1 Jaarverslag en Jaarrekening 2021 DEFINITIEF.pdf
Tekst van het document
Realisatie 2021
Verschil
V/N
0.10 Toevoegingen aan reserves
0
0
136
-136
N
0.10 Onttrekkingen aan reserves
164
312
138
-174
N
Totaal mutaties reserves
164
312
1
-311
N
-26.961
-28.474
-28.390
84
V
Mutaties reserves
Resultaat
1.5.9 Verschillenanalyse Toelichting belangrijkste verschillen begroting (incl. wijziging) en realisatie programma Zorg jeugd en participatie (x € 1.000). Taakveld 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
Verschil
V/N Toelichting
22
V
Als gevolg van de coronacrisis heeft de GGD in 2021 niet al het toezicht op de kinderopvang uitkunnen voeren wat geoffreerd was. In de ontvangen eindafrekening zijn enkel de inspecties gefactureerd die daadwerkelijk zijn uitgevoerd.
56
V
Er is met de Stichting Dorpshuizen een juridisch geschil ontstaan over de subsidie 2021. De subsidie is nog niet uitbetaald. Het college heeft op 14 december 2021 besloten de uitbetaling van de subsidie van 2021 aan Stichting Dorpshuizen op te schorten tot een nader te bepalen tijdstip. Voor een nadere toelichting verwijzen wij u naar paragraaf 2.2.3 Risico’s waar nader wordt ingegaan op deze kwestie.
17
V
De jaarlijkse interactieve theatervoorstellingen over de gevaren van drank- en drugsmisbruik voor de leerlingen van de tweede klas van het Markland College en Prinsentuin en de leerlingen van groep 8 van het basisonderwijs zijn in 2021 als gevolg van de coronamaatregelen 2021 niet doorgegaan. De voorstellingen staan op de planning voor het tweede helft van het schooljaar 2021 – 2022.
19
V
Voor het schetsontwerp en het voorlopig ontwerp van de openbare ruimte van het deelproject herontwikkeling Sint Anna is bij de Najaarsnota 2021 een budget van € 20.000 beschikbaar gesteld. De werkzaamheden zijn opgestart maar lopen door in 2022. Deze werkzaamheden hangen samen met de ontwikkeling van het Religieus Erfgoed. Bij de bestemming van het jaarrekeningsaldo wordt voorgesteld het resterende budget van € 19.000 als jaaroverschrijdende uitgave mee te nemen naar 2022.
-50
N
In het jaar 2021 zijn er in het kader van de voorbereidingen voor het kaderstellende raadsbesluit Religieus Erfgoed Oudenbosch meer onderzoeken voor de verschillende deelprojecten uitgevoerd dan eerder voorzien. De meeste onderzoeken zijn dus als het ware naar voren gehaald in de tijd omdat ze in het vervolgtraject toch benodigd zouden moeten zijn.
52
Taakveld 6.3 Inkomensregelingen
6.5 Arbeidsparticipatie
6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
Verschil
V/N Toelichting
-75
N
In de Begroting 2021 is een raming van € 100.000 opgenomen voor toevoeging aan de voorziening voor dubieuze debiteuren. Op basis van de status en ouderdom van de openstaande vorderingen heeft het Werkplein HvWB de noodzakelijke hoogte van de voorziening dubieuze debiteuren sociale zaken vastgesteld op € 403.000. Na alle mutaties in 2021 bedroeg het restant saldo € 43.000. Dit betekent dat er een bedrag van € 360.000 aan de voorziening is toegevoegd. Het verschil ten opzichte van de raming wordt met name veroorzaakt door de afboeking van oude vorderingen BBZ. Van de ontvangsten uit oude vorderingen BBZ moet 75% worden terugbetaald aan het Rijk. Doordat de vorderingen niet meer worden ontvangen, vervalt ook de terugbetaling. Per saldo resteert een nadeel van ca. € 75.000.
135
V
Het verschil tussen de in 2021 gerealiseerde baten en lasten met betrekking tot de gebundelde uitkeringen (BUIG) bedraagt € 109.000 positief. Dit is een overschot van 1,57% ten opzichte van het ontvangen BUIG budget. In de Begroting is een verschil tussen baten en lasten geraamd van € 26.000 negatief. Het saldo van de verschillen tussen de Begroting en de werkelijke baten en lasten is € 135.000 positief. Het positieve verschil ten opzichte van de Begroting wordt veroorzaakt doordat het Werkplein in de 2e begrotingswijziging 2021 voor Halderberge nog uitging van een bestandsstijging van 5,4%. De werkelijke stijging kwam in 2021 lager uit en bedroeg 2,2%.
71
V
In de Begroting 2021 werd er van uitgegaan dat de ontvangen rijksmiddelen voor re-integratie volledig zouden worden besteed. De kosten van de re-integratieactiviteiten en -trajecten in 2021 (grotendeels uitgevoerd door het Werkplein HvWB) zijn lager geweest dan de beschikbare middelen. Er resteert een bedrag van € 71.000. De belangrijkste oorzaken hiervan zijn minder ontwikkeltrajecten als gevolg van de coronamaatregelen, lagere kosten voor inburgering en jobcoaching, lagere personeelskosten voor maatschappelijk participeren en garantiebanen.
33
V
De oude Wet inburgering levert onvoldoende resultaat op ten aanzien van de integratie en het leveren van een maatschappelijke bijdrage door statusouders. Daarnaast heeft deze doelgroep het lastig gehad tijdens de coronapandemie. Het bestand is toegenomen en op afstand communiceren met mensen die weinig tot geen Nederlands (of Engels) spreken, is lastig. Er konden geen participatie-activiteiten ingezet worden, waardoor de afstand tot taal en participatie groter is geworden. Het Werkplein heeft een intensieve aanpak voor deze zogenaamde ‘ondertussengroep statushouders’ gemaakt, met als doel de participatie en deelname aan de maatschappij van deze groep te verhogen. De uitvoering hiervan loopt door in 2022. Bij de bestemming van het jaarrekeningsaldo wordt voorgesteld hiervoor een budget van € 20.000 als jaaroverschrijdende uitgave mee te nemen naar 2022.
52
V
De kosten voor de woonvoorzieningen zijn in 2021 € 52.000 lager dan geraamd. Dit wordt met name veroorzaakt doordag er in 2021 nauwelijks woningaanpassingen zijn toegekend. Er zijn alleen enkele kleine aanpassingen uitgevoerd. Daarnaast is er ook minder PGB voor woonvoorzieningen toegekend dan geraamd. In 2021 hebben we geen grote woningaanpassingen (> € 20.000) gehad. Conform de besluitvorming in de Zomernota 2021 is het verschil op de grote woningaanpassingen (€ 100.000 positief) verrekend met de reserve specifieke onderdelen sociaal domein. 53
Taakveld 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+
6.72 Maatwerkdienstverlening 18-
Verschil
V/N Toelichting
60
V
Het aantal aanvragen voor hulp bij financiële zorgen blijft stabiel en neemt niet toe. Dit kan (deels) verklaard worden door de vroegsignalering van schulden, waardoor inwoners met financiële problemen eerder in beeld komen en er in een eerder stadium actie genomen kan worden, waardoor dure schuldhulpverleningstrajecten vermeden worden. Verder is de dienstverlening van PLANgroep onder de maat geweest, waardoor een heleboel aanvragen van inwoners voor budgetbeheer of schuldhulpverlening (nog) niet in behandeling zijn genomen en er geen traject is opgestart. Daarnaast heeft er maar één bijeenkomst met de vrijwilligers plaats kunnen vinden en zijn een aantal activiteiten niet doorgegaan door corona: de cursus Rondkomen met Inkomen, deelname aan de Week van het Geld, de theatervoorstellingen op het voortgezet onderwijs.
61
V
In november 2020 heeft het Rijk de gemeenten gevraagd om ouders die gedupeerd zijn door de kinderopvangtoeslagaffaire, te ondersteunen bij problemen die zijn ontstaan door de affaire. Via de Belastingdienst zijn gegevens van gedupeerde Halderbergse inwoners verstrekt aan de gemeente. In 2021 hebben de meedenkcoaches met 43 gedupeerde ouders een gesprek gevoerd of is een brief verzonden met een hulpaanbod. Met 26 ouders is een vervolggesprek geweest. Naar aanleiding van dit vervolggesprek is er voor zeven ouders een plan van aanpak opgesteld. De meedenkcoaches hebben deze werkzaamheden binnen hun reguliere taken uitgevoerd. Vanuit het Rijk is hiervoor compensatie ontvangen. Voor de drie stappen van hulp (brief of eerste gesprek / vervolggesprek / plan van aanpak) is een normbedrag uitgekeerd. Voor onze gemeente komt dit neer op een compensatie van ca. € 61.000.
-42
N
De kosten voor Wmo huishoudelijke ondersteuning zijn in 2021 ca. € 42.000 hoger dan geraamd. In het tweede half jaar is het aantal voorzieningen sneller toegenomen dan was voorzien.
-66
N
De kosten voor Wmo begeleiding zijn in 2021 ca. € 66.000 hoger dan geraamd. In de laaste maanden van het jaar is het aantal voorzieningen licht gedaald. We zien wel een correctie van het aantal voorzieningen in de eerste helft van het jaar, doordat arrangementen met terugwerkende kracht zijn toegekend. Hierdoor komen de totale kosten voor begeleiding alsnog hoger uit dan begroot.
-330
N
De uitgaven voor jeugdzorg waren in 2021 € 330.000 hoger dan geraamd. Het aantal jeugdigen dat jeugdhulp nodig heeft en de intensiteit van de in te zetten jeugdhulp is vooraf niet volledig in te schatten in aantallen en bedragen. Jeugdprofessionals kijken samen met het gezin wat zij zelf kunnen (waar nodig met ondersteuning van hun netwerk). Als de zorgvraag te groot en/of te complex is, zal de jeugdprofessional zelf begeleiding bieden, waar nodig met aanvullende specialistische jeugdhulp. In 2021 zien we zien veel PIC (profiel intensiteit combinatie) wijzigingen. Arrangementen worden dan tussentijds opgehoogd naar een zwaarder en daardoor ook duurder arrangement. Reden daarvoor is gewijzigde omstandigheden tijdens de hulp waardoor opschaling nodig was. Mede als gevolg van de coronacrisis hebben kwetsbare jongeren het zwaarder en daardoor ook meer of zwaardere hulp nodig. Daarnaast zien we in enkele intensievere hulpvormen een toename in aantal. Dit betreft de zowel de duurdere laagcomplex vormen als de dure hoogcomplex vormen. 54
Taakveld
Verschil
V/N Toelichting Bij het LTA (landelijk transitie arrangement) zien we juist een afname van de kosten. Dit past in de regiovisie waarbij jeugdhulp zo veel mogelijk door regionale aanbieders wordt geboden en slechts in uitzonderlijke situatie wordt opgeschaald naar landelijk specialistische hulp. Conform de besluitvorming in de Zomernota 2021 is het verschil op LTA (€ 70.000 positief), evenals de verschillen op jeugdzorg plus (€ 17.000 negatief) en hoogcomplex E (€ 17.000 negatief), verrekend met de reserve specifieke onderdelen sociaal domein.
6.81 Geëscaleerde zorg 18+
30
V
De kosten voor de pilot Wijk-GGZ zijn in 2021 lager dan geraamd doordat de pilot later is gestart dan gepland. Daarnaast zijn de regionale kosten voor uitvoering van de WvGGZ lager geweest dan de middelen die we hiervoor van het Rijk ontvangen.
7.1 Volksgezondheid
27
V
In 2021 hoefden er geen AED's te worden vervangen. Er zijn wel AED's aangeschaft voor uitbreiding van het netwerk. Daarbij wordt gekeken naar hoeveel AED's nog op voorraad zijn, welke aanvragen er liggen en naar de aanwezigheid van geschikte locaties. De ontvangen bijdrage van de RAV van € 5.000 voor versterking van het AED-netwerk is ingezet. Verder is voor de opstelling van het Lokale Preventieakkoord een bijdrage aangevraagd en ontvangen van de VNG. Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG) is in 2022 gestart, daar is in 2021 geen uitvoeringsbudget voor nodig geweest. Hierdoor is de inzet van het reguliere budget zeer beperkt geweest.
Verschillen in baten en lasten die betrekking hebben op corona
-60
N
Als gevolg van de coronacrisis zijn gedurende het jaar extra kosten gemaakt. Gemeenten zijn voor deze kosten gecompenseerd door het Rijk. De gemaakte kosten en ontvangen compensatie zijn verrekend met de reserve compensatie coronacrisis. Per saldo is dit budgettair neutraal. Tegenover het nadeel op het programma Zorg, jeugd en participatie staan voordelen op andere programma's. Voor een nadere toelichting op de lasten en ontvangen compensatie wordt verwezen naar de paragraaf Gevolgen coronacrisis.
Directe personele lasten programma Zorg, jeugd en participatie
127
V
Het totale verschil op de personele lasten 2021 bedraagt € 255.000 positief. Als gevolg van de toerekening van de directe personeelslasten aan de verschillende programma's en taakvelden ontstaan op programmaniveau verschillen ten opzichte van de begroting. Tegenover het voordeel van € 127.000 op het programma Zorg, jeugd en participatie staan nadelen op andere programma's. Voor het totaaloverzicht van de personele lasten wordt verwezen naar de paragraaf Bedrijfsvoering.
Overige afwijkingen
-3
N
Totaal
84
V
55
56
Programma Onderwijs, sport en cultuur
1.6.1 Inleiding In Halderberge hebben we aantrekkelijk en goed basis- en voortgezet onderwijs. Ook biedt de gemeente een ruime mogelijkheid tot sporten en bewegen. Er is een groot verenigingsleven dat activiteiten en evenementen organiseert voor haar inwoners en bezoekers. Ook bestaat er een rijk cultureel leven met projecten zoals het religieus erfgoed en de cultuurmaand. De leefbaarheid in de kleine kernen staat onder druk. Binnen dit programma investeren we de komende jaren in de mogelijkheid van het deelnemen aan sport- en culturele activiteiten in kleine kernen. 1.6.2 Doelstellingen Verder ontwikkelen van de brede scholen Per kern wordt in samenwerking met de partners de verdere ontwikkeling vorm gegeven. We streven bij de vorming van integrale kindcentra (IKC) naar een gelijkwaardige samenwerking tussen de betrokken organisaties. Het bieden van aantrekkelijk basis- en voortgezet onderwijs Kinderen uit Halderberge en omgeving kunnen toekomstbestendig basis- en voortgezet onderwijs volgen. In de kernen wordt sport en bewegen mogelijk gemaakt Inwoners kunnen (recreatief) sporten en bewegen. Sportverenigingen gebruiken kwalitatief goede sportvoorzieningen. De voorzieningen worden optimaal gebruikt . De combinatiefunctionaris verbindt sport- en beweegaanbieders met onderwijs, (jeugd)zorg en welzijn.
Behouden, stimuleren en uitdragen van een cultureel aantrekkelijke gemeente Zowel inwoners als bezoekers kunnen zich ontplooien en genieten van het aanbod op het gebied van kunst en cultuur. Dit komt de ontwikkeling, sociale cohesie en leefbaarheid van de gemeente ten goede. Vergroten van de leefbaarheid in kleine kernen In de kleine kernen Bosschenhoofd en Stampersgat staat de leefbaarheid extra onder druk. We onderzoeken samen met inwoners en organisaties hoe we leefbaarheid kunnen vergroten. Onder leefbaarheid in dit thema wordt verstaan goed onderwijsaanbod, behouden van sportverenigingen en een cultureel aanbod. Vanuit de andere thema’s wordt ook een bijdrage geleverd aan de leefbaarheid in Halderberge en de kleine kernen. 1.6.3 Huidig beleid • Beleidsplan sociaal domein “De Kracht van Samen” (2018) • Lokale Meld en Coördinatiefunctie (LMC) • Integraal huisvestingsplan opvang- en onderwijs (2021) • Visiedocument kindcentra in de gemeente Halderberge (2019) • Sportnota Halderberge in beweging (2010) • Kadernotitie buitensportaccommodaties (2017) • Kaders beheer en onderhoud buitensportaccommodaties (2019) • Oriëntatienotitie Het culturele speelveld 2017-2022 • Beleidsnota archeologie ons ongeschreven verleden (2011) • Beleidsnota cultureel erfgoed inspirerend verleden (2011) • Bibliotheekvisie (2017) • Cultuurkompas (2017) • Nota herijking speelvoorzieningen 2015-2018
57
1.6.4 Reguliere werkzaamheden De reguliere werkzaamheden: Leerlingenvervoer, leerplicht, beheer, onderhoud en huisvesting sportaccommodaties, monumentensubsidies, onderwijsachterstanden/voor- en vroegschoolse educatie (VVE), Lokale educatieve agenda, uitvoeringsregeling muziekeducatie en beeldende vorming, ONS West-Brabant, culturele activiteiten (bijv. cultuurmaand), cultuureducatie, de Marktplaats Halderberge, welzijnssubsidies, heemkundekringen en musea, kunst. 1.6.5 Beleidsindicatoren Lokale indicatoren Voor programma 6 zijn geen cijfers beschikbaar, welke één op één aansluiten bij de speerpunten van het collegewerkprogramma. Indien deze alsnog beschikbaar komen, dan zullen deze worden toegevoegd aan de basisset met beleidsindicatoren. BBV-indicatoren De onderstaande verplichte indicatoren vallen onder het programma Onderwijs, sport en cultuur (bron: www.waarstaatjegemeente.nl; d.d. 21 maart 2022). Indicator
2018
Absoluut verzuim1
2019
2020
2021
Halderberge
1,6
4,0
3,2
-
Vergelijkbare gemeenten
1,3
1,8
2,1
-
Halderberge
15,0
15,0
-
-
Vergelijkbare gemeenten
21,0
22,0
-
-
Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie3
Halderberge
1,6%
1,6%
1,4%
-
Vergelijkbare gemeenten
1,5%
1,7%
1,4%
-
Niet-sporters4
Halderberge
-
-
46,4%
-
Vergelijkbare gemeenten
-
-
50,5%
-
Relatief verzuim2
1 Het aantal leerplichtigen dat niet staat ingeschreven op een school, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 5-18 jaar. Bron: DUO Ingrado 2 Het aantal leerplichtigen dat wel staat ingeschreven op een school, maar ongeoorloofd afwezig is, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 5-18 jaar. Bron: DUO Ingrado 3 Het percentage van het totaal aantal leerlingen (12 - 23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat. Bron: DUO Ingrado 4 Het percentage niet-wekelijks sporters t.o.v. bevolking van 19 jaar en ouder. Bevolking van 19 jaar en ouder dat niet minstens één keer per week aan sport doet. Bron: Gezondheidsmonitor volwassen (en ouderen), GGD'en, CBS en RIVM
1.6.6 Wat hebben we bereikt en wat hebben we ervoor gedaan? Doelstelling
Activiteiten 2021
Wat is er bereikt in 2021?
Verder ontwikkelen van de brede Scholen
Zie uitvoeringsprogramma sociaal domein.
Het uitvoeringsplan is gereed en de coördinator kindcentra is gestart per 01-02-2021. De inzet van de coördinator is positief geëvalueerd in december 2021. De inzet van de coördinator wordt voor het jaar 2022 gecontinueerd om alle partijen de benodigde ondersteuning te bieden.
Het bieden van aantrekkelijk basisen voortgezet onderwijs
Zie uitvoeringsprogramma sociaal domein.
Het Integraal Huisvestingsplan opvang- en onderwijshuisvesting (IHP) is op 18 maart 2021 vastgesteld door de raad. De coördinator visie Kindcentra is aan de slag gegaan. Daar waar er vragen waren over het onderwijs zijn deze beantwoord of waar het kon ondersteund.
58
Doelstelling
Activiteiten 2021
Wat is er bereikt in 2021?
In de kernen wordt sport en bewegen mogelijk gemaakt
Inwoners kunnen (recreatief) sporten en bewegen. Sportverenigingen gebruiken kwalitatief goede sportvoorzieningen.
Binnen de door de Rijksoverheid gestelde maatregelen om de bestrijding van COVID‑19 virus tegen te gaan is sporten en bewegen in de buitenruimte mogelijk gemaakt. Verenigingen zijn hierin ondersteund en/of financieel gecompenseerd. Voor het beheer en onderhoud van de accommodaties hebben de verenigingen een onderhoudsbijdrage ontvangen. De accommodaties van de atletiekvereniging in Oudenbosch en de tennisvereniging in Bosschenhoofd zijn gerenoveerd.
Behouden, stimuleren en uitdragen van een cultureel aantrekkelijke gemeente
De combinatiefunctionaris verbindt sport- en beweegaanbieders met onderwijs, (jeugd)zorg en welzijn.
De buurtsportcoaches hebben sport- en bewegingsactiviteiten aangeboden op school en in de wijk.
De Cultuur Loper verbetert de kwaliteit van cultuureducatie.
Op dit moment nemen vijf basisscholen en één school voor voortgezet onderwijs deel aan de Cultuur Loper. Het college heeft besloten om deelname aan de Cultuur Loper te continueren voor de periode 2021-2024.
Om alle kinderen van 6 tot 18 jaar de kans te geven beeldende kunst of muziekonderwijs te volgen kunnen ouders en verzorgers vanuit de subsidieregeling beeldende kunst en muziekonderwijs een bijdrage ontvangen.
In 2021 zijn er 137 muziekonderwijs aanvragen ontvangen en 137 toegekend en voor beeldende kunst zijn er geen aanvragen ontvangen en toegekend.
Culturele initiatieven die een bijdrage leveren aan het stimuleren en uitdragen van een cultureel aantrekkelijke gemeente kunnen een beroep doen op de subsidieregeling ‘Cultuurinitiatieven Halderberge’.
In 2021 zijn drie aanvragen voor een subsidie in het kader van deze subsidieregeling ontvangen en toegekend.
In samenwerking met de werkgroep voor de Cultuurmaand, de jury voor de Cultuurprijzen en de gemeentelijk Monumentencommissie wordt vorm gegeven aan de Open Monumentendag en de Cultuurmaand, waarbij ruimte is voor nieuwe initiatieven met als doel partijen en inwoners met elkaar en alles wat Halderberge op cultureel gebied te bieden heeft, te laten kennis maken, te verbinden en te laten beleven. Het aanbod aan activiteiten is op alle leeftijden gericht en wordt tijdens de Cultuurmaand in de spotlight gezet. Hoogtepunt zijn de uitreiking van de Monumentenprijs en de Cultuurprijzen.
Vanwege corona konden niet alle geplande activiteiten doorgang vinden. In goed overleg met alle betrokkenen kon toch een ‘lightversie’ van de Cultuurmaand en Open Monumentendag worden neergezet met mooie activiteiten zoals de opening bij het Arboretum, de Open Monumenten Klassendag, de uitreiking van de Monumentenprijs aan het Mastboomhuis en de uitreiking van de Cultuurprijzen vakjury en publiek tijdens de afsluitingsavond van de Cultuurmaand. Het monumentenweekend leverde meer den 7.000 bezoekers op.
59
Doelstelling
Vergroten van de leefbaarheid in kleine kernen
Activiteiten 2021
Wat is er bereikt in 2021?
Binnen het project Cultuurcluster Saint Louis worden in overleg met de Broeders van Saint Louis en de Stichting Nederlands Zouavenmuseum afspraken gemaakt over het ontsluiten van de museumcollectie waarbij rekening wordt gehouden met de ontwikkelingen rondom het realiseren van het Cultuurcluster Oudenbosch.
De gemeenteraad heeft begin 2021 besluiten genomen over het project Cultuurcluster Oudenbosch en is hier meerdere malen over geïnformeerd. Het samen gaan van de musea en de collecties gaat niet door in de vorm die ooit voor ogen was. Wel blijven we in gesprek met de musea over de toekomst.
Op basis van de resultaten van de haalbaarheidsstudies naar toekomstbestendige dorpshuisfuncties in Bosschenhoofd en Stampersgat wordt per kern een plan van aanpak en planning opgesteld.
Dorpshuis Stampersgat en Bosschenhoofd Op basis van de resultaten van de haalbaarheidsstudies heeft de gemeenteraad op 14 juli 2021 besloten om voor Stampersgat een ontwerp te gaan uitwerken voor renovatie van dorpshuis De Steiger met sloop/ nieuwbouw van het gezondheidscentrum. Voor Bosschenhoofd is besloten om een ontwerp te maken voor verbouwing van ouderensociëteit De Blokhut naar een dorpshuis. Na het raadsbesluit is voor beide projecten een programma van eisen opgesteld met de huidige en/of beoogde gebruikers als basis voor uitwerking van een ontwerp. Dorpshuis Hoeven In de gemeenteraad van 14 juli 2021 is het ontwerp inclusief aanbouw van het dorpshuis in Hoeven vastgesteld. Op basis van het ontwerp is de planologische procedure opgestart en is de architect gestart met de uitwerking van het definitieve ontwerp. Daarnaast is het jaarrond vleermuisonderzoek afgerond.
1.6.7 Verbonden partijen GR Schoolverzuim en Voortijdig schoolverlaten (RBL) Doel of belang dat wordt behartigd:
De gemeenschappelijke regeling is aangegaan met als doel het behartigen van de belangen van de deelnemende gemeenten op het gebied van de Leerplichtwet 1969 en de Regionale Meld en Coördinatiefunctie.
Beleidsrealisatie: In 2021 heeft het Regionaal Bureau Leerplicht West-Brabant zich bezig gehouden met diverse taken die bijdrage aan de hoofddoelstelling, het terugdringen van schoolverzuim en schooluitval, middels onderstaande werkzaamheden: • Een sluitend regionaal vangnet voor jongeren in een kwetsbare positie Sinds 2021 is een Voortijd Schoolverlater vangnetcoördinator aangesteld (VSVvangnetcoördinator) om met name de casuïstiek rondom jongeren die tussen wal en schip dreigen te vallen te ondersteunen. Door de inzet van een regionale vangnetcoördinator wordt ondersteuning geboden aan leerplichtambtenaren en Regionale Meld en Coördinatiefunctie trajectbegeleiders (RMC-trajectbegeleiders). Zij kunnen bij de vangnetcoördinator terecht op het moment dat zij vastlopen in een casus, gezamenlijk worden de mogelijkheden besproken om de betreffende jongere te ondersteunen. Daarnaast is er een nauwe samenwerking opgezet met het MBO om uitval onder jongeren te voorkomen. Op veel MBO scholen is een RMC-trajectbegeleider nauw betrokken of aanwezig op een school om op deze manier zo snel mogelijk te schakelen. 60
GR Schoolverzuim en Voortijdig schoolverlaten (RBL)
•
•
•
De aanpak van oud-voortijdig schoolverlaters In oktober 2021 is de NEET-aanpak (Not in Education, Employment of Training) gestart. Deze aanpak richt zich op jongeren tussen de 18 en 23 jaar zonder werk, onderwijs of startkwalificatie. Deze jongeren worden actief benaderd met de vraag hoe het gaat en wat het RBL voor hen kan betekenen. De NEET-aanpak is een regionale aanpak en wordt gefaseerd uitgebreid totdat alle 16 gemeenten zijn aangehaakt. Voor Halderberge betekent dit dat onze gemeente halverwege 2022 op de planning staat. Een goede aansluiting van het Voortgezet (VO) en Middelbaar beroepsonderwijs (MBO) Sinds 2021 is er een digitaal volg systeem (VVA – voorziening vroegtijdige aanmelding) gerealiseerd. Dit is een regionale aanpak en richt zich op de jongeren die vanuit het VO overstappen naar MBO. Dit geldt voor jongeren tot 23 jaar die nog geen startkwalificatie hebben. Op deze manier worden de overstappers gevolgd en kan eerder gesignaleerd worden wanneer dit niet goed lijkt te gaan. Een sluitende thuiszittersaanpak Dit punt is een regionaal en jaarlijks terugkerend speerpunt binnen het RBL. In 2021 zijn er geen extra interventies ingezet.
1.6.8 Systematisch toezicht 2021 Monumentenzorg Jaarlijks wordt voor 1 mei de toezichtinformatie monumentenzorg toegestuurd naar de provincie van het daaraan voorafgaande jaar. De provincie heeft hierop als volgt gereageerd: “Wij stellen vast dat de noodzakelijke informatie volledig vóór 1 mei 2021 door uw gemeente is aangeleverd. Samen met een aanzienlijk deel van uw collega-gemeenten behoort u daarmee tot de categorie koplopers in Brabant op het gebied van het tijdig en volledig aanleveren van de wettelijke toezichtinformatie over erfgoed. Daarvoor spreken wij graag onze waardering uit. U geeft daarmee ook een uitstekende invulling aan de voorbeeldfunctie die u heeft richting burgers, bedrijven en andere overheden.”
61
1.6.9 Wat heeft het gekost? Overzicht van baten en lasten programma Onderwijs, sport en cultuur (x € 1.000). Onderwijs, sport en cultuur
Primaire begroting 2021
Begroting 2021 incl. wijziging
Realisatie 2021
Verschil
V/N
4.2 Onderwijshuisvesting
1.243
1.443
1.377
66
V
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
2.326
2.494
2.121
373
V
5.1 Sportbeleid en activering
217
331
221
110
V
5.2 Sportaccommodaties
903
1.024
1.066
-42
N
5.3 Cultuurpresentatie, -productie en -participatie
233
229
204
25
V
5.4 Musea
75
110
50
60
V
5.5 Cultureel erfgoed
78
90
81
9
V
5.6 Media
508
510
508
1
V
5.584
6.230
5.629
601
V
10
20
23
3
V
1.040
1.210
943
-267
N
5.1 Sportbeleid en activering
15
95
39
-56
N
5.2 Sportaccommodaties
110
96
198
102
V
5.3 Cultuurpresentatie, -productie en -participatie
14
14
17
2
V
5.4 Musea
22
0
0
0
5.5 Cultureel erfgoed
0
0
0
0
5.6 Media
1
1
1
0
Totaal baten
1.213
1.437
1.220
-216
N
Saldo van baten en lasten
-4.371
-4.793
-4.409
385
V
0.10 Toevoegingen aan reserves
0
253
253
0
0.10 Onttrekkingen aan reserves
20
409
254
-154
N
Totaal mutaties reserves
20
155
1
-154
N
-4.351
-4.638
-4.408
230
V
Lasten per taakveld
Totaal lasten
Baten per taakveld 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
Mutaties reserves
Resultaat
62
1.6.10 Verschillenanalyse Toelichting belangrijkste verschillen begroting (incl. wijziging) en realisatie programma Onderwijs, sport en cultuur (x € 1.000). Taakveld
Verschil
V/N Toelichting
4.2 Onderwijshuisvesting
28
V
De gemeente is eigenaar van de gymzaal ’t Bossche Hart en Sterrenschool De Schittering maakt gebruik van een buitengymzaal. Beiden scholen kwamen hierdoor niet in aanmerking voor de klokuurvergoeding.
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
43
V
De kosten voor het leerlingenvervoer zijn in 2021 ca. € 43.000 lager dan geraamd. In de loop van 2021 zijn er minder nieuwe leerlingen bijgekomen in het leerlingenvervoer. Daarnaast zijn er minder vervoersbewegingen geweest vanwege corona, waardoor er minder kosten zijn gemaakt.
57
V
Het coronavirus heeft net zoals in 2020 het afgelopen jaar impact gehad op de instroom van het aantal peuters. Vanwege de sluitingen van de peuterspeelzalen en de coronamaatregelen zijn er minder peuters ingestroomd en geen pilots gestart. Daardoor is minder uitgegeven dan verwacht.
5.1 Sportbeleid en activering
31
V
De gemeente heeft met het sluiten van het Lokaal Sportakkoord een uitvoeringsbudget van het ministerie van VWS ontvangen. Dit budget is in 2021 ingezet voor sport- en bewegingsinitiatieven. Hierdoor is de inzet van het reguliere budget zeer beperkt geweest.
5.3 Cultuurpresentatie, -productie en participatie
15
V
Helaas hebben als gevolg van de corona-crisis in het schooljaar 2020 – 2021 niet alle activiteiten in het kader van de regeling cultureel educatieve activiteiten plaats kunnen vinden. De basisscholen hebben de hiervoor ontvangen subsidie daarom gedeeltelijk terugbetaald.
Verschillen in baten en lasten die betrekking hebben op corona
54
V
Als gevolg van de coronacrisis zijn gedurende het jaar extra kosten gemaakt. Gemeenten zijn voor deze kosten gecompenseerd door het Rijk. De gemaakte kosten en ontvangen compensatie zijn verrekend met de reserve compensatie coronacrisis. Per saldo is dit budgettair neutraal. Tegenover het voordeel op het programma Onderwijs, sport en cultuur staan nadelen op andere programma's. Voor een nadere toelichting op de lasten en ontvangen compensatie wordt verwezen naar de paragraaf Gevolgen coronacrisis.
Directe personele lasten programma Onderwijs en jeugd
5
V
Het totale verschil op de personele lasten 2021 bedraagt € 255.000 positief. Als gevolg van de toerekening van de directe personeelslasten aan de verschillende programma's en taakvelden ontstaan op programmaniveau verschillen ten opzichte van de begroting. Tegenover het voordeel van € 5.000 op het programma Onderwijs en jeugd staan nadelen op andere programma's. Voor het totaaloverzicht van de personele lasten wordt verwezen naar de paragraaf Bedrijfsvoering.
Overige afwijkingen
-3
N
230
V
Totaal
63
64
Algemene dekkingsmiddelen
1.7.1 Inleiding De gemeente Halderberge heeft in beginsel een stabiele financiële basis, al was in 2021 een extra verhoging van de tarieven voor de onroerendezaakbelasting nodig om dat zo te houden. Het eigen vermogen van de gemeente schommelt de laatste jaren, maar is groot genoeg om de risico’s die de gemeente loopt op te vangen. Dit willen we allemaal graag zo houden. Het collegeprogramma is ambitieus. Enerzijds door de ambitie om veel zaken te realiseren, maar anderzijds ook om de financiële positie van de gemeente goed te houden. Met name door het financieel omvangrijke investeringsplan staat de solvabiliteit onder druk en zijn de schulden toegenomen. In dit hoofdstuk treft u de algemene financiële doelstellingen uit het collegeprogramma aan en wat er in 2021 is bereikt. 1.7.2 Doelstellingen Een sluitende begroting voor nu en in de toekomst Onze gewenste doelen sluiten aan op de financiële mogelijkheden. Hierbij houden we rekening met structurele en incidentele lasten. Structurele lasten worden gedekt met structurele baten. Een betere vermogenspositie De financiële kengetallen die een beeld geven van de vermogenspositie worden verbeterd. De solvabiliteit bedraagt minimaal 20%. Op de langere termijn sturen we op een netto schuldquote (zowel met als zonder correctie van verstrekte leningen) onder de 90%.
De stijging van de lasten voor inwoners en bedrijven blijft beperkt De verhoging van de onroerendezaakbelasting blijft beperkt tot maximaal het inflatiepercentage. De rioolheffing en de afvalstoffenheffing blijven kostendekkend. Het weerstandsvermogen blijft goed Het weerstandsvermogen (de verhouding tussen de risico’s die de gemeente loopt en de middelen die beschikbaar zijn om die op te vangen) is goed. Dit houden we in ieder geval op de status “goed”. We houden een goede financiële basis en blijven realistisch Een gezond en solide financieel beleid is een belangrijke pijler voor de gemeente. Het huidige beleid wordt minimaal in stand gehouden en daar waar nodig verder aangescherpt. In control blijven op de financiën en een heldere communicatie naar alle partijen Om goed te kunnen sturen is een stabiele financiële organisatie nodig met genoeg eigen controles. Niet alleen de eigen organisatie, maar ook externe partijen zoals de accountant en de Belastingdienst kunnen daar op vertrouwen. Door samenwerking en uniformering met de De6 gemeenten vergroten we de stabiliteit. Communicatie over de financiën naar alle partijen vindt op een heldere wijze plaats. 1.7.3 Huidig beleid • De financiële verordening ex art. 212. Gemeentewet • Het Treasurystatuut
65
1.7.4 Reguliere werkzaamheden De reguliere werkzaamheden bestaan uit: het vastleggen van alle financiële handelingen in de financiële administratie, het adviseren over en toetsen van voorstellen aan het college en de raad op financiële haalbaarheid en de juiste inzet van de benodigde en beschikbare middelen. Via de bestuursrapportages en andere documenten uit de Planning & Control cyclus wordt gerapporteerd over de begroting, de voortgang, welke doelen we hebben gehaald en welke middelen daarvoor ingezet zijn. 1.7.5 Beleidsindicatoren Lokale beleidsindicatoren Conform de regelgeving BBV worden de verplichte indicatoren in diverse paragrafen van de P&C documenten opgenomen. BBV-indicatoren Voor het programma Bestuur en burgerzaken zijn in het BBV geen verplichte beleidsindicatoren opgenomen. 1.7.6 Wat hebben we bereikt en wat hebben we er voor gedaan? Doelstelling
Activiteiten 2021
Wat is er bereikt in 2021?
Een sluitende begroting voor nu en in de toekomst
Doorgaan op de huidige weg
Zowel de begroting 2021 als 2022 zijn structureel sluitend.
Streven naar handhaving van het repressief toezicht door de toezichthouder (de provincie Noord-Brabant).
De provincie Noord-Brabant heeft het repressief toezicht bevestigd.
Structurele lasten dekken met structurele baten
Zie hierboven.
Tweemaal de voortgang van de financiële kengetallen controleren (begroting en jaarrekening).
Zowel in de begroting als de jaarrekening zijn de financiële kengetallen opgenomen. De ontwikkeling van de kengetallen treft u aan in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing
Daar waar mogelijk de solvabiliteit en de schuldquote verbeteren door het verminderen van de schulden (met name de vaste schulden) en het vergroten van het eigen vermogen
Het verminderen van de schulden was in 2021 door het omvangrijke investeringsprogramma helaas niet mogelijk. Wel zijn diverse positieve resultaten toegevoegd aan het eigen vermogen. Zie hieronder bij het weerstansvermogen.
Op grond van het collegeprogramma zou de stijging van de onroerendezaakbelasting maximaal het inflatiepercentage mogen zijn. Voor het jaar 2021 is wel een extra verhoging van de tarieven voor de onroerendezaakbelasting voorgesteld als onderdeel van de ombuigingsvoorstellen.
Het voorstel voor de extra verhoging is aangenomen. Dankzij een daling van de rioolheffing en een beperkte stijging van de afvalstoffenheffing bleef de stijging van de lasten beperkt. Zie verder de paragraaf over de lokale heffingen.
De rioolheffing en de afvalstoffenheffing dekken volledig de kosten.
De rioolheffing en afvalstoffenheffing waren in 2021 op begrotingsbasis kostendekkend.
Een betere vermogenspositie
De stijging van de lasten voor inwoners en bedrijven blijft beperkt
66
Doelstelling
Activiteiten 2021
Het Versterken van het weerstandsvermogen weerstandsvermogen door: blijft goed • het toevoegen van het positieve resultaat van de jaarrekening 2020 aan het eigen vermogen
We houden een goede financiële basis en blijven realistisch
In control blijven op de financiën en een heldere communicatie naar alle partijen
Wat is er bereikt in 2021?
Het resultaat over 2020 was helaas niet voldoende om alle jaaroverschrijdende uitgaven op te vangen. In plaats van het toevoegen van het restant van het resultaat aan de algemene reserve moest er een bedrag van ca. € 148.000 worden onttrokken.
•
het toevoegen van een eventueel positief resultaat van de ontwikkeling van industrieterrein Borchwerf II aan het eigen vermogen
In de loop van 2021 kon er een uitgestelde winstuitkering (+ rente) van € 1.525.000 toegevoegd worden aan het eigen vermogen. Eind 2021 is nog € 840.000 aan winstuitkeringen van Borchwerf 2 ontvangen. Dit bedrag is meegenomen in de resultaatbestemming van de jaarrekening.
•
het toevoegen van andere incidentele grote positieve resultaten aan het eigen vermogen
De positieve saldo’s van de zomernota 2021 en de slotwijziging zijn toegevoegd aan de algemene reserve.
Vanuit de adviserende en toetsende rol de uitgangspunten van het financiële beleid bewaken, zoals vastgelegd in centrale en lokale wet- en regelgeving.
Dit is in 2021 gedaan zoals aangegeven.
Financiële middelen goed ramen en deze pas gebruiken als ze zeker zijn.
Dit is in 2021 gedaan zoals aangegeven.
Presentatie van de begroting en de jaarrekening door middel van Tangelo via de website van de gemeente.
In 2021 zijn alle grote financiële bestuursrapportages gemaakt met Tangelo.
Verder vorm geven aan de fiscale inrichting en beheersing van de financiën van de gemeente en dit afstemmen met de Belastingdienst.
In 2021 heeft het jaarlijks bedrijfsgesprek met de Belastingdienst plaatsgevonden waarin fiscaal relevante ontwikkelingen in de gemeente zijn toegelicht. Het opzetten van een fiscale interne controle moet in 2022 nog verder vorm krijgen.
1.7.7 Algemene dekkingsmiddelen De gemeente heeft een aantal algemene dekkingsmiddelen die de gemeente naar eigen inzicht mag aanwenden. Deze inkomsten zijn voor een belangrijk deel niet beïnvloedbaar. Daarbij kan worden gedacht aan de uitkeringen uit het gemeentefonds. Voor een deel kan de gemeente de omvang zelf bepalen. Dit gedeelte wordt afgebakend door het eigen belastinggebied. De gemeentelijke belastingen kennen in tegenstelling tot de retributies, zoals het rioolrecht en de afvalstoffenheffing, geen vooraf bepaald bestedingsdoel. In de Gemeentewet is vastgelegd welke belastingen een gemeente mag heffen. Hieronder zijn in een overzicht de algemene dekkingsmiddelen (bedragen x € 1.000) van de gemeente Halderberge opgenomen.
67
Algemene dekkingsmiddelen
Realisatie 2021
Onroerende zaakbelastingen
7.528
Uitkeringen gemeentefonds
49.758
Treasury/dividend
2.581
Totaal algemene dekkingsmiddelen
59.867
Hieronder worden de verschillende onderdelen verder toegelicht. 1. Onroerende zaakbelasting De gerealiseerde opbrengst van de onroerende zaakbelastingen bedraagt voor 2021 € 7.528.000. Voor een verdere toelichting wordt verwezen naar de paragraaf lokale heffingen. 2. Uitkeringen Gemeentefonds Onder de uitkeringen uit het Gemeentefonds vallen de algemene uitkering, de decentralisatie-uitkeringen en de integratie-uitkeringen (op het gebied van het sociaal domein en inburgering). Omdat de uitkeringen uit het Gemeentefonds (en dan met name de algemene uitkering) veelal in een later jaar definitief worden vastgesteld dan waarop ze betrekking hebben, worden er in de gemeentelijke administratie en de P&C-documenten van een bepaald boekjaar (lees: 2021) ook de wijzigingen van de uitkeringen uit voorgaande jaren verantwoord. Normeringsmethodiek Met ingang van 2018 is de omvang van het Gemeentefonds gekoppeld aan de totale rijksbegroting (met uitzondering van enkele posten, zoals het Gemeentefonds zelf en het macrobudget BUIG) en dus niet meer aan een deel van de rijksbegroting (de zogeheten netto gecorrigeerde rijksuitgaven). Deze koppeling aan de accresrelevante rijksuitgaven, ook wel trap op trap af systematiek of normeringssystematiek genoemd, houdt in dat de omvang van het Gemeentefonds meebeweegt met de (accresrelevante) rijksuitgaven..
Naar aanleiding van de uitbraak van het coronavirus en de daarmee verband houdende contactbeperkende maatregelen heeft het kabinet, in overleg met de VNG, in het voorjaar van 2020 besloten om het accres (mutatie van de omvang) van de algemene uitkering uit het Gemeentefonds voor de jaren 2020 en 2021 te bevriezen op basis van de stand van de Voorjaarsnota 2020 van het Rijk. Dit betekent dat de stand van de meicirculaire 2020 voor wat betreft de omvang van het Gemeentefonds voor de jaren 2020 en 2021 vaststaat. Er vindt geen nacalculatie meer plaats op basis van de gerealiseerde (accresrelevante) rijksuitgaven over deze jaren. Voor de jaren 2020 en 2021 is dan ook de door onszelf gecreëerde behoedzaamheidsreserve van € 200.000 komen te vervallen. Verdeelsystematiek De middelen van de algemene uitkering worden via een systeem van verdeelmaatstaven over de gemeenten verdeeld. Het uitgangspunt van het huidige verdeelsysteem is dat elke gemeente in staat wordt gesteld om een gelijkwaardig voorzieningenniveau te realiseren bij een gelijke belastingdruk (het zogeheten derde aspiratieniveau).
Nieuw verdeelmodel Omdat het huidige verdeelsysteem niet meer goed aansluit bij de gemeentelijke uitgaven en er, ook vanuit de gemeente, de wens is het verdeelsysteem eenvoudiger, beter uitlegbaar te maken is er in opdracht van de beheerders van het Gemeentefonds onderzoek gedaan naar een nieuw verdeelmodel. In de eerste helft van 2021 hebben de beheerders van het Gemeentefonds een concept voorstel voor een nieuwe verdeling van de algemene uitkering opgesteld. Dit voorstel oogstte echter veel kritiek vanuit groepen gemeenten (die er in het concept voorstel op achteruit gingen), de Raad voor het Openbaar Bestuur (hierna: ROB) en de VNG. Vervolgens is er medio 2021 een nieuw verdeelvoorstel gepresenteerd, dat vervolgens later nog geactualiseerd is met actuelere basisgegevens (2019). Op het geactualiseerde, aangepaste voorstel heeft de ROB zich wederom kritisch uitgelaten (met name over het onderdeel sociaal domein) evenals de VNG. Mogelijk wordt het geactualiseerde verdeelvoorstel nog op een aantal onderdelen aangepast. De nieuwe verdeling van de algemene uitkering zal naar verwachting op zijn vroegst in het jaar 2023 worden ingevoerd. De gemeente Halderberge gaat er op basis van de laatste informatie op achteruit (ca. -/- € 16 á -/- € 19 per inwoner).
Zoals gebruikelijk geldt er een overgangsperiode waarbij het nadeel of voordeel voor een gemeente maximaal € 15 per inwoner per jaar bedraagt. Ook is het voorstel om het nadeel of voordeel te maximeren op € 60 per inwoner.
68
Verschillen raming en realisatie uitkeringen Gemeentefonds In de Slotwijziging 2021 is de raming van het Gemeentefonds voor de laatste keer in 2021 bijgesteld. Dit is ook het laatste bijstelmoment voor de begroting. In de Jaarrekening 2021 geven wij u een actueel overzicht van de (verwachte) uitkeringen uit het Gemeentefonds over het jaar 2021 en de jaren daarvoor. De mutaties ten opzichte van de stand van de Slotwijziging 2021 worden in deze jaarrekening toegelicht. Deze mutaties zijn het gevolg van de decembercirculaire 2021 en de laatste specificaties van de algemene uitkering over 2021 en voorgaande jaren. Voor een uitgebreide toelichting van de begrotingsmutaties tot en met de Slotwijziging 2021 verwijzen wij u naar de Zomernota 2021, de Najaarsnota 2021 en de Slotwijziging 2021. In onderstaande tabel treft u voor de diverse uitkeringen uit het gemeentefonds over 2021 en voorgaande jaren een overzicht aan van de oorspronkelijke ramingen in de begroting 2021, de begrotingsmutaties of -wijzigingen gedurende het jaar 2021 tot en met de Slotwijziging 2021, de mutaties ten opzichte van de Slotwijziging 2021 en de laatste stand van de ramingen (bedragen x € 1.000). Uitkeringen gemeentefonds
Algemene uitkering 2021
Begroting 2021
Mutaties Mutatie Stand t/m Jaarrekening Jaarrekening Slotwijziging 2021 2021 2021
40.445
2.443
418
43.306
479
192
30
701
5.558
12
138
5.708
Algemene uitkering 2020
0
21
0
21
Algemene uitkering 2019
0
-20
42
22
Algemene uitkering 2018
0
0
0
0
46.482
2.649
627
49.758
Decentralisatie-uitkeringen 2021 Integratie-uitkeringen 2021
Totaal uitkeringen gemeentefonds
Algemene uitkering 2021 De algemene uitkering over 2021 komt ten opzichte van de raming in de Slotwijziging 2021, per saldo, afgerond € 418.000 hoger uit (derde kolom bovenstaande tabel). Hiervan heeft afgerond € 138.000 betrekking op het aanvullende compensatiepakket medeoverheden corona dat in de decembercirculaire 2021 bekend is gemaakt. Het kabinet heeft eind vorig jaar besloten om aan gemeenten via de algemene uitkering extra middelen beschikbaar te stellen voor het in stand houden van de lokale en regionale culturele sector en de meerkosten en inhaalzorg sociaal domein (Wmo en jeugdzorg). Via het verdeelsysteem worden deze extra rijksmiddelen verdeeld over de gemeenten. In reactie op het rapport Ongekend onrecht van de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag (hierna: POK) heeft het kabinet tot en met 2027 € 150 miljoen per jaar beschikbaar gesteld voor het verbeteren van de dienstverlening van gemeenten voor alle mensen. Hiervan wordt voor het jaar 2021 € 124 miljoen beschikbaar gesteld via het gemeentefonds, waarvan € 109 miljoen via de algemene uitkering en € 15 miljoen via twee decentralisatieuitkeringen (zie ook blz. 7 – 9 decembercirculaire 2021). Voor de gemeente Halderberge resulteert dit voor het jaar 2021 een hogere algemene uitkering van ca. € 150.000 (een deel hiervan heeft een incidenteel karakter).
Het Rijk heeft in de decembercirculaire ook extra, eenmalige rijksmiddelen aan het Gemeentefonds toegevoegd ter voorbereiding op de inwerkingtreding van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen en het aflopen van de subsidieregeling continuïteit cruciale jeugdzorg. In totaal gaat het om zo’n € 28,9 miljoen (voor Halderberge gaat het om een eenmalig bedrag voor het jaar 2021 van ca. € 44.000). Daar staat tegenover dat er in decembercirculaire 2021 ook middelen zijn onttrokken aan de algemene uitkering (Digid, BSN e.d.); voor Halderberge gaat het om een bedrag van ca. -/- € 12.000. In de decembercirculaire 2021 hebben de beheerders van het gemeentefonds meegedeeld dat de uitkeringsfactor (vermenigvuldigingsfactor) over 2021 met één punt opwaarts is bijgesteld. Deze stijging is het gevolg van het vervallen van de zogeheten verdeelreserve. Voor de gemeente Halderberge resulteert deze opwaartse bijstelling van de uitkeringsfactor in een hogere algemene uitkering van afgerond € 28.000. 69
Tot slot zijn in de laatste specificaties van de algemene uitkering van het ministerie van BZK, die in de laatste twee maanden van 2021 zijn verschenen, de aantallen eenheden van een aantal verdeelmaatstaven (bebouwingsmaatstaven, inkomstenmaatstaven en bijstandontvangers) geactualiseerd. Deze actualisatie heeft voor onze gemeente geresulteerd in een, per saldo, hogere algemene uitkering van afgerond € 70.000. Mutaties decentralisatie- en integratie-uitkeringen 2021 In de decembercirculaire 2021 zijn er extra rijksmiddelen beschikbaar gesteld ter compensatie van de exploitatieverliezen van de sociale werkbedrijven a.g.v. de contactbeperkende maatregelen (corona). Deze rijksmiddelen zijn toegevoegd aan de integratie-uitkering Participatiewet. De gemeente Halderberge heeft zo’n € 121.000 van het Rijk ontvangen, die rechtstreeks doorgesluisd zijn naar de WVS. Daarnaast heeft de gemeente Halderberge een bedrag van € 27.000 ontvangen aan aanvullende compensatie voor de gederfde toeristenbelasting c.a. over 2020 via een decentralisatieuitkering. Voor inburgeraars die hun lening voor de inburgering (vrijwel) volledig hebben uitgeput, maar nog steeds inburgeringsplichtig zijn heeft Rijk in overleg met de VNG extra rijksmiddelen via een afzonderlijke decentralisatieuitkering beschikbaar gesteld. In totaal is ca.
€ 3,4 miljoen voor het jaar 2021 beschikbaar gesteld; Halderberge ontvangt hiervoor in 2021 ca. € 3.000. Tot slot heeft het Rijk extra rijksmiddelen aan gemeenten beschikbaar gesteld voor de informatievoorziening in voorbereiding op het nieuwe inburgeringstelsel. Deze rijksmiddelen zijn toegevoegd aan de integratie-uitkering inburgering (ca. € 17.000 voor onze gemeente). Mutaties algemene uitkeringen voorgaande jaren De beheerders van het Gemeentefonds melden in de decembercirculaire 2021 dat de uitkeringsfactor voor de algemene uitkering 2019 opwaarts bijgesteld wordt met 1,6 punt. De uitkeringsfactor voor het jaar 2019 staat daarmee nu definitief vast. De mutatie wordt veroorzaakt door nieuwe gegevens over de WOZ-capaciteit (inkomstenmaatstaven). Voor de gemeente Halderberge resulteert deze opwaartse bijstelling van de uitkeringsfactor in een hogere algemene uitkering 2019 van afgerond € 42.000. Rijksmiddelen corona Gemeentefonds Hieronder treft u een totaal overzicht aan van de extra middelen (bedragen x € 1.000) die het Rijk aan onze gemeente beschikbaar heeft gesteld ter compensatie van de financiële gevolgen verbonden aan corona voor het jaar 2021. Het overgrote deel van deze extra rijksmiddelen heeft een eenmalig karakter. Totaal extra rijksmiddelen compensatie corona Gemeentefonds 2021 Algemene uitkering
916
Algemene uitkering voorgaande jaren
27
Decentralisatie-uitkeringen
169
Integratie-uitkering (Participatiewet, onderdeel WsW)
121
Totaal
1.233
3. Treasury/dividend De gemeente Halderberge bezit aandelen in enkele ondernemingen waar (bij een positief resultaat) een dividenduitkering van wordt genoten. Ieder jaar wordt het dividend verantwoord waartoe de Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AVA) in dat jaar heeft besloten. Over het algemeen is dat het dividend over het voorgaande jaar. De verschuldigde dividendbelasting wordt in eerste instantie door de betreffende onderneming ingehouden, maar de gemeente Halderberge kan deze terugvorderen van de Belastingdienst. Dat is in alle gevallen ook zo gebeurd. In 2021 is dividend ontvangen van de volgende deelnemingen: • BNG Bank NV: De AVA van de BNG heeft in 2021 besloten tot uitkering van het eerder toegekende dividend over 2019 en van het toegekende dividend over 2020. In december 2020 heeft de Europese Centrale Bank (ECB) de banken aanbevolen om tot 30 september 2021 af te zien van dividend of deze te beperken. Voor een dividenduitkering in de periode tot 30 september 2021 golden strikte voorwaarden: deze mocht maximaal 15% van de winst over 2019 zijn. Daardoor kon door de BNG bank op 19 maart 2021 toch een deel van het dividend over 2019 worden uitgekeerd. Na het vervallen van de restricties is op 4 oktober 2021 de rest van het toegekende dividend over 2019 uitgekeerd. 70
•
• •
Dit dividend bedroeg in totaal € 55.275 en was al als opbrengst in 2020 verantwoord. Tevens is toen ook het toegekende dividend over 2020 uitgekeerd. Dat bedroeg € 78.778 (€ 1,81 per aandeel). Vorig jaar was dat € 55.275 (€ 1,27 per aandeel). Saver NV: De AVA van Saver heeft in 2021 besloten tot een dividenduitkering van € 98.820 (€ 109,80 per aandeel). Vorig jaar was dat € 65.430 (€ 72,70 per aandeel). Tevens is in 2021 het tweede en laatste deel ontvangen van het extra dividend over 2018. Dit betrof inclusief dividendbelasting € 109.209. Het extra dividend was al als opbrengst verantwoord in 2020. Halderberge Borchwerf 2 BV: De AVA heeft op 13 september 2021 en op 24 december 2021 besloten tot een dividenduitkering van resp. € 1.525.000 en € 640.000. Het laatste dividend was niet geraamd en kon derhalve ook niet in de slotwijziging worden meegenomen. Borchwerf 2 BV: De AVA heeft op 2 november 2021 besloten tot een dividenduitkering van € 200.000. Dit dividend was niet geraamd en kon derhalve ook niet meer in de slotwijziging worden meegenomen.
Een toelichting op het onderdeel Treasury treft u aan in de paragraaf Financiering. 1.7.8 Verbonden partijen Gemeenschappelijke regeling Belastingsamenwerking West-Brabant (BWB) Doel of belang dat wordt behartigd:
De BWB verzorgt de heffing en de inning van de belastingen voor de gemeenten, Bergen op Zoom, Breda, Etten-Leur, Halderberge, Oosterhout, Roosendaal, Woensdrecht, Dongen, Moerdijk, Zundert, Rucphen en het waterschap Brabantse Delta. Voor de gemeenten wordt ook de uitvoering van de Wet onroerende zaken verzorgd. De GR BWB biedt de mogelijkheid tot de uitvoering van de Wet basisregistraties adressen en gebouwen (hierna BAG). Voor de gemeente Moerdijk wordt de BAG uitgevoerd.
Beleidsrealisatie: In de begroting waren geen nieuwe beleidsvoornemens opgenomen. Wel volgt de BWB nauwgezet de landelijke ontwikkelingen die van invloed kunnen zijn op de werkzaamheden van de BWB, zoals de verruiming en/of verschuiving van de lokale belastingen en de komst van de Omgevingswet.
BNG Bank N.V. (BNG) Doel of belang dat wordt behartigd:
BNG Bank N.V. is de bank van en voor overheden en instellingen voor maatschappelijk belang. Met gespecialiseerde financiële dienstverlening draagt de BNG bij aan zo laag mogelijke kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Daarmee is de bank essentieel voor de publieke taak.
Beleidsrealisatie: Bij het opstellen van dit jaarverslag was het jaarverslag van de BNG nog niet gepubliceerd. Wij verwijzen u voor de beleidsrealisatie derhalve naar de nog te verschijnen publicaties van de BNG.
71
1.7.9 Wat heeft het gekost? Algemene dekkingsmiddelen
Primaire begroting 2021
Begroting 2021 incl. wijziging
Realisatie 2021
Verschil
V/N
0.5 Treasury
136
136
49
87
V
0.61 OZB woningen
335
356
353
3
V
0.62 OZB niet-woningen
43
43
43
0
0.64 Belastingen overig
60
60
27
33
0.7 Algemene uitk. en overige uitk. gemeentefonds
0
0
0
0
0.8 Overige baten en lasten
75
-21
26
-47
0.9 Vennootschapsbelasting (VpB)
0
53
53
0
0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten
22
0
0
0
Totaal lasten
670
627
551
76
V
233
1.764
2.630
866
V
0.61 OZB woningen
3.828
3.881
3.887
6
V
0.62 OZB niet-woningen
3.533
3.554
3.641
88
V
0.64 Belastingen overig
68
68
58
-10
N
46.482
49.131
49.758
627
V
0.8 Overige baten en lasten
0
53
53
0
V
0.9 Vennootschapsbelasting (VpB)
0
0
0
0
0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten
0
0
0
0
Totaal baten
54.144
58.451
60.028
1.577
V
Saldo van baten en lasten
53.474
57.824
59.477
1.653
V
Lasten per taakveld
V
N
Baten per taakveld 0.5 Treasury
0.7 Algemene uitk. en overige uitk. gemeentefonds
72
Algemene dekkingsmiddelen
Primaire begroting 2021
Begroting 2021 incl. wijziging
Realisatie 2021
Verschil
V/N
0.10 Toevoegingen aan reserves
0
2.579
3.772
-1.193
N
0.10 Onttrekkingen aan reserves
45
167
212
45
V
Totaal mutaties reserves
45
-2.412
-3.560
-1.148
N
53.519
55.413
55.917
505
V
Mutaties reserves
Resultaat 1.7.10 Verschillenanalyse Taakveld
Verschil
V/N Toelichting
0.61 OZB woningen 0.62 OZB nietwoningen
94
V
Het is gebruikelijk dat tussen begroting en werkelijkheid verschillen optreden. Bij het opstellen van de begroting wordt zo goed mogelijk rekening gehouden met de factoren die van invloed zijn op de OZB opbrengst, zoals de waarde van de onroerende zaken, verwachte leegstand, verbouwingen en nieuwbouw. Deze zaken kunnen in werkelijkheid anders zijn. U kunt hierbij denken aan een waardeontwikkeling die hoger of lager is dan gemiddeld, verschillen in leegstand, ingediende bezwaren tegen de waarde en vertraging in de bouw of verbouw. Het verschil bij de belasting voor de eigenaren is klein en behoeft geen nadere toelichting. Het (positieve) verschil bij de gebruikersbelasting voor niet-woningen is met ca. 6,3% groter. Het verschil wordt veroorzaakt door twee zaken. Bij de eindejaarsverantwoording 2020 werd door de BWB aangegeven dat in 2021 nog (negatieve) correcties op de opgelegde belasting over de belastingjaren 2020 en daarvoor zouden gaan plaatsvinden voor ca. € 54.000. In werkelijkheid is sprake van een extra opbrengst van ca. € 9.500. Dit veroorzaakt een positief verschil in de belastingopbrengst van € 63.500. Daarnaast was de werkelijke opbrengst over 2021 ook ca. € 29.000 hoger dan geraamd. De eerder genoemde oorzaken spelen hier vanzelfsprekend een rol, maar bij de gebruikersbelasting is met name een lagere leegstand de oorzaak van de extra opbrengst.
0.64 Belastingen overig
33
V
In de Begroting 2021 is een raming van € 60.000 opgenomen voor toevoeging aan de voorziening voor dubieuze debiteuren. Op basis van de openstaande vorderingen en de opgelegde aanslagen in 2021 heeft de Belastingsamenwerking West-Brabant de noodzakelijke hoogte van de voorzieining dubieuze debiteuren belastingen vastgesteld op € 184.000. Na alle mutaties in 2021 bedroeg het restant saldo € 157.000. Dit betekent een benodigde dotatie aan de voorziening van € 27.000.
73
Taakveld
Verschil
V/N Toelichting
0.7 Algemene uitk. en overige uitk. gemeentefonds
341
V
Ten opzichte van de raming in de Slotwijziging 2021 zijn de uitkeringen uit het gemeentefonds ca. € 627.000 hoger uitgevallen. Dit verschil bestaat uit een positieve bijstelling van de uitkeringen over 2019 (ca. € 42.000) en 2021 (ca. € 586.000). Hiervan heeft ca. € 286.000 betrekking op het compensatiepakket medeoverheden corona dat in de decembercirculaire 2021 bekend is gemaakt. Bij het onderdeel uitkeringen gemeentefonds in het hoofdstuk Algemene dekkingsmiddelen zijn de verschillen in de uitkeringen uit het gemeentefonds uitgebreid toegelicht.
0.8 Overige baten en lasten
-25
N
Jaarlijks wordt in de begroting een stelpost onderuitputting kapitaallasten van € 25.000 opgenomen. Hiermee wordt ingecalculeerd dat de totale kapitaallasten in een jaar lager zijn dan geraamd omdat investeringen later worden gedaan dan verwacht. In 2021 was dit met name het geval bij wegreconstructies. Tegenover het nadeel op de Algemene dekkingsmiddelen staan dan ook voordelen op (met name) het programma Openbare ruimte en op de Overhead. Zie ook de toelichting bij de betreffende programma's en de bijlage Overzicht investeringen.
-26
N
Op basis van de openstaande vorderingen is de noodzakelijke hoogte van de voorzieining dubieuze debiteuren vastgesteld op € 38.000. Na alle mutaties in 2021 bedroeg het restant saldo € 12.000. Dit betekent een benodigde dotatie aan de voorziening van € 26.000.
Verschillen in baten en lasten die betrekking hebben op corona
84
V
Als gevolg van de coronacrisis zijn gedurende het jaar extra kosten gemaakt. Gemeenten zijn voor deze kosten gecompenseerd door het Rijk. De gemaakte kosten en ontvangen compensatie zijn verrekend met de reserve compensatie coronacrisis. Per saldo is dit budgettair neutraal. Tegenover het vooradeel op de Algemene dekkingsmiddelen staan nadelen op andere programma's. Voor een nadere toelichting op de lasten en ontvangen compensatie wordt verwezen naar de paragraaf Gevolgen coronacrisis.
Overige afwijkingen
4
V
505
V
Totaal
74
Overhead
1.8.1 Inleiding Eén van de wijzigingen in het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) heeft betrekking op overhead. Vanaf 1 januari 2017 geldt er een algemene definitie van overhead. De definitie luidt: alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Uitgangspunt van deze definitie is dat kosten zoveel mogelijk moeten worden toegerekend aan het primaire proces. Kosten die niet kunnen worden toegerekend, moeten worden verantwoord op een apart taakveld en worden niet meer verdeeld op basis van allerlei verdelingsprincipes (fte, m2, aantal werkplekken, etc.). In de notitie worden de diverse onderdelen van de overhead toegelicht, waardoor duidelijkheid is ontstaan over de kosten die wel en die niet tot de overhead gerekend moeten worden. Wij sluiten aan bij de notitie en de definitie die de commissie BBV hiervoor heeft opgesteld. Het gevolg van deze wijziging is dat u bij de programma’s geen kosten van overhead meer aantreft. In dit hoofdstuk treft u een toelichting aan op de kosten van de overhead. 1.8.2 Overzicht overhead In onderstaand overzicht zijn de totale lasten van de overhead weergegeven voor het jaar 2021 (x € 1.000). Overhead
Realisatie 2021
Directie en management
1.135
Ondersteunende teams
3.947
Overige personeelskosten (geen salarislasten)
249
Huisvesting
878
Administratiekosten
267
Archief
259
Automatiseringskosten
1.541
Juridisch en inkoop advies
153
Voorlichting en publicaties
71
Totaal overhead
8.500
Toegerekende overhead aan grondexploitaties
-165
Netto overhead
8.336
75
Hieronder word bovenstaand overzicht kort toegelicht. Directie en management De salarislasten van de directie en het management mogen niet langer worden toegerekend aan de producten (nu taakvelden), maar behoren tot de overhead. Ondersteunende teams De salarislasten van de ondersteunende teams (team advies en team ondersteuning) mogen niet langer worden toegerekend aan de producten (nu taakvelden), maar behoren tot de overhead. Overige personeelslasten Naast de salarislasten van het gemeentepersoneel zijn er ook nog andere personele lasten. Hierbij moet gedacht worden aan de kosten voor vergaderingen, koffie- en thee voorziening, studiekosten, werving en selectie van personeel, medische kosten, kosten voor arbo maatregelen en overige voorzieningen voor het personeel. Huisvesting Dit betreffen de lasten verbonden aan het gemeentehuis, zoals energieverbruik, onderhoud, schoonmaak en de kapitaallasten van investeringsuitgaven. Administratiekosten Onder de administratiekosten vallen de kosten voor kopiëren, meubilair, boeken en abonnementen, drukwerk en papier, postverzorging en telefoonkosten. Archief De kosten voor het archief betreffen het herstellen van archiefstukken en de bijdrage aan het West-Brabants Archief (WBA). Automatiseringskosten Dit zijn de kosten die betrekking hebben op de benodigde hard- en software (automatisering) binnen de gemeentelijke organisatie.