Bijlage 3 De omgevingseffectrapportage (OER) Omgevingsvisie provincie Noord-Holland
Tekst van het document
Daarnaast stimuleert deze focus op effectieve landbouwgronden de toekomstbestendigheid en duurzaamheid van de landbouwsector. Op deze manier kan de oplossingsrichting bijdragen aan de regionale economie en een vitaal platteland. Dit biedt kansen voor het vergroten van de omvang van de economie. Daarnaast heeft de provincie de ambitie om veranderingen van water- en bodemcondities te signaleren en daarmee een onderscheid te maken in gebieden die voor langere termijn stabiele condities hebben, gebieden waar de water- en bodemcondities gaan wijzigen en waar dus anticipatie nodig is om welvarend te blijven en gebieden waar op korte termijn wijzigingen zijn en waarop aanpassingen noodzakelijk zijn. De natuurlijke zoet-zout gradiënt wordt daarmee omarmd en dit brengt een risico op daling van het bbp met zich mee. Doordat de landbouweffectiviteit en het aantal landbouwgoederen mogelijk afneemt, krimpt de economie. 76 | 139 Witteveen+Bos | 149368/26-008.356 | Definitief 02 Beoordeling Het aspect omvang economie is in het voorgenomen beleid beoordeeld als positief (+) ten opzichte van de referentiesituatie. De provincie biedt ruimte aan activiteiten die voldoen aan toekomstbestendige randvoorwaarden. Dit resulteert in mogelijkheden voor uitbreiding en hogere productie.
Verder stuurt de provincie op ontwikkeling van bepaalde clusters en strategische sectoren voor een diverse en weerbare economie, wat leidt tot efficiënter ruimtegebruik en een productievere economische structuur. Het leggen van de focus op effectieve landbouwgronden zorgt voor een toename van de landbouweffectiviteit. Tenslotte leidt het omarmen van de natuurlijke zoet-zout gradiënt tot afname van landbouweffectiviteit en daarmee krimp van een deel van de economie. Al met al is het aspect omvang economie beoordeeld als positief (+), omdat de kansen zwaarder wegen dan het enige risico. Mitigerende en/of optimaliserende maatregelen Optimaliserende maatregelen voor dit aspect zijn: - zet subsidies en innovatieprogramma’s op voor de omschakeling naar alternatieve producten en diensten (zoals zilte teelten en natte teelten, agrarisch natuurbeheer, multifunctionele landbouw) op de minder effectieve landbouwgronden. Werkgelegenheid In het voorgenomen beleid benoemt de provincie de ambitie om actief te sturen op de energievraag door grootschalige energievragers te concentreren binnen aangewezen energetische en economische clusters. Binnen deze clusters komen opwek, opslag, conversie en gebruik van energie samen en wordt tevens ingezet op bredere economische ontwikkeling.
De provincie reserveert binnen en rondom deze locaties fysieke- en milieuruimte en kan onder voorwaarden uitbreidingsruimte bieden. Deze ambitie biedt kansen voor een toename van de werkgelegenheid, doordat binnen de clusters ruimte ontstaat voor zowel energie-intensieve als andere economische activiteiten, wat kan leiden tot uitbreiding van bedrijvigheid en daarmee extra arbeidsplaatsen. Tegelijkertijd wordt de vestiging van grootschalige energievragers buiten deze locaties beperkt en richt het systeem zich daar meer op zelfvoorzienendheid, waardoor de groei van werkgelegenheid ruimtelijk geconcentreerd plaatsvindt. Daarnaast stuurt de provincie op de ontwikkeling van bepaalde clusters en strategische sectoren voor een diverse en weerbare economie. Deze ambitie heeft een kans op een toename van de werkgelegenheid, doordat bedrijven en kantoren worden geconcentreerd op goed bereikbare locaties en in economische clusters, wat het vestigingsklimaat bevordert en de bundeling van bedrijvigheid kan leiden tot meer banen. Beoordeling Het aspect werkgelegenheid is beoordeeld als positief (+) in het voorgenomen beleid ten opzichte van de referentiesituatie.
Het actief sturen op de energievraag zorgt voor meer energieruimte voor bedrijven en het sturen op ontwikkeling van bepaalde clusters en strategische sectoren leidt tot verbeterde bereikbaarheid van bedrijven en bevordering van het vestigingsklimaat. Al met al dragen deze twee ambities bij aan een positieve beoordeling (+) van het aspect werkgelegenheid. Mitigerende en/of optimaliserende maatregelen Optimaliserende maatregelen voor dit aspect zijn: - stimuleer bereikbaarheid van economische clusters met hoogwaardig openbaar vervoer en goede fietsverbindingen; - ondersteun mkb-bedrijven bij vestiging binnen clusters, zodat niet alleen grootschalige energievragers profiteren maar ook kleinere bedrijven bijdragen aan werkgelegenheid; - monitor de regionale spreiding van werkgelegenheid en stuur bij indien clustering leidt tot afname van banen in andere gebieden. 77 | 139 Witteveen+Bos | 149368/26-008.356 | Definitief 02 Circulaire economie De provincie streeft een toekomstbestendige economie na die moet voldoen aan verschillende leidende principes, waaronder een duurzame en circulaire economie. Voor de versnelling van de transitie naar een circulaire economie is het van provinciaal belang om voldoende fysieke en milieuruimte te reserveren op locaties met de juiste condities, zoals hoge milieucategorieën, goede infrastructuur en nabijheid van energieknooppunten.
De provincie stuurt daarom onder andere op de ontwikkeling van circulaire clusters en strategische sectoren voor een diverse en weerbare economie. Deze ambitie heeft een kans op een groter aandeel circulaire bedrijven, doordat circulaire bedrijvigheid binnen de aangewezen clusters extra ruimte en ondersteuning kan krijgen en bijdraagt aan de ambitie van een circulaire economie. Daarnaast geeft de provincie aan dat het systeem zich buiten deze clusters richt op zelfvoorzienendheid, wat mogelijk duidt op circulariteit. Ook zet de provincie in op innovatieclusters vanwege het strategisch belang. Deze clusters kunnen bijdragen aan de ontwikkeling en versnelling van circulaire methodes en bedrijfsvoering. Het voorgenomen beleid bevat tevens de ambitie om de focus van landbouw te leggen op een versnelde transitie naar kringlooplandbouw. De provincie ondersteunt agrariërs in hun opgave voor verduurzaming, bij verschillende ontwikkelpaden, zoals hightech, extensief, biologisch en natuurinclusief werken. Deze ambitie draagt bij aan een kans op een groter aandeel circulaire bedrijven, omdat kringlooplandbouw een circulair landbouwsysteem is. In de referentiesituatie zet provincie Noord-Holland al in op volledige kringlooplandbouw in 2040.
Het is onduidelijk of het voorgenomen beleid leidt tot het sneller bereiken van een kringlooplandbouwsysteem dan in 2040, omdat de ambitie niet verder is uitgewerkt. Hierdoor zijn ook de effecten op het aspect circulaire economie onzeker en beoordeeld als neutraal. Daarnaast zet de provincie in op energieopwekking met warmte, door gebruik te maken van geo- en aquathermie en het aandeel duurzame energie in de energiemix te verhogen. Dit voornemen draagt bij aan verduurzaming en circulariteit en heeft daarmee een positief effect op de circulaire economie. Warmte wordt voornamelijk opgewekt in stedelijk gebied en verspreid via warmtenetten, wat efficiënter gebruik van energie mogelijk maakt en reststromen, zoals restwarmte, beter benut. Door in te zetten op restwarmte, aquathermie en geothermie wordt het hergebruik van energie gestimuleerd en neemt de afhankelijkheid van primaire fossiele bronnen af. Beoordeling Het aspect circulaire economie is beoordeeld als positief (+) in het voorgenomen beleid ten opzichte van de referentiesituatie.
Het sturen op de ontwikkeling van circulaire clusters, innovatieclusters en strategische sectoren in het kader van een toekomstbestendige economie kan bijdragen aan een groter aandeel circulaire bedrijven, doordat circulaire bedrijvigheid als strategisch en weerbaar wordt beschouwd en binnen deze clusters extra ruimte en ondersteuning kan krijgen. Ook het inzetten op energieopwekking met warmte, onder andere via restwarmte, aquathermie en geothermie, draagt bij aan verduurzaming en het hergebruik van energie. Het voornemen voor een versnelde transitie naar kringlooplandbouw sluit eveneens aan bij een circulair systeem, maar is onvoldoende uitgewerkt om de omvang van het effect te bepalen. Mitigerende en/of optimaliserende maatregelen Optimaliserende maatregelen voor dit aspect zijn: - concretiseer de versnelde transitie naar kringlooplandbouw: in welk jaartal (eerder dan 2040) wil de provincie 100 % kringlooplandbouw bereikt hebben en wat houdt dit in? Duurzame landbouw Bij dit aspect wordt het aandeel van de biologische landbouw als indicator gebruikt, dit is één van de zeven transitiepaden van kringlooplandbouw. Informatie over de ruimtelijke spreiding van biologische landbouwbedrijven is niet beschikbaar. Wel is er informatie over de spreiding van biologische landbouwbedrijven over grondsoorten.
Het voorgenomen beleid bevat een aantal ambities die relevant zijn voor het aspect duurzame landbouw. Ten eerste heeft de provincie een versnelde transitie naar kringlooplandbouw als doelstelling. In de referentiesituatie zet provincie Noord-Holland al in op volledige kringlooplandbouw in 2040. 78 | 139 Witteveen+Bos | 149368/26-008.356 | Definitief 02 Het is onduidelijk of het voorgenomen beleid leidt tot het sneller bereiken van een kringlooplandbouwsysteem dan in 2040, omdat de ambitie niet is uitgewerkt. Hierdoor zijn ook de effecten op het aandeel biologische landbouw onzeker en niet meegenomen in de beoordeling. Ten tweede geeft de provincie aan de veenweidegebieden te willen vernatten. Dit bemoeilijkt agrarisch grondgebruik in de veenweidegebieden en leidt tot gedeeltelijke functiewijziging. Tegelijk ontstaan er kansen voor vormen van landbouw die beter bij de nieuwe omstandigheden passen (extensivering). Deze vormen van landbouw sluiten beter aan bij biologische landbouw dan bij gangbare landbouw. Momenteel is slechts een klein deel van de biologische landbouwbedrijven gevestigd op veengronden (4,4 % van het totaal aan biologische ondernemers). Er zijn dus kansen om het aandeel biologische landbouw op veengronden te vergroten. Ten derde reserveert de provincie in het voorgenomen beleid 5-15 % van de diepe delen van alle polders voor waterberging.
Voor de biologische landbouw vormt dit een groter risico dan voor de gangbare landbouw, omdat biologische bedrijven een groter grondbeslag hebben (of een lagere opbrengst per hectare). Het effect is afhankelijk van het aandeel biologische bedrijven dat zich in de diepste polders bevindt. Ten vierde wijst de provincie zoekgebieden aan voor uitbreiding van de beschermingszone van waterwin- en infiltratiegebieden. In deze gebieden nemen de restricties op landbouwactiviteiten toe. De mate van het effect op duurzame landbouw is afhankelijk van het aandeel biologische bedrijven in deze gebieden. Ten vijfde heeft de provincie de ambitie om veranderingen van water- en bodemcondities te signaleren en daarmee een onderscheid te maken in gebieden die voor langere termijn stabiele condities hebben, gebieden waar de water- en bodemcondities gaan wijzigen en waar dus anticipatie nodig is om welvarend te blijven, en gebieden waar op korte termijn wijzigingen zijn en waarop aanpassingen noodzakelijk zijn. Daarmee geeft de provincie aan de natuurlijke zoet-zoutgradiënt te omarmen. Agrarisch ondernemen op zoute gronden vereist omschakeling in de bedrijfsvoering (bijvoorbeeld naar zoute teelten als lisdodde en cranberry).
Deze omschakeling naar andere gewassen kan gecombineerd worden met de omschakeling naar biologische landbouw en brengt hierdoor een kans op het vergroten van het aandeel biologische bedrijven met zich mee. Tot slot bevat het voorgenomen beleid 7 sterke energetische en economische clusters waar opwek, opslag, conversie en gebruik van energie samenkomen. Voor het realiseren van deze clusters, inclusief eventuele uitbreidingen in de toekomst, wordt fysieke ruimte en milieuruimte gereserveerd. Het effect hiervan is afhankelijk van het aandeel biologische bedrijven dat zich in deze gebieden bevindt. Beoordeling Het aspect ‘duurzame landbouw’ is beoordeeld als neutraal (0) ten opzichte van de referentiesituatie. Het vernatten van het veenweidegebied brengt zowel kansen als risico’s voor de duurzame landbouw. Het omarmen van de zoet-zoutgradiënt zorgt voor een kans op toename van het aandeel biologische bedrijven ten opzichte van de referentiesituatie. Voor de ruimtereserveringen voor waterberging, waterwin- en infiltratiegebieden en de energetische en economische clusters hangt het effect op de duurzame landbouw af van de locatie waar biologische bedrijven gevestigd zijn. Deze informatie is niet beschikbaar en het geven van een beoordeling is daarom niet mogelijk.
Mitigerende en/of optimaliserende maatregelen Optimaliserende maatregelen voor dit aspect zijn: - breng in kaart waar biologische landbouwbedrijven zich bevinden, zodat inzichtelijk wordt waar welke effecten optreden en er gericht actie kan worden ondernomen; - concretiseer de versnelde transitie naar kringlooplandbouw: in welk jaartal (eerder dan 2040) wil de provincie 100 % kringlooplandbouw bereikt hebben en wat houdt dit in?; - concretiseer op welke wijze landbouwbedrijven op de kleigronden aanvullend beschermd worden, zoals aanvullende regels in de Omgevingsverordening; - | ga na hoe er voldoende zoetwater beschikbaar kan blijven voor het vernatten van de veenweidegebieden, én voor de landbouw op de kleigronden; - | geef biologische ondernemers voorrang in provinciale regelingen voor grondruil, pacht of transitiegebieden. Digitale infrastructuur In de huidige situatie bedraagt de dekking van internet met een snelheid van 1.000 Mbit/s in totaal 99 %. Het voorgenomen beleid heeft geen effect op de verhoging van de dekking van snel internet. Wel bevat het voorgenomen beleid de ambitie om de natuurlijke zoet-zoutgradiënt te omarmen. Dit kan een risico voor de digitale infrastructuur met zich meebrengen, omdat zout water corrosie en aantasting van ondergrondse infrastructuur (mantelbuizen, kasten) versnelt. Hierdoor | neemt het risico op storingen toe.
Beoordeling Het aspect ‘digitale infrastructuur’ is beoordeeld als | neutraal (0) ten opzichte van de referentiesituatie, omdat er geen voorgenomen beleid is waardoor deze dekkingsgraad verder toeneemt. De corrosie van digitale infrastructuur door zout water vormt een risico voor de digitale infrastructuur. Mitigerende en/of optimaliserende maatregelen Optimaliserende maatregelen voor dit aspect zijn: - | overweeg technische oplossingen om corrosie van digitale infrastructuur tegen te gaan. Bij glasvezel treedt geen corrosie op; - | beschouw de aanleg van glasvezelkabels als meekoppelkans bij het openbreken van de grond, bijvoorbeeld bij dijkversterkingen en woningbouw. 4.2.7 | Wonen Tabel 4.12 Beoordeling voorgenomen beleid voor het thema wonen Thema | Beoordelingsaspect | Beoordeling referentiesituatie | Beoordeling voorgenomen beleid wonen | woningaanbod | matig | 0 wonen | voorzieningenniveau | overwegend goed | 0 Woningaanbod In de referentiesituatie zet provincie Noord-Holland in op de bouw van 191.000 woningen in de periode 2022 tot en met 2030 (Actieagenda Wonen en Versnellen Woningbouw 2024 - 2028). Volgens de PNH- Prognose van 2024 groeit de woningbouwopgave naar circa 290.000 woningen in 2050. In de woondealperiode zijn er circa 50.000 woningen toegevoegd. De resterende doelstelling voor de woondeal bedraagt dus circa 140.000 woningen tot en met | 2030.
Voor de periode 2025 tot en met 2050 bedraagt de totale opgave 275.000. Volgens de Monitor Woningbouw (2025) bestaat de harde plancapaciteit (status onherroepelijk of vastgesteld) tot en met 2050 uit circa 130.000 woningen, dit betreft vrijwel geheel de projecten die voorzien zijn in de periode tot en met 2030 | . De doelstellingen van 140.000 woningen tot en met 2030 en 275.000 woningen tot en met 2050 worden met de huidige harde planvoorraad dus niet gehaald. Omdat plannen relatief kort voor de start van de bouw hard worden gemaakt, is het gebruikelijk dat de harde plancapaciteit zo ver van tevoren nog niet overeenkomt met de doelstelling van 2050. Naast de harde plancapaciteit bestaat de zachte plancapaciteit (status in voorbereiding, potentieel of onbekend) uit nog eens circa 270.000 woningen tot en met 2050. Hiermee kan het doel wel worden behaald. Voor zachte plannen geld, nog meer dan voor harde plannen, dat e | r nog onzekerheid bestaat over de realisatiesnelheid en de exacte locatiekeuze van beoogde woningen. Dit heeft onder andere te maken met externe factoren zoals netcongestie, stikstofbeperkingen en marktomstandigheden. | Anderzijds kunnen er ook extra locaties worden toegevoegd, bijvoorbeeld door bedrijfslocaties die vrijkomen.
79 | 139 | Witteveen+Bos | 149368/26-008.356 | Definitief 02 80 | 139 Witteveen+Bos | 149368/26-008.356 | Definitief 02 Om de doelstelling van 275.000 woningen tot en met 2050 te halen, zal een deel van de bestaande zachte plancapaciteit moeten worden omgezet in harde plancapaciteit. Het voorgenomen beleid bevat hiervoor geen aanvullende plannen. Deze taak ligt echter in de eerste plaats bij de gemeente; de provincie kan hierbij ondersteunen door voldoende planologische ruimte te bieden, of hulp bij het oplossen van knelpunten met bijvoorbeeld stikstof of andere randvoorwaarden. Er zijn diverse ruimteclaims die impact kunnen hebben op de ruimte voor woningbouw. Eén van deze ruimteclaims is het voornemen voor het grootschalig en geclusterd opwekken van energie op toekomstbestendige plekken. Het gaat hier om 7 energetische en economische clusters: Den Helder, Agriport, Boekelermeer, IJmond, Westpoort, Amsterdam Zuidoost en Haarlemmermeer. Deze clusters zijn nog niet afgebakend, maar mogelijk gaan ze ten koste van ruimte geschikt voor woningbouw. Hiermee vormen ze een risico voor het woningaanbod. Daarnaast wordt er ook ruimte gereserveerd voor toekomstige waterwinning, -infiltratie, -productie en - transport. Hiervoor worden zones aangewezen waar aanvullende restricties gelden voor ontwikkelingen.
In sommige gevallen gaat dit ten koste van locaties die ook geschikt zouden zijn voor woningbouw. Daarnaast wordt er ruimte gereserveerd voor het uitbreiden van watersysteemmaatregelen, waaronder waterberging, dijkversterkingen en uitbreidingen van het duinensysteem. Dit legt beperkingen op deze gebieden op en maakt woningbouw op deze locaties onmogelijk. Naarmate er minder locaties geschikt zijn voor woningbouw vanwege conflicten met andere functies, worden de grond en de nieuwe woningen zelf schaarser, wat leidt tot hogere prijzen. Dit vormt een risico voor de betaalbaarheid van het woningaanbod. De exacte locaties van deze reserveringen zijn nog niet beschikbaar, waardoor de effecten voor de balans tussen vraag en aanbod onzeker zijn. Een belangrijke kanttekening is dat 75 % van de nieuwbouw als inbreidingslocatie zal worden gerealiseerd. Dit betekent dat er vooral binnen bestaande kernen zal worden gebouwd. Op deze locaties zijn de hierboven genoemde ruimtelijke reserveringen en conflicten niet of nauwelijks aan de orde. Het risico is dus beperkt, maar geldt nog wel voor de 25 % nieuwbouwlocaties die niet in bestaand stedelijk gebied worden gerealiseerd. Verder bevat het voorgenomen beleid de ambitie om overgangszones tussen het stedelijk en landelijk gebied aan te leggen om de recreatiedruk op te vangen.
Ondanks dat dit de leefbaarheid vergroot, is dit een risico voor het woningaanbod, omdat er een ruimtelijk conflict ontstaat tussen woningbouw en de aanleg van natuurlijke zones. In haar voorgenomen beleid zet de provincie in op beide functies, maar het voorgenomen beleid bevat geen maatregelen om de ruimtelijke botsing - die vooral optreedt aan de randen van steden - op te lossen. Deze overgangszones leiden tot aantrekkelijke, groene woonomgevingen, maar kunnen daarmee ook leiden tot hogere woningprijzen en daarmee de betaalbaarheid negatief beïnvloeden. De verwachting is echter dat dit wordt gemitigeerd door de beleidsdoelstellingen van gemeenten wat betreft de betaalbaarheid van het woningaanbod. Beoordeling Het aspect ‘woningaanbod’ is beoordeeld als neutraal (0) in het voorgenomen beleid ten opzichte van de referentiesituatie. Ten opzichte van de referentiesituatie blijft de plancapaciteit gelijk. De ruimtereserveringen voor watersysteemmaatregelen en waterwinningen, en de ambitie voor het aanleggen van overgangszones en energie-opwek vormen mogelijk een conflict met andere ruimtelijke opgaven zoals woningbouw, met name in de randen van steden. Mitigerende en/of optimaliserende maatregelen Optimaliserende maatregelen voor dit aspect zijn: - breid het aantal woningen in de harde en zachte plancapaciteit uit om het doel van 275.000 woningen tot en met 2050 te halen.
Let bij de locatiekeuze op de beschikbaarheid van energie (bijvoorbeeld locatiekeuze nabij energieknooppunten), bereikbaarheid en zet in op de locaties waar in de huidige situatie de grootste woningtekorten zijn, zoals in het zuiden van de provincie; - zorg dat energie-opwek in woningbouwgebieden bijdraagt aan het mogelijk maken van woningbouw in hetzelfde gebied, bijvoorbeeld door meervoudig ruimtegebruik; 81 | 139 Witteveen+Bos | 149368/26-008.356 | Definitief 02 - maak een prioritering in woningbouw, natuur, energie, recreatie, landbouw en andere functies op locaties met ruimtelijke botsingen tussen functies. Geef prioritering aan natuurontwikkeling op locaties met lage woningbouwpotentie; - zet ook in op kleinschalige en multifunctionele vormen van natuur, zodat deze makkelijker in woongebieden geïntegreerd kunnen worden. Voorzieningenniveau Ten aanzien van het voorzieningenniveau zijn de meeste relevante ambities een voortzetting van de referentiesituatie of niet concreet genoeg om mee te nemen in de effectbeoordeling. De indicatieve effecten van de ambities die nog onvoldoende concreet zijn worden wel beschreven. Het voornemen om 75 % van de nieuwbouwopgave als inbreidingslocatie te realiseren, levert zowel een kans als een risico op voor het voorzieningenniveau.
Enerzijds zijn voorzieningen op inbreidingslocaties in grotere kernen vaak al aanwezig, waardoor nieuwe inwoners van nieuwbouwlocaties van deze voorzieningen gebruik kunnen maken en het voorzieningenniveau op deze locaties toeneemt. Anderzijds komt door de toevoeging van woningen op deze locaties ook meer druk op bestaande voorzieningen te liggen. Het precieze effect hangt af van de mate waarin er rekening wordt gehouden met de toevoeging van voorzieningen op nieuwbouwlocaties. Dit is op dit moment nog onvoldoende concreet gemaakt en wordt daarom nog niet meegenomen in de effectbeoordeling. De provincie heeft de ambitie om het recreatieaanbod te spreiden, zodat recreatievoorzieningen dichterbij zijn. Er wordt geaccepteerd dat het aanbod versnippert en minder grootschalig is. Dit voornemen levert de kans op dat door de spreiding de afstand tot recreatievoorzieningen afneemt. Verder is de provincie voornemens om detailhandel in bestaande centrumgebieden te concentreren. Hierdoor kan het winkelaanbod buiten deze centrumgebieden (aan de randen van kernen of in kleine kernen) stagneren of afnemen. Dit levert een risico op voor het voorzieningenniveau in deze gebieden. Beoordeling Het aspect voorzieningenniveau is beoordeeld als neutraal (0) in het voorgenomen beleid ten opzichte van de referentiesituatie.
De ambitie om het recreatieaanbod te spreiden leidt tot een kans op afname van de afstand tot recreatievoorzieningen, terwijl het voornemen om detailhandel in centrumgebieden te concentreren de afstand tot voorzieningen kan vergroten. De provincie heeft meer ambities op het gebied van voorzieningen, maar deze zijn nog onvoldoende uitgewerkt om in de effectbeoordeling op te nemen. Mitigerende en/of optimaliserende maatregelen Optimaliserende maatregelen voor dit aspect zijn: - bied ook in de buitengebieden ruimte voor (mobiele) zorgvoorzieningen en periodieke spreekuren; - zet in de buitengebieden en kleinere kernen in op bibliobussen en pop-up cultuurvoorzieningen; - kies locaties voor de cultuur- en zorgvoorzieningen die dichtbij OV-knooppunten liggen. 4.2.8 Energietransitie Tabel 4.13 Beoordeling voorgenomen beleid voor het thema energietransitie Thema Beoordelingsaspect Beoordeling referentiesituatie Beoordeling voorgenomen beleid energietransitie aandeel duurzame energie overwegend goed + energietransitie energieverbruik slecht 0 energietransitie energie-infrastructuur slecht + energietransitie uitstoot broeikasgassen slecht + 82 | 139 Witteveen+Bos | 149368/26-008.356 | Definitief 02 Aandeel duurzame energie Het voorgenomen beleid bevat de ambitie om energie op te wekken met geo- en aquathermie.
De provincie wil dit in het stedelijk gebied opwekken en verspreiden via warmtenetten. Dit levert een kans op toename van de omvang van hernieuwbare energiebronnen ten opzichte van het totaal en ten opzichte van de referentiesituatie op, omdat geo- en aquathermie hernieuwbare energiebronnen zijn. Een aandachtspunt hierbij zijn de beperkte bestaande distributiemogelijkheden voor geo- en aquathermie in het buitengebied (buiten de stedelijke warmtenetten). De provincie zet in op collectieve laadpleinen om E-vervoer te faciliteren. Dit stimuleert de elektrificatie van (vracht)verkeer en levert een kans op voor de vergroting van het aandeel duurzame energie. Daarnaast is de provincie voornemens actief te sturen op de energievraag en -knooppunten door grenzen te stellen aan aanbod en grootschalige energievragers te concentreren op strategische locaties, namelijk in 7 energetische en economische clusters (Den Helder, Agriport, Boekelermeer, IJmond, Westpoort, Amsterdam Zuidoost en Haarlemmermeer). Binnen deze clusters wordt ook ruimte gemaakt om energie grootschalig op te wekken. Hierbij is er een kans om nieuwe hernieuwbare energiebronnen te realiseren en het aandeel hernieuwbare energiebronnen te laten groeien ten opzichte van de referentiesituatie. Of dit daadwerkelijk wordt uitgevoerd is nog onzeker, waardoor dit effect niet wordt meegenomen in de effectbeoordeling.
Beoordeling Het aspect aandeel duurzame energie is beoordeeld als positief (+) ten opzichte van de referentiesituatie. Het opwekken van energie met geo- en aquathermie zorgt voor meer duurzaam opgewekte warmte. Ook de inzet op collectieve laadpleinen levert een kans op voor de vergroting van het aandeel duurzame energie. De ambities om grenzen aan het energieaanbod te stellen, grootschalige energievragers te concentreren en energie grootschalig op toekomstbestendige plekken op te wekken, leiden tot de kans op toename van de omvang van hernieuwbare energiebronnen ten opzichte van het totaal en de referentiesituatie. Dit moet echter nog worden geconcretiseerd in het beleid, voordat deze effecten kunnen worden meegenomen in de effectbeoordeling. Mitigerende en/of optimaliserende maatregelen Optimaliserende maatregelen voor dit aspect zijn: - integreer duurzame energieopwek in de plannen voor de energetische en economische clusters; - reserveer in de omgevingsverordening ruimte voor de opwek van hernieuwbare energie in vernattingsgebieden, zodat deze functies planologisch mogelijk worden gemaakt; - stel als voorwaarde dat bij gebiedsontwikkelingen in veenweidegebieden de mogelijkheden voor duurzame energieopwekking standaard worden onderzocht.
Energieverbruik Het energieverbruik van provincie Noord-Holland is in te delen in 4 grote sectoren: (1) gebouwde omgeving, (2) verkeer en vervoer, (3) industrie, energie, afval en water en (4) landbouw, bosbouw en visserij. Op basis van de concreetheid van de oplossingsrichtingen uit het voorgenomen beleid, zijn enkel effecten op de sector landbouw, bosbouw en visserij op het energieverbruik aanzienlijk ten opzichte van de referentiesituatie. Het voorgenomen beleid bevat ook de ambities om grootschalige energiegebruikers te concentreren op strategische locaties. Concreet worden hier 7 energetische en economische clusters aangewezen waar opwek, opslag, conversie en gebruik van energie samenkomen. Buiten deze clusters wordt ingezet op lokale opwek daar waar de energievraag zit. Deze ambities leiden mogelijk tot minder transportverlies en bieden de kans op synergie, bijvoorbeeld door het gebruik van restwarmte. Dit is afhankelijk van de uitwerking van deze ambities. 83 | 139 Witteveen+Bos | 149368/26-008.356 | Definitief 02 Landbouw, bosbouw en visserij In de veenweidegebieden zet de provincie in het voorgenomen beleid in op vernatten. Dit voornemen is nieuw ten opzichte van de referentiesituatie en beperkt de mogelijkheden voor agrarisch grondgebruik in de veenweidegebieden.
Als er hierdoor agrarische bedrijven stoppen en het landgebruik verandert, levert dit een kans op afname van het energieverbruik op. Dit effect hangt af van de vervangende functie. De oplossingsrichting focus landbouw, waarin een versnelde transitie naar kringlooplandbouw wordt voorgesteld, biedt kansen voor de vermindering van energieverbruik, bijvoorbeeld door kleinere transportafstanden. Deze oplossingsrichting is echter nog niet concreet genoeg om mee te nemen in de effectbeoordeling. Overige sectoren - gebouwde omgeving: het energieverbruik van de gebouwde omgeving wordt in de referentiesituatie in belangrijke mate bepaald door datacenters en woningen. Het voorgenomen beleid bevat geen maatregelen ten opzichte van de referentiesituatie die een effect op het energieverbruik van de sector gebouwde omgeving veroorzaken; - verkeer en vervoer: het voorgenomen beleid levert geen wijzigingen ten opzichte van de referentiesituatie op in de sector verkeer en vervoer; - industrie, energie, afval en water: het energieverbruik van de sector industrie, energie, afval en water wordt in de referentiesituatie in belangrijke mate bepaald door het energieverbruik van Tata Steel. Het voorgenomen beleid bevat geen maatregelen ten opzichte van de referentiesituatie die een effect hebben op het energieverbruik van Tata Steel.
Beoordeling Het aspect ‘energieverbruik’ is beoordeeld als neutraal (0) in het voorgenomen beleid ten opzichte van de referentiesituatie. Het energieverbruik van de sectoren gebouwde omgeving, verkeer en vervoer, en industrie, energie, afval en water blijft gelijk aan de referentiesituatie. Het energieverbruik van de sector landbouw, bosbouw en visserij neemt af door de mogelijke afname van agrarisch grondgebruik. Of hier daadwerkelijk sprake is van een afname van het totale energieverbruik, is afhankelijk van het energieverbruik van de functie die hiervoor in de plaats komt, en is daarmee nog onzeker. De energetische en economische clusters bieden kansen voor synergie, maar deze plannen zijn nog niet voldoende opgenomen in de ambities om mee te nemen in de beoordeling. Mitigerende en/of optimaliserende maatregelen Optimaliserende maatregelen voor dit aspect zijn: - algemeen: · reserveer tijdig ruimte voor de opwek en distributie van duurzame energie buiten de 7 energetische en economische clusters die reeds in het voorgenomen beleid staan; · neem synergiekansen expliciet op in de plannen voor de 7 energetische en economische clusters en neem hierin ook mogelijkheden voor meervoudig ruimtegebruik in mee; - landbouw, bosbouw en visserij: · concretiseer de versnelde transitie naar kringlooplandbouw.
Verbind hier een jaartal en (financiële) middelen aan; · stel een richtlijn op voor wanneer een bedrijf circulair genoeg is om van kringlooplandbouw te kunnen spreken. Energie-infrastructuur Het voorgenomen beleid bevat de ambitie om actief te sturen op energievraag en knooppunten door grenzen aan aanbod te stellen en grootschalige energieverbruikers te concentreren op strategische locaties. Dit scheelt in benodigde transportcapaciteit en -infrastructuur. Deze ambitie levert een kans op het verminderen van netcongestie op, doordat vraag en aanbod bij elkaar worden gebracht en de bestaande capaciteit en infrastructuur van het net efficiënter worden gebruikt. Buiten de energetische en economische clusters zet de provincie in op kleinschalige, decentrale energiesystemen daar waar de energievraag zit. Omdat de afstanden tussen vraag en aanbod kleiner zijn, wordt het transport van energie efficiënter en hoeft er minder energie-infrastructuur te worden aangelegd. 84 | 139 Witteveen+Bos | 149368/26-008.356 | Definitief 02 De provincie zet in op collectieve laadpleinen om E-vervoer te faciliteren. Dit stimuleert de elektrificatie van (vracht)verkeer en vermindert de uitstoot van broeikasgassen. De elektrificatie kan echter ook een risico opleveren voor de energie-infrastructuur, omdat de druk op het stroomnet door deze laadpleinen toeneemt.
Ten slotte bevat het voorgenomen beleid de ambitie om energie op te wekken met geo- en aquathermie. Dit voornemen draagt bij aan de kans op het verminderen van netcongestie, doordat de vraag op het stroomnet afneemt. Een aandachtspunt bij deze ambitie is dat er in het noorden van Noord-Holland veel netcongestie is, maar er voor dit deel van de provincie nog amper plannen zijn om warmtenetten te realiseren. Beoordeling Het aspect energie-infrastructuur is beoordeeld als positief (+) in het voorgenomen beleid ten opzichte van de referentiesituatie. Het voornemen om grootschalige energievragers te concentreren op strategische locaties leidt tot een betere verdeling van de bestaande netcapaciteit. Het kleinschalig en gedecentraliseerd opwekken van energie daar waar de energievraag aanwezig is, leidt tot efficiënter gebruik van de energie- infrastructuur. De ruimtelijke inpassing van deze grootschalige en kleinschalige systemen is wel een aandachtspunt, aangezien de aanleg van deze systemen door de hele provincie ruimte kost die ook voor andere functies gebruikt kan worden of reeds gereserveerd is. De collectieve laadpleinen leveren zowel kansen als risico’s op. Het opwekken van energie met geo- en aquathermie zorgt voor een afname van de vraag naar stroom op het stroomnet.
Mitigerende en/of optimaliserende maatregelen Optimaliserende maatregelen voor dit aspect zijn: - reserveer tijdig ruimte voor de aanleg van energie-infrastructuur, niet alleen voor de grote clusterlocaties, maar ook voor kleinschalige infrastructuur; - stel provinciale richtlijnen op voor de landschappelijke inpassing en decentrale kleinschalige opwek; - stimuleer het bundelen van energievoorzieningen bij het aanleggen van nieuwe woonwijken; - stimuleer energieopslag via subsidies bij bedrijventerreinen en woonwijken; - stuur in provinciale afwegingskaders expliciet op meervoudig ruimtegebruik, zoals energieopwek op daken, boven infrastructuur, langs waterkeringen en in combinatie met bedrijventerreinen; - concretiseer de ambitie met betrekking tot geo- en aquathermie door een tijdsduiding te geven voor wanneer de warmtenetten gerealiseerd zijn. Uitstoot broeikasgassen De uitstoot van broeikasgassen van provincie Noord-Holland is in te delen in 4 grote sectoren: (1) gebouwde omgeving, (2) verkeer en vervoer, (3) industrie, energie, afval en water en (4) landbouw, bosbouw en visserij. Hieronder wordt besproken wat het effect van het voorgenomen beleid op de uitstoot van broeikasgassen voor verkeer en vervoer, industrie, energie, afval en water, en voor landbouw, bosbouw en visserij is. Voor de gebouwde omgeving geldt dat het voorgenomen beleid geen effecten heeft.
Verkeer en vervoer De provincie zet in op collectieve laadpleinen om E-vervoer te faciliteren. Dit stimuleert de elektrificatie van (vracht)verkeer en levert een kans op voor de vermindering van uitstoot van broeikasgassen. Industrie, energie, afval en water In het voorgenomen beleid zet de provincie op meerdere manieren in op de energietransitie: ten eerste wijst de provincie 7 energetische en economische clusters aan waar de opwek en het gebruik van grootschalige energiegebruikers samenkomen. Ten tweede wordt er buiten deze clusters ingezet op een kleinschalig, gedecentraliseerd energiesysteem. Ten derde wordt er gekeken naar het opwekken van energie met geo- en aquathermie. De opwek en het gebruik van hernieuwbare energie in het voorgenomen beleid zorgen voor een kans op een afname van de uitstoot van broeikasgassen ten opzichte van de referentiesituatie. De uitstoot van broeikasgassen van Tata Steel wordt gereguleerd door nationaal beleid. Het voorgenomen beleid van de provincie heeft hier geen effect op. 85 | 139 Witteveen+Bos | 149368/26-008.356 | Definitief 02 Landbouw, bosbouw en visserij In de referentiesituatie zet de provincie Noord-Holland in op volledige kringlooplandbouw in 2040. In het voorgenomen beleid benoemt de provincie dat zij inzet op een versnelde transitie naar kringlooplandbouw.
Het is onduidelijk of het voorgenomen beleid leidt tot het sneller bereiken van een kringlooplandbouwsysteem dan in 2040. Hierdoor zijn de effecten van het voorgenomen beleid ten opzichte van de referentiesituatie onzeker. In de veenweidegebieden zet de provincie in het voorgenomen beleid in op vernatten. Dit voornemen is nieuw ten opzichte van de referentiesituatie en bemoeilijkt (intensief) agrarisch grondgebruik in de veenweidegebieden. Dit levert een kans op afname van de met landbouw geassocieerde uitstoot van broeikasgassen in de veenweidegebieden op. Dit effect hangt af van de uitstoot van de vervangende functie. Verder zorgt het vernatten van de veenweidegebieden voor een kans op vermindering van de hoeveelheid CO2 die vrijkomt door inklinking van de bodem. Gecombineerd met het voornemen van de provincie om enkel de agrarische bedrijven op de kleigronden aanvullend te beschermen, waardoor het totale aantal landbouwbedrijven in Noord-Holland afneemt, is er een sterke kans op afname van de uitstoot van broeikasgassen van de sector landbouw, bosbouw en visserij ten gevolge van het voorgenomen beleid ten opzichte van de referentiesituatie. Beoordeling Het aspect ‘uitstoot broeikasgassen’ is beoordeeld als positief in het voorgenomen beleid ten opzichte van de referentiesituatie (+). De provincie zet in haar voorgenomen beleid sterker in op duurzame energieopwek.
Ook is er een kans op afname van de uitstoot van broeikasgassen van de sector verkeer en vervoer door de inzet op laadpleinen, en van de sector landbouw, bosbouw en visserij door het vernatten van de veenweidegebieden. Mitigerende en/of optimaliserende maatregelen Optimaliserende maatregelen voor dit aspect zijn: - algemeen: reserveer tijdig ruimte voor de opwek en distributie van duurzame energie; - verkeer en vervoer: · stimuleer het gebruik van schonere wegvoertuigen (elektrisch, waterstof) via provinciale subsidies; - industrie, energie, afval en water: · stimuleer en stel voorwaarden aan de opwek en het gebruik van hernieuwbare energie binnen de energetische en economische clusters; - landbouw, bosbouw en visserij: · bepaal welke functies toegestaan en mogelijk zijn bij het vernatten van de veenweidegebieden; · concretiseer de versnelde transitie naar kringlooplandbouw. Verbind hier een jaartal en (financiële) middelen aan; · stel een richtlijn op voor wanneer een bedrijf circulair genoeg is om van kringlooplandbouw te kunnen spreken.
86 | 139 Witteveen+Bos | 149368/26-008.356 | Definitief 02 4.2.9 Mobiliteit Tabel 4.14 Beoordeling voorgenomen beleid voor het thema mobiliteit Thema Beoordelingsaspect Beoordeling referentiesituatie Beoordeling voorgenomen beleid mobiliteit bereikbaarheid langzaam verkeer en OV overwegend goed + mobiliteit bereikbaarheid gemotoriseerd verkeer matig 0 mobiliteit verkeersveiligheid redelijk 0 Bereikbaarheid langzaam verkeer en OV In het voorgenomen beleid wordt het recreatieaanbod gespreid zodat voorzieningen dichterbij zijn. Omdat de afstand tot recreatievoorzieningen korter is, wordt langzaam verkeer aantrekkelijker. Dit zorgt voor een kans op toename van het aandeel verplaatsingen te voet of met de fiets ten opzichte van de referentiesituatie. Tevens bevat het voorgenomen beleid de ambitie om nieuwbouwlocaties actief te sturen, te clusteren en te bouwen op robuuste locaties qua water en bodem. De doelstelling van 75 % inbreiding bij nieuwbouwprojecten biedt kansen voor de bereikbaarheid van langzaam verkeer en OV. In stedelijke gebieden is infrastructuur voor langzaam verkeer vaak al aanwezig en is de kans groter dat er al een goed OV-netwerk is. Daarnaast zijn cultuur- en zorgvoorzieningen in grotere kernen veelal dichtbij. Dit stimuleert verplaatsingen te voet of met de fiets.
De 25 % nieuwbouwprojecten die als uitbreiding van de bestaande kernen worden gerealiseerd vormen echter een risico voor de bereikbaarheid van langzaam verkeer en OV. De provincie garandeert niet langer de bereikbaarheid van nieuwbouw op voorhand en legt de focus in plaats daarvan op het optimaliseren van de huidige bereikbaarheid. Dit in verband met restricties zoals geld, ruimte en de stikstofopgave. Hierdoor zijn nieuwe woonclusters mogelijk niet goed verbonden met het OV-netwerk en slechts bereikbaar via het bestaande fiets- en wandelnetwerk. Op uitbreidingslocaties treedt daardoor mogelijk een verslechtering van bereikbaarheid van langzaam verkeer en OV op. Deze oplossingsrichting is echter onvoldoende concreet uitgewerkt om het effect ervan mee te nemen in de beoordeling van het aspect bereikbaarheid langzaam verkeer en OV. Beoordeling In het voorgenomen beleid treedt voor het aspect ‘bereikbaarheid langzaam verkeer en OV’ een verbetering op ten opzichte van de referentiesituatie (+). Door het recreatieaanbod te spreiden, neemt de afstand tot deze voorzieningen af en is langzaam verkeer een aantrekkelijker vervoersalternatief.
De doelstelling om 75 % inbreiding toe te passen bij nieuwbouwlocaties vormt zowel een kans (voor inwoners van inbreidingslocaties) als een risico (voor inwoners van uitbreidingslocaties) voor de bereikbaarheid te voet of met de fiets, maar is nog niet concreet genoeg om mee te nemen in de effectbeoordeling. Mitigerende en/of optimaliserende maatregelen Optimaliserende maatregelen voor dit aspect zijn: - zorg voor een goede bereikbaarheid van (nieuwe) woonclusters in het buitengebied; - investeer meer in een fijnmazig en veilig fiets- en wandelnetwerk tussen woonkernen en recreatievoorzieningen en zoek hierin de samenwerking op met gemeenten; - zorg voor verbeterde bereikbaarheid met het OV van de recreatievoorzieningen, bijvoorbeeld door hogere frequenties van bestaande verbindingen in het recreatieseizoen en op piekmomenten; - stimuleer (deel)fietsvoorzieningen bij haltes bij recreatiegebieden en ga hierover in gesprek met gemeenten en beheerders van recreatiegebieden; 87 | 139 Witteveen+Bos | 149368/26-008.356 | Definitief 02 - zorg voor frequentere, snellere en comfortabelere OV-verbindingen met kleinere kernen en zorg- en cultuurclusters, bijvoorbeeld door het aanpassen van routes van bestaande buslijnen of het verhogen van de frequenties van bestaande buslijnen; - ontwikkel een basisnorm voor zorg- en cultuurvoorzieningen op bepaalde afstand zodat bereikbaarheid te voet
of met de fiets niet in het gedrang komt. Bereikbaarheid gemotoriseerd verkeer De provincie heeft als voornemen om 75 % van de nieuwbouw als inbreiding te realiseren. Dit levert zowel kansen als risico’s op voor de bereikbaarheid van gemotoriseerd verkeer. Enerzijds is de infrastructuur voor gemotoriseerd verkeer doorgaans al aanwezig in stedelijk gebied. Dit betekent dat de kans groot is dat de nieuwbouw goed verbonden is met het wegennet en de bereikbaarheid voor gemotoriseerd verkeer toeneemt. Anderzijds neemt de druk op de bestaande stedelijke infrastructuur toe met de toevoeging van nieuwbouw, zeker gezien de provincie afstapt van het principe om de bereikbaarheid vooraf te garanderen en in plaats daarvan de focus legt op het optimaliseren van de huidige bereikbaarheid. Voor nieuwbouwlocaties verder van de OV-knooppunten is het geen vanzelfsprekendheid meer dat er aanpassingen of uitbreidingen van het bestaande wegennet plaatsvinden. De afwikkeling van verkeer moet dus via de bestaande infrastructuur plaatsvinden, wat tot een toename van de verkeersintensiteit op het bestaande verkeersnet leidt. Dit vormt een risico voor de bereikbaarheid van gemotoriseerd verkeer in deze kernen. De 25 % nieuwbouwprojecten die als uitbreiding worden gerealiseerd vormen ook een risico voor de bereikbaarheid van gemotoriseerd verkeer.
De provincie handhaaft niet langer het principe dat de bereikbaarheid van nieuwbouw vooraf gegarandeerd wordt. Dit kan ertoe leiden dat de uitbreidingen slechter zijn aangesloten op het OV- en fietsnetwerk, waardoor de auto het voornaamste vervoersmiddel blijft en de wegen sneller verzadigen. Op uitbreidingslocaties treedt daardoor mogelijk een verslechtering van bereikbaarheid van gemotoriseerd verkeer op. De oplossingsrichting waaruit de doelstelling 75 % inbreiding komt, is echter nog niet concreet genoeg om mee te nemen in de beoordeling. Beoordeling Voor het aspect ‘bereikbaarheid gemotoriseerd verkeer’ treedt vooralsnog geen verbetering of verslechtering op, omdat het voorgenomen beleid nog niet voldoende concreet is om mee te nemen in de effectbeoordeling. De beoordeling is daarom neutraal (0). Als de oplossingsrichting ‘nieuwbouwlocaties’ verder wordt uitgewerkt zou de doelstelling van 75 % inbreiding de doorstroming van verkeer in en rondom inbreidingslocaties en de bereikbaarheid van uitbreidingslocaties voor gemotoriseerd verkeer onder druk kunnen zetten.
Mitigerende en/of optimaliserende maatregelen Optimaliserende maatregelen voor dit aspect zijn: - stimuleer gemeenten of voorzieningenlocaties om bundeling van verplaatsingen door goede bereikbaarheid en parkeervoorzieningen bij voorzieningencentra te faciliteren, waardoor gecombineerde bezoeken (tours) worden gestimuleerd en er minder ritten worden gemaakt. Verkeersveiligheid In de kernen waar 75 % van de nieuwbouwwoningen als inbreiding wordt gerealiseerd, neemt het aantal weggebruikers toe. Naar verwachting neemt zowel de hoeveelheid gemotoriseerd verkeer als langzaam verkeer toe. Het is niet bekend of de infrastructuur op deze extra verkeersbewegingen wordt aangepast, maar de verwachting is dat dit niet (op grote schaal) gebeurt. Het extra verkeer zorgt voor meer verkeersveiligheidsrisico’s terwijl de infrastructuur niet veiliger wordt ingericht. Het risico op onveilige situaties neemt hierdoor toe. Buiten de kernen, waar nog 25 % van de nieuwbouw wordt gerealiseerd, neemt het risico op onveilige situaties toe. Dit komt omdat de provincie de bereikbaarheid van deze locaties niet vooraf garandeert en de focus legt op het optimaliseren van de huidige bereikbaarheid. Er is hierbij vooral een risico dat OV- verbindingen en een goed fietsnetwerk ontbreken. Hierdoor reizen meer mensen met de auto en neemt de onveiligheid op de autowegen toe.
88 | 139 Witteveen+Bos | 149368/26-008.356 | Definitief 02 Ook is de infrastructuur mogelijk niet ingericht op verkeersveiligheid (gescheiden fietspaden, 30 km/u zones et cetera) waardoor het aantal verkeersveiligheidsrisico’s toeneemt. De oplossingsrichting waaruit de doelstelling 75 % inbreiding komt, is echter nog niet concreet genoeg om mee te nemen in de beoordeling. Beoordeling Voor het aspect ‘verkeersveiligheid’ treedt vooralsnog geen verbetering of verslechtering op, omdat het voorgenomen beleid nog niet voldoende concreet is om mee te nemen in de effectbeoordeling. De beoordeling is daarom neutraal (0). Als de oplossingsrichting ‘nieuwbouwlocaties’ verder wordt uitgewerkt, zou de doelstelling van 75 % inbreiding een risico vormen voor verkeersveiligheid, omdat het aantal weggebruikers toeneemt en er een gebrek is aan voorgenomen beleid om de infrastructuur aan te laten sluiten bij de verkeerstoename.
Mitigerende en/of optimaliserende maatregelen Optimaliserende maatregelen voor dit aspect zijn: - beperk de verkeersveiligheidsrisico’s rond kleinere dorpen en besteed hierbij extra aandacht aan nieuwe woonclusters en de verkeersstromen die bij deze woonclusters horen, bovenop bestaande infrastructurele aanpassingen: · pas provinciale wegen rond kleinere dorpen aan door snelheidsverlagingen, veilige oversteekplaatsen en herkenbare dorpsentrees; · verbeter de inrichting van provinciale wegen, bijvoorbeeld met vrijliggend fietspaden; - versterk de verkeersveiligheid binnen de clusters en besteed daarbij extra aandacht aan nieuwe woonclusters: · stimuleer gemeenten om een autoluwe of verkeersluwe inrichting te realiseren en te sturen op lagere snelheden; · werk samen met gemeenten aan de realisatie van parkeergelegenheden aan de rand van clusters, zodat de inwoners van kleinere dorpen die naar de clusters reizen de bestemmingen in de tour nu grotendeels te voet kunnen bereiken vanaf de parkeerplaatsen buiten de kernen; - zorg voor frequente, snelle en comfortabele OV-verbindingen tussen kleinere dorpen en zorg- en cultuurclusters, bijvoorbeeld door aanpassingen in routes en frequenties van bestaande buslijnen.
4.2.10 Ruimtelijke kwaliteit Tabel 4.15 Beoordeling voorgenomen beleid voor het thema ruimtelijke kwaliteit Thema Beoordelingsaspect Beoordeling referentiesituatie Beoordeling voorgenomen beleid ruimtelijke kwaliteit cultuurhistorie matig - ruimtelijke kwaliteit landschap slecht - ruimtelijke kwaliteit archeologie slecht 0 Cultuurhistorie Het voorgenomen beleid bevat onder meer ambities voor de seizoensberging van water (op land in oppervlaktewater, technisch en/of in de bodem), veenweide te vernatten om klimaatdoelen te halen, veenweide technische te vernatten, nieuwbouwlocaties actief te sturen, clusteren en te bouwen op robuuste locaties, sturen op ontwikkeling van bepaalde clusters en strategische sectoren voor een diverse en weerbare economie en het kleinschalig en verspreid opwekken van energie en het grootschalig en geclusterd opwekken van energie. De beschreven ambities kunnen leiden tot aantasting of verandering van cultuurhistorisch waardevolle gebieden, waardoor kernkwaliteiten van Beschermd Landschap en ‘Outstanding Universal Value’ (OUV) van UNESCO-werelderfgoed, verloren kunnen gaan. De effecten zijn onzeker en afhankelijk van de locatie, schaal en ruimtelijke inpassing van de ontwikkelingen.
89 | 139 Witteveen+Bos | 149368/26-008.356 | Definitief 02 Verder bevat het voorgenomen beleid ambities voor het actief sturen van de energievraag door grenzen aan aanbod te stellen en grootschalige energievragers te concentreren op strategische locaties en het clusteren van energieopwekking en gebruik. Hierbij bestaat een kans op het beperken van aantasting van cultuurhistorische waarden en kernkwaliteiten, aangezien aantasting deels kan worden voorkomen door gerichte ruimtelijke sturing. Daarnaast biedt deze ambitie mogelijkheden voor versterking van cultuurhistorische structuren op locaties waar geen energieontwikkeling plaatsvindt. Tegelijkertijd ontstaat er een risico op aantasting van cultuurhistorische waarden op locaties waar energieclusters worden gerealiseerd. Het voorgenomen beleid bevat de ambitie om landschap en erfgoed als kwaliteiten te beschouwen die, waar noodzakelijk vanwege maatschappelijke urgentie, mee moeten veranderen met maatschappelijke en economische ontwikkelingen. Hoewel dit het risico meebrengt tot aantasting van cultuurhistorie, biedt het mogelijk ook kansen om beschermde en erkende cultuurhistorisch waardevolle gebieden en structuren te versterken door nieuwe omgevingskwaliteiten toe te voegen.
Tegelijkertijd omvat het voorgenomen beleid de ambitie om ruimte te zoeken voor ruimtelijke ontwikkelingen binnen UNESCO-landschappen, wanneer deze ontwikkelingen van groot maatschappelijk belang zijn en niet elders kunnen worden ingepast. Daarbij geldt als uitgangspunt dat de kernkwaliteiten en de bijbehorende OUV van deze UNESCO-gebieden zo min mogelijk worden aangetast. Ondanks dit uitgangspunt bestaat het risico dat deze waarden onder druk komen te staan. Beide ambities zijn momenteel onvoldoende concreet uitgewerkt om de effecten op cultuurhistorische waarden te kunnen beoordelen. Bij ontwikkelingen binnen of nabij UNESCO-werelderfgoed geldt dat de OUV leidend is. Aantasting van deze waarden dient te worden voorkomen. Tegelijkertijd kan zorgvuldig ingepaste ontwikkeling bijdragen aan het behoud en de beleefbaarheid van deze gebieden. Duidelijke randvoorwaarden en toetsing zijn hierbij essentieel. Beoordeling Het aspect cultuurhistorie is beoordeeld als negatief (-) ten opzichte van de referentiesituatie. Het voorgenomen beleid bevat risico’s op aantasting van beschermde en erkende cultuurhistorische gebieden door toenemende ruimteclaims voor bijvoorbeeld water, energie en infrastructuur.
Kansen voor behoud en versterking door sturing en het mee laten ontwikkelen van cultuurhistorie zijn beperkt aangezien dit afhankelijk is van de exacte uitvoering en of compensatie in alle gevallen mogelijk en op een juiste wijze plaats vindt. Mitigerende en/of optimaliserende maatregelen Mitigerende maatregelen voor dit aspect zijn: - zet nog meer in op het actief delen van kennis en inzichten over cultuurhistorische waarden, kernkwaliteiten en OUV (UNESCO-werelderfgoed) met gemeenten, waterschappen en projectontwikkelaars bij ruimtelijke ingrepen; - ontwikkel een dynamisch afwegingskader voor UNESCO-gebieden, waarin kernkwaliteiten en ontwikkelruimte helder zijn vastgelegd; - stel integrale gebiedsgerichte uitwerkingen vast bij vernatting, waarbij omgevingskwaliteit nader uitgewerkt wordt om zowel cultuurhistorische waarden te optimaliseren. Landschap Het voorgenomen beleid omvat de ambitie om nieuwbouwlocaties actief te sturen, clusteren en te bouwen op robuuste locaties biedt een kans voor het behoud van landschappelijke waarden van het buitengebied, aangezien 75 % van de woningbouwopgave binnenstedelijk wordt opgelost. Dit heeft mogelijk een positief effect op het aspect landschap.
Het voorgenomen beleid bevat tevens ambities om de energievraag actief te sturen door grenzen aan aanbod te stellen, de biodiversiteit in minder gewaardeerde gebieden te verbeteren en ruimte te geven aan de natuur om zich aan te passen aan nieuwe natuurlijke condities. Hierbij bestaat de kans op het beperken van aantasting van landschappelijke waarden, aangezien aantasting deels kan worden voorkomen door gerichte ruimtelijke sturing. Voor de ambitie ruimte geven aan de natuur om zich aan te passen, geldt dat deze onvoldoende concreet is om in de beoordeling voor het aspect landschap mee te nemen. 90 | 139 Witteveen+Bos | 149368/26-008.356 | Definitief 02 Voor de ambitie om de energievraag actief te sturen door grenzen aan aanbod te stellen geldt dat op de locaties van deze energieclusters mogelijk aantasting van het landschap plaatsvindt. Het voorgenomen beleid bevat tevens de ambitie om landschap en erfgoed als kwaliteiten te beschouwen die, waar noodzakelijk vanwege maatschappelijke urgentie, mee moeten veranderen met maatschappelijke en economische ontwikkelingen. Hoewel dit het risico meebrengt tot aantasting van landschappelijke waarden, biedt het mogelijk ook kansen om beschermde en erkende landschappen te versterken door nieuwe omgevingskwaliteiten toe te voegen.
Tegelijkertijd omvat het voorgenomen beleid de ambitie om ruimte te zoeken voor ruimtelijke ontwikkelingen binnen UNESCO-landschappen, wanneer deze ontwikkelingen van groot maatschappelijk belang zijn en niet elders kunnen worden ingepast. Daarbij geldt als uitgangspunt dat de landschappelijke kernkwaliteiten zo min mogelijk worden aangetast. Bij deze ambitie bestaat het risico dat de landschappelijke waarden alsnog worden aangetast. Beide ambities zijn onvoldoende concreet uitgewerkt om het effect ervan mee te nemen in de beoordeling van het aspect cultuurhistorie. Tenslotte bevat het voorgenomen beleid de ambities voor de seizoensberging van water op land in oppervlaktewater, technisch en/of in de bodem, veenweide te vernatten om klimaatdoelen te halen, veenweide technische te vernatten, sturen op ontwikkeling van bepaalde clusters en strategische sectoren voor een diverse weerbare economie en het kleinschalig en verspreid opwekken van energie en het grootschalig en geclusterd opwekken van energie. Bij deze ambities bestaat het risico dat ze zorgen voor druk op de aanwezige waarden in het huidige landschap wat mogelijk leidt tot aantasting en verandering van landschappelijke waardevolle gebieden door verandering in landgebruik, waardoor kernkwaliteiten verloren kunnen gaan. Ook kunnen specifieke kernwaarden veranderen doordat de openheid van het landschap wordt aangetast.
Onzekerheid over de precieze effecten hiervan hangt samen met de exacte locatie en ruimteclaim van deze ontwikkelingen. Beoordeling Het aspect landschappelijke waarden is beoordeeld als negatief (-) ten opzichte van de referentiesituatie. Het voorgenomen beleid brengt risico’s met zich mee voor de landschappelijke waarden, doordat de ruimteclaims voor onder meer water, energie en infrastructuur toenemen. De mogelijkheden om deze gebieden ge behouden en te versterken via gerichte sturing zijn beperkt, omdat dit sterk afhangt van de exacte uitvoeringsmethode. Daarnaast blijft er onzekerheid over of compensatie in alle gevallen mogelijk is en op een efficiënte manier wordt gerealiseerd. Mitigerende en/of optimaliserende maatregelen Mitigerende maatregelen voor dit aspect zijn: - stuur op clustering van grootschalige energie opwek in minder landschappelijk gewaardeerde gebieden; - stel (integrale) gebiedsgerichte randvoorwaarden vast voor vernatting, waarbij bestaande verkavelingspatronen, openheid en historische structuren leidend zijn. Door vernatting te combineren met passend extensief gebruik blijven zowel gebruikswaarde als belevingswaarde van het landschap behouden of worden deze versterkt; - neem landschappelijke kwaliteit nog steviger op in provinciale programma’s en verordeningen om te sturen op een zorgvuldige gebiedsgerichte uitwerking.
Dit verkleint de onzekerheid over indirecte effecten en vergroot de kans dat positieve effecten op gebruiks- en belevingswaarden daadwerkelijk worden gerealiseerd; - stuur op vroegtijdige inbreng van het onderwerp omgevingskwaliteit en stel eisen aan ontwerp, schaal en landschappelijk inpassing, om de druk op waardevolle landschappen te beperken en de gebruiks- en belevingswaarde te optimaliseren; - geef richting aan compensatiemaatregelen, om negatieve effecten op landschappelijke waarden te beperken. 91 | 139 Witteveen+Bos | 149368/26-008.356 | Definitief 02 Archeologie Het voorgenomen beleid bevat de ambitie om veenweide gebieden te vernatten met natuurlijk peilbeheer en veenweide technisch te vernatten. Deze ambities bieden een kans voor de bescherming en conservering van archeologische vindplaatsen. Het risico is echter dat als op deze plekken moerasbos of rietlanden mogen ontstaan, die CO2 op kunnen slaan, dit vindplaatsen kan aantasten. Beoordeling Het aspect archeologie is beoordeeld als neutraal (0) ten opzichte van de referentiesituatie. Het voorgenomen beleid biedt kansen en risico’s voor archeologie maar de kansen en risico’s zijn beperkt. Dat houdt in dat het beleidsvoornemen niet direct leidt tot de mogelijke verbetering of verslechtering ten opzichte van de referentiesituatie. Daarom wordt geen verandering, ten opzichte van de referentiesituatie, verwacht.
Mitigerende en/of optimaliserende maatregelen Optimaliserende maatregelen voor dit aspect zijn: - stel (integrale) gebiedsgerichte uitwerkingen vast bij vernatting, waarbij het behoud van archeologische waarden nader uitgewerkt wordt deze te behouden mogelijk te versterken. 4.3 Verwerking gebied specifieke aandachtspunten uit de referentiesituatie in de omgevingsvisie In hoofdstuk 6 van de omgevingsvisie worden in een aantal gevallen door provincie Noord-Holland gebied specifieke uitspraken gedaan. Hiervoor heeft provincie Noord-Holland een aantal gebieden geïdentificeerd, deze zijn weergegeven op afbeelding 4.2. Afbeelding 4.2 Overzichtskaart gebieden uit de omgevingsvisie
92 | 139 Witteveen+Bos | 149368/26-008.356 | Definitief 02 In tabel 4.16 is een koppeling gemaakt tussen de gebied specifieke aandachtspunten uit de referentiesituatie en de uitspraken die over deze aandachtspunten zijn gedaan in de omgevingsvisie. De provincie Noord- Holland heeft de aanpak van een aantal van de aandachtspunten opgenomen in de omgevingsvisie (voor een uitgebreidere beschrijving van de aandachtspunten, zie tabel 4.16): - Metropoolregio Amsterdam (MRA); meer vraag dan aanbod woningen: · om ruimte te kunnen bieden voor gewenste woningbouwontwikkelingen in de gebieden tussen stedelijk en landelijk gebied stelt de provincie Noord-Holland regels op die niet alleen inzetten op behoud, maar ook flexibiliteit bieden voor maatwerk in landschapsontwikkeling, toegespitst op het lokale onderscheidende landschappelijke karakter; - IJmond; luchtkwaliteit scoort slecht door Tata Steel: · de provincie Noord-Holland continueert de inzet op ambitieus bronbeleid bij bedrijven waaronder Tata Steel, waarbij wordt gestuurd op het verminderen van schadelijke en hinderlijke uitstoot vanuit bronnen waar provincie Noord-Holland bevoegd gezag voor is; - Schiphol en omgeving; geluidsoverlast door vliegtuigen: · de provincie Noord-Holland zet in op het realiseren van robuuste, groenblauwe overgangszones tussen stad en omliggend landschap, die bijdragen aan een gezondere leefomgeving door