01 Jaarverslag & Jaarrekening 2024 DEFINITIEF.pdf

Voortbordurend op de ketensamenwerking vonden de besturen en directies van de drie organisaties de tijd rijp voor een volgende stap in desamenwerking. De besturen hebben de directeuren daarom de opdracht gegeven tot een verkennend onderzoek naar de toekomst van de Participatiewet en de doorontwikkeling van de ketensamenwerking in onze regio. Via informatiebulletins die in mei, september en november jl. aan de gemeenteraden verstuurd zijn, is toegelicht wat hiervoor de aanleiding is en is een tussentijdse update over de voortgang van dit verkennend onderzoek gegeven.

59

GR Werkplein Hart van West-Brabant (HvWB) Doel of belang dat wordt behartigd:

Het Werkplein Hart van West-Brabant (hierna: het Werkplein) ondersteunt inwoners waarvan het (tijdelijk) niet lukt om deel te nemen aan de arbeidsmarkt. Zo ondersteunt het Werkplein inwoners bij het vinden van een plek op de arbeidsmarkt. Wanneer dit niet direct mogelijk is, helpt het Werkplein inwoners middels begeleiding, bemiddeling en scholing (kort, vakgericht) bij de groei en ontwikkeling naar de arbeidsmarkt. Dit met als doel om inwoners weer financieel zelfredzaam te laten zijn. Het Werkplein verzorgt haar dienstverlening 'lokaal’ en ontvangt onze inwoners in het gemeentehuis in Oudenbosch. Inwoners die niet economisch zelfredzaam zijn, biedt het Werkplein een financieel vangnet in de vorm van een uitkering. Wie echt niet kan werken, wordt ondersteund bij de groei en ontwikkeling zodat zij naar vermogen mee kunnen doen aan de samenleving.

Beleidsrealisatie:

Het Werkplein heeft de afgelopen jaren grote stappen gezet in de doorontwikkeling van de organisatie. Het Werkplein is een mensgerichte organisatie waarbij de inwoner centraal staat. Om deze manier van werken tot het DNA van het Werkplein te maken, stond 2024 in het teken van vlieguren maken. De nieuwe werkwijze is in 2024 steeds iets meer vanzelfsprekend geworden, zeker ook waar het gaat om het gebiedsgericht en lokaal werken in alle De6-kernen. In reactie op het stijgende bestand hebben gemeenteraden Werkplein in 2023 verzocht om aan de slag te gaan met (extra) maatregelen om mensen te ontwikkelen naar de arbeidsmarkt. We zien dat als gevolg van deze bestandsbeheersings-aanpak de bestandstoename binnen het Werkplein is geremd. Over de breedte van het Werkplein zitten we nagenoeg weer op het niveau van december 2023. In 2024 heeft het Werkplein samengewerkt met de WVS en de ISD Brabantse Wal aan de verdere ontwikkeling van de ketensamenwerking. Welke stappen in 2024 hierin zijn gezet, kunt u hierboven lezen bij de beleidsrealisatie van de GR WVS.

GR inzake Geweld in Afhankelijkheidsrelaties (GIA) en Meldpunt Crisiszorg West-Brabant (VTWB)

60

Doel of belang dat wordt behartigd:

Met Veilig Thuis is er één advies- en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling voor de regio West-Brabant. De missie van Veilig Thuis is om huiselijk geweld en kindermishandeling te stoppen, terug te dringen en de schade ervan te beperken en zo de cirkel van geweld, de overdracht van generatie op generatie te doorbreken. Ook heeft Veilig Thuis de taak sinds 2019 om te zorgen voor één Meldpunt Crisiszorg in de regio West-Brabant.

Beleidsrealisatie:

De (extra) middelen vanuit de GR GIA en MCZ zijn gebruikt voor het op orde brengen van de basis, het verbeteren van kwaliteit en het oplossen van knelpunten. Dit is een langdurig proces.De doorontwikkeling Meldpunt Crisiszorg is nog in volle gang.

1.5.7 Wat heeft het gekost? Overzicht van baten en lasten programma Zorg, jeugd en participatie (x € 1.000). Zorg, jeugd en participatie

Primaire begroting 2024

Begroting 2024 incl. wijziging

Realisatie 2024

Verschil

V/N

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

4.587

10.643

9.437

1.206

V

6.2 Wijkteams

3.431

3.633

3.645

-12

N

6.3 Inkomensregelingen

12.348

13.503

13.548

-45

N

6.4 Begeleide participatie

5.814

6.554

6.555

-1

N

6.5 Arbeidsparticipatie

764

927

897

29

V

6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)

1.544

1.565

1.609

-44

N

6.71a Huishoudelijke hulp (WMO)

3.060

3.376

3.413

-37

N

6.71b Begeleiding (WMO)

2.544

2.517

2.553

-36

N

6.71c Dagbesteding (WMO)

88

88

88

0

6.72a Jeugdhulp begeleiding

105

131

41

90

V

6.72b Jeugdhulp behandeling

1.393

1.497

1.711

-214

N

6.72c Jeugdhulp dagbesteding

692

716

969

-254

N

6.72d Jeugdhulp zonder verblijf overig

266

1.338

1.739

-401

N

6.73a Pleegzorg

603

643

546

97

V

2.254

2.358

2.809

-451

N

6.73c Jeugdhulp met verblijf overig

909

1.190

1.282

-93

N

6.74a Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf

64

69

75

-6

N

6.74b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf

354

1.159

1.160

-1

N

6.74c Gesloten jeugdzorg

340

108

45

62

V

6.81a Beschermd wonen (WMO)

130

0

0

0

6.81b Maatschappelijke- en vrouwenopvang

143

121

103

18

V

6.82a Jeugdbescherming

444

627

596

32

V

6.82b Jeugdreclassering

13

41

37

3

V

7.1 Volksgezondheid

1.469

1.695

1.479

216

V

Totaal lasten

43.359

54.498

54.338

160

V

Lasten per taakveld

6.73b Gezinsgericht

61

Zorg, jeugd en participatie

Primaire begroting 2024

Begroting 2024 incl. wijziging

Realisatie 2024

Verschil

V/N

1.276

5.739

5.708

-31

N

0

0

0

0

6.3 Inkomensregelingen

7.883

9.252

9.249

-2

6.4 Begeleide participatie

0

220

220

0

6.5 Arbeidsparticipatie

0

0

0

0

6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)

309

279

337

58

6.71a Huishoudelijke hulp (WMO)

0

0

0

0

6.71b Begeleiding (WMO)

0

0

0

0

6.71c Dagbesteding (WMO)

0

0

0

0

6.72a Jeugdhulp begeleiding

0

0

0

0

6.72b Jeugdhulp behandeling

0

0

0

0

6.72c Jeugdhulp dagbesteding

0

0

0

0

6.72d Jeugdhulp zonder verblijf overig

0

0

0

0

6.73a Pleegzorg

0

0

0

0

6.73b Gezinsgericht

0

0

0

0

6.73c Jeugdhulp met verblijf overig

0

0

0

0

6.74a Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf

0

0

0

0

6.74b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf

0

0

0

0

6.74c Gesloten jeugdzorg

0

0

0

0

6.81a Beschermd wonen (WMO)

0

0

0

0

6.81b Maatschappelijke- en vrouwenopvang

0

0

0

0

6.82a Jeugdbescherming

0

0

0

0

6.82b Jeugdreclassering

0

0

0

0

6.81 Geëscaleerde zorg 18+

0

0

0

0

6.82 Geëscaleerde zorg 18-

0

0

0

0

7.1 Volksgezondheid

8

224

286

62

V

9.476

15.714

15.800

86

V

-33.883

-38.783

-38.537

246

V

Baten per taakveld 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Wijkteams

Totaal baten

Saldo van baten en lasten

62

N

V

Zorg, jeugd en participatie

Primaire begroting 2024

Begroting 2024 incl. wijziging

Realisatie 2024

Verschil

V/N

0.10 Toevoegingen aan reserves

0

86

80

6

V

0.10 Onttrekkingen aan reserves

25

2.193

1.442

-751

N

Totaal mutaties reserves

25

2.108

1.362

-746

N

-33.858

-36.676

-37.175

-500

N

Mutaties reserves

Resultaat

1.5.8 Verschillenanalyse Toelichting belangrijkste verschillen begroting (incl. wijziging) en realisatie programma Zorg jeugd en participatie (x € 1.000). Taakveld 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

Verschil

V/N Toelichting

287

V

Voor de uitvoering van het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) ontvangt de gemeente financiële middelen om de gezondheid van onze inwoners te versterken en de gezondheidszorg kwalitatief goed en toegankelijk te houden. Dit betekent dat we de komende jaren met onze partners inzetten op het stimuleren van een gezonde leefstijl, voorkomen van zorg (de beweging naar de voorkant) vanuit een sterke sociale basis en waar nodig passende zorg. Deze ontwikkeling staat niet op zichzelf, maar is verweven met andere ontwikkelingen in het sociaal domein zoals de Hervormingsagenda Jeugd. Vanuit het Rijk ontvangt de gemeente hiervoor financiële middelen. In 2024 waren nog niet alle ontvangen middelen benodigd voor het uitvoeren van de plannen voor GALA/IZA en konden de ontvangen middelen deels worden ingezet om andere kosten voor reeds bestaande activiteiten, gericht op preventie en gezondheidsbevordering, te dekken. Hierdoor is in de Jaarrekening 2024 een incidenteel voordeel ontstaan van € 287.000. Bij de bestemming van het jaarrekeningsaldo wordt voorgesteld om dit bedrag te reserveren zodat deze middelen gedurende de looptijd van GALA en IZA alsnog kunnen worden ingezet voor de acties, activiteiten en capaciteit uit de integrale plannen om de doelstellingen uit GALA en IZA te behalen (o.a.

voor het behouden van GGZ steunpunten op de VO scholen en voor personele inzet voor de ontwikkelopgave in het sociaal domein). Op dit moment is nog niet duidelijk welke middelen vanuit het Rijk na 2026 structureel beschikbaar komen voor deze ontwikkelingen. Zodra hierover meer duidelijkheid is, zal worden beoordeeld in hoeverre de gereserveerde middelen nog nodig zijn.

36

V

De gemeente Roosendaal is namens de regio West-Brabant West penvoerder voor de regionale samenwerking jeugdzorg. In 2024 zijn de kosten voor regionale samenwerking (bestaande uit de onderdelen dienstverleningsovereenkomst, innovatiebudget, datagedreven werken en beleidstafel) ca. € 36.000 lager uitgevallen dan geraamd.

63

Taakveld

64

Verschil

V/N Toelichting

29

V

Er is in 2024 een minder groot beroep gedaan op extern advies in het kader van de Wmo. Dit geeft een voordeel van ca. € 29.000.

-62

N

Vanwege de langere aanloop in de oprichting van de stichting Cultuurcluser Oudenbosch, opstellen onderlinge contracten alsmede de consensus hierover is er uitloop geweest op zowel de bijdrage in de exploitatiekosten als de huurinkomsten. Per saldo betekent dit voor 2024 een nadeel van ca. € 62.000.

-31

N

De overschrijding op de Vossenberg wordt met name veroorzaakt door hogere energielasten, beheerkosten en schoonmaakkosten. Daarnaast zijn de huuropbrengsten lager uitgevallen dan geraamd. Per saldo geeft dit een nadeel van ca. € 31.000.

-30

N

In het raadsbesluit van 14 december 2023 is budget beschikbaar gesteld voor onvoorziene lasten voor Het Veerhuis. Dit budget is niet toereikend gebleken. De overschrijding van het budget komt met name door de hoge schoonmaakkosten, diverse storingen, en hogere kosten voor afvalverwerking en herstelwerkzaamheden.

314

V

Voor de aankoop van Het Veerhuis is er een onderhoudsonderzoek verricht door BBC. Op basis van het bouwkundig rapport van BBC is in het raadsbesluit van 14 december 2023 een budget van € 441.000 beschikbaar gesteld voor het wegwerken van achterstallig onderhoud. Deze kosten zijn incidenteel geraamd in 2024. Nog niet alle werkzaamheden zijn uitgevoerd, dit loopt door in 2025. Bij de bestemming van het jaarrekeningsaldo wordt voorgesteld hiervoor het resterende budget van € 314.400 als jaaroverschrijdende uitgave mee te nemen naar 2025.

103

V

De gemeente ontvangt van het Rijk een vergoeding voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Gedurende het jaar is het aantal opvangplaatsen uitgebreid waarbij ook de Rijksbijdrage is verhoogd (voor een nadere toelichting verwijzen wij naar de zomernota en slotwijziging 2024). Op basis van de uitbreiding van het aantal opvangplaatsen is ook de kostenraming verhoogd. Per saldo is er ten opzichte van de raming een voordeel van circa € 103.000. Dit wordt met name veroorzaakt door lagere kosten voor huur (circa € 43.000), lagere energielasten (circa € 19.500) en lagere kosten voor beveiliging (circa € 39.000).

6.2 Wijkteams

-43

N

De gemeente huurde het afgelopen jaar 12,5 fte aan jeugdprofessionals in. De indexering van de tarieven veroorzaakt de overschrijding van circa € 43.000.

6.3 Inkomensregelingen

59

V

In de Begroting 2024 is een raming van € 100.000 opgenomen voor toevoeging aan de voorziening voor dubieuze debiteuren. Op basis van de status en ouderdom van de openstaande vorderingen heeft het Werkplein HvWB de noodzakelijke hoogte van de voorziening dubieuze debiteuren sociale zaken vastgesteld op € 334.000. Na alle mutaties in 2024 bedroeg het restant saldo € 293.000. Dit betekent dat er een bedrag van € 41.000 aan de voorziening is toegevoegd. Ten opzichte van de raming betekent dit een voordeel van € 59.000.

Taakveld

Verschil

V/N Toelichting

-245

N

Het verschil tussen de in 2024 gerealiseerde baten en lasten met betrekking tot de gebundelde uitkeringen (BUIG) bedraagt € 154.000 positief. Dit is een overschot van 1,71% ten opzichte van het ontvangen BUIG budget. In de Begroting is een verschil tussen baten en lasten geraamd van € 400.000 positief. Het saldo van de verschillen tussen de Begroting en de werkelijke baten en lasten is € 245.000 negatief. In de gewijzigde begroting van het Werkplein is gerekend met een toename van het bestand met 1%. Uiteindelijk is het uitkeringsbestand over 2024 met 1,3% gestegen. Dat is een iets hogere stijging dan voorzien. Los van de stijging of daling van het bestand worden de kosten ook beïnvloed door het moment waarop de stijging of daling intreedt. Daarnaast worden de uitkeringen ook tweemaal per jaar geïndexeerd.

40

V

De kosten voor bijzondere bijstand zijn € 40.000 lager dan geraamd. Het aantal aanvragen voor bijzondere bijstand is in 2024 gedaald ten opzichte van 2023, van 673 naar 401. Ook het aantal toekenningen is gedaald, van 543 naar 325. Deze aantallen zeggen niet zoveel over het daadwerkelijk gebruik van de bijzondere bijstand. Bij de verstrekking van bijzondere bijstand gebeurt het regelmatig dat die voor een (veel) langere periode dan een kalenderjaar wordt toegekend. Een bekend voorbeeld zijn de kosten voor bewindvoering. Hiervoor wordt jaarlijks bijzondere bijstand uitgekeerd, maar daar staat niet jaarlijks een nieuwe aanvraag tegenover.

44

V

De kosten voor minimabeleid zijn € 44.000 lager dan geraamd. De kosten voor de personele inzet voor de VoorzieningenWijzer zijn lager uitgevallen dan geraamd. Dit komt omdat de daadwerkelijke uitvoering pas na de zomervakantie op gang is gekomen. Voor de uitvoering van de alleenverdienersproblematiek is van het Rijk een budget ontvangen, op basis van de lijst van de Belastingdienst met inwoners die voor compensatie in aanmerking zouden komen. Ondanks herhaalde oproepen hebben niet alle inwoners een verzoek om compensatie ingediend.

6.5 Arbeidsparticipatie

30

V

De kosten voor het programma Werk en participatie van het Werkplein HvWB zijn lager dan geraamd. Dit komt met name doordat er door het Werkplein iets minder ontwikkeltrajecten zijn ingezet dan volgens de doelstelling was afgesproken.

6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)

-49

N

De overschrijding op de maatwerkvoorziening wordt met name veroorzaakt door een overschrijding op de vervoersvergoeding en de woonvoorzieningen. Het aantal inwoners dat gebruik maakt van een vervoersvergoeding is in 2024 toegenomen, daarnaast zijn er maatwerkvoorzieningen beschikt die om hele specifieke hulpvragen gingen. Ook zijn een aantal woningaanpassingen beschikt die niet binnen het standaard aanbod pasten, waardoor er meer kosten zijn gemaakt dan verwacht.

51

V

Inwoners betalen voor een Wmo maatwerkvoorziening een eigen bijdrage per maand. De hoogte van deze eigen bijdrage is landelijk vastgesteld en in 2024 geïndexeerd en niet verwerkt in de begroting, waardoor de inkomsten uit de eigen bijdrage hoger uitvallen dan begroot.

65

Taakveld

V/N Toelichting

6.71a Huishoudelijke hulp (WMO) 6.71b Begeleiding (WMO)

-79

N

De Wmo maatwerkvoorzieningen Huishoudelijke ondersteuning en Begeleiding overschrijden het begrote bedrag over 2024, wat resulteert in dit nadeel. Ook voor het waspunt zijn meer kosten gemaakt dan begroot. Het aantal indicaties is bij huishoudelijke ondersteuning licht gestegen en bij begeleiding redelijk stabiel gebleven. Wmo maatwerkvoorzieningen zijn maatwerk oplossingen voor inwoners en kunnen fluctueren per periode.

7.1 Volksgezondheid

55

V

Het voordeel op volksgezondheid kent meerdere oorzaken. Zo is het budget vooor GGZ preventie niet volledig ingezet. Verder is van de GGD een hogere BTW-compensatie ontvangen over 2024 en heeft de GGD minder maatwerkopdrachten in 2024 uitgevoerd. Tenslotte zijn er minder AED's aangeschaft en zijn er kosten gemaakt in het kader van mentale weerbaarheid. Per saldo geeft dit een voordeel van ca. € 55.000.

-1.135

N

De uitgaven voor jeugdzorg waren in 2024 ca. € 1.135.000 hoger dan geraamd. Het aantal jeugdigen dat jeugdhulp nodig heeft en de intensiteit van de in te zetten jeugdhulp is vooraf niet volledig in te schatten in aantallen en bedragen. Jeugdprofessionals kijken samen met het gezin wat zij zelf kunnen (waar nodig met ondersteuning van hun netwerk). Als de zorgvraag te groot en/of te complex is, zal de jeugdprofessional zelf begeleiding bieden, waar nodig met aanvullende specialistische jeugdhulp. In de jeugdwet is vastgelegd dat naast de jeugdprofessional ook een huisarts, rechter, jeugdarts, medisch specialist, jeugdbeschermers en jeugdreclasseerders doorverwijzen naar zorgtrajecten. De gemeente kan formeel verwijzingen door deze partners niet tegenhouden. De hogere kosten in 2024 kennen meerdere oorzaken. We zien op laagcomplexe en hoogcomplexe zorg een sterke stijging van het aantal jeugdigen wat hulp nodig heeft. Daarnaast zien we een overschrijding op maatwerk als gevolg van een casus die bestaat uit meerdere kinderen. Deze kinderen zijn buiten de regio geplaatst en ontvangen behandeling. In onze regio bleek, na dit zorgvuldig te hebben onderzocht en uitgezocht, geen passende woonvoorziening beschikbaar. In 2024 hebben wij één jeugdige voor een korte periode in JeugdzorgPlus gehad. De kosten van deze voorziening zijn lager uitgevallen dan geraamd.

57

V

Voor de toerekening van rente aan de investeringen wordt een renteomslag opgesteld. De werkelijke rentekosten- en baten worden hierin afgezet tegen de boekwaarden van de activa en voorraden en monden uit in een gemiddeld rentepercentage. In de Begroting 2024 bedroeg dit gemiddelde percentage 1,5%. Doordat de gerealiseerde rentelasten in 2024 lager waren dan geraamd, is het rentepercentage in de Jaarrekening 2024 gecorrigeerd naar 0,33%. Voor een nadere toelichting op de rente wordt verwezen naar de paragraaf financiering. Op het programma Zorg, jeugd en participatie ontstaat hierdoor een voordeel van € 57.000.

Jeugdzorg

Rente

66

Verschil

Taakveld

Verschil

V/N Toelichting

Onderhoud gebouwen

29

V

Op 13 juli 2023 heeft de gemeenteraad de Meerjaren Onderhoudsplanning 2023-2027 vastgesteld. Hierbij is besloten om per jaar € 75.000 te besparen op het onderhoud. Voor elk gebouw is de storting in de voorziening gemeentelijke eigendommen hierdoor iets lager dan geraamd. Dit leidt tot een voordeel op de taakvelden van de verschillende gebouwen en een nadeel op het taakveld onderhoud gebouwen. Per saldo is dit budgettair neutraal. Tegenover het voordeel op het programma Zorg, jeugd en participatie staat een nadeel op het programma Openbare ruimte.

Toerekening personele lasten aan investeringen

-31

N

Met ingang van 2021 worden personele lasten aan de verschillende investeringen toegerekend. De toerekening is gebaseerd op de werkelijke uitgaven op de investeringen. Omdat er in 2024 minder is uitgegeven aan verschillende projecten dan geraamd, kunnen er ook minder personele lasten aan de investeringen worden toegerekend dan geraamd. Dit leidt ook tot een lagere toevoeging aan de reserve flexibe schil. Per saldo is dit budgettair neutraal. Tegenover het nadeel van € 31.000 op het programma Zorg, jeugd en participatie staat een voordeel op overhead.

Directe personele lasten programma Zorg, jeugd en participatie

13

V

Het totale verschil op de personele lasten 2024 bedraagt € 12.000 positief. Als gevolg van de toerekening van de directe personeelslasten aan de verschillende programma's en taakvelden ontstaan op programmaniveau verschillen ten opzichte van de begroting. Tegenover het voordeel van € 13.000 op het programma Zorg, jeugd en participatie staan nadelen op andere programma's. Voor het totaaloverzicht van de personele lasten wordt verwezen naar de paragraaf Bedrijfsvoering.

Overige afwijkingen

58

V

-500

N

Totaal

67

68

Programma Onderwijs, sport en cultuur

1.6.1 Inleiding Het programma Onderwijs, sport en cultuur is gericht op het bieden van goed onderwijs in aantrekkelijke schoolgebouwen. Vanuit dit programma worden activiteiten op het gebied van sport en bewegen mogelijk gemaakt. Ook wordt de beleving van kunst, cultuur en cultuurhistorie aangemoedigd. 1.6.2 Wat willen we bereiken (speerpunten)? We voeren de plannen uit, zoals die zijn vastgelegd in het Integraal Huisvestingsplan (IHP) Opvang en onderwijshuisvesting. In dit plan nemen we ook onderwijs & spelen en de vergroening van schoolpleinen mee. Verdere ontwikkeling van de integrale kindcentra: hierin werken kinderopvang en (basis)onderwijs zoveel mogelijk samen. Sportvereningingen kunnen gebruik maken van goede voorzieningen. Er zijn betaalbare sportvoorzieningen binnen de hele gemeente. Inwoners kunnen sporten en bewegen bij sportvoorzieningen en ook in de openbare ruimte. De belevingswaarde vergroten van wat we hebben aan kunst, cultuur en cultuurhistorie. We willen samen met de inwoners zorgen dat er meer kunst in de openbare ruimte komt.

1.6.3 Wat doen we al? Huidig beleid (wat voortgezet wordt): • Beleidsplan sociaal domein "De kracht van Samen" • Integraal huisvestingsplan onderwijs 2021 • Visiedocument Kindcentra in de gemeente Halderberge 2019 • Verordening Onderwijshuisvesting 2022 • Verordening leerlingenvervoer 2024 • Lokale meld en Coördinatiefunctie (LMC) • Sportnota Halderberge in beweging 2010 • Kadernotitie buitensportaccommodaties 2017 • Kaders beheer en onderhoud buitensportaccommodaties 2019 • Cultuurkompas 2017 • Beleidsnota archeologie "Ons ongeschreven verleden" 2011 • Beleidsnota Cultureel erfgoed "Inspirerend verleden" 2011 • Visie op cultuur 2024 • Beleidsplan voor beheer en ontwikkeling van de Halderbergse binnensportaccommodaties 2024

69

Reguliere werkzaamheden We voeren uit: Leerlingenvervoer, leerplicht, onderwijshuisvesting, coördinatie integrale kindcentra, beheer, onderhoud van sportvelden en huisvesting sportgebouwen (kleedlokalen en technische ruimtes), buurt- en schoolsportsportcoaches activiteiten, archeologie- en monumenten(subsidies), Regionale educatieve agenda, Lokale educatieve agenda, culturele activiteiten (bijvoorbeeld Cultuurmaand en Open Monumentendag), uitvoeringsregeling muziekeducatie en beeldende vorming, ONS West-Brabant, de Marktplaats Halderberge, welzijnssubsidies, heemkundekringen en musea, onderhoud aan kunst in de openbare ruimte. We voeren onderwijsachterstandenbeleid uit. Dit doen we in afstemming met kinderopvang, basisonderwijs en voortgezet onderwijs het. Het gaat onder andere om voor- en vroegschoolse educatie (VVE). Daarnaast bieden we ondersteuning aan het Nationaal Programma Onderwijs. 1.6.4 Beleidsindicatoren Lokale indicatoren Voor programma 6 zijn geen cijfers beschikbaar, welke één op één aansluiten bij de speerpunten van het collegewerkprogramma. Indien deze alsnog beschikbaar komen, dan zullen deze worden toegevoegd aan de basisset met beleidsindicatoren. BBV-indicatoren De onderstaande verplichte indicatoren vallen onder het programma Onderwijs, sport en cultuur (bron: www.waarstaatjegemeente.nl; d.d. 9 maart 2025). Indicator Absoluut verzuim1

2021

2022

2023

Halderberge

2,8

4,9

5,7

Vergelijkbare gemeenten

2,0

4,2

6,0

Halderberge

11,0

9,0

16,0

Vergelijkbare gemeenten

18,0

21,0

23,0

Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie3

Halderberge

1,5%

2,2%

2,0%

Vergelijkbare gemeenten

1,6%

2,1%

2,1%

Niet-sporters4

Halderberge

51,1%

Vergelijkbare gemeenten

47,9%

Relatief verzuim2

2024

1 Het aantal leer- of kwalificatieplichtigen jongeren dat absoluut verzuimer is (geweest) gedurende het schooljaar: de jongeren is niet ingeschreven bij een onderwijsinstelling en beshcikt niet over een vrijstellingl; per 1.000 leerlingen. 2 Het relatieve aantal leer- of kwalificatieplichtige jongeren zonder vrijstelling dat langer dan 4 opeenvolgende weken niet ingeschreven was op school; per 1.000 leerlingen. 3 Vsv'ers zijn jongeren van 12 tot 23 jaar die zonder startkwalificatie het onderwijs verlaten (havo, vwo of minimaal mbo-2 diplome). Het vsv-percentage staat voor het aantal vsvérs asl percentage van het aantal onderwijsdeelnemers die aan het begin van het schooljaar ingeschreven staan; per 1,000 leerlingen. 4 Het percentage niet-wekelijks sporters t.o.v. bevolking van 19 jaar en ouder. Bevolking van 19 jaar en ouder dat niet minstens één keer per week aan sport doet.

70

1.6.5 Wat hebben we bereikt en wat hebben we ervoor gedaan? Doelstelling

Activiteiten 2024

Wat is er bereikt in 2024?

Onderwijshuisvesting

Knelpunten in de huisvesting bij de basisscholen (de Klinkert; De Regenboog; de Bukehof; Uniek; ’t Bossche Hart; Futura) en het voortgezet onderwijs (Markland College) worden opgelost. Hierbij wordt ook gezorgd voor de benodigde tijdelijke huisvesting.

Er is invulling gegeven aan de afspraken zoals deze zijn vastgelegd in het IHP opvangen onderwijshuisvesting. De gewenste oplossingsrichtingen voor basisschool ’t Bossche Hart zijn opgeleverd. De gewenste oplossingsrichtingen voor basisscholen De Klinkert en Uniek zijn nader uitgewerkt. De opdracht is door de Borgesiusstichting aanbesteed. De vernieuwbouw van het Markland College is opgeleverd. Er is gezorgd voor de benodigde tijdelijke huisvesting bij de basisscholen en het Markland College. In overleg met de schoolbesturen zijn kaders opgesteld waarbinnen afspraken over onderwijshuisvesting voor de bassischolen De Regenboog en De Bukehof gemaakt kunnen worden.

Verdere ontwikkeling van de integrale kindcentra.

Het duurzamer maken van schoolpleinen en ze klimaatadaptief maken. Schoolpleinen aanpassen op de risico’s van een klimaat dat verandert.

Er is een ontwerp gemaakt voor het plein aan de voor- en achterzijde van sport- en schoolcomplex Futura, Oud Gastel.

Vanaf 2024 kunnen de kindcentra aanspraak maken op een vergoeding als zijnde stimuleringsbijdrage om te komen tot een kindcentra.

Begin 2025 is het integraal gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleidskader (GOAB) 2025-2027, passend bij het huidige wettelijke kader, de gemeentelijke ambities en gedragen door de betrokken ketenpartners door het college vastgesteld. Ook de kindcentrumontwikkeling is een onderdeel van het GOAB. Om deze ontwikkeling nog meer te stimuleren voorziet een nieuwe subsidieregeling in een jaarlijks bedrag per kindcentrum. School en kinderopvang kunnen dit in gezamenlijkheid aanvragen, aansluitend bij de doelen die zij opgesteld hebben tijdens de kindcentrumgesprekken.

Jongerenwerkers en buurtsportcoaches werken samen met scholen aan voorlichtingsactiviteiten over gezondheid en welzijn. De jongerenwerkers gaan ook meer de wijken in.

De buursportcoach en JOGG-regisseur hebben samen met het jongerenwerk verschillende initiatieven opgepakt. Het jongerenwerk is vaker de wijk ingegaan, is aanwezig op de scholen en aangesloten bij bijeenkomsten.

71

Doelstelling

Sport

72

Activiteiten 2024

Wat is er bereikt in 2024?

Voor de kinderen uit het basisonderwijs wordt met ingang van 2022 het educatieve doe-programma ‘Democracity’ ingezet. Hierin leren kinderen om actief deel te nemen aan de maatschappij (burgerschap). Ook doen we het voortgezet onderwijs het aanbod voor gastlessen over dit thema.

Het educatieve doe-programma Democracity is in 2024 aangeboden aan leerlingen in het basisonderwijs.

Het behouden van het huidige basisaanbod van sportvoorzieningen. Waar mogelijk willen we dit verbeteren en verduurzamen. Hierbij is aandacht voor monitoring van de kwaliteit van de accommodaties en bijvoorbeeld het gebruik van LED verlichting. De harmonisatie van de buitensport accommodaties (inclusief het rekenmodel) wordt geëvalueerd

Voor het beheer en onderhoud van de buitensportaccommodaties hebben de verenigingen een onderhoudsvergoeding ontvangen. Er is een subsidieregeling om sportverenigingen met een eenmalige bijdrage tegemoet te komen in de kosten voor het vervangen van de conventionele sportveldverlichting door ledverlichting.

De harmonisatie van de buitensport accommodaties (inclusief het rekenmodel) wordt geëvalueerd.

De gemeenteraad heeft ingestemd met een herijking van het model. Er is besloten om voor het bepalen van de onderhoudsbijdrage het rekenmodel in stand te houden en het model aan te vullen met een toeslag voor milieuvriendelijk beheer. In 2025 zal opdracht worden gegeven voor een kwaliteitsopname met toetsing aan de norm en renovatieadvies van de tennisbanen.

Door het bundelen van activiteiten, geld en mensen willen we zoveel mogelijk mensen de kans geven om mee te doen aan sportactiviteiten bij een reguliere sportvereniging. Of aan speciaal opgezette sport- en beweegactiviteiten. Ook als zij te maken hebben met een lichamelijke en/of verstandelijke beperking of als zij chronisch ziek zijn. We zorgen dat tenminste één speelplek per kern inclusief is.

Er is invulling geven aan de ambities en projecten op het gebied van sport en bewegen zoals opgenomen in het Leefstijlakkoord. De samenwerking met Uniek Sporten is verlengd. De buurtsport- en beweegcoach is ingezet bij het organiseren van sport- en bewegingsactiviteiten op zowel de school, sportaccommodaties als in de wijken met als doel om inwoners zo gezond mogelijk te houden en te zorgen dat iedereen kan meedoen, ondanks eventuele gezondheids- of financiële beperkingen. Er zijn twee Walk in the Parq wandel- en een QR-fit beweegroute gerealiseerd. De buursportcoach heeft samen met jongeren verschillende sportieve activiteiten en een beweegweek georganiseerd met in het bijzonder aandacht voor de JOGG aanpak: Water drinken, gezonde voeding en beweging. De speelplek aan de Wezemaal in Hoeven is inclusief ingericht.

Doelstelling

Activiteiten 2024

Wat is er bereikt in 2024?

De belevingswaarde vergroten van wat we hebben aan kunst, cultuur en cultuurhistorie.

Bij de inrichtingsplannen voor openbare ruimte spelen we in op bijzondere cultuurhistorische waarde.

Dit is een continu aandachtspunt. Bij de inrichtingsplannen die na vaststelling van de visie zijn opgesteld is de 1%-regeling meegenomen. Dit betekent dat bijzondere aandacht aan cultuur(historie) in het plan wordt gegeven middels een kunstwerk.

Er wordt een integrale visie opgesteld over cultuur. Dat doen we in samenspraak met de betrokken plaatselijke organisaties. Vaststelling van de visie is voorzien in Q1 2024. Vervolgens zal de implementatie plaatsvinden

De visie op Cultuur is op 30 mei 2024 vastgesteld en is er budget beschikbaar gesteld voor extra formatie voor het beleidsveld Cultuur en cultuureducatie en het uitvoeren van de Visie. Samen streven we naar een gemeenschap waarin cultuur bloeit, creativiteit wordt gekoesterd en verbindingen worden gelegd. De cultuurvisie vormt de leidraad voor onze gezamenlijke inspanningen om een levendige en inclusieve culturele gemeenschap te behouden in Halderberge en te borgen voor de toekomst.

Met het uitschrijven van een prijsvraag stimuleren we acties om de belevingswaarde te vergroten op het gebied van cultureel erfgoed.

In 2024 heeft de focus gelegen op de totstandkoming van de visie op Cultuur, waarbij een intensief participatietraject is gevolgd van ongeveer 1 jaar. Nu de Visie is vastgesteld en voorzien is in extra capaciteit wordt dit actiepunt opgepakt.

De visie op de musea wordt afgerond. Aandachtspunten binnen de visie zijn gezamenlijke huisvesting van de musea en het creëren van een aantrekkelijker aanbod voor de bezoekers waardoor er meer betalende bezoekers komen.

De visie op de musea is afgerond. De gemeenteraad heeft op 14 november 2024 het besluit genomen een investeringskrediet beschikbaar te stellen voor het ontwikkelen van een foyer en museum in het souterrain van de kapel van Saint Louis.

Er wordt uitvoering gegeven aan het opgestelde actieplan ‘Kunst in de Openbare Ruimte’. Hierbij is aandacht voor o.a. kunst op rotondes, langs routes, en teksten op gevels, en bestickeren van stroomhuisjes ed. Hierbij betrekken we inwoners (waaronder jongeren) en ondernemers zoveel mogelijk met onder andere prijsvragen.

Actiepunt uit de visie op Cultuur is het opstellen van een actieplan ‘Kunst in de openbare ruimte'. In 2025 wordt hier uitvoering aan gegeven.

Kunst in de openbare ruimte.

73

1.6.6 Verbonden partijen GR Schoolverzuim en Voortijdig schoolverlaten (RBL) Doel of belang dat wordt behartigd:

De gemeenschappelijke regeling is aangegaan met als doel het behartigen van de belangen van de deelnemende gemeenten op het gebied van de Leerplichtwet 1969 en de Regionale Meld en Coördinatiefunctie.

Beleidsrealisatie:

In 2024 heeft het Regionaal Bureau Leerplicht West-Brabant zich bezig gehouden met diverse taken die bijdrage aan de hoofddoelstelling “Elk kind op een passende ontwikkelplek” (het terugdringen van schoolverzuim en schooluitval). Alle gemeenten hebben geïnvesteerd om de basis op orde te brengen. Dit heeft ertoe geleidt dat ook cluster Oost volgend schooljaar formatief op orde is. Een gezamenlijke ambitie in de vorm van een koersdocument is opgesteld. De complexiteit van de problemen waardoor kinderen niet naar school (kunnen) gaan neemt toe. Dit is terug te zien in het toegenomen aantal relatief verzuim zaken in het speciaal onderwijs en het toenemende aantal jongeren wat uitvalt vanwege psychische klachten. Dit vraagt in toenemende mate afstemming en samenwerking in de (zorg/onderwijs) keten. Naast de wettelijke taken is er volop ingezet op de projecten die onder het regionale VSV programma vallen. Naast de vangnetcoördinatie op de overstap voortgezet onderwijs naar middelbaar beroeps onderwijs is sinds januari 2024 weer vol ingezet op de vangnetcoördinatie van praktijk- en speciaal onderwijs naar een passende vervolgplek (arbeid of onderwijs). De pilot NEET is net als vorig schooljaar succesvol. De outreachende aanpak is effectief en zal in het volgende schooljaar worden geïntegreerd in de reguliere werkwijze van de doorstroomcoaches en de aanpak van VSV.

Naast alle inhoudelijke werkzaamheden is RBL in 2024 bezig geweest met de laatste stappen van een doorontwikkeling van de samenwerking binnen de 16 aangesloten gemeenten.

1.6.7 Systematisch toezicht 2024 Monumentenzorg Door de Provincie is de Uitvoeringsagenda Interbestuurlijk Toezicht 2023 vastgesteld. Daarin is opgenomen dat het toezicht op monumentenzorg voor 2023 meer risicogericht wordt ingericht in lijn met het gedachtengoed van het landelijk rapport ‘Lappendeken’. Dit betekent concreet dat gemeenten vanaf 2023 niet meer de gebruikelijke toezichtinformatie op basis van de Verordening systematisch toezicht Noord-Brabant hoeven in te zenden. 1.6.8 Wat heeft het gekost? Overzicht van baten en lasten programma Onderwijs, sport en cultuur (x € 1.000). Onderwijs, sport en cultuur

Primaire begroting 2024

Begroting 2024 incl. wijziging

Realisatie 2024

Verschil

V/N

4.2 Onderwijshuisvesting

2.007

1.903

1.619

284

V

4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

2.714

2.679

2.834

-155

N

367

660

577

83

V

1.135

1.338

1.264

74

V

240

270

250

19

V

Lasten per taakveld

5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie, -productie en -participatie

74

Onderwijs, sport en cultuur

Primaire begroting 2024

Begroting 2024 incl. wijziging

Realisatie 2024

Verschil

V/N

5.4 Musea

89

160

89

71

V

5.5 Cultureel erfgoed

98

90

89

1

V

5.6 Media

627

965

684

281

V

7.277

8.065

7.407

659

V

61

71

73

2

V

1.056

1.094

1.313

219

V

0

189

334

145

V

5.2 Sportaccommodaties

118

253

263

10

V

5.3 Cultuurpresentatie, -productie en -participatie

14

14

17

2

V

5.4 Musea

0

0

0

0

5.5 Cultureel erfgoed

0

0

0

0

5.6 Media

1

284

32

-252

N

Totaal baten

1.250

1.905

2.031

126

V

Saldo van baten en lasten

-6.027

-6.160

-5.375

784

V

0.10 Toevoegingen aan reserves

0

40

40

0

0.10 Onttrekkingen aan reserves

267

375

209

-167

N

Totaal mutaties reserves

267

335

169

-167

N

-5.760

-5.825

-5.207

618

V

Totaal lasten

Baten per taakveld 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken 5.1 Sportbeleid en activering

Mutaties reserves

Resultaat

75

1.6.9 Verschillenanalyse Toelichting belangrijkste verschillen begroting (incl. wijziging) en realisatie programma Onderwijs, sport en cultuur (x € 1.000). Taakveld 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

5.1 Sportbeleid en activering

5.2 Sportaccommodaties

5.6 Media

76

Verschil

V/N Toelichting

-25

N

De kosten voor leerlingenvervoer zijn hoger dan geraamd. Mede door de beweging naar inclusiever onderwijs en het voorkomen van schooluitval wordt er meer en meer maatwerk (onder andere aangepaste schooltijden)toegepast om leerlingen onderwijs te laten blijven volgen. Dit heeft als gevolg dat danwel extra ritten ingezet moeten worden wanneer er sprake is van aangepast vervoer of bijvoorbeeld de terugreis met eigen vervoer opgevangen wordt (toename eigen vervoer). In 2024 heeft gemeente Halderberge ook een leerling vanuit een andere gemeente moeten vervoeren (artikel 14 van de destijds geldende verordening) omdat deze als gevolg van een crisissituatie tijdelijk buiten de gemeente verbleef.

74

V

Vanwege de uitbreiding van Dbos (de bibliotheek op school) hebben we middelen geraamd om toe te kennen aan de bibliotheek West - Brabant. Echter zijn de kosten voor Dbos volledig gedekt uit de rijksbijdrage voor onderwijsachterstandenbeleid. Dit geeft een voordeel voor 2024 van ca. € 74.000.

80

V

Het voordeel op sport bestaat uit verschillende onderdelen. De kosten voor het opstellen van de visie binnensport waren lager dan geraamd en met de monitoring van buitensportaccommodaties is nog niet gestart in 2024. Daarnaast is een bijdrage van het ontvangen voor het lokaal preventieakkoord. Per saldo levert dit een voordeel op van ca. € 80.000.

120

V

De definitieve uitkering van de SPUK sport 2023 is ontvangen. De definitieve uitkering is € 120.000 hoger dan het eerder ontvangen voorschot. Dit heeft met name te maken met de kosten die in 2023 gemaakt zijn voor de kunstgrasvelden in SC Gastel. Via de SPUK sport is de gemeente Halderberge hierin gecompenseerd door het rijk. Bij de Slotwijziging was de definitieve toekenning nog niet ontvangen.

20

V

Bij de aanleg van de kunstgrasvelden in 2023 is een onderhoudstermijn van 1 jaar opgenomen in de opdracht na oplevering. Het onderhoudscontract is pas medio 2024 ingegaan. Hierdoor zijn de onderhoudskosten lager uitgevallen.

20

V

Er is in 2024 nog een doorberekening van de energielasten ontvangen over 2023. Hierdoor is er in 2024 een voordeel ontstaan van ca. € 20.000.

-24

N

De kosten voor de huur van de Pelgrim voor de bibliotheek zijn hoger dan geraamd. Doordat de verbouwing niet tijdig is afgerond volgens planning, is de huur verlengd en zit de bibliotheek nog steeds gehuisvest in de Pelgrim.

50

V

De gemeente Halderberge ontvangt een rijksbijdrage voor lokale bibliotheekvoorzieningen. Voorwaarde voor deze rijksbijdrage is een cofinanciering van 20% door de gemeente. In de Zomernota 2024 is hiervoor een budget van € 50.000 opgenomen. Vanwege het onderzoek en overleg voor de ontwikkelingen worden de middelen vanaf 2025 ingezet. Bij de bestemming van het jaarrekeningsaldo wordt voorgesteld hiervoor het budget van € 50.000 als jaaroverschrijdende uitgave mee te nemen naar 2025.

Taakveld

Verschil

V/N Toelichting

Rente

251

V

Overige afwijkingen

52

V

Totaal

618

V

Voor de toerekening van rente aan de investeringen wordt een renteomslag opgesteld. De werkelijke rentekosten- en baten worden hierin afgezet tegen de boekwaarden van de activa en voorraden en monden uit in een gemiddeld rentepercentage. In de Begroting 2024 bedroeg dit gemiddelde percentage 1,5%. Doordat de gerealiseerde rentelasten in 2024 lager waren dan geraamd, is het rentepercentage in de Jaarrekening 2024 gecorrigeerd naar 0,33%. Voor een nadere toelichting op de rente wordt verwezen naar de paragraaf financiering. Op het programma Onderwijs, sport en cultuur ontstaat hierdoor een voordeel van € 251.000.

77

78

Algemene dekkingsmiddelen

1.7.1 Inleiding Ambities en financiële mogelijkheden moeten met elkaar in evenwicht zijn. Met het financiële beleid van de gemeente Halderberge bewaken we dit evenwicht en zorgen we voor de juiste verantwoording van de uitgaven en inkomsten van de gemeente. Om de ambities op het terrein van woningbouw, (ruimtelijke) projecten en verkeersveiligheid uit te voeren, zorgt het college voor voldoende capaciteit en flexibiliteit in de organisatie. We streven ernaar om één van de goedkopere gemeenten in de regio te zijn door een lage lastendruk voor inwoners en ondernemers. 1.7.2 Wat willen we bereiken (speerpunten)? De begroting is reëel en structureel sluitend. We streven naar een solvabiliteit van minimaal 20%. Dit doen we door het eigen vermogen te vergroten en de groei van de schulden zo beperkt mogelijk te houden. We streven naar een weerstandsvermogen dat minimaal 'voldoende' is. Dit doen we door het eigen vermogen te vergroten en de risico's goed in beeld te houden. We zorgen voor meer flexibiliteit in de organisatie om projecten op het gebied van woningbouw en openbare ruimte goed uit te kunnen voeren. Hierbij zorgen we voor capaciteit die meebeweegt met het aantal en de omvang van de projecten. Een gezonde bedrijfsvoering staat hierbij voorop. We streven ernaar om één van de goedkopere gemeenten in de regio te zijn door een lage lastendruk voor inwoners en ondernemers.

1.7.3 Wat doen we al? Huidig beleid (wat voortgezet wordt): De begroting van de gemeente Halderberge is reëel en structureel sluitend. Dat willen we zo houden. Ook het weerstandsvermogen, de verhouding tussen de risico’s die de gemeente loopt en de financiële middelen die beschikbaar zijn om die op te vangen, willen we op peil houden. We gaan door met het verbeteren van de solvabiliteit: de verhouding tussen het eigen en het totale vermogen. Reguliere werkzaamheden • Vastleggen van alle financiële handelingen in de financiële administratie • Adviseren over en toetsen van voorstellen aan het college en de raad op financiële haalbaarheid; • Adviseren over de juiste inzet van de beschikbare middelen. • Via de bestuursrapportages melden we geplande activiteiten en projecten, voortgang, behaalde doelen en inzet van beschikbare middelen.

79

1.7.4 Beleidsindicatoren Lokale beleidsindicatoren Conform de regelgeving BBV worden de verplichte indicatoren in diverse paragrafen van de P&C documenten opgenomen. BBV-indicatoren Voor het programma Bestuur en burgerzaken zijn in het BBV geen verplichte beleidsindicatoren opgenomen. 1.7.5 Wat hebben we bereikt en wat hebben we er voor gedaan? Doelstelling

Activiteiten 2024

Wat is er bereikt in 2024?

De begroting is reëel en structureel sluitend.

Streven naar behoud van het repressief toezicht door de toezichthouder (de provincie Noord-Brabant).

De provinciale beoordeling van de Begroting 2024 is per brief op 4 december 2023 ontvangen. De begroting 2024 voldoet aan de gestelde criteria van repressief toezicht. Per brief van 4 december 2024 heeft de provincie aangegeven dat ook voor het begrotingsjaar 2025 het normaal geldend repressief toezicht van kracht is.

We streven naar een solvabiliteit van minimaal 20%.

Realiseren van meer flexibiliteit in de organisatie.

80

Structurele lasten dekken met structurele baten.

De Begroting 2025 is conform de wettelijke eisen structureel en reëel in evenwicht.

Eigen vermogen vergroten door positieve rekeningresultaten, begrotingsoverschotten en positieve resultaten van grondexploitaties toe te voegen aan de algemene reserves.

Van het positieve resultaat van de Jaarrekening 2023 ad € 3,5 miljoen is in 2024 € 2,8 miljoen toegevoegd aan de algemene reserve. Positieve resultaten van de grondexploitaties worden tijdens de looptijd van de projecten eveneens toegevoegd aan de algemene reserve grondexploitaties. Dat betrof over 2024 de resultaten van de projecten Pagnevaart en Bornhemweg.

Beperking van de schulden door terughoudend te zijn met nieuwe investeringen.

Buiten de gebruikelijke investeringen in de openbare ruimte en voor de bedrijfsvoering ligt de nadruk op het realiseren van de investeringen in de dorpshuizen, het religieus erfgoed in Oudenbosch en onderwijshuisvesting. Zoals in de begroting is aangegeven zorgen deze investeringen ervoor dat de schulden de eerste jaren verder oplopen.

Het budget voor flexibele vervanging bij ziekte verhogen naar € 200.000 per jaar.

Met ingang van de Programmabegroting 2023 is het budget voor vervanging bij langdurige ziekte structureel verhoogd naar € 200.000 per jaar.

Doelstelling

De gemeente Halderberge is voor wat betreft de lastendruk voor burgers en bedrijven in de regio één van de goedkopere gemeenten.

Activiteiten 2024

Wat is er bereikt in 2024?

De ambtelijke kosten die aan projecten worden toegerekend zoveel mogelijk inzetten voor de vorming van de jaarlijkse flexibele schil.

In 2023 is de reserve flexibele schil gevormd. Naast een incidenteel bedrag van € 750.000 op basis van het collegewerkprogramma wordt jaarlijks een bedrag in de reserve gestort voor de personele lasten die kunnen worden toegerekend aan investeringen, grondexploitaties en faciliterend grondbeleid. De reserve wordt ingezet voor aanvullende capaciteit voor het uitvoeren van de (investerings-)projecten en grondexploitaties.

Bij nieuwe taken gevolgen meenemen voor ambtelijke capaciteit.

Voorstellen aan de gemeenteraad zijn zoveel mogelijk “inclusieve voorstellen”. Dit zijn voorstellen waar alle kosten, ook die van de inzet van personeel, in worden weergegeven. Dit is vooral bij nieuwe (wettelijke) taken of (hogere) ambities die niet binnen de bestaande ambtelijke capaciteit zijn opgenomen. Hiervoor wordt aan de gemeenteraad extra capaciteit gevraagd als deze nodig is en niet aanwezig is.

Benchmark over de lastendruk bij het opstellen van de begroting.

De benchmark is voor de Begroting 2025 gehouden. In de paragraaf Lokale heffingen van de Begroting 2025 zijn de resultaten opgenomen.

De afvalstoffenheffing en rioolheffing zijn 100% kostendekkend.

Dit uitgangspunt is gehanteerd bij het opstellen van de Begroting 2025.

Door middel van het tarief voor de onroerendezaakbelasting sturing geven aan de positie in regio.

Het tarief van de onroerendezaakbelasting is in de Begroting 2025 gestegen met het inflatiepercentage van 3%. In de paragraaf lokale heffingen in de Begroting 2025 is een vergelijking van de gemeentelijke woonlasten ten opzichte van de regio opgenomen.

1.7.6 Algemene dekkingsmiddelen De gemeente heeft een aantal algemene dekkingsmiddelen die de gemeente naar eigen inzicht mag aanwenden. Deze inkomsten zijn voor een belangrijk deel niet beïnvloedbaar. Daarbij kan worden gedacht aan de uitkeringen uit het gemeentefonds. Voor een deel kan de gemeente de omvang zelf bepalen. Dit gedeelte wordt afgebakend door het eigen belastinggebied. De gemeentelijke belastingen kennen in tegenstelling tot de retributies, zoals het rioolrecht en de afvalstoffenheffing, geen vooraf bepaald bestedingsdoel. In de Gemeentewet is vastgelegd welke belastingen een gemeente mag heffen. Hieronder zijn in een overzicht de algemene dekkingsmiddelen (bedragen x € 1.000) van de gemeente Halderberge opgenomen. Algemene dekkingsmiddelen

Realisatie 2024

Onroerende zaakbelastingen

8.421

Uitkeringen gemeentefonds

64.739

Winstuitkeringen Totaal algemene dekkingsmiddelen

202 73.363

81

Hieronder worden de verschillende onderdelen verder toegelicht. 1. Onroerende zaakbelasting De gerealiseerde opbrengst van de onroerende zaakbelastingen bedraagt voor 2024 € 8.421.355. Voor een toelichting verwijzen wij u naar de paragraaf lokale heffingen. 2. Uitkeringen Gemeentefonds Onder de uitkeringen uit het Gemeentefonds vallen de algemene uitkering, de decentralisatie-uitkeringen en de integratie-uitkering op het gebied van het sociaal domein. Omdat de uitkeringen uit het Gemeentefonds (in het bijzonder de algemene uitkering) veelal in een later jaar pas definitief worden vastgesteld dan waarop ze betrekking hebben, worden er in de gemeentelijke administratie en de P&C-documenten van een bepaald boekjaar (lees: 2024) ook de wijzigingen van de uitkeringen uit voorgaande jaren verantwoord. Verschillen raming en realisatie uitkeringen Gemeentefonds In de Slotwijziging 2024 is de raming van het Gemeentefonds voor de laatste keer in 2024 bijgesteld. Dit is ook het laatste bijstelmoment voor de begroting. In de Jaarrekening 2024 geven wij u een actueel overzicht van de (verwachte) uitkeringen uit het Gemeentefonds over het jaar 2024 en de jaren daarvoor. De mutaties ten opzichte van de stand van de Slotwijziging 2024 worden in deze jaarrekening toegelicht.

Deze mutaties zijn het gevolg van de decembercirculaire 2024 en de laatste specificaties van de algemene uitkering over 2024 en voorgaande jaren. Voor een uitgebreide toelichting van de begrotingsmutaties tot en met de Slotwijziging 2024 verwijzen wij u naar de Zomernota 2024, de Najaarsnota 2024 en de Slotwijziging 2024. In onderstaande tabel treft u voor de diverse uitkeringen uit het Gemeentefonds over 2024 en voorgaande jaren een overzicht aan van de oorspronkelijke ramingen in de Begroting 2024, de begrotingsmutaties of -wijzigingen gedurende het jaar 2024 tot en met de Slotwijziging 2024, de mutaties ten opzichte van de Slotwijziging 2024 en de laatste stand van de ramingen. Uitkeringen gemeentefonds

Begroting 2024

Mutaties t/m Slotwijziging 2024

Mutatie Jaarrekening 2024

Stand Jaarrekening 2024

55.864

2.113

52

58.029

413

234

144

792

5.138

767

0

5.905

Algemene uitkering 2023

0

-11

0

-11

Algemene uitkering 2022

0

-29

54

25

Algemene uitkering 2021

0

0

0

0

61.415

3.074

251

64.739

Algemene uitkering 2024 Decentralisatie-uitkeringen 2024 Integratie-uitkeringen 2024

Totaal uitkeringen gemeentefonds

Toelichting mutaties uitkeringen gemeentefonds jaarrekening 2024 De totale netto mutatie ten opzichte van de Slotwijziging 2024 bedraagt ca. € 251.000. Zoals gewoonlijk heeft het ministerie van BZK in december de decembercirculaire 2024 gepubliceerd. De uitkomsten van de decembercirculaire 2024 konden niet meer worden meegenomen in de Slotwijziging 2024, zodat deze uitkomsten in de Jaarrekening 2024 (moeten) worden verantwoord. Indien er geen rekening wordt gehouden met de raming en het vervallen van de behoedzaamheidsreserve van € 300.000 dan bedraagt de procentuele afwijking van alle mutaties van de algemene uitkering over 2024 ten opzichte van de oorspronkelijke raming zoals in de begroting 2024 afgerond 3,8% (positief).

82

Decembercirculaire 2024: uitkeringen gemeentefonds 2024 Ten opzichte van de raming van de Slotwijziging 2024 is de raming van de algemene uitkering over 2024 per saldo verhoogd met € 52.000 afgerond. De hogere algemene uitkering over 2024 is voornamelijk het gevolg van een aantal eenmalige taakmutaties op het gebied van de jeugdzorg (in totaal ca. € 64.000). Daarnaast heeft het Rijk over 2024 nog extra middelen via (nieuwe) decentralisatie-uitkeringen aan gemeenten beschikbaar gesteld. Het betreft onder meer eenmalige rijksmiddelen in verband met de meerkosten opvang Oekraïners sociaal domein, de spreidingswet en de vangnetregeling energietoelage. De extra baten uit deze (nieuwe) decentralisatie uitkeringen voor het jaar 2024 bedragen € 144.000 afgerond. Decembercirculaire 2024: uitkeringen oude jaren In de decembercirculaire 2024 heeft het Rijk de uitkeringsfactor voor de algemene uitkering over 2022 met 3 punten opwaarts bijgesteld (ca. € 90.000). Mutaties aantallen eenheden verdeelmaatstaven Daarnaast zijn in de laatste maanden van 2024 nog een beperkt aantal mutaties geweest van de aantallen eenheden voor de algemene uitkeringen over 2024 en 2022 (2024: bijstandsontvangers, oppervlak bebouwing woonkern en buitengebied en oeverlengte, in totaal ca. -/- € 12.000 en 2022: OZB-inkomstenmaatstaven in totaal ca. -/- € 36.000). 3.

Winstuitkeringen De gemeente Halderberge bezit aandelen in enkele ondernemingen waar (bij een positief resultaat) een dividenduitkering van wordt genoten. Ieder jaar wordt het dividend verantwoord waartoe de Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AVA) in dat jaar heeft besloten. Over het algemeen is dat het dividend over het voorgaande jaar. De verschuldigde dividendbelasting wordt in eerste instantie door de betreffende onderneming ingehouden, maar de gemeente Halderberge kan deze terugvorderen van de Belastingdienst. Dat is in alle gevallen ook zo gebeurd. In 2024 is dividend ontvangen van de volgende deelnemingen: • BNG Bank NV: De AVA van de BNG heeft in 2024 besloten tot uitkering van een dividend van € 94.012 (€ 2,16 per aandeel). Vorig jaar was dat € 108.810 (€ 2,50 per aandeel). • Saver NV: De AVA van Saver heeft in 2024 besloten tot een dividenduitkering van € 108.475 (€ 120,53 per aandeel). Vorig jaar was dat € 37.350 (€ 41,50 per aandeel). 1.7.7 Verbonden partijen Gemeenschappelijke regeling Belastingsamenwerking West-Brabant (BWB) Doel of belang dat wordt behartigd:

De BWB verzorgt de heffing en de inning van de belastingen voor de gemeenten, Bergen op Zoom, Breda, Etten-Leur, Halderberge, Oosterhout, Roosendaal, Woensdrecht, Dongen, Moerdijk, Zundert, Rucphen en het waterschap Brabantse Delta. Voor de gemeenten wordt ook de uitvoering van de Wet onroerende zaken verzorgd. De GR BWB biedt de mogelijkheid tot de uitvoering van de Wet Basisregistraties Adressen en Gebouwen (hierna BAG). Voor de gemeente Moerdijk wordt de BAG uitgevoerd.

Beleidsrealisatie:

In 2024 was geen specifiek beleid opgenomen.

BNG Bank N.V. (BNG) Doel of belang dat wordt behartigd:

De Bank Nederlandse Gemeenten is de bank van en voor overheden en instellingen voor maatschappelijk belang. Met gespecialiseerde financiële dienstverlening draagt de BNG bij aan zo laag mogelijke kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Daarmee is de bank essentieel voor de publieke taak.

Beleidsrealisatie:

Bij het opstellen van dit jaarverslag was het jaarverslag van de BNG nog niet gepubliceerd. Wij verwijzen u voor de beleidsrealisatie derhalve naar de nog te verschijnen publicaties van de BNG.

83

1.7.8 Wat heeft het gekost? Overzicht van baten en lasten Algemene dekkingsmiddelen (x € 1.000). Algemene dekkingsmiddelen

Primaire begroting 2024

Begroting 2024 incl. wijziging

Realisatie 2024

Verschil

V/N

0.5 Treasury

-150

-175

406

-581

N

0.61 OZB woningen

501

501

509

-8

N

0.62 OZB niet-woningen

56

22

22

0

0.64 Belastingen overig

60

60

30

30

0.7 Algemene uitk. en overige uitk. gemeentefonds

0

0

0

0

0.8 Overige baten en lasten

354

22

13

9

0

-53

-53

0

768

0

0

0

1.590

377

928

-550

N

300

346

592

246

V

0.61 OZB woningen

4.087

4.161

4.160

-1

N

0.62 OZB niet-woningen

4.363

4.363

4.308

-55

N

0.64 Belastingen overig

68

68

77

9

V

61.415

64.488

64.739

251

V

0.8 Overige baten en lasten

0

0

0

0

V

0.9 Vennootschapsbelasting (VpB)

0

-53

-53

0

0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten

0

0

0

0

Totaal baten

70.233

73.373

73.822

449

V

Saldo van baten en lasten

68.643

72.996

72.895

-101

N

Lasten per taakveld

0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) 0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten Totaal lasten

V

V

Baten per taakveld 0.5 Treasury

0.7 Algemene uitk. en overige uitk. gemeentefonds

84

Algemene dekkingsmiddelen

Primaire begroting 2024

Begroting 2024 incl. wijziging

Realisatie 2024

Verschil

V/N

0.10 Toevoegingen aan reserves

669

2.461

1.919

541

V

0.10 Onttrekkingen aan reserves

334

334

129

-205

N

Totaal mutaties reserves

-334

-2.126

-1.790

336

V

68.308

70.869

71.104

235

V

Mutaties reserves

Resultaat

1.7.9 Verschillenanalyse Toelichting belangrijkste verschillen begroting (incl. wijziging) en realisatie Algemene dekkingsmiddelen (x € 1.000). Taakveld 0.61 OZB woningen 0.62 OZB nietwoningen

Verschil

V/N Toelichting

-57

N

De laatste progoses van de BWB per einde 2024 zijn in de Jaarrekening 2024 verwerkt op basis van een actueel WOZ waarden bestand, waarbij er er met name een aanpassing op de objecten eigenaren woningen en niet-woningen heeft plaatsgevonden. De totale waarde is lager dan door de BWB bij de halfjaarrapportage werd verwacht.

30

V

In de Begroting 2024 is een raming van € 60.000 opgenomen voor toevoeging aan de voorziening voor dubieuze debiteuren. Op basis van de status en ouderdom van de openstaande vorderingen heeft de Belastingsamenwerking West-Brabant de noodzakelijke hoogte van de voorziening dubieuze debiteuren sociale zaken vastgesteld op € 171.000. Na alle mutaties in 2024 bedroeg het restant saldo € 141.000. Dit betekent dat er een bedrag van € 30.000 aan de voorziening is toegevoegd. Ten opzichte van de raming betekent dit een voordeel van € 30.000.

0.7 Algemene uitk. en overige uitk. gemeentefonds

251

V

Ten opzichte van de raming in de Slotwijziging 2024 zijn de uitkeringen uit het gemeentefonds ca. € 251.000 hoger uitgevallen. Dit verschil bestaat uit een positieve bijstelling van de uitkeringen over 2022 (ca. € 54.000) en 2024 (ca. € 196.000). Bij het onderdeel uitkeringen gemeentefonds in het hoofdstuk Algemene dekkingsmiddelen zijn de verschillen in de uitkeringen uit het gemeentefonds uitgebreid toegelicht.

0.8 Overige baten en lasten

22

V

In de Begroting 2024 is een bedrag van € 200.000 opgenomen voor onvoorziene uitgaven. Gedurende het jaar hiervan € 178.000 ingezet (zie ook het overzicht post onvoorziene uitgaven). Het resterende bedrag van € 22.000 is niet ingezet.

Overige afwijkingen

-11

N

Totaal

235

V

85

86

Overhead

1.8.1 Inleiding Eén van de wijzigingen in het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) heeft betrekking op overhead. Vanaf 1 januari 2017 geldt er een algemene definitie van overhead. De definitie luidt: alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Uitgangspunt van deze definitie is dat kosten zoveel mogelijk moeten worden toegerekend aan het primaire proces. Kosten die niet kunnen worden toegerekend, moeten worden verantwoord op een apart taakveld en worden niet meer verdeeld op basis van allerlei verdelingsprincipes (fte, m2, aantal werkplekken, etc.). In de notitie worden de diverse onderdelen van de overhead toegelicht, waardoor duidelijkheid is ontstaan over de kosten die wel en die niet tot de overhead gerekend moeten worden. Wij sluiten aan bij de notitie en de definitie die de commissie BBV hiervoor heeft opgesteld. Het gevolg van deze wijziging is dat u bij de programma’s geen kosten van overhead meer aantreft. In dit hoofdstuk treft u een toelichting aan op de kosten van de overhead. 1.8.2 Overzicht overhead In onderstaand overzicht zijn de totale lasten van de overhead weergegeven voor het jaar 2024 (x € 1.000). Overhead

Realisatie 2024

Directie en management

1.090

Ondersteunende teams

4.756

Overige personeelskosten (geen salarislasten) Huisvesting

875 1.192

Administratiekosten

310

Archief

296

Automatiseringskosten

1.738

Juridisch en inkoop advies

359

Voorlichting en publicaties

133

Totaal overhead

Toegerekende overhead aan grondexploitaties

Netto overhead

10.749

-70

10.679

87

Hieronder word bovenstaand overzicht kort toegelicht. Directie en management De salarislasten van de directie en het management mogen niet langer worden toegerekend aan de producten (nu taakvelden), maar behoren tot de overhead. Ondersteunende teams De salarislasten van de ondersteunende teams (team advies en team ondersteuning) mogen niet langer worden toegerekend aan de producten (nu taakvelden), maar behoren tot de overhead. Overige personeelslasten Naast de salarislasten van het gemeentepersoneel zijn er ook nog andere personele lasten. Hierbij moet gedacht worden aan de kosten voor vergaderingen, koffie- en thee voorziening, studiekosten, werving en selectie van personeel, medische kosten, kosten voor arbo maatregelen en overige voorzieningen voor het personeel. Huisvesting Dit betreffen de lasten verbonden aan het gemeentehuis, zoals energieverbruik, onderhoud, schoonmaak en de kapitaallasten van investeringsuitgaven. Administratiekosten Onder de administratiekosten vallen de kosten voor kopiëren, meubilair, boeken en abonnementen, drukwerk en papier, postverzorging en telefoonkosten. Archief De kosten voor het archief betreffen het herstellen van archiefstukken en de bijdrage aan het West-Brabants Archief (WBA). Automatiseringskosten Dit zijn de kosten die betrekking hebben op de benodigde hard- en software (automatisering) binnen de gemeentelijke organisatie.

Het gaat hierbij onder andere om vervangingskosten van hardware, aanschaf en onderhoud van software en datacommunicatie. Ook de kapitaallasten van de investeringen zijn hierin opgenomen. Juridisch en inkoop advies Dit betreft de kosten voor het inwinnen van extern juridisch advies en de advisering door Wij zijn Karel (voorheen Stichting Inkoopbureau West-Brabant). Voorlichting en publicaties Dit betreft onder andere de kosten voor de publicaties in de Bode, burgerparticipatie (digipanel) en het bekend maken van regelgeving via de Gemeenschappelijke Voorziening Officiële Publicaties (GVOP). Toegerekende overhead aan grondexploitaties Een deel van de overhead mag conform de regelgeving worden toegerekend aan de grondexploitaties en in mindering worden gebracht op de kosten van het taakveld overhead. Dat is in bovenstaande tabel als negatieve regel weergegeven. Wat overblijft zijn de netto overheadkosten. N.B. Zowel bij de toerekening van de overhead aan de grondexploitaties als bij de toerekening aan de kostendekkende tarieven wordt dezelfde methodiek gebruikt. Voor alle berekeningen inzake de toerekening van overhead wordt derhalve het bedrag gebruikt wat als totale overhead staat aangegeven.

88

1.8.3 Beleidsindicatoren Voor het programma Overhead zijn in het BBV de onderstaande verplichte beleidsindicatoren opgenomen. Indicator

Jaarrekening 2023

Begroting 2024

Jaarrekening 2024

Formatie1

6,70

6,99

6,99

Bezetting1

6,35

6,94

6,94

Apparaatskosten2

€ 321,53

€ 368,45

€ 347,07

Externe inhuur3

11,78%

4,29%

13,49%

Overhead4

8,69%

11,61%

8,53%

1 Fte per 1.000 inwoners 2 Kosten per inwoner in euro's 3 Kosten als % van de totale loonsom + totale kosten inhuur externen 4 Percentage van de totale lasten

1.8.4 Verbonden partijen GR West-Brabants Archief (WBA) Doel of belang dat wordt behartigd:

Artikel 3 van de Archiefwet 1995 verplicht overheidsorganen om hun archieven in goede, geordende en toegankelijke staat te bewaren; artikel 14 regelt de openbaarheid; artikel 30 regelt de zorg voor het beheer van de in de archiefbewaarplaats berustende archiefbescheiden van de deelnemers en artikel 32 lid 2 het toezicht. Deze wettelijke taken zijn uitbesteed aan de gemeenschappelijke regeling WBA.