Gemeentelijk Water Programma (GWP) Halderberge (20230712 definitief).pdf

▪ ▪

▪

Waterbergingseisen bij ontwikkelingen: rekenvoorbeelden Ter indicatie, een grote ontwikkeling met een omvang van 600m2 heeft en waterbergingsopgave van: ▪

▪

“nieuwe ruimtelijke ontwikkeling”: ▪ 0,06*600= 36 m3 op openbaar terrein ▪ 0,02*600 = 12 m3 op particulier terrein “ontwikkeling in bestaand gebied”: ▪ 0,06*600= 36 m3 op openbaar terrein ▪ 0,02*600 = 12 m3 op particulier terrein

4 Strategie en verankering

▪

“nieuwe ruimtelijke ontwikkeling”: ▪ 0,06*200= 12 m3 op openbaar en/of particulier terrein “ontwikkeling in bestaand gebied”: ▪ 0,02*200 = 4 m3 op particulier terrein

6 Middelen

Ruimtelijke ontwikkeling Bij ontwikkelingen zetten we in op niet afwentelen om het stedelijk watersysteem niet zwaarder te belasten en waar het kan de sponswerking van de bodem te bevorderen. We volgen de landelijke maatlat (weblink) voor een groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving en bouwen op verstandige locaties. Grootschalige bodemafdekking voor woningbouw, industrie en infrastructuur zorgt voor problemen met waterafvoer en het veroorzaakt hittestress in versteende gebieden. Bij projecten waar de riolering wordt afgekoppeld, streven we naar een gescheiden afvoer. Daarbij maken we waar het mogelijk is ruimte voor waterberging. Dit gebeurt op basis van maatwerk. Door nu bij de inrichting slimme keuzes te maken, kunnen we al veel doen om straks schade, extra kosten als gevolg van klimaatverandering te voorkomen. In diverse wijken in Halderberge is er inmiddels sprake van volledige bovengrondse waterberging in het openbaar gebied. In particulier gebied zijn er verschillende voorzieningen aangelegd om water te bergen. In deze situatie is de overgang van water van particulier gebied naar openbaar gebied een aandachtspunt. Deze gebieden moeten qua hoogte op elkaar aansluiten, zodat de bovengrondse afvoer van het regenwater vloeiend kan verlopen.

Hemelwater en de Omgevingswet De komende planperiode willen we benutten om te bepalen welke regels we eventueel nog meer willen opleggen in het kader van een duurzame, andere omgang met hemelwater. Bijvoorbeeld het maximeren van bouwoppervlak, bevorderen van een klimaatadaptieve inrichting etc.

Ter indicatie, een kleine ontwikkeling met een omvang van 200m2 heeft en waterbergingsopgave van: ▪

5 Uitvoeringsprogramma

4.3

GRONDWATER

Wijzigingen in grondwateronttrekkingen en/of het optreden van langdurig droge of natte perioden als gevolg van klimaatverandering kunnen het verloop van de

28

1 Inleiding

2 Huidige situatie

3 Visie en ambitie

grondwaterstand beïnvloeden. Het is daarom goed om een vinger aan de pols te blijven houden via ons gezamenlijke grondwatermeetnet. We streven naar een natuurlijke fluctuatie zonder dat hierdoor overlast wordt ervaren als gevolg van structureel te hoge of te lage grondwaterstanden. Daar waar mogelijk streven we naar hogere grondwaterstanden, door minder te onttrekken en meer grondwater aan te vullen (zie tekstkader Droogteagenda paragraaf 2.3). Hydrologisch neutraal Alle woningen voldoen aan de bouwkundige eisen om vocht- en gezondheidsproblemen binnenshuis te voorkomen. Het grondwaterbeleid is gericht op het zo min mogelijk verplaatsen van grondwater, ofwel een zogenaamde hydrologisch neutrale inrichting. Indien grondwater toch wordt verplaatst voeren we dit bij voorkeur niet af naar de RWZI, maar naar oppervlaktewater of in de bodem.

4 Strategie en verankering

5 Uitvoeringsprogramma

6 Middelen

Klachten en meldingen Als gemeente beschikken we over voldoende inzicht in de grondwaterhuishouding om klachten en meldingen goed te beoordelen en/of te onderzoeken. Hiertoe onderhouden we ons grondwatermeetnet. Structurele grondwaterproblemen op nieuwbouwlocaties voorkomen we door de wijze van bouwen en bouwrijp maken. Ruimtelijke ontwikkeling Bij ruimtelijke ontwikkelingen zetten we in op water en bodem als sturend element. We werken vanuit de randvoorwaarden die het water- en bodemsysteem stellen. De grondwatervoorraad in Brabant staat al lange tijd onder druk, wat zich vertaalt in toenemende waterschaarste in droge tijden, afname van grondwaterstanden en diepte stijghoogten en droogvallende beeksystemen in de zomer. Structurele grondwaterproblemen op nieuwbouwlocaties voorkomen we door de wijze van bouwen en bouwrijp maken. Tabel 3: minimale ontwateringseisen bij nieuwbouw

Functie

Figuur 9: Halfverharding op parkeerplaatsen zorgt ervoor dat er minder regenplassen op straat blijven staan

Minimaal benodigde ontwatering t.o.v. maaiveld (gebaseerd op maatgevend hoogste grondwaterstand in meters) Woningen met kruipruimte* 0,7 Woningen zonder kruipruimte* 0,5 Tuinen/ groenvoorzieningen* 0,5 Hoofdwegen** 1,0 Secundaire wegen en woonstraten 0,7 Bedrijventerreinen 0,7 * t.o.v. onderkant vloer, ** t.o.v. kruin van de weg

29

1 Inleiding

2 Huidige situatie

3 Visie en ambitie

Definities structureel, nadelige gevolgen, doelmatig De gemeentelijke taakopvatting ten aanzien van de begrippen structureel, nadelige gevolgen en doelmatig vullen we als volgt in: Structureel Situatie waarbij de minimaal benodigde ontwateringsdiepte gedurende vier weken per jaar wordt overschreden. Voor nieuwbouwgebieden gelden daarbij de ontwateringsdiepten uit Tabel 3. Bestaande gebieden worden afzonderlijk beoordeeld, omdat destijds nog geen ontwateringsdiepten waren geformuleerd. In alle gevallen betreft het een omstandigheid die voor een langere termijn geldt en geen incidentele situatie die bijvoorbeeld kan optreden na extreme neerslag. In dergelijke gevallen laat de wet een normaal maatschappelijk risico bij de perceeleigenaar. Nadelige gevolgen Indien in verblijfruimten omstandigheden optreden die tot volksgezondheidsproblemen en/of economische schade leiden. De verblijfruimten dienen daarbij te voldoen aan de bouwregelgeving.

4 Strategie en verankering

5 Uitvoeringsprogramma

6 Middelen

Bodemenergiesystemen Met de toenemende behoefte aan duurzame energiebronnen neemt het aantal warmte-koude opslagsystemen (WKO) in de bodem toe. Dit brengt een risico voor de bescherming van het grondwater met zich mee, als niet volgens de voorschriften wordt gewerkt, meldingen niet worden gedaan en hier ook geen controle op is. Hierdoor bestaat de kans dat afsluitende lagen niet goed worden afgedicht en schoon grondwater uittreedt of ondiep, mogelijk vervuild, grondwater intreedt in de watervoerende laag. Over open (vaak grote) WKO-systemen heeft de provincie bevoegdheid. Bij de gesloten (vaak kleine) WKO-systemen heeft de gemeente de mogelijkheid om de toepassing ervan op bepaalde locaties of dieptes uit te sluiten. Bijvoorbeeld omdat op een locatie een open systeem de voorkeur heeft of omdat er reeds te veel systemen zich dicht op elkaar bevinden. Omdat de invloed van WKO-systemen op de waterhuishouding (grondwater en riolering) nog relatief onbekend zijn, gaan we dit als gemeente in afstemming met de waterpartners onderzoeken. De komende planperiode gaan we in gesprek met onze waterpartners over een strategie ten aanzien van bodemenergiesystemen.

Grondwater en de Omgevingswet Doelmatig In de toelichting op de wetgeving is ten aanzien van de doelmatigheidsvraag onder andere het volgende geschreven: ‘factoren als de omvang en de duur van de overlast, het aantal getroffen percelen, evenals de functie en de hydrologische toestand van het betrokken gebied, de financiële implicaties alsmede de verschillende mogelijke oplossingen om grondwateroverlast tegen te gaan, kunnen een rol spelen bij de vraag of maatregelen doelmatig zijn’. Bij de doelmatigheidsafweging dient ook te worden nagegaan of eventuele maatregelen niet tot de verantwoordelijkheid van het waterschap of de provincie behoren. Dit ligt vooral voor de hand in het buitengebied.

Binnen de gemeente Halderberge ligt één grondwaterbeschermingsgebied: Seppe. Lozingen op oppervlaktewater en/of in de bodem kunnen een bedreiging vormen voor de grondwaterkwaliteit. In de gebiedsdossiers drinkwaterwinningen zijn risico’s in kaart gebracht om het grondwater (en hiermee het drinkwater) te beschermen. Hieruit volgt een uitvoeringsprogramma. Zie bijlage D voor een grafisch overzicht en de link naar het kaartmateriaal en een eventuele link naar de gebiedsdossiers.

30

1 Inleiding

2 Huidige situatie

4.4

3 Visie en ambitie

4 Strategie en verankering

5 Uitvoeringsprogramma

6 Middelen

OVERIGE ZORGPLICHTEN IN DE WATERKETEN

Drinkwater Sinds juli 2016 is een samenwerkingsverband gestart met Samen Sterk in Brabant (SSIB). De samenwerking is gericht op toezicht in het buitengebied. Evides heeft met het bevoegd gezag (gemeenten, omgevingsdienst en provincie) en met de Regionale veiligheidsdienst afspraken gemaakt over hoe het drinkwaterbedrijf bij een calamiteit wordt geïnformeerd en hoe er wordt gehandeld tijdens of na de calamiteit. Het waterbedrijf Brabant Water zorgt ervoor dat er schoon water uit de kraan komt. Met het oog op een duurzame drinkwatervoorziening beschermen we onze bestaande zoetwaterbellen en zorgen we voor back-up in geval van nood. Aangezien een groot deel van het hemelwater nog wordt afgevoerd (meer dan 80%) is de grondwaterstand en hiermee de waterwinning gebaat bij afkoppeling van verhard oppervlak en infiltratie van hemelwater in de bodem. Dit geldt dus met name voor ons grondwaterbeschermingsgebied ten behoeve van de drinkwaterwinning, Seppe. De begrenzing hiervan is weergegeven in Figuur 10. Potentieel waterwingebied Deze planperiode onderzoekt Brabant Water de potentie van Kruisland (Steenbergen) als waterwingebied.

Figuur 10: Waterwingebied en beschermingszone (25 jaarszone). Bron: Samenvatting gebiedsdossier drinkwaterwinning

Oppervlaktewater De waterschappen hebben een zorgplicht voor het oppervlaktewater. Het waterschapsbeleid voor de waterkwaliteit en -kwantiteit leggen zij vast in regionale waterbeheerplannen. Projecten en andere werkzaamheden die uit de uitvoeringsprogramma’s van het waterschap en gemeente voortvloeien, worden op elkaar afgestemd. KRW Halderberge onderdeel van het stroomgebied van Mark, Dintel en Vliet. Om eind 2027 aan de doelen voor de KRW (Kaderrichtlijn Water) te voldoen, heeft het waterschap Brabantse Delta de toekomstige knelpunten in het watersysteem die een belemmering zijn voor de waterkwaliteit in beeld gebracht door middel van watersysteemanalyses. Dit gebeurde bijvoorbeeld op potentiële nieuwbouwlocaties, in vakantiepark Bosbad Hoeven en in de haven van Oudenbosch. Welke inzet dit vervolgens vraagt van ons als gemeente, dient in overleg met de waterpartners verder te worden uitgewerkt. Voor de waterketen betreft dit voornamelijk effluentstromen

31

1 Inleiding

2 Huidige situatie

3 Visie en ambitie

en overstorten. Het waterschap verzorgt het proces om samen tot een aanpak te komen.

4 Strategie en verankering

5 Uitvoeringsprogramma

6 Middelen

Gezonde leefomgeving In de openbare ruimte creëren we ruimte voor hemelwater in de bodem, groen- en speelvoorzieningen en in het oppervlaktewater. We houden

Oppervlaktewater en de Omgevingswet Het Rijk stelt in het Besluit kwaliteit leefomgeving omgevingswaarden voor luchtkwaliteit, waterkwaliteit, zwemwaterkwaliteit en waterveiligheid. De gemeente kan ervoor kiezen om aanvullende of strengere omgevingswaarden vast te leggen, bijvoorbeeld voor de te behalen waterkwaliteit. Eventuele omgevingswaarden krijgen hun beslag in het Gemeentelijk Omgevingsplan. Uitgangspunt is dat de gemeente (of waterschap) verantwoordelijk is voor het opstellen van een programma bij dreigende overschrijding van de omgevingswaarde, ook als die waarde door rijk of de provincie is vastgesteld.

4.5

BIJDRAGEN AAN KLIMAATBESTENDIGHEID

Bestaande situatie Het voorkomen van toekomstige wateroverlast door het blijven verruimen van de ondergrondse riolering is geen optie, dat wordt uiteindelijk veel te kostbaar. We houden daarom bij de (her)inrichting van de openbare ruimte rekening met de verwerking van extreme neerslaghoeveelheden en accepteren dat er wat vaker water op straat zal optreden. Om meer grip te krijgen op een meer duurzame omgang met hemelwater bij herontwikkeling gaan we een traject in van informeren naar stimuleren richting afdwingen, onder andere door middel van de 20 mm bergingseis op eigen terrein (zie Tabel 2). Voor de lage en natte gebieden is de urgentie hoger en hiermee de noodzaak tot een meer dwingende aanpak in het gebied zelf of bovenstrooms daarvan. We bereiden ons hierop voor door middel van het opstellen van een hemelwaterverordening.

Figuur 11: Watertafels in Stampersgat

hierbij oog voor mogelijke gezondheidsrisico’s en stemmen ons beheer hier op af. Ook houden we bij de herinrichting van de openbare ruimte rekening met vitale infrastructuur zoals toegangswegen en regelinstallaties en kwetsbare objecten zoals ziekenhuizen en verzorgingstehuizen. De benodigde bovengrondse voorzieningen richten we zodanig in dat deze tevens een positieve bijdrage leveren aan het tegengaan van hittestress en positief bijdragen aan een gezonde leefomgeving. We intensiveren via gerichte communicatie de samenwerking met andere partners (GGD’s, kennisinstellingen, onderwijs, woningcorporaties, etc.) rondom een klimaatbestendige en gezonde leefomgeving. Halderberge sluit aan bij GALA (weblink) (Gezond en actief leven Akkoord). Hier heeft de buitenruimte een prominente rol. 32

1 Inleiding

2 Huidige situatie

3 Visie en ambitie

4 Strategie en verankering

Nieuwe ontwikkelingen Bij ruimtelijke planprocessen is een sectorgerichte aanpak vaak gangbaar. Om klimaatadaptatie in de verschillende sectoren te integreren beschouwen we het waterbelang in beleidsthema’s/plannen en ontwerpen. We verankeren dit belang waar mogelijk en houden oog voor de koppeling met andere thema’s zoals droogte, hittestress en biodiversiteit. Dit doen we door de eis ‘klimaatbestendig’ op te nemen in ons programma van eisen voor ruimtelijke ontwikkelingen en hier sterk(er) op te sturen binnen het proces van de Watertoets. Bij nieuwe ontwikkelingen willen we tijdens de planperiode beschouwen of we in een bestemmingsplan het verhardingspercentage van percelen vastleggen.

5 Uitvoeringsprogramma

6 Middelen

Klimaatbestendigheid en de Omgevingswet Het huidige wettelijke stelsel bevat al veel mogelijkheden om klimaatadaptief bouwen juridisch te borgen. In bestemmingsplannen op grond van de Wet ruimtelijke ordening kunnen eisen worden gesteld aan onder meer het minimale vloerpeil en het aanbrengen van waterberging bij (ver)nieuwbouw. De watertoets ondersteunt het gebruik van de mogelijkheden van het bestemmingsplan. Ook kunnen in een exploitatieovereenkomst eisen worden gesteld aan het bouwrijp maken van gronden (waaronder voldoende ophoging). De wetgeving biedt mogelijkheden om aan nieuwe en bestaande lozingen van afstromend hemelwater eisen te stellen, bijvoorbeeld over het bergen van dat water. Dit kan in individuele gevallen met een maatwerkvoorschrift, of gebiedsgericht met een gemeentelijke verordening of de keur van het waterschap. Ook het aanbestedingsrecht biedt mogelijkheden om klimaatadaptief bouwen mee te nemen als criterium in aanbestedingsprocedures. Met de stelselherziening omgevingsrecht worden de mogelijkheden voor decentrale regels over klimaatadaptief bouwen (nog) groter. Zo worden de regels over lozingen van hemelwater onder de Omgevingswet bijvoorbeeld volledig decentraal gesteld. Op grond van de bouwregelgeving (Woningwet en Bouwbesluit) kunnen echter decentraal geen aanvullende eisen worden gesteld aan dakconstructies, die groene daken mogelijk maken.

Ook in het nieuwe stelsel is decentraal maatwerk over constructieve eisen niet mogelijk.

33

1 Inleiding

2 Huidige situatie

4.6

3 Visie en ambitie

BIJDRAGEN AAN EEN GOEDE WATERBALANS

Kwaliteitsbescherming Voor een goede leefomgeving vormt gezond oppervlaktewater van een natuurlijke kwaliteit een vanzelfsprekende randvoorwaarde. Voor de drinkwatervoorziening is grondwater van goede kwaliteit een primaire behoefte in zuidwest Nederland. Oppervlaktewater voedt het grondwater en is hiermee indirect een buffer voor de drinkwater voorziening. Bij het afkoppelen van verhard oppervlak binnen grondwaterbeschermingsgebieden houden we rekening met de aandachtspunten zoals benoemd in de provinciale milieuverordening en de gebiedsdossiers drinkwaterwinning. Gebiedsgericht grondwaterbeheer We brengen de waterstromen tussen bebouwd en landelijk gebied met elkaar in balans. Via gebiedsgericht grondwaterbeheer spelen we in op langdurige perioden van droogte en beschermen we ons (toekomstige) drinkwater. Hiertoe sturen we op een goede balans tussen het regionale watersysteem en de gebouwde omgeving voor de opvang van extreme neerslaghoeveelheden. Dit betekent dat waterstromen afkomstig uit landelijk gebied niet leiden tot overlast in de gebouwde omgeving en vice versa. We beperken verdroging van hoge en droge zandgronden door zoveel mogelijk water in de bodem te infiltreren (hemelwater, effluentwater) en waterbergingsgebieden zodanig in te richten dat een bijdrage wordt geleverd aan gezonde en klimaatbestendige leefomgeving.

Herstel grondwaterbalans Het herstel van de grondwaterbalans is een gedeeld belang van partijen. Het vraagstuk van droogte en verdroging zal in een brede maatschappelijke context moeten worden geplaatst, waar diverse sectoren, overheden en bedrijfsleven mee te maken hebben en/of zullen krijgen. Het probleem wordt als ernstig en urgent gezien in Brabant en daarbuiten. In de Droogteagenda maken partijen in Brabant afspraken over het vraagstuk van droogte en verdroging.

4 Strategie en verankering

5 Uitvoeringsprogramma

6 Middelen

Retentievijvers Het aantal bovengrondse voorzieningen voor de opvang van overtollig hemelwater zal in de toekomst toenemen. We zien waterschap Brabantse Delta als logische partner om deze op te nemen in het totale beheerareaal conform het beleid ‘waterlopen op orde’. Het waterschap is gespecialiseerd in deze taak en op deze wijze is er één verantwoordelijke partij. Dit geeft duidelijkheid en is (kosten)efficiënt.

4.7

BIJDRAGEN AAN WAARDEVOL WATER

Als gemeente zamelen we afvalwater in en het waterschap transporteert en zuivert dit afvalwater en verwerkt het tot reststoffen. We kunnen bijdragen aan duurzaamheid en innovatie in de afvalwaterketen, door energie en grondstoffen terug te winnen en schoon water opnieuw te gebruiken in plaats van af te voeren. We volgen de ontwikkelingen en koppelen belanghebbenden aan elkaar indien zich kansen voordoen. Locatiekeuze We investeren bij voorkeur op enkele strategisch gunstige locaties dan op meerdere minder geschikte locaties. Op die strategische locaties bevorderen we innovaties en reserveren daarvoor budget en tijd. Om zicht te krijgen op mogelijke locaties stellen we een kansenkaart op. Concreet gaan we de komende planperiode binnen het samenwerkingsverband Waterkring West een verkennend onderzoek uitvoeren naar drinkwaterbesparingstechnieken door hergebruik van afvalwater (grijswatersystemen) en regenwater. Druk in de bodem Met de toenemende behoefte aan duurzame energiebronnen neemt het aantal koude- en warmteopslagsystemen in de bodem toe. De open (vaak grote) KWO-systemen onttrekken grondwater en zijn daarmee vergunningplichtig met de provincie als bevoegd gezag. De gesloten (vaak kleine) KWO-systemen onttrekken geen grondwater en zijn daarmee niet vergunningplichtig. Wel is hierop een algemene maatregel van bestuur (amvb) van toepassing en geldt een meldingsplicht.

Volgens de

34

1 Inleiding

2 Huidige situatie

3 Visie en ambitie

4 Strategie en verankering

5 Uitvoeringsprogramma

6 Middelen

amvb mogen dergelijke systemen alleen worden aangelegd door gecertificeerde bedrijven. Uit onderzoek (Inspectie Leefomgeving en Transport, 2018) is echter gebleken dat niet altijd volgens de voorschriften wordt gewerkt, meldingen niet worden gedaan en hier ook geen controle op is. Hierdoor bestaat de kans dat afsluitende lagen niet goed worden afgedicht en schoon grondwater uittreedt of ondiep, mogelijk vervuild, grondwater intreedt in de watervoerende laag. Dit brengt een risico voor de bescherming van het grondwater met zich mee. Gezamenlijke kennis en kunde In het kader van de gebiedsdossiers brengen we gezamenlijk onze kennis en kunde in bij het inventariseren van locaties en het inschatten van de risico’s en signaleren eventuele risico’s. Bij onaanvaardbaar grote risico’s organiseren we een aanpak waarbij ook handhaving een belangrijke rol speelt.

Figuur 12: Een mooie combinatie van water en spelen in de Vlindervallei in Hoeven

35

1 Inleiding

2 Huidige situatie

5

3 Visie en ambitie

4 Strategie en verankering

UITVOERINGSPROGRAMMA

In dit hoofdstuk is weergegeven welke activiteiten en/of maatregelen de gemeente Halderberge in samenwerking met haar waterpartners of zelfstandig verricht om invulling te geven aan de ambities en watertaken in dit GWP. Omdat maatregelen bijdragen aan meerdere opgaven zijn de maatregelen gegroepeerd weergegeven per type: planvorming en onderzoek, beheer en onderhoud, uitvoeringsmaatregelen en overig.

36

5 Uitvoeringsprogramma

6 Middelen

1 Inleiding

2 Huidige situatie

5.1

3 Visie en ambitie

PLANVORMING EN ONDERZOEK

Planvorming is onmisbaar voor doelmatig rioleringsbeheer. Om inzicht te behouden en verkrijgen in de toestand en het functioneren van het rioleringssysteem is onderzoek noodzakelijk. De komende planperiode hebben we de volgende plannen en onderzoeken voorzien: Tabel 4: Overzicht planvorming en onderzoek. Vermelde bedragen zijn op prijspeil 2023. Activiteit 2024 2025 2026 2027 Actualisatie GRP € 30.000 BRP/SSW € 25.000 € 25.000 € 25.000 € 25.000 Onderzoek algemeen € 25.000 € 25.000 € 25.000 € 25.000 Opsporen foutaansluitingen € 20.000 € 20.000 € 20.000 € 20.000 Onderzoek duikers € 20.000 € 20.000 € 20.000 € 20.000 Bijdrage Water- en € 20.000 € 20.000 € 20.000 € 20.000 klimaatkring West Extra klimaatmaatregelen € 30.000 € 30.000 € 30.000 € 30.000 TOTAAL € 140.000 €140.000 € 140.000 € 170.000

5.2

BEHEER EN ONDERHOUD

Onderhoudsinspanningen zijn afgestemd op het in stand houden en goed laten functioneren van het systeem, waarbij risico’s optimaal worden vermeden (assetmanagement). De activiteiten bestaan uit inspecties, reinigen, regulier onderhoud en (reactieve) reparaties. De onderhoudskosten maken een significant deel uit van de totale exploitatie van de gemeente Halderberge. Deze kosten bestaan grotendeels uit het jaarlijks onderhoud van (druk)rioleringen, gemalen en rand- en hemelwatervoorzieningen.

4 Strategie en verankering

5 Uitvoeringsprogramma

6 Middelen

Tabel 5: Overzicht beheer en onderhoud. Vermelde bedragen zijn op prijspeil 2023. Activiteit 2024 2025 2026 2027 Reiniging en inspectie riolen € 60.000 € 60.000 € 60.000 € 60.000 Reiniging en inspectie kolken € 90.000 € 90.000 € 90.000 € 90.000 Reinigen vuilwaterkelders € 30.000 € 30.000 € 30.000 € 30.000 gemalen Reinigen pompputten € 30.000 € 30.000 € 30.000 € 30.000 drukriolering Mechanisch onderhoud € 280.000 € 280.000 € 280.000 € 280.000 gemalen Reinigen overstorten € 2.500 € 2.500 € 2.500 € 2.500 Overig onderhoud € 95.000 € 95.000 € 95.000 € 95.000 Grondwaterzorgplicht en € 25.000 € 25.000 € 25.000 € 25.000 drainage Vegen € 62.500 € 62.500 € 62.500 € 62.500 Onderhoud/renovatie € 100.000 € 100.000 € 100.000 € 100.000 gemalen Parkmanagement Borchwerf € 37.500 € 37.500 € 37.500 € 37.500 TOTAAL € 812.500 € 812.500 € 812.500 € 812.500

5.3

UITVOERINGSMAATREGELEN

Maatregelen zijn afgestemd op het in stand houden en optimaliseren van het functioneren van het systeem. Ten behoeve van de drie zorgplichten is het van belang dat het functioneren van het stelsel in stand gehouden wordt. Het is dus zaak dat oude leidingen tijdig vervangen worden. Het moment van vervangen wordt gebaseerd op de inspectieresultaten en/of optredende problemen. Ten behoeve van de verbetering van de afvoercapaciteit en/of een vermindering van de vuiluitworp worden verbeteringsmaatregelen uitgevoerd. De kosten voor onze vervangingsopgave zijn op basis van praktijkervaring en vervangingscapaciteit (uitvoering) gemiddeld om tot een stabiel investeringsvolume te komen. In de planperiode hebben we onderstaande maatregelen voorzien:

37

1 Inleiding

2 Huidige situatie

3 Visie en ambitie

Tabel 6: Overzicht vervangings- en verbetermaatregelen. Vermelde bedragen zijn op prijspeil 2023. Activiteit 2024 2025 2026 2027 Vervangen €1.500.000 €1.500.000 €1.500.000 €1.500.000 vrijvervalriolering Tweede afvoerroute € 500.000 € 500.000 Hoeven Vervangen mechanische € 100.000 € 100.000 € 100.000 €100.000 riolering buitengebied TOTAAL €1.600.000 €2.100.000 €2.100.000 €1.600.000

De toerekening van personele uren aan investeringen is 9% van de investeringsbudgetten. Dit is niet meegenomen in de investeringsbedragen, maar in de personele middelen.

5.4

FACILITAIR/OVERIG

Om het stedelijke watersysteem goed te beheren, worden ondersteunende activiteiten verricht en diensten afgenomen. Deze worden gegroepeerd onder ‘Facilitair/overig’.

4 Strategie en verankering

5 Uitvoeringsprogramma

6 Middelen

Tabel 7: Overzicht facilitair/overig. Vermelde bedragen zijn op prijspeil 2023. Activiteit 2024 2025 2026 2027 Aardgas/elektriciteit €100.000 €100.000 €100.000 €100.000 Levering water € 500 € 500 € 500 € 500 Overig onderhoud € 15.000 € 15.000 € 15.000 € 15.000 automatisering Telefonie € 2.000 € 2.000 € 2.000 € 2.000 Voorlichting en publicaties € 5.400 € 5.400 € 5.400 € 5.400 Stortrecht € 10.000 € 10.000 € 10.000 € 10.000 Contributie € 2.500 € 2.500 € 2.500 € 2.500 Subsidie klimaatbestendig € 75.000 € 75.000 € 75.000 € 75.000 Halderberge Communicatie/educatie € 10.000 € 10.000 € 10.000 € 10.000 Bijdrage IV-schap € 5.000 € 5.000 € 5.000 € 5.000 Klimaat/duurzaamheid € 35.000 € 35.000 € 35.000 € 35.000 Belastingen € 1.400 € 1.400 € 1.400 € 1.400 Bijdrage € 41.600 € 41.600 € 41.600 € 41.600 belastingsamenwerking WestBrabant Verzekeringen € 200 € 200 € 200 € 200 Overige goederen en diensten € 20.700 € 20.700 € 20.700 € 20.700 Interne verrekeningen € 31.700 € 31.700 € 31.700 € 31.700 TOTAAL € 356.000 € 356.000 € 356.000 € 356.000

38

1 Inleiding

2 Huidige situatie

6

3 Visie en ambitie

4 Strategie en verankering

MIDDELEN

De vervangingswaarde van het stedelijk watersysteem in de gemeente Halderberge bedraagt ca. € 229 miljoen. Voor het beheer van dit systeem zijn goede mensen en financiële middelen nodig. In de planperiode hebben we hier gemiddeld € 3,5 miljoen per jaar aan inkomsten voor nodig. Geld dat burgers en bedrijven via de riool- en waterzorgheffing bijeenbrengen. In dit hoofdstuk gaan we in op de benodigde personele en financiële middelen om invulling te geven aan goed en doelmatig rioleringsbeheer in Halderberge.

39

5 Uitvoeringsprogramma

6 Middelen

1 Inleiding

2 Huidige situatie

6.1

3 Visie en ambitie

4 Strategie en verankering

PERSONELE MIDDELEN

Om onze ambities te realiseren beschikken we over de volgende personele middelen: Tabel 8: Overzicht loonkosten en overhead. Vermelde bedragen zijn op prijspeil 2023

Activiteit Salarissen* Ingeleend personeel Overhead TOTAAL

2024 € 587.800 € 3.800 € 561.100 €1.152.700

2025 € 550.300 € 3.800 € 526.100 €1.080.200

2026 € 550.300 € 3.800 € 526.100 €1.080.200

2027 € 550.300 € 3.800 € 526.100 €1.080.200

*De toerekening van personele uren aan investeringen is 9% van de investeringsbudgetten.

In 2023 bestaat de formatie uit circa 4,5 FTE (binnen- en buitendienst). Om te blijven voldoen aan onze zorgplichten en een groter wordende opgave in relatie tot klimaatverandering, is capaciteitsuitbreiding nodig. In dit programma hebben we hier met 0,5 FTE extra in voorzien. Eind 2024 vertrekt een collega met een aanstelling van 0,5 FTE. Door dit jaar te nemen om een nieuw persoon in te werken betekent dit dat in 2024 de formatie uit 5,5 FTE bestaat, en in 2025 en verder uit 5 FTE.

6.2

maken

we

onderscheid

in

exploitatiekosten

6 Middelen

Investering Investeringsuitgaven bestaan uit vervangingsinvesteringen (bijvoorbeeld rioolvervanging) en verbeterings-investeringen (bijvoorbeeld buisvergroting of afkoppelmaatregelen). Investeringen zijn uitgaven voor zaken die meerdere jaren meegaan en binnen de gemeente Halderberge worden gekapitaliseerd. De jaarlijkse kosten die daaruit voortkomen, -de kapitaallasten- bestaan uit rente en afschrijvingen.

Uitgangspunten We hanteren dezelfde systematiek als in de vorige planperiode, waarbij Belastingsamenwerking West-Brabant de rioolheffing heft en int. Om tot een kostendekkend tarief te komen hebben we een financiële doorrekening van de rioolheffing over de gemiddelde levensduur van de riolering gemaakt. Hierbij hebben we de volgende uitgangspunten gehanteerd:

FINANCIËLE MIDDELEN

In het kostenoverzicht investeringsuitgaven.

5 Uitvoeringsprogramma

en

Exploitatie Bij de exploitatiekosten gaat het om jaarlijkse uitgaven voor beheer- en onderhoudsactiviteiten die nodig zijn voor een goed en doelmatig rioleringsbeheer. De kosten van deze uitgaven worden toegeschreven aan het boekjaar waarin deze worden uitgegeven. De kosten voor beheer en onderhoud worden jaarlijks hoger door algemene prijsstijgingen, stijgingen van de lonen, vergroting van het areaal en uitbreiding van werkzaamheden als gevolg van de Wet gemeentelijke watertaken. Door efficiënter te werken kan de noodzakelijke prijsstijging zoveel als mogelijk worden beperkt.

40

1 Inleiding

2 Huidige situatie

3 Visie en ambitie

4 Strategie en verankering

Riool- en waterzorgheffing ▪ ▪

▪

▪ ▪

▪

▪ ▪

6 Middelen

BTW ▪

De riool- en waterzorgheffing per equivalente heffingseenheid bedroeg in 2023 voor een meerpersoonshuishouden € 246,61. De rioolheffing mag op begrotingsbasis maximaal kostendekkend zijn: de geraamde opbrengsten mogen de geraamde lasten niet overstijgen (Gemeentewet artikel 229b). Reserveren voor tariefsegalisatie en/of toekomstige vervangingsinvesteringen – door dotaties aan de voorziening(en) – is toegestaan. Reserveren enkel voor uitbreiding van het voorzieningenniveau is niet toegestaan. De opbrengsten van de rioolheffing mogen niet voor andere doeleinden dan voor het gemeentelijk rioolstelsel (inclusief grond- en hemelwatervoorzieningen) worden aangewend ofwel hebben een relatie met de verbrede watertaken. Kwijtschelding van de rioolheffing (minimabeleid) komt voor rekening van het heffingstarief. In 2023 bedraagt de verwachte kwijtschelding € 121.500. Dit wordt structureel als procentuele verlaging (3,66%) van de heffingsinkomsten in het kostendekkingsplan verwerkt.

Jaarlijks belasten we 21% BTW door aan de rioolheffing, op basis van afschrijvingen en rente.

Investeringen ▪ ▪

De geplande bedragen voor investeringen zijn gemiddeld over blokken van 15 jaar; De onderliggende kostenkengetallen zijn de kostenkengetallen uit de Kennisbank Stedelijk Water.

Indien we investeringen activeren, hanteren we de volgende afschrijvingstermen: ▪ De afschrijvingstermijn op vervangingsinvesteringen voor vrijverval riolering, persleidingen en drukriolering (bouwkundig) bedraagt 70 jaar. ▪ De afschrijvingstermijn op vervangingsinvesteringen voor bouwkundige delen van gemalen en IBA’s en alle electromechanische onderdelen bedraagt 15 jaar. ▪ De afschrijving vindt lineair plaats, startend aan het begin van het jaar volgend op de investering.

Rente en inflatie . ▪

5 Uitvoeringsprogramma

Voorzieningen

De rente op nieuwe investeringen en boekwaarden bedraagt 1,50%. Deze rente wordt voor het eerst doorbelast aan het einde van het jaar van de investering. Er vindt geen toerekening van rente plaats op positieve saldi van reserves en/of voorzieningen. Er vindt per jaar 3,00% indexatie van de uitgaven plaats (als gevolg van inflatie).

▪ ▪ ▪ ▪

41

Het saldo van de Voorziening beklemde middelden derden (BBV 44.2), bedraagt per 1 januari 2023: € 292.224. Het saldo van de Spaarvoorziening toekomstige vervangingen (BBV 44.1d), bedraagt per 1 januari 2023: € 1.556.362. Het saldo van de voorziening(en) mag gedurende de gehele beschouwde periode niet negatief zijn. Er is geen maximum gesteld aan het saldo dat gedurende de beschouwde periode in de voorziening(en) wordt begroot.

1 Inleiding

2 Huidige situatie

3 Visie en ambitie

Heffingseenheden ▪

▪

Het aantal (equivalente) heffingseenheden bedraagt per 1 januari 2023: 13.464. Dit aantal eenheden is berekend uit de bruto inkomsten van 2023 (€ 3.320.435,45) gedeeld door de rioolheffing 2023 van € 246,61. Het aantal (equivalente) heffingseenheden stijgt tot het jaar 2027 met 85 per jaar tot 13.889 in 2028.

Kostendekking De hiervoor beschreven kosten en uitgangspunten leiden tot het volgende verwachte uitgavenpatroon voor de gemeente Halderberge in de periode 2023 t/m 2092:

4 Strategie en verankering

5 Uitvoeringsprogramma

6 Middelen

Om te komen tot een kostendekkende rioolheffing gaan we voor de periode t/m 2092 uit van het (deels) activeren van alle investeringen. Hiermee spreiden we de lasten in de tijd. De geactiveerde (rest)investeringen leiden tot een boekwaarde. Uit de boekwaarde volgen de kapitaallasten (rente- en afschrijvingslasten) voor een bepaalde duur. Het uitgavenpatroon in combinatie met het boekwaardeverloop leiden tot een lastenpatroon. Er zijn twee varianten doorgerekend die tot een verschil in lastenpatroon leiden: • Variant 1 – sparen voor circa 20% van de investeringen • Variant 2 – sparen loslaten Hieronder worden de resultaten van en het verschil tussen beide varianten toegelicht. Variant 1 – sparen voor 20% van de investeringen We zetten ons huidige beleid voort door te sparen voor ongeveer 20% van onze investeringen. Daarmee zijn we in staat gemiddeld 1/5 deel van onze investeringen zonder langjarige kapitaallasten te financieren. Dit leidt tot een verminderde stijging van de totale boekwaarde en hieruit volgen dan ook minder kapitaallasten (afschrijving en met name rente). Op lange termijn kan dit voordelig zijn, omdat we minder rentelasten hoeven door te berekenen in ons tarief. Op korte termijn verhoogt dit de lasten echter door het spaardeel dat we via de heffing moeten innen.

Figuur 13 - Verwacht uitgavenpatroon gemeente Halderberge, 2023 t/m 2092. Bedragen op prijspeil 2023.

Variant 2 – sparen loslaten Met het opheffen van de spaarvoorziening wordt het geld dat nu in de spaarvoorziening zit (circa 1,5 M) overgeheveld naar de egalisatievoorziening. Geld uit deze voorziening kan worden ingezet voor het egaliseren van het heffingstarief. Niet sparen heeft op korte termijn voordelen omdat er geen spaardeel bovenop de overige lasten via de rioolheffing geïnd hoeft te worden. Op langere termijn betekent dit dat er meer investeringen zullen worden gekapitaliseerd. De afschrijvings- en rentelasten gaan langjarig mee, en zullen op termijn een relatief groter aandeel krijgen in het tarief.

42

1 Inleiding

2 Huidige situatie

3 Visie en ambitie

Dit betekent dat er op langere termijn een omslagpunt zal komen: dan is sparen gunstiger ten opzichte van niet sparen, omdat met name de rentelasten hierdoor onderdrukt worden. Dit omslagpunt valt met de huidige uitgangspunten (rente van 1,5%) echter niet binnen de komende 70 jaar (zie Figuur 14). In Tabel 9 zijn de gevolgen voor de rioolheffing voor meerpersoonshuishoudens van beiden varianten voor de planperiode weergegeven, inclusief de benodigde jaarlijkse procentuele stijging.

4 Strategie en verankering

5 Uitvoeringsprogramma

6 Middelen

Tabel 9: Tarieven in de planperiode (meerpersoonshuishouden). Bedragen beleidsmatig en nominaal, op basis van 3% kostenindexatie per jaar.

Jaar

Voor detailinformatie bij dit hoofdstuk, zie het bij dit plan behorende Kostendekkingsplan (Excel-bestand).

2023 2024 2025 2026 2027

Tarief

Tarief obv Variant 1 Tarief

Tarief obv Variant 2 Tarief Tarief

(beleidsmatig)

(nominaal)

(beleidsmatig)

(nominaal)

€ 246,61 € 277,69 (+12,6%) € 299,07 (+7,7%) € 299,07 (+0,0%) € 299,07 (+0,0%)

€ 246,61 € 282,02 (+16,0%) € 317,28 (+10,9%) € 326,80 (+3,0%) € 336,60 (+3,0%)

€ 246,61 € 251,54 (+2,0%) € 256,58 (+2,0%) € 261,71 (+2,0%) € 266,94 (+2,0%)

€ 246,61 € 259,09 (+5,1%) € 272,20 (+5,1%) € 285,97 (+5,1%) € 300,44 (+5,1%)

Onderstaand is de vergelijking tussen beide varianten in saldi in de voorziening en boekwaarde/restschuld weergegeven.

Figuur 14: Vergelijk in varianten van rioolheffing meerpersoonshuishouden (prijspeil 2023)

Figuur 15: Vergelijk in varianten van saldo egalisatievoorziening per 31/12 (vast prijspeil 2023)

43

1 Inleiding

2 Huidige situatie

3 Visie en ambitie

4 Strategie en verankering

Figuur 16: Vergelijk in varianten van boekwaarde/restschuld (prijspeil 2023)

Bij stijgende rentestanden leidt een hogere boekwaarde tot meer rentelasten.

Risico’s Bij de interpretatie van de resultaten in dit hoofdstuk dient rekening te worden gehouden met de (actuele) onzekerheden die de rioolheffing zullen beïnvloeden, zoals kostenontwikkelingen van (bouw)materialen, energiekosten, rentestijgingen en toenemende opgaven rondom klimaatadaptatie. Om een kostendekkende rioolheffing te behouden, dient deze telkens te worden geïndexeerd op basis van de optredende inflatie. Jaarlijks wordt, bij het vaststellen van de nieuwe programmabegroting, het te hanteren indexatiepercentage bepaald. Naast deze indexatie moet tenminste de beleidsmatige verhoging behouden blijven voor een rioolheffing die aansluit bij dit plan. Wanneer het werkelijk aantal heffingseenheden achterblijft, zal het tarief naar rato daarvan extra verhoogd moeten worden, bovenop de indexatie en beleidsmatige verhoging.

44

5 Uitvoeringsprogramma

6 Middelen

7

BIJLAGEN

Bijlage A Wettelijk Kader Bijlage B Taken en bevoegdheden Bijlage C Overzicht lozingspunten Bijlage D Referentieschema Stedelijk Waterbeheer Bijlage E Waterketenvisie Water- en Klimaatkring West

45

Bijlage A Wettelijk kader In de Omgevingswet - Artikel 2.16 (gemeentelijke taken voor de fysieke leefomgeving) zijn de wettelijke watertaken van de gemeente opgenomen (cursief is door ons een korte toelichting opgenomen). 1.

Bij het gemeentebestuur berusten, naast de elders in deze wet en op grond van andere wetten aan dat bestuur toegedeelde taken voor de fysieke leefomgeving, de volgende taken: a.

op het gebied van het beheer van watersystemen en waterketenbeheer: i.

de doelmatige inzameling van afvloeiend hemelwater, voor zover de houder het afvloeiend hemelwater redelijkerwijs niet op of in de bodem of een oppervlaktewaterlichaam kan brengen, en het transport en de verwerking daarvan, (dit is de zorgplicht hemelwater)

ii.

het treffen van maatregelen in het openbaar gemeentelijke gebied om structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de op grond van deze wet aan de fysieke leefomgeving toegedeelde functies zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken, voor zover het treffen van die maatregelen doelmatig is en niet op grond van artikel 2.17, 2.18 of 2.19 tot de taak van een waterschap, een provincie of het Rijk behoort, (dit is de zorgplicht grondwater)

iii.

de inzameling en het transport van stedelijk afvalwater, (dit is de zorgplicht stedelijk afvalwater)

iv.

het beheer van watersystemen, voor zover toegedeeld bij omgevingsverordening als bedoeld in artikel 2.18, tweede lid, of bij ministeriële regeling als bedoeld in artikel 2.20, derde lid, (art. 2.18: als beheer van specifieke provinciale wateren niet aan waterschap, maar aan gemeente is toegewezen, art. 2.20: als beheer van specifieke rijkswateren aan gemeente is toegewezen)

v.

de zuivering van stedelijk afvalwater, in gevallen waarin toepassing is gegeven aan artikel 2.17, derde lid (als met waterschap is overeengekomen dat zuivering door gemeente doelmatiger is, bijvoorbeeld via een IBA)

b.

het behoeden van de staat en werking van openbare wegen, voor zover niet in beheer bij een waterschap, een provincie of het Rijk, voor nadelige gevolgen van activiteiten op of rond die wegen,

c.

de beheersing van geluid afkomstig van wegen in beheer bij de gemeente, lokale spoorwegen, voor zover deze niet zijn aangewezen op grond van artikel 2.13a, eerste lid, aanhef en onder b, en industrieterreinen, voor zover deze niet zijn aangewezen op grond van artikel 2.12a, eerste lid.

46

2.

3.

Op grond van het eerste lid, onder a, onder 3°, wordt stedelijk afvalwater ingezameld en getransporteerd naar een zuiveringtechnisch werk als dat vrijkomt: a.

op de percelen, gelegen binnen een bebouwde kom van waaruit stedelijk afvalwater met een vervuilingswaarde van ten minste tweeduizend inwonerequivalenten als bedoeld in de richtlijn stedelijk afvalwater wordt geloosd, door middel van een openbaar vuilwaterriool, (als een bebouwde kom al boven de drempel van 2000 VE zit moet elk nieuw perceel daarbinnen gerioleerd worden).

b.

op andere percelen, voor zover dit doelmatig kan worden uitgevoerd door middel van een openbaar vuilwaterriool. (De landelijke afstands- en vervuilingscriteria komen vooralsnog in de bruidsschat terecht en blijven daarmee van kracht tot waterschap en gemeente(n) daar samen een eventuele nieuwe invulling aan geven)

In plaats van een openbaar vuilwaterriool en een zuiveringtechnisch werk kunnen andere passende systemen in beheer bij een gemeente, een waterschap of een rechtspersoon die door een gemeente of waterschap met het beheer is belast, worden toegepast, als daarmee hetzelfde niveau van het beschermen van het milieu wordt bereikt. (Dit biedt de mogelijkheid om alternatieve zuiveringen toe te staan).

Ad 2a. De Europese Commissie wil de richtlijn voor behandeling van stedelijk afvalwater aanscherpen. Naast aangescherpte lozingsregels bestaat het voornemen om gemeenten met 1.000 inwoners te verplichten om water te zuiveren (tegenover 2.000 inwoners nu). Nadere informatie over waterbeleid is te vinden op: www.helpdeskwater.nl www.infomil.nl www.riool.net www.stowa.nl www.wetten.overheid.nl www.samenwerkenaanwater.nl www.ruimtelijkeadaptatie.nl www.omgevingswet.nl www.iplo.nl

47

Bijlage B Taken en bevoegdheden Bij het uitvoeren van dit GWP hebben we te maken met verschillende taken en bevoegdheden van de diverse waterpartners en nieuwe uitdagingen en ontwikkelingen waar we op willen anticiperen. De zorg en verantwoordelijkheid voor het water is in handen van gemeenten, waterschappen, waterbedrijven, provincie en perceeleigenaren. Iedere partij heeft hierin zijn eigen verplichtingen en bevoegdheden, die zijn vastgelegd in wetgeving of beleid. Actor

Taken en bevoegdheden

Europa

Op 22 december 2000 is de Kaderrichtlijn Water (KRW) van kracht geworden. De KRW is een Europese richtlijn, die bedoeld is om de kwaliteit van het grond- en oppervlaktewater op goed niveau te krijgen en te houden. In 2027 moeten alle EU-lidstaten voldoen aan de doelen die de Kaderrichtlijn Water (KRW) stelt. Provincies stellen de ecologische doelen en de begrenzing van de regionale KRW-waterlichamen vast en zijn daarnaast verantwoordelijk voor grondwater. Het beheer van regionale KRW-waterlichamen is in handen van de waterschappen.

Rijk

Het Rijk is verantwoordelijk voor het nationale beleidskader en de strategische doelen en maatregelen voor het waterbeheer in Nederland. Op grond van Europese regelgeving en de nationale Waterwet zijn iedere 6 jaar nationale plannen voor water nodig. In het NWP komen het oude Nationaal Waterplan (voor beleid) en het Beheeren ontwikkelplan voor de rijkswateren (voor beheer) samen. Daarnaast zijn het Programma Noordzee, de stroomgebiedbeheerplannen en de overstromingsrisicobeheerplannen onderdeel van het NWP. Hiermee geeft het programma invulling aan de Europese richtlijnen voor water. Volgens Omgevingsbesluit artikel 8.14 dient het Nationaal Waterprogramma elke zes jaar te worden geactualiseerd door het Rijk.

Provincie

De provincie is verantwoordelijk voor de vertaling van het rijksbeleid naar een regionaal beleidskader en voor strategische regionale opgaven. De provincie is opsteller van het Het Regionaal Water en Bodem Programma (RWP). Dit is de opvolger van het Provinciaal Milieu en Waterplan. Het is onderdeel van het planstelsel voor de wateropgaven in Nederland, samen met het Nationaal Waterprogramma (NWP) en de waterbeheerprogramma’s van de waterschappen. De provincie is tevens bevoegd gezag voor vergunningverlening, het toezicht en handhaving van onderstaande grondwateronttrekkingen en -infiltraties: • Grote industriële onttrekkingen • Grondwateronttrekkingen t.b.v. drinkwaterwinning • Bodemenergiesystemen Ten aanzien van het Gemeentelijk Waterprogramma (GWP) heeft de provincie een adviserende en toetsende rol. De provincie kan een aanwijzing geven indien er tegenstrijdigheden zijn tussen het GWP en de provinciale plannen. De provincie is opsteller van de Brabantse Omgevingsvisie (2018).

48

Actor

Taken en bevoegdheden

Waterbeheerder

De waterbeheerder is verantwoordelijk voor het operationeel regionaal waterbeheer. De waterbeheerder draagt zorg voor droge voeten (veiligheid), schoon, voldoende en aantrekkelijk water. Conform artikel 3.7 uit de Omgevingswet stelt de waterbeheerder periodiek een Waterbeheerprogramma op, wat rekening houdt met het Regionale Waterprogramma. De waterbeheerder heeft een zorgplicht voor de zuivering van stedelijk afvalwater en is bevoegd gezag voor directe lozingen op de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) en (in)directe lozingen op het oppervlaktewater. Voor de regulering van lozingen op de riolering heeft de waterbeheerder een adviserende rol naar gemeenten. De waterbeheerder heeft ook een zorgplicht voor het beheer van regionale wateren en keringen. Handelingen in het oppervlaktewatersysteem reguleren waterschappen via de waterschapsverordening (keur). De waterbeheerder is verantwoordelijk vergunningverlening, toezicht en handhaving van grondwateronttrekkingen en infiltraties binnen het beheergebied (met uitzondering van de drie categorieën waarvoor de provincie verantwoordelijk is). Om de waterbelangen bij ruimtelijke ontwikkelingen veilig te stellen doorlopen waterschap en gemeente bij alle ruimtelijke ontwikkelingen de watertoetsprocedure. Ten aanzien van het Gemeentelijk Waterprogramma (GWP) heeft het waterschap een adviserende rol.

Drinkwater beheerder

Drinkwaterbedrijven zorgen voor schoon drinkwater. Overheden die (in)direct betrokken zijn bij de bescherming van drinkwater hebben een verantwoordelijkheid voor de invulling van de zorgplicht drinkwater. Deze zorgplicht is opgenomen in de Drinkwaterwet. De zorgplicht drinkwater geldt zowel voor de bescherming van bronnen van drinkwater als voor de infrastructuur. De gemeente heeft drie zorgplichten t.a.v. stedelijk waterbeheer: • Doelmatige inzameling en transport van stedelijk afvalwater naar een zuiveringstechnisch werk (Wm art. 10.33) (resultaatsverplichting); • Doelmatige inzameling en verwerking van hemelwater dat perceeleigenaren redelijkerwijs niet zelf kunnen verwerken (Ww art. 3.5) (inspanningsverplichting); • Treffen van doelmatige maatregelen om structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de aan de grond gegeven bestemming te voorkomen of zoveel mogelijk te beperken. Voorwaarde hierbij is dat de maatregelen doelmatig zijn en niet tot de zorg van het waterschap/provincie behoren (inspanningsverplichting).

Gemeente De gemeente is het loket te voor grondwatervraagstukken binnen haar beheersgebied (Ww art.3.6). Ook is de gemeente deels bevoegd gezag voor bodemenergiesystemen. Lozingen van (afval)water zijn per doelgroep geregeld via lozingenbesluiten. In de meeste gevallen is de gemeente hiervoor het bevoegd gezag. Bij de verwerking van (afval)water dient de gemeente rekening te houden met de wettelijke voorkeursvolgorde. De uitvoering van de gemeentelijke taken kan effecten hebben op de kwaliteit van het oppervlaktewater. Hoe gemeenten die plichten vervullen, leggen ze vast in het GWP. Omgevingsdienst

De Omgevingsdienst is een overheidsorganisatie die als primaire taak heeft om vergunningverlening, toezicht en handhaving uit te voeren op milieugebied (VTH-milieutaken).

Regionaal Netwerkorganisatie, die als primaire taak heeft om invulling te geven aan een (meer) doelmatig waterbeheer. Een regionaal samenwerkingsverband bestaat meestal uit samenwerkingsverband vertegenwoordigers van gemeenten, waterschap(pen) en drinkwaterbedrijf/drinkwaterbedrijven

49

Actor

Taken en bevoegdheden

Perceeleigenaar

De perceeleigenaar is verantwoordelijk voor de staat van zijn woning en perceel. Dit betekent dat hij zelf verantwoordelijk is voor het op eigen perceel treffen van maatregelen om de waterdichtheid te garanderen en voor de inzameling van stedelijk afvalwater en overtollig hemel- en grondwater. Pas als de perceeleigenaar zich redelijkerwijs niet kan ontdoen van het overtollige hemel- en grondwater, ligt er een taak voor gemeente of waterschap. De perceeleigenaar heeft ook een zorgplicht. Dit betekent dat hij geen handelingen mag verrichten waarvan hij of zij kan verwachten dat deze het doelmatige functioneren van (water)voorzieningen belemmeren.

50

Bijlage C Overzicht lozingspunten Kern

Straat

Putfunctie

Putnummer

X-coördinaat

Y-coördinaat

Bosschenhoofd

W. Joostenstraat

Externe overstort

BA-01702

96248.8

399708.8

Bosschenhoofd

Nassaupark

Externe overstort

BA-01664

96147.2

397501.5

Bosschenhoofd

Oude Antwerpse Postbaan

Externe overstort

BD-D0002

97085.8

396868.8

Hoeven

Hofstraat

Externe overstort

HA-00049

99291

399704

Hoeven

Hofstraat

Externe overstort/randvoorziening

HA-01069

99272

399631

Hoeven

Oude Dijk

Externe overstort

HA-0003

99802

400758

Hoeven

Gors ll

Externe overstort

HB-00211

98095

400328

Hoeven

Brede Balrouw

Externe overstort

HC-00224

99191

400160

Hoeven

St. Bernardusstraat

Externe overstort

HD-00172

98451

400061

Hoeven

Bovenstraat/ heiligstraatje

Externe overstort

HE-00444

99415

398687

Hoeven

De Heul

Externe overstort

HG-00873

99822

398695

Hoeven

Seminariegracht

Externe overstort

98922.28

399715.5

Hoeven

Gors l

Externe overstort

HH- 01925/HH0756A HI00853

97660

400922

Oud Gastel

Rijpersweg

Externe overstort

GA-03070

90739.9

401291.8

Oud Gastel

Elzenpad

Externe overstort

GA-02640

90972.7

400548.4

Oud Gastel

Korte Dreef

Externe overstort

GA-00130

91019.9

400283.2

Oud Gastel

De Potterestraat

Externe overstort

GA-01560

91056.7

400059.4

Oud Gastel

Het Laag/ Hoogmaai

Externe overstort

GA-02210

90501.2

399879.9

Oud Gastel

Bieslook

Externe overstort

GA-07024

90102.5

399831.9

Oud Gastel

Roosendaalse Baan

Externe overstort

GA-02590

90781.6

399427.2

Oud Gastel

Rolleweg

Externe overstort

GC-02830

89997.1

400827.7

Oud Gastel

Dulderstraat/Stoofstraat

Externe overstort

GF-02980

91970.7

401638.4

Oud Gastel

Standerdmolen 6

Externe overstort

GG-06078

90417.7

399688.6

Oudenbosch

Havendijk/ Kade

Externe overstort

OA-00507 (RO3)

95242

400773

Oudenbosch

Havendijk/ Timberwolfstraat

Externe overstort

OA-01405 (RO3b)

95187

400927

51

Oudenbosch

Groene Woud 22

Externe overstort

OA-00349 (RO4)

95837

400602

Oudenbosch

Groene Woud 37

Externe overstort

OA-00359 (RO15)

96027.3

400672.2

Oudenbosch

Drimmelaarstraat

Externe overstort

OA-12737

95483.13

401256.14

Oudenbosch

Romelaan

Externe overstort

OB-01522 (RO6)

96838

400900

Oudenbosch

Duivetoren

Externe overstort

OD-00690 (RO9)

94781

400655

Oudenbosch

Spuilaan

Externe overstort

OD-01792 (RO10)

94837

400069

Oudenbosch

Industrieweg

Externe overstort

OK-02327 (RO12)

95316

399821

Oudenbosch

Ambachtenlaan

Externe overstort (HWA)

OF-01916 (RO18)

94881.9

399875.5

Oudenbosch

Mark 3 (Gorzen)

Externe overstort

OG-02433 (RO16)

95830

403387

Oudenbosch

Vlettevaart/Albanoweg

Externe overstort

OE-01041 (RO14)

95739

399531

Oudenbosch

Pagnevaartweg/ Otgenspad

Externe overstort

OC-01687 (RO7)

96032

399691

Oudenbosch

Pagnevaartweg 105

Externe overstort

OC-00249 (RO8)

96576

399929

Oudenbosch

Acer Flamingolaan / Kwekersingel

Externe overstort (HWA)

ON-02236 (RO36)

96087

399842

Oudenbosch

Kwekersingel / Entstraat

Externe overstort (HWA)

ON-02238 (RO38)

95949

399865

Stampersgat

Markiezaatstraat

Externe overstort

SA-05710

89137

403086.9

Stampersgat

Suikersingel

Externe overstort

SB-06168

90191.7

406226.2

Stampersgat

Kristalsingel

Externe overstort

SB-06018

89824.1

406258.6

Stampersgat

Gastelsedijk 22a

Externe overstort

SC-06183

89252

403020.7

Stampersgat

Gastelsedijk 128

Externe overstort

SD-06156

88700.2

402371.6

Stampersgat

Gastelsedijk 168

Externe overstort

SE-06126

88801.8

401488.7

52

Bijlage D Referentieschema Stedelijk Waterbeheer (STEDELIJK) AFVALWATER

Referentielijn gezamenlijke (lange termijn) visie

Beleidskeuzen gemeente Halderberge

Visie op afvalwaterbeheer

De inzameling en transport van (afval-)water is van belang voor een gezonde, veilige en comfortabele leefomgeving.

Idem gezamenlijke visie, aangevuld met: ▪ Delen van de bestaande drukriolering komen aan het einde van hun levensduur. Het in stand houden van drukriolering kost relatief veel beheer- en onderhoudskosten. Om deze redenen nemen we ook alternatieven in beschouwing, daar waar van toepassing. Komende planperiode houden we rekening met extra kosten voor het vervangen of repareren van de mechanische drukriolering.

Gemeente heeft verbrede zorgplicht aanvaard. Alle percelen op het gemeentelijk grondgebied waar afvalwater vrijkomt, moeten zijn voorzien van een aansluiting op de riolering, uitgezonderd bij specifieke situaties waar lokale behandeling doelmatiger is. Een IBA-systeem (Individuele Behandeling van Afvalwater) is voor de lozing van huishoudelijk afvalwater niet toegestaan als binnen 40 meter van de erfgrens riolering ligt. Voor WMinrichtingen is het afstandscriterium gekoppeld aan de omvang van de lozing (conform activiteitenbesluit).

Regierol en loketfunctie (communicatie, meldingen en klachten)

Afvalwater zoveel mogelijk afzonderlijk van hemel- en grondwater inzamelen en afvoeren naar een zuivering. Regen- en grondwater in de basis niet afvoeren naar de rwzi. Regierol De verantwoordelijkheid, het initiatief en de zorg voor het afvalwater, hemelwater en stedelijk grondwater ligt bij de gemeente. De feitelijke taken die bij de zorgplicht horen kunnen uitbesteed worden afhankelijk van de beschikbare personele capaciteit. Waar doelmatig worden taken in het samenwerkingsverband Water- en klimaatkring West opgepakt. Loketfunctie De gemeente is voor de inwoners en bedrijven het eerste aanspreekpunt voor alle waterzaken. Daarnaast geeft iedere gemeente zelf invulling aan de communicatie middels een loketfunctie met daarop praktische informatie en voorlichting naar burgers over afvalwater, hemelwater en grondwater. Klachten, meldingen en initiatieven die binnen komen worden geregistreerd in het meldingensysteem en volgens afgesproken regels afgehandeld door deskundige medewerkers.

53

Idem gezamenlijke visie

Beheer en onderhoud (inclusief bijzondere constructies, analyse, basismeetnet, gegevensbeheer)

Inspectie o.b.v. ontwikkelingen in het gebied/straat of risicobenadering. Daarbij is de inspectiefrequentie afhankelijk van de verwachte kwaliteit van een streng in de tijd. Deze wordt o.a. bepaald door de leeftijd, functie en/of toestand van de objecten. De reinigingsfrequentie dient aangepast te worden op de (nieuwe) inspectiestrategie.

Idem gezamenlijke visie

Criteria doelmatige maatregelen (incl. risico analyse / MKBA)

Idem gezamenlijke visie

Alternatieve sanitatie en innovatie

De gemeenten in de Water- en klimaatkring West streven naar een doelmatige invulling van de rioleringszorg. Het behalen van de gestelde doelen tegen de maatschappelijk laagste kosten is daarbij een uitgangspunt. Dit is maatwerk en kan per situatie verschillen. Wel zijn enkele basisprincipes te onderscheiden welke kunnen leiden tot de meest doelmatige oplossing: ▪ De doelmatigheid van oplossingen hangt samen met risico's in het stelsel, ontwikkelingen in de omgeving en (afval)waterketen. Uitgangspunten voor het verbeteren van het functioneren van het stelsel zijn: ▪ Opvolgen analyses uit de OAS studies ter verbetering van het functioneren van de waterketen ▪ Afstemming binnen Water- en klimaatkring-West in gezamenlijk meet- en monitoringsplan over de benodigde meetgegevens voor analyses naar het functioneren van het stelsel ▪ Toetsen verschillen tussen theorie en praktijk in SSW op basis van metingen gemalen en overstorten De gemeenten binnen de Water- en klimaatkring-West volgen de landelijke ontwikkelingen. Bij bestaande knelpunten of nieuwe ontwikkelingen worden alternatieven overwogen.

(Ongezuiverde) Lozingen buitengebied (ontheffingen, verbrede zorgplicht, IBA's)

Aanwezige IBA's bij de gemeenten Woensdrecht, Steenbergen en Halderberge zijn in eigendom bij de gemeente en in beheer bij het waterschap. Deze aansluitingen vallen binnen de rioolheffing. De beheerovereenkomst met het waterschap wordt periodiek geactualiseerd.

Idem gezamenlijke visie

Analyseren en verbeteren functioneren stelsel

Idem gezamenlijke visie, aangevuld met: ▪ Gemeente Halderberge wil in overleg met het waterschap beslissen of de OAS-studies geactualiseerd of opgevolgd moeten worden.

Idem gezamenlijke visie

In Roosendaal, Bergen op Zoom en Moerdijk ligt het beheer en onderhoud bij de perceeleigenaar.

Vervangingsinvesteringen/ rioolrenovaties Afstemming investeringen op andere vakdisciplines

Handhaving op ongerioleerde lozingen vindt plaats in samenwerking met de omgevingsdienst en waterschap. Gemeente neemt vervangings- en renovatie-investeringen op basis van leeftijd en inspectieresultaten. Jaarlijks wordt de planning met andere werkzaamheden in de openbare ruimte afgestemd. Per project wordt een afweging gemaakt welke uitvoeringswijze geschikt is. Jaarlijks maakt de gemeente een integrale afweging tussen geplande investeringen in de openbare ruimte op basis van de relevante beleidsdoelstellingen.

54

Idem gezamenlijke visie

Idem gezamenlijke visie

KRW-watersysteemanalyse

De gemeente is zich er van bewust dat de gevolgen van klimaatverandering niet op te lossen zijn door vergroting van riolering. Bij (her-)inrichting van de openbare ruimte zal dan ook meer rekening gehouden worden met alternatieve waterberging en benutten van de bovengrondse ruimte alvorens het water gedoseerd afgevoerd of geïnfiltreerd kan worden. Uitgangspunt is het voorkomen van schade als gevolg van water in het openbaar gebied. Om eind 2027 aan de doelen voor de KRW te voldoen, heeft het waterschap Brabantse Delta de toekomstige knelpunten in het watersysteem die een belemmering zijn voor de waterkwaliteit in beeld gebracht door middel van de watersysteemanalyses. Welke inzet dit vervolgens vraagt van de gemeente, dient in overleg met de partners verder te worden uitgewerkt. Voor de waterketen betreft dit voornamelijk effluent stromen en overstorten. Het waterschap verzorgt het proces om samen tot een aanpak te komen.

Idem gezamenlijke visie, aangevuld met: ▪ we willen onderzoeken of hoe de waterkwaliteit van specifiek vakantiepark Bosbad Hoeven en in het algemeen nieuwbouwaansluitingen verbeterd kan worden. ▪

In de haven van Oudenbosch doen we onderzoek naar blauwalg.

Incidenten en calamiteiten

Gemeentes handelen naar incidentenplan veiligheidsregio West-Brabant

Idem gezamenlijke visie

Rioolvreemd water

De gemeente heeft een periodiek onderzoeksprogramma naar ongeoorloofde lozingen.

Idem gezamenlijke visie

Het opsporen van foutaansluitingen is standaard onderdeel van opleveringsinspecties van nieuw aangelegde riolering. Overige inspanningen tot het opsporen en verhelpen van foutieve aansluitingen zijn beperkt tot die gevallen waarin er sprake is van een knelpunt.

HEMELWATER

Referentielijn gezamenlijke (lange termijn) visie

Beleidskeuzen gemeente Halderberge

Visie op het hemelwaterbeheer

Eeuwenlang hebben we het water en bodem aangepast, zodat we hier fijn kunnen wonen en leven. Door een veranderend klimaat lopen we steeds vaker tegen de grenzen van het water- en bodemsysteem aan en staat een veilig en gezonde leefomgeving onder druk. Bij ruimtelijke ontwikkelingen zetten we in op water en bodem als sturend element. We werken vanuit de randvoorwaarden die het water- en bodemsysteem stellen. Zo houden we publieke kosten voor risicomitigatie en schadelijke neveneffecten beperkt en passen we het principe ‘niet afwentelen’ toe. Keuzes niet afwentelen op de toekomstige generaties, andere gebieden of functies en van privaat naar publiek. Door klimaatverandering moeten we meer rekening houden met extremen en in samenhang omgaan met wateroverlast, droogte en de bodem. Nederland moet van een vergiet weer een spons worden. Structurerende keuzes zijn hierin Voldoende water, Schoon en gezond water en Ruimte voor water.

Idem gezamenlijke visie, aangevuld met: ▪ Om hemelwater te bergen wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van de sponswerking van de bodem. Ons groenbeleid linkt aan de visie op het hemelwaterbeheer omdat er met natuurlijke waterbergingsoplossingen méér groen en mínder wateroverlast in Halderberge gecreëerd kan worden.

Voor de zorgplichten voor hemelwater ligt de verantwoordelijkheid primair bij de perceel eigenaar. De gemeentelijke zorgplicht treedt in werking als redelijkerwijs niet van de perceel eigenaar verwacht kan worden dat deze zelf het hemelwater verwerkt. De zorgplichten voor hemelwater betreft nadrukkelijk een inspanningsverplichting. Periodiek terugkerende plaatselijke 55