De stationsomgeving levert een essentiële bijdrage aan de groei van de stad met circa 450-500 nieuwe woningen. Deze woningen zijn verdeeld over sociale huur, middenhuur, betaalbare koop en vrije sector. Minimaal 30% valt onder sociale huur en minimaal 40% onder betaalbare koop en middenhuur, conform de Woondeal West Overijssel. Een stevig aandeel betaalbare woningen is van groot belang om Hardenberg aantrekkelijk te houden en maken voor studenten, jonge professionals en short stay voor bijvoorbeeld medewerkers van ziekenhuis en bedrijven. Deze doelgroepen zijn van doorslaggevend belang voor de toekomst van de stad. Alleen zo blijft Hardenberg een levendige, vitale stad met een krachtig voorzieningenniveau. Ook is er ruimte voor gezinnen en senioren. De woningbouw versterkt de bestaande voorraad met passende en toekomstbestendige woningen. De nieuwe woningen bestaan uit diverse woningtypen, met een sterke focus op een mix van kleinere appartementen en stadswoningen, met gedeelde voorzieningen, passend bij de bestaande structuur van Hardenberg.

Uitgangspunten wonen

30

• Realisatie van circa 450–500 nieuwe woningen in een stedelijk woonmilieu. • Gericht op een dynamische en aantrekkelijke woonomgeving voor studenten, jonge professionals en short stay, waarbij ook ruimte is voor (jonge) gezinnen en senioren. • Woningmix: minimaal 30% sociale huur en minimaal 40% betaalbare koop en middenhuur, conform de Woondeal West Overijssel. • Woningoppervlakten hebben een minimale omvang van ca. 50 m², specifieke woonvormen kunnen hiervan afwijken • Basishoogte van 3 lagen, met hoogteaccenten tot max. 7 (op afstand van bestaande bebouwing) • Kleinschalige ontwikkeling per bouwblok of cluster, met veel aandacht voor verblijfskwaliteit, groen en klimaatadaptatie. • Kwalitatief hoogwaardige parkeervoorzieningen, gekoppeld aan bouwblokken of centrale hubs

STATIONSOMGEVING HARDENBERG

Referenties voor de verschillende woonmilieus

31

Economie en voorzieningen: versterken van maakindustrie, innovatie en stedelijke levendigheid De stationsomgeving Hardenberg ontwikkelt zich tot een aantrekkelijk verblijfsgebied met stadsfuncties zoals woningen, werkplekken en voorzieningen voor de wijk. Er wordt ingezet op verdere groei in sterke sectoren zoals de maakindustrie, ICT en dienstverlening. De versterking van ondernemerschap, innovatiekracht en het vestigingsklimaat staan centraal, samen met het stimuleren van digitalisering en het verbeteren van menselijk kapitaal en arbeidsproductiviteit. Belangrijke voorzieningen zoals het ziekenhuis, het mbo-onderwijs en een sterk bedrijfsleven dragen bij aan een centrum met bovenregionale aantrekkingskracht en een versterkte streekfunctie. Om deze positie te versterken wordt ingezet op het door ontwikkelen van de ICT-sector, de uitbreiding van ondersteunende voorzieningen rond het ziekenhuis en de toevoeging van arbeidsplaatsen om de regionale arbeidsmarkt in balans te brengen. De

Uitgangspunten werken en voorzieningen • Groei van maakindustrie, ICT en dienstverlening rond het station. • Ruimte voor ca. 8.000-10.000 m2 voorzieningen, nader onderzoek naar exacte omvang en programma volgt. • Realisatie van een MAAKhal (circa 1500–2000 m²) als plek voor samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven. • Ontwikkeling van werk- en zorgprogramma, vooral in plinten of verzamelgebouwen, voornamelijk gericht op nieuwe werkplekken/ flexwerkplekken, startups, kleinschalige bedrijvigheid. • Realisatie van ondersteunende horeca, leisure en diensten nabij de spoorknoop. Retail is mogelijk, mits die qua schaal en omvang niet concurrerend zijn met het centrum maar wel van toegevoegde waarde zijn voor het gebied. • Inpassing van short stay voor medewerkers van ziekenhuis en bedrijven. • Ruimte voor toekomstige ruimtelijke groei van en aanvullende voorzieningen voor het ziekenhuis, zoals een dialysecentrum in het gebied. • Nadere uitwerking van onderwijsfaciliteiten in overleg met partners.

stationsomgeving blijft ook buiten kantooruren levendig, met ruimte voor horeca en wellicht beperkte – mits die qua schaal en omvang niet concurrerend zijn met het centrum maar wel van toegevoegde waarde zijn voor het gebied. Daarnaast biedt deze centrale locatie ruimte aan een vernieuwend werkprogramma. Het werkprogramma richt zich op een mix van ontmoeting, samenwerking en kleinschalige bedrijvigheid. De stationsomgeving biedt ruimte voor bijvoorbeeld co-working ruimtes, praktijklocaties voor onderwijs en innovatieve bedrijven die baat hebben bij een goed bereikbare, stedelijke setting. Daarmee ontstaat een stedelijke werkomgeving die zich onderscheidt van traditionele bedrijventerreinen. Met deze maatregelen wordt bijgedragen aan het versterken van de streekfunctie van Hardenberg, het verbeteren van het vestigingsklimaat en het stimuleren van ondernemerschap en innovatie. De stationsomgeving wordt daarmee niet alleen aantrekkelijker als woon- en werkgebied, maar ook als een levendig en gezond stadsdeel waar wonen, werken, ontmoeten, leren en zorg samenkomen. Bestaande voorzieningen zoals het ziekenhuis profiteren direct mee van deze ontwikkeling.

Functies en voorzieningen In de stationsomgeving komen verschillende programma’s en voorzieningen samen. In totaal is er ruimte voor ca. 8.000-10.000 m2 niet wonen programma. Er wordt een MAAKhal (ca. 1500-2000 m2) gerealiseerd voor samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven. Daarnaast is er ruimte voor werk- en zorgprogramma, vooral in plinten. Ook is ruimte voor verzamelgebouwen met flexibele kantoorruimten, gericht op nieuwe werkplekken en ICT-bedrijven. Nabij de spoorknoop is ondersteunende horeca, leisure en diensten voorzien. Ook wordt voorzien in short stay voor medewerkers van ziekenhuis en bedrijven. Verder is ruimte gereserveerd voor toekomstige ruimtelijke groei van en aanvullende voorzieningen voor het ziekenhuis. Dit betreft bijvoorbeeld het realiseren van een dialysecentrum in het gebied en uitbreiding van het zorgfaciliteiten zoals Pet CT. De exacte invulling van het voorzieningenprogramma wordt in de vervolgfase nader in beeld gebracht en uitgewerkt. De invulling van onderwijsfaciliteiten wordt in overleg met partners nader uitgewerkt.

32

STATIONSOMGEVING HARDENBERG

‘‘De economische functies ondersteunen het woonmilieu en andersom’’

De verschillende economische functies geven de plek dynamiek en uitstraling

33

#2

Kwalitatieve OV-knoop verbonden en toegankelijk voor alle reizigers Een comfortabele en veilige entree

Stationsomgeving als regionale mobiliteitshub De stationsomgeving van Hardenberg groeit uit tot een volwaardige mobiliteitshub van regionale betekenis. Een goed functionerend station is essentieel voor de gezonde stedelijke groei van Hardenberg én voor de mobiliteitstransitie. In Regio Zwolle werkt Hardenberg – samen met Hoogeveen, Meppel, Steenwijk, Kampen en Raalte – aan de ontwikkeling van de stationsomgeving binnen het NOVEX-programma Stationsomgevingen. Centraal staat het optimaal benutten van het OVknooppunt en de directe omgeving voor wonen, werken, voorzieningen, zorg en onderwijs, met een sterke focus op verblijfskwaliteit en bereikbaarheid.

Schone en gezonde mobiliteit Het nieuwe station wordt verder ontwikkeld tot een hoogwaardig overstappunt met verbeterde infrastructuur en sterke regionale verbindingen, waaronder de toekomstige Nedersaksenlijn. In lijn met de mobiliteitsvisie van gemeente en regio wordt ingezet op schone en gezonde mobiliteit per trein, fiets, bus en deelmobiliteit. De inrichting volgt het STOMP-principe: eerst lopen, dan fietsen, vervolgens openbaar vervoer, deelmobiliteit en pas daarna de privéauto.

Verplaatsing van de stationsentree De stationsentree wordt verplaatst naar de nieuwe spooronderdoorgang aan de kop van de Bruinslocatie, ongeveer in het verlengde van de Beatrixstraat. Met deze verplaatsing vervalt de spoorse functie van het huidige stationsgebouw. Dit karakteristieke gebouw blijft echter van grote waarde voor de omgeving. Het monumentale karakter, de herkenbare uitstraling en de markante ligging maken het gebouw belangrijk voor de identiteit van de stationsomgeving. Een nieuwe invulling – bijvoorbeeld met een horecafunctie – ligt voor de hand en kan bijdragen aan de levendigheid van het gebied.

Station Hardenberg wordt een modern station met een royaal opgezet entreegebied met voldoende ruimte voor incheckvoorzieningen. Het perron is voor iedereen toegankelijk middels (rol)trappen en liften. Er komt een breed middenperron met comfortabele wachtvoorzieningen. Dit perron is toekomstgericht en kan ook de samensmelting van de Vechtdallijnen en de Nedersaksenlijn goed faciliteren. Een goede stationsklok en de overkapping markeren het nieuwe station. De entree wordt gecombineerd met een interwijkverbinding voor voetgangers, fietsers en ambulance. Uit nader onderzoek moet blijken of de doorgang voor ambulance daadwerkeiljk noodzakelijk is. Vanuit de omliggende wijken is het station zowel lopend en met de fiets goed toegankelijk door de nieuwe interwijkverbinding. Fietsers kunnen hun fiets veilig en comfortabel stallen in een hoogwaardige voorziening van ca 1500 fietsparkeerplaatsen in de nabijheid van de perronopgang. De interwijkverbinding haakt aan op het fiets- en wandelnetwerk van Hardenberg. Door de Stationsstraat op te waarderen en fietsers en voetgangers prioriteit te geven, kan de verbinding tussen stationsomgeving en centrum worden versterkt. Een groene inrichting draagt bij aan een prettig verblijfsklimaat en verbindt beide gebieden op natuurlijke wijze. Ook de fietsroutes naar omliggende wijken zoals Marslanden, Baalderveld en Heemse worden verbeterd.

34

STATIONSOMGEVING HARDENBERG

Station Europapark, Groningen

Stadswalzone, ‘s-Hertogenbosch

Het landschappelijk inpassen van een comfortabele

Station Delft Campus, Delft

stationsonderdoorgang en fietsenhelling

35

Een nieuw busstation nabij het treinstation maakt de overstap tussen bus, trein en vervangend vervoer aantrekkelijker.

Openbare ruimte en verblijfskwaliteit

Het busnetwerk wordt de komende jaren verder geoptimaliseerd, met snelle en comfortabele verbindingen richting Slagharen, Dedemsvaart en Balkbrug. Ook de zuidelijke kernen Sibculo, Kloosterhaar en Bergentheim worden goed aangesloten op het station. Door de aanwezigheid van woningen en andere functies is er sprake van levendigheid en sociale controle, wat het wachten op bus of trein aangenamer maakt. Goed zicht en doorzicht dragen bij aan een gevoel van veiligheid en comfort. De overstap van auto naar trein wordt gefaciliteerd door de realisatie van P&R hub aan de ziekenhuis zijde van het stationsgebied. Deze P&R voorziening heeft ruimte voor zo’n 165 pp en is uitstekend bereikbaar via de N34/ Kellerlaan/Jan Weitkamplaan. Er zijn veel meer last-mile oplossingen beschikbaar in de vorm van verschillende vormen van deelmobiliteit (deelfietsen en deelauto’s) zonder dat dit een aantasting is van de openbare ruimte.

De openbare ruimte vormt de drager van de gebiedsontwikkeling. Het stationsplein krijgt een groene, aangename inrichting met bomen, zitplekken en beschutte voorzieningen, waarbij de voetganger duidelijke prioriteit heeft. De levendigheid wordt versterkt door de nabijheid van voorzieningen en horeca. De vergroende Stationsstraat wordt ingericht op langzaam verkeer. Er wordt ingezet op meervoudig ruimtegebruik, onder andere door het stapelen van fietsparkeren, woningen en voorzieningen. De routing naar de scholenclusters en het centrum wordt verbeterd.

Klimaatadaptatie en gezondheid Door parkeervoorzieningen te concentreren in hubs, openbaar vervoer te stimuleren en de openbare ruimte te vergroenen, draagt de stationsomgeving bij aan klimaatadaptatie, gezondheid en stedelijke leefbaarheid. De inrichting volgt de uitgangspunten van de Groene en Gezonde Maatlat voor groene, leefbare en toekomstbestendige wijken.

Uitgangspunten • Stationsomgeving Hardenberg wordt een regionale mobiliteitshub met betere bereikbaarheid en overstapmogelijkheden. • Door spoorverlegging een breder en veiliger perron, exacte dimensionering in afstemming met ProRail • Nieuwe ongelijkvloerse spoorkruising voor voetganger en fietser, breedte ca 12-15 m. • Opheffen gelijkvloerse fietsovergang Lage Gaardenstraat-Parallelweg • De stationsentree verplaatst naar de nieuwe onderdoorgang op de kop van de Bruinslocatie. • Het huidige stationsgebouw (monument) krijgt nieuwe functie

• Inrichting stationsplein als uitnodigende verblijfsplek, autovrij en met prioriteit voor voetgangers en fietsers volgens de Groene en Gezonde Maatlat. • Knip in de Parallelweg ter hoogte van het station biedt ruimte voor de onderdoorgang. • Vergroening van de Stationsstraat en aantrekkelijke inrichting voor langzaam verkeer. Versterken route Centrum-Station. • Hoogwaardige fiets- en autoparkeerfaciliteiten. 1500 fietsparkeerplaatsen, 165 parkeerplaatsen voor de P+R functie. • Plaats voor 2 lijnbussen, drie buurtbussen en treinvervangend vervoer.

36

STATIONSOMGEVING HARDENBERG

37

#3

Groene en duurzame openbare ruimte een gezonde wijk als groene entree van de stad Duurzaam en circulair

Duurzaam en groen

Op het gebied van duurzaam en circulair bouwen biedt deze gebiedsontwikkeling ruimte om te experimenteren en te leren. In het planproces wordt verkend hoe principes van circulair bouwen en circulaire gebiedsontwikkeling toegepast kunnen worden, bijvoorbeeld door hergebruik van materialen, het beperken van milieu-impact en het voorkomen van afval.

De stationsomgeving wordt ontwikkeld als een gezonde, groene wijk die de binnenstad verbindt met omliggende woonbuurten, scholen en sportvoorzieningen. Klimaatbestendigheid, gezondheid, biodiversiteit en duurzaamheid staan centraal. De inrichting is gericht op een waterrobuuste, hitte- en droogtebestendige leefomgeving, met ontharding, bodemverbetering en slimme benutting van natuurlijke water- en energiebronnen. Biodiversiteit speelt hierin een belangrijke rol – zowel door het beschermen van bestaande flora en fauna als door het actief versterken van soortenrijkdom. Ruimte voor gras, beplanting en bomen vermindert hittestress, verhoogt de ruimtelijke kwaliteit en biedt plekken voor ontmoeting, ontspanning en wandelroutes. Regenwater wordt via infiltratiesystemen opgevangen om het riool te ontlasten. In watergevoelige zones, zoals rond de Lage Gaardenstraat en het stationsplein, wordt extra ingezet op waterberging.

Gezond stationsomgeving De aanwezigheid van het Saxenburgh Medisch Centrum versterkt de ambitie om de stationsomgeving in te richten als een gezonde wijk die fysieke, mentale en sociale gezondheid actief bevordert. Groen speelt hierin een belangrijke rol. De buitenruimte nodigt uit tot actief bewegen, zoals wandelen, fietsen, spelen en sporten. Tevens is deze toegankelijk en veilig – zonder overlast of negatieve gevolgen voor de gezondheid vanuit de omgeving – voor iedereen. Een groene, veilige en duurzame leefomgeving bevordert welzijn en voorkomt zorgvragen. Het centraal parkeren van de auto en autovrije straten zorgen voor voldoende bewegingsruimte en ontmoeting, minder geluidsoverlast en een veilige woonomgeving. Uitzicht op groen en groenbeleving dragen aantoonbaar bij aan het welzijn van bewoners. Via groene zones, wandel- en fietsroutes en ontmoetingsplekken wordt de relatie tussen ziekenhuis en wijk versterkt. Door deze integrale benadering wordt de stationsomgeving niet alleen een plek om te wonen en te werken, maar ook een omgeving die actief bijdraagt aan de gezondheid en het welzijn van haar bewoners.

Rondom energie is een verkenning gestart naar een passend energieconcept voor het gebied. Daarbij wordt gekeken naar de mogelijkheden voor collectieve oplossingen — zoals gedeelde opwek, opslag en slimme netten — en naar situaties waarin individuele keuzes beter aansluiten. Doel is om te komen tot een toekomstbestendig energiesysteem dat past bij de schaal en samenstelling van het gebied.

Groene en Gezonde Maatlat als basis De Groene en Gezonde Maatlat vormt de basis voor de integrale ontwikkeling van de stationsomgeving. Deze richtlijn biedt een leidraad voor het realiseren van een duurzaam en klimaatbestendig gebied, met gezondheid, biodiversiteit, sociale cohesie en duurzame inrichting van de openbare ruimte als uitgangspunten. Met de ontwikkeling van de stationsomgeving bouwt Hardenberg haar streekfunctie verder uit. Succesfactoren zijn een aantrekkelijke werkomgeving, voldoende en bereikbare voorzieningen, een comfortabele woonomgeving en toegankelijk OV. Door aandacht te geven aan deze thema’s ontstaat een groene en gezonde leefomgeving, wat de aantrekkingskracht voor bewoners en bedrijven versterkt. Er ontstaat een goede balans tussen de kwaliteit van leven, duurzame investeringen en aanpassing aan het veranderde klimaat. Binnenstedelijk ontwikkelen vermindert bovendien de druk op uitleglocaties en zorgt daarmee voor een minder grote claim voor stedelijke functies in het buitengebied. Het stationsgebied is een omgeving waar het comfortabel is om te wonen. Bewoners wonen in een compact opgezette buurt, met het station als een levendig centrum met een aantrekkelijk en groen straatbeeld. Deze ruimte ontstaat onder andere door parkeren te concentreren in centrale hubs. Zo

38

STATIONSOMGEVING HARDENBERG

Een groene verblijf- en woonomgeving

Uitgangspunten • Het gebied wordt een groene, gastvrije entree naar het Vechtdal. • De toepassing van de Groene en Gezonde Maatlat vormt het uitgangspunt voor de inrichting van de openbare ruimte. • De stationsomgeving wordt ontwikkeld op basis van circulaire bouwprincipes en een toekomstbestendig energiesysteem (nader uit te werken).