Bijlage 3 De omgevingseffectrapportage (OER) Omgevingsvisie provincie Noord-Holland
Tekst van het document
Verder heeft de provincie de ambitie om landbouw te focussen op de effectieve landbouwgronden, deze te behouden, te versterken en te beschermen. De provincie geeft bijvoorbeeld aan dat landbouwgebieden nabij Natura 2000-gebieden zich zullen richten op extensivering. Een effect hiervan is een kans op een afname van verdroging doordat op minder effectieve gronden minder landbouw bedreven wordt, waardoor er minder verdampt en minder ontwatering nodig is. Ook heeft de provincie de ambitie om op lange termijn de focus te leggen op het verbeteren van de biodiversiteit in minder gewaardeerde gebieden. Deze ambitie heeft een kans op minder verdroging, doordat wordt ingezet op het versterken van de samenhang tussen water, bodem en ruimtegebruik, het vergroten van de klimaatrobuustheid van het watersysteem, en het toepassen van natuurinclusieve maatregelen, zoals groenblauwe structuren, die bijdragen aan een beter vasthouden en infiltreren van water. Tenslotte is de provincie voornemens seizoensberging van water in het IJsselmeer te steunen (dit is een besluit van het Rijk) door middel van peilopzet en uitzakken en op de lange termijn ruimte te geven aan natuur om zich aan te passen aan nieuwe natuurlijke condities. Deze ambities zijn beide echter onvoldoende uitgewerkt om het effect ervan op verdroging te beoordelen.
Beoordeling Het aspect verdroging is in het voorgenomen beleid beoordeeld als zeer positief (++) ten opzichte van de referentiesituatie. Seizoensberging van water op land heeft als kans dat water langer wordt vastgehouden in het systeem. Er worden veenweiden (technisch) vernat wat voor nattere gebieden zorgt. Daarnaast wordt de zoet-zout gradiënt omarmt, waardoor er minder water nodig is om verzilting tegen te gaan. Verder wordt de zoetwaterbel vergroot, wat als gevolg heeft dat er een hogere zoetwaterbeschikbaarheid is. Het verbeteren van biodiversiteit zorgt voor het beter vasthouden van water. Tenslotte zorgt het focussen op effectieve landbouwgronden voor minder vraag naar ontwatering. Al deze maatregelen dragen bij aan een kans op afname van verdroging. Een risico van (technisch) vernatten is de bijdrage ervan aan verdroging buiten de veenweiden.
Mitigerende en/of optimaliserende maatregelen Optimaliserende maatregelen voor dit aspect zijn: - zet binnen gebieden eerst in op het vasthouden van gebiedseigen water voordat water van elders wordt aangevoerd, bijvoorbeeld door zoveel mogelijk te infiltreren en afvoer te vertragen; - leg vast dat bij (technische) vernatting van veenweiden de additionele watervraag in de zomer moet worden onderzocht, zodat er duidelijk is of er voldoende capaciteit is voor vernattende maatregelen, zonder dat droogte in omliggende gebieden toeneemt; - koppel provinciale subsidies voor landbouwtransitie aan maatregelen die de waterbehoefte verminderen, zoals minder drainage of waterzuinige teelten; - voer een aanvullende analyse uit over wat meer seizoensberging in het IJsselmeer en Markermeer betekent voor het provinciaal beleid; - concretiseer hoe de sturingsfilosofie met betrekking tot de oplossingsrichting omtrent de natuurdoelen in praktijk wordt gebracht. Verzilting Het voorgenomen beleid van de provincie bevat verschillende ambities die invloed hebben op het aspect verzilting. De provincie zet onder andere in op seizoensberging. Deze ingreep zorgt ten opzichte van de referentiesituatie voor een kans op afname van verzilting, doordat meer zoet water beschikbaar is en dit ook langer vastgehouden wordt om verzilting tegen te gaan.
Daarnaast omvat het voorgenomen beleid de ambitie om veenweiden technisch te vernatten in combinatie met het behalen van klimaatdoelen. Deze ambitie leidt tot een hoger waterpeil in de veenweiden. Dit zorgt in de veenweiden voor een kans op afname van verzilting door hogere zoetwaterdruk. In andere delen van de provincie leidt het mogelijk juist tot afname van de beschikbaarheid van zoet water voor overige functies zoals doorspoeling ten tijde van (extreme) droogte. 60 | 139 Witteveen+Bos | 149368/26-008.356 | Definitief 02 Een hoger peil in het veenweidegebied heeft tevens het risico tot een sterkere kwelstroom richting de inliggende droogmakerijen. Met deze sterkere kwelstroom wordt zout meegenomen, die zorgen voor een verzilting van deze droogmakerijen. Deze oplossingsrichting zorgt ten opzichte van de referentiesituatie dus enerzijds voor een kans op afname van verzilting in de veenweidegebieden en anderzijds een risico op toename van verzilting, doordat minder zoet water beschikbaar is voor doorspoeling en zoutwaterindringing kan toenemen. Verder omvat het voorgenomen beleid de ambitie om de natuurlijke zoet-zoutgradiënt te omarmen in gebieden waar op korte termijn wijzigingen worden verwacht, omdat er geen stabiele condities meer zijn om huidig grondgebruik voort te zetten of te anticiperen op veranderingen.
Hierdoor krijgen brakke omstandigheden meer ruimte, wat ten opzichte van de referentiesituatie een risico op toename van verzilting in die gebieden met zich meebrengt. Daarentegen bevat het voorgenomen beleid van de provincie ook de ambitie om de zoetwaterbel te vergroten. Hierdoor ontstaat een kans op afname van verzilting, doordat dit de verzilting van het grondwater als gevolg van zeespiegelstijging vermindert. Tenslotte is de provincie voornemens seizoensberging van water in het IJsselmeer te steunen (dit is een besluit van het Rijk) door middel van peilopzet en uitzakken. Deze ambitie is echter onvoldoende uitgewerkt om het effect op verzilting te beoordelen. Beoordeling Het aspect verzilting is in het voorgenomen beleid beoordeeld als positief (+) ten opzichte van de referentiesituatie. Het vernatten van de veenweiden biedt zowel een kans voor het beperken van verzilting in de veenweiden, als een toename van verzilting bij droogmakerijen. Het vergroten van de zoetwaterbel zorgt voor afname van verzilting van grondwater als gevolg van zeespiegelstijging. Het (technisch) vernatten van veenweide leidt tot minder zoet water dat beschikbaar is voor doorspoeling en het omarmen van de natuurlijke zoet-zoutgradiënt tot meer ruimte voor brak water. Al met al is het aspect ‘verzilting’ beoordeeld als positief (+).
Mitigerende en/of optimaliserende maatregelen Optimaliserende maatregelen voor dit aspect zijn: - ontwerp overgangszones met natuurlijke zoutvasthoudende vegetatie, of zoutbestendige gewassen en andere buffers tussen brakke herstelgebieden en zoetwaterfuncties. Op deze manier leidt verzilting niet tot problemen en kan het zelfs een positief effect hebben; - beperk directe waterverbindingen tussen zoet en brak waar mogelijk; - voer een aanvullende analyse uit naar wat meer seizoensberging in het IJsselmeer en Markermeer betekent voor het provinciale beleid. 4.2.2 Bodem en water Tabel 4.7 Beoordeling voorgenomen beleid voor het thema bodem en water Thema Beoordelingsaspect Beoordeling referentiesituatie Beoordeling voorgenomen beleid bodem en water chemische en biologische bodemkwaliteit matig + bodem en water bodemdaling slecht + bodem en water beschikbaarheid van water slecht + bodem en water oppervlaktewater matig 0 61 | 139 Witteveen+Bos | 149368/26-008.356 | Definitief 02 Chemische en biologische bodemkwaliteit Biologische bodemkwaliteit Het voorgenomen beleid van de provincie bevat de ambitie om de veenweide te vernatten. Dit levert een kans op toename van biologische bodemkwaliteit op, doordat bodemvormende processen (natuurlijke fysisch chemische en biologische processen waardoor bodem ontstaat en zich ontwikkelt) gestimuleerd worden en daarmee nieuw veen wordt gevormd.
Verder is de provincie voornemens de biodiversiteit in minder gewaardeerde gebieden te verbeteren. Deze ambitie heeft een kans op een toename van de biologische bodemkwaliteit, doordat een grotere biodiversiteit bijdraagt aan een rijker bodemleven en daarmee aan het herstel van bodemvormende processen in gebieden waar de bodemkwaliteit momenteel minder goed is. Daarnaast is de provincie voornemens actief te sturen op de energievraag en -knooppunten. Dit houdt in dat er zeven energetische economische clusters komen, waar fysieke- en milieuruimte wordt gereserveerd (Den Helder, Agriport, Boekelermeer, IJmond, Westpoort, Amsterdam en Haarlemmermeer). Als gevolg hiervan zal er meer bebouwd, en dus verhard, oppervlak komen, wat zorgt voor een risico op een afname van de biologische bodemkwaliteit. De ambitie om actief te sturen op nieuwbouwlocaties en deze te clusteren en te bouwen op robuuste locaties qua water en bodem draagt hetzelfde risico met zich mee. Deze ambitie is echter onvoldoende concreet om het effect op de biologische bodemkwaliteit te beoordelen. Chemische bodemkwaliteit Het voorgenomen beleid bevat de aanwijzing van zoekgebieden voor uitbreiding van de beschermingszone van waterwin- en infiltratiegebieden.
Dit voornemen zorgt voor een kans op een verbetering van de chemische bodemkwaliteit, doordat er strengere regels voor verontreinigen van kracht zijn in een groter gebied. Tenslotte hebben de voornemens van de provincie om actief te sturen op de energievraag en -knooppunten en te sturen op ontwikkeling van bepaalde clusters en strategische sectoren voor een diverse en weerbare economie, maar minder economische groei accepteren effect op de chemische bodemkwaliteit. De voornemens hebben als gevolg dat de uitbreiding van industrie- en bedrijventerreinen gepaard kan gaan met meer gebruik en verontreiniging van chemische stoffen, wat zorgt voor het risico op afname van de chemische bodemkwaliteit. Beoordeling Het aspect chemische en biologische bodemkwaliteit is in het voorgenomen beleid beoordeeld als positief (+) ten opzichte van de referentiesituatie. Het vernatten van veenweidegebieden stimuleert bodemvormende processen. De ambitie om de biodiversiteit in minder gewaardeerde gebieden te verbeteren zorgt ook voor een rijker bodemleven. Het uitbreiden van het waterwin- en infiltratiegebied zorgt voor het van kracht zijn van strengere regels voor verontreinigen in een groter gebied. Verder heeft het actief sturen op de energievraag en -knooppunten als gevolg dat bodem wordt afgedekt of afgegraven.
Het sturen op ontwikkeling van bepaalde clusters en strategische sectoren kan als gevolg hebben dat er meer chemische stoffen worden gebruikt en geloosd. Al met al wegen de risico’s niet op tegen de kansen. Mitigerende en/of optimaliserende maatregelen Optimaliserende maatregelen voor dit aspect zijn: - biologische bodemkwaliteit: · beperk aantasting en verstoring van de bodem bij ruimtelijke ontwikkelingen door beleid op te nemen voor grondverzet (gesloten grondbalans), afgraving en verharding van de bodem; · concretiseer wat de benodigde woningen zijn en leg vast op welke binnenstedelijke locaties circa 75 % van de woningen wordt gerealiseerd; - chemische bodemkwaliteit: · zet provinciale subsidies in om het gebruik van kunstmest en chemische bestrijdingsmiddelen te verminderen; · stel strenge eisen aan vergunningverlening voor de vestiging van nieuwe (industriële) bedrijven, met name op lozingen van Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS’s). 62 | 139 Witteveen+Bos | 149368/26-008.356 | Definitief 02 Bodemdaling Het voorgenomen beleid bevat de ambities om veenweiden (technisch) te vernatten. Dit gaat veenoxidatie tegen, waardoor de kans op bodemdaling afneemt.
Oplossingsrichtingen die bijdragen aan het verminderen van verdroging hebben indirect ook een positief effect op het beperken van bodemdaling, doordat hogere grondwaterstanden oxidatie en inklinking van bodems kunnen verminderen. Dit geldt onder meer voor de inzet op seizoensberging van water op land, het omarmen van de natuurlijke zoet-zoutgradiënt, de focus van landbouw op effectieve landbouwgronden en het verbeteren van biodiversiteit door het versterken van groenblauwe structuren. Het effect van deze maatregelen is naar verwachting echter beperkt, maar dragen wel indirect bij aan het beperken van bodemdaling. Beoordeling Het aspect bodemdaling is in het voorgenomen beleid beoordeeld als positief (+) ten opzichte van de referentiesituatie. De ambitie voor het vernatten van veenweide vermindert de kans op bodemdaling. Daarnaast zijn er meerdere ambities die vanuit hun effect op verdroging indirect effect hebben op bodemdaling. Mitigerende en/of optimaliserende maatregelen Optimaliserende maatregelen voor dit aspect zijn: - verander landbouwfuncties in vernattingsfuncties om het vernatten door andere instanties (waterschappen, gemeenten) te stimuleren.
Formuleer helder beleid om richting te geven en start gebiedsprocessen op zodat alle partijen worden meegenomen en zicht hebben op een oplossing; - stimuleer natte vormen van landbouw, bijvoorbeeld met subsidies voor natte vezelgewassen zoals olifantsgras; - indien nieuwbouwontwikkelingen niet kan plaatsvinden op robuuste locaties, vanuit water en bodem, stimuleer dan bij nieuwbouwontwikkelingen op slappe bodem het gebruik van innovatieve bouwvormen (amfibisch, op palen, drijvend) en de toepassing van lichtgewicht ophoogmaterialen. Dergelijke innovatieve bouwvormen kunnen bovendien oplossingen bieden voor bouwen in gebieden met waterveiligheidsrisico's; - hanteer een minimale restzettingseis bij nieuwbouw met de mogelijkheid voor gemeentes om een strengere eis te hanteren. Beschikbaarheid van water Beschikbaarheid van drinkwater De provincie benoemt in haar beleid de ambitie om de zoet-zout gradiënt te omarmen. Dit voornemen heeft de kans op een toename van de beschikbaarheid van water doordat er minder zoet water nodig is om zoutindringing tegen te gaan in de vorm van bijvoorbeeld doorspoeling. De volgende ambitie die de provincie benoemt in haar voorgenomen beleid is de ambitie om zoekgebieden aan te wijzen voor uitbreiding van de beschermingszone van het huidige waterwin- en infiltratiegebied.
Daarnaast moeten de binnenduinranden beschikbaar blijven voor het vergroten van de zoetwaterbel. De provincie bestempelt concreet de locatie van drinkwaterproductiebedrijf Andijk als strategisch en cruciaal voor huidig en toekomstig (drink)water voor Noord-Hollanders, richting 2050 en daarna. Dit zorgt voor een kans tot een toename van de beschikbaarheid van drinkwater, omdat er water van constante kwaliteit beschikbaar is en daarmee de leveringszekerheid verbeterd wordt. Het vergroten van de zoetwaterbel leidt ook tot een grotere hoeveelheid water die beschikbaar is voor drinkwaterwinning. Watervoorraad Daarnaast benoemt de provincie twee ambities om de veenweide te vernatten en technisch te vernatten om klimaatdoelen te halen. Dit heeft als effect dat er een risico is op afname van de watervoorraad, doordat er meer water nodig is om veenoxidatie tegen te gaan. 63 | 139 Witteveen+Bos | 149368/26-008.356 | Definitief 02 De provincie heeft ook de ambitie om verzilting tegen te gaan om huidig landgebruik in stand te houden en accepteren dat er minder zoetwater overblijft voor andere functies. De provincie bindt hier wel randvoorwaarden aan. Zo zet de provincie in op dat alle gebieden moeten voorzien in hun eigen zoetwatervoorziening. Deze ambitie biedt een kans om de waterbeschikbaarheid te verbeteren.
Hierdoor kan de druk op de watervraag afnemen en daarmee potentieel leiden tot een toename van de beschikbare watervoorraad. Verder bevat het voorgenomen beleid van de provincie de ambitie om actief te sturen op energievraag en - knooppunten door grenzen aan aanbod te stellen en grootschalige energievragers te concentreren op strategische locaties. Hiermee benoemt de provincie zeven sterke energetische en economische clusters waar nieuwe energie-intensieve activiteiten zich uitsluitend mogen vestigen en daar ook mogen uitbreiden. Dit heeft als gevolg dat er een risico op afname van de watervoorraad is, doordat energie-intensieve bedrijven doorgaans een hoge watervraag hebben vanwege bijvoorbeeld koelwater of waterstofproductie. De volgende ambitie die de provincie beschrijft is het beschikbaar houden van de binnenduinranden voor het vergroten van de zoetwaterbel. Dit draagt bij aan de kans op toename van de watervoorraad. De ambitie van de provincie om de zoet-zout gradiënt te omarmen heeft, naast de beschikbaarheid van drinkwater, ook effect op de watervoorraad. Dit voornemen heeft de kans op een toename van de watervoorraad, doordat er minder zoet water nodig is om zoutindringing tegen te gaan in de vorm van bijvoorbeeld doorspoeling.
Tenslotte is de provincie voornemens seizoensberging van water in het IJsselmeer te steunen (dit is een besluit van het Rijk) door middel van peilopzet en uitzakken. Deze ambitie is echter onvoldoende uitgewerkt om het effect op de beschikbaarheid van water te beoordelen. Beoordeling Het aspect beschikbaarheid van water is in het voorgenomen beleid beoordeeld als positief (+) ten opzichte van de referentiesituatie. Het uitbreiden van het waterwin- en infiltratiegebied zorgt voor meer mogelijkheden tot het winnen van drinkwater. Het beschikbaar houden van binnenduinranden voor vergroting van de zoetwaterbel leidt tot een grotere zoetwaterbel en het vernatten van veenweiden zorgt ervoor dat er meer water vastgehouden kan worden. Door randvoorwaarden te stellen aan het in standhouden van huidig landgebruik kan de vraag naar zoetwatervoorzieningen afnemen. Tenslotte zorgt het omarmen van de zoet-zoutgradiënt voor een kleinere vraag naar zoet water ten behoeve van het tegengaan van zoutindringing. Het (technisch) vernatten van de veenweiden heeft het gevolg dat er meer water wordt gebruikt om veenoxidatie tegen te gaan. Het uitbreiden van energie-intensieve bedrijvigheden zorgt voor een hogere watervraag. Bij elkaar opgeteld wordt het beleid beoordeeld als positief (+).
Mitigerende en/of optimaliserende maatregelen Optimaliserende maatregelen voor dit aspect zijn: - beschikbaarheid van drinkwater: · voer een aanvullende analyse uit naar wat meer seizoensberging in het IJsselmeer en Markermeer betekent voor het provinciale beleid; - watervoorraad: · combineer vernatting, waar mogelijk, met lokale waterberging. Dit kan bijvoorbeeld door bij (technische) vernatting retentiegebieden of kleine stuwen aan te leggen; · prioriteer natuurlijk peilbeheer boven puur technische vernatting; · leg vast dat bij (technische) vernatting van veenweiden de additionele watervraag in de zomer moet worden onderzocht, zodat er duidelijk is of er voldoende capaciteit is voor vernattende maatregelen; · voer een aanvullende analyse uit naar wat meer seizoensberging in het IJsselmeer en Markermeer betekent voor het provinciale beleid. 64 | 139 Witteveen+Bos | 149368/26-008.356 | Definitief 02 Oppervlaktewater Waterkwaliteit Het voorgenomen beleid van de provincie bevat verschillende ambities die invloed hebben op het aspect waterkwaliteit. De eerste twee ambities van de provincie zijn om de veenweiden (technisch) te vernatten en klimaatdoelen te halen. Een risico hiervan is dat de waterkwaliteit kan afnemen, doordat er gebiedsvreemd water moet worden aangevoerd om het peil in stand te houden.
Een ander risico van deze ambitie is de afname van waterkwaliteit door het vrijkomen van in de bodem opgeslagen nutriënten of pesticiden. Daarnaast is de provincie voornemens actief te sturen op de energievraag en -knooppunten. Dit houdt in dat er zeven energetische economische clusters komen, waar fysieke- en milieuruimte wordt gereserveerd (Den Helder, Agriport, Boekelermeer, IJmond, Westpoort, Amsterdam en Haarlemmermeer). Dit kan gepaard gaan met meer gebruik en verontreiniging van chemische stoffen, waardoor zich het risico op een afname van de waterkwaliteit voordoet. Ook bevat het voorgenomen beleid van de provincie de ambitie om de veenweide te vernatten. Hierbij is er een kans op een toename van de waterkwaliteit door het instellen van een flexibel peil en het beperken van gebiedsvreemd water. Een risico op korte termijn bij deze ambitie is een afname van de waterkwaliteit door het uitspoelen van extra nutriënten. Verder is de provincie voornemens zoekgebieden aan te wijzen voor de uitbreiding van het huidige waterwin- en infiltratiegebied. Indien deze gebieden gereserveerd worden voor de uitbreiding zullen ook de grondwaterbeschermingsgebieden worden uitgebreid. Hierbij is er een kans op toename van de waterkwaliteit, doordat er en een groter gebied strengere regels voor verontreinigen van kracht zijn.
Daarnaast heeft de provincie de ambitie om de focus te leggen op het verbeteren van biodiversiteit in minder gewaardeerde gebieden. Deze ambitie heeft een kans op een toename van de waterkwaliteit, doordat het de waterkwaliteit borgt bij ruimtelijke ontwikkelingen en een hogere biodiversiteit bijdraagt aan het verbeteren van de ecologische aspecten van waterkwaliteit. Waterkwantiteit Het beleid bevat onder andere de ambitie om 5 tot 15 % van de diepe polders te reserveren om water vast te houden en te bergen.. Deze ambitie heeft een kans op een toename van de waterkwantiteit (zowel aanvoer als afvoer), doordat de bergingscapaciteit wordt vergroot. Het reserveren van de diepe polders zorgt ervoor dat overtollig water, door excessieve regenval, niet wordt afgewenteld op het boezemsysteem. De provincie zet in op het eerst vasthouden, dan bergen en dan pas afvoeren van water. Doordat er meer water in het gebied beschikbaar komt, hoeft er minder water te worden aangevoerd. Daarnaast is er meer waterberging beschikbaar, waardoor de afvoercapaciteit niet hoeft te worden vergroot. Mogelijke noodoverloopgebieden bevinden zich onder andere langs het Noordzeekanaalgebied, het Amsterdam- Rijnkanaal en de Houtrakpolder. Beoordeling Het aspect oppervlaktewater is in het voorgenomen beleid beoordeeld als neutraal (0) ten opzichte van de referentiesituatie.
Het aspect is opgedeeld in enerzijds de kwaliteit van het oppervlaktewater en anderzijds de kwantiteit ervan. De beschermingszone van het huidige waterwin- en infiltratiegebied uitbreiden leidt tot de kans op het van kracht zijn van strengere regels voor verontreiniging in een groter gebied. Het leggen van de focus op het verbeteren van de biodiversiteit in minder gewaardeerde gebieden zorgt voor een verbetering van de ecologische aspecten van het water. Tegelijkertijd leidt een deel van het voorgenomen beleid ook tot risico’s op afname van de waterkwaliteit. Het (technisch) vernatten van veenweiden kan leiden tot aanvoer van gebiedsvreemd water en het vrijkomen van nutriënten of pesticiden uit de bodem. Het geven van meer (milieu)ruimte aan bedrijven zorgt voor meer vervuiling door lozingen. Op het gebied van waterkwantiteit leiden het extra vasthouden en bergen van water in de polders met behulp van noodoverloopgebieden en de keuze voor het vasthouden, bergen en dan pas afvoeren tot minder belasting van het boezemsysteem. 65 | 139 Witteveen+Bos | 149368/26-008.356 | Definitief 02 Voor de waterkwaliteit zijn er kansen op verbetering maar ook risico’s op verslechtering van de waterkwaliteit, terwijl er op het gebied van waterkwantiteit kansen uit het voorgenomen beleid naar voren komt.
Bij elkaar opgeteld is het beleid ten opzichte van de referentiesituatie beoordeeld als neutraal (0). Mitigerende en/of optimaliserende maatregelen Optimaliserende maatregelen voor dit aspect zijn: - waterkwaliteit: · zet eerst in op het vasthouden en bergen van eigen water voordat gebiedsvreemd water wordt aangevoerd. Dit kan bijvoorbeeld door het stimuleren seizoensberging in gebieden waar vernat wordt; · ontwikkel en handhaaf duidelijke protocollen voor het monitoren van nutriënten- en pesticiden concentraties in gebieden die technisch worden vernat; · stimuleer minder intensieve bemesting bij landbouw; · stel voorwaarden aan de waterkwaliteit bij nieuwe gebiedsontwikkelingen en nieuwe (industriële) bedrijfsactiviteiten; · concretiseer de ambitie omtrent nieuwbouwlocaties; - waterkwantiteit: · zet in op waterbesparende maatregelen of maatregelen die de watervoorraad vergroten, daardoor is een minder grote aanvoercapaciteit benodigd; · maak een analyse van knelpunten voor aanvoer, afvoer en bergingscapaciteit in het watersysteem, en zet vanuit daar een gerichte aanpak op; · reserveer in overstromingsgevoelige gebieden ruimte voor tijdelijke waterberging, zodat bij hoge waterstanden het water gecontroleerd kan worden opgevangen.
4.2.3 Gezonde leefomgeving Tabel 4.8 Beoordeling voorgenomen beleid voor het thema gezonde leefomgeving Thema Beoordelingsaspect Beoordeling referentiesituatie Beoordeling voorgenomen beleid gezonde leefomgeving luchtkwaliteit redelijk 0 gezonde leefomgeving geluid slecht 0 gezonde leefomgeving geur overwegend goed 0 gezonde leefomgeving hittestress slecht 0 gezonde leefomgeving lichthinder slecht 0 gezonde leefomgeving omgevingsveiligheid slecht 0 Luchtkwaliteit Het voornemen van de provincie om voorzieningen te clusteren brengt een mogelijk risico op verslechtering van de luchtkwaliteit met zich mee. Door het clusteren van de voorzieningen moeten inwoners uit het buitengebied mogelijk vaker en verder reizen voor voorzieningen. Waarbij met name het gebruik van auto’s, dieselbussen of andere gemotoriseerde vervoersmiddelen naar deze voorzieningen kan leiden tot een verslechtering van de luchtkwaliteit. De ambitie heeft echter voornamelijk een effect op kleine schaal en is onvoldoende uitgewerkt om kansen en risico’s voor de luchtkwaliteit in de beoordeling mee te nemen. Het voorgenomen beleid van de provincie omvat tevens de ambitie om te sturen op ontwikkeling van bepaalde clusters en strategische sectoren voor een diverse en weerbare economie.
Het clusteren van grootschalige energievragers bij energieknooppunten heeft mogelijk een negatief effect op de luchtkwaliteit in de nabijgelegen gebieden. Dit is afhankelijk van in hoeverre het gaat om energievragers die zorgen voor een hogere emissie van luchtverontreinigende stoffen. 66 | 139 Witteveen+Bos | 149368/26-008.356 | Definitief 02 Daarentegen kan de ruimtereservering voor circulaire clusters een positief effect hebben op de luchtkwaliteit aangezien dit bijdraagt aan de transitie naar een circulaire economie, en dus minder uitstoot. Beoordeling Het aspect luchtkwaliteit is beoordeeld als neutraal (0) ten opzichte van de referentiesituatie. Het voornemen om te sturen op ontwikkeling van bepaalde clusters en strategische sectoren kan zowel een positief als negatief effect hebben op de luchtkwaliteit. Dit effect vindt echter plaats op kleine schaal, waardoor dit geen effect heeft op de beoordeling. Mitigerende en/of optimaliserende maatregelen Optimaliserende maatregelen voor dit aspect zijn: - zet in op emissiearme bedrijven bij de realisatie van innovatie- en circulaire clusters; - zet in op het bevorderen van openbaar vervoer zodat de clustering van voorzieningen geen verslechtering van de luchtkwaliteit met zich mee brengt; - ontwikkel beleid voor de aanpak van luchtkwaliteit in relatie tot ruimtelijke opgaven, bijvoorbeeld door te faseren in tijd.
Geluid Het voorgenomen beleid bevat de ambities om de energievraag actief te sturen door grenzen aan aanbod te stellen en grootschalige energievragers te concentreren op strategische locaties en te sturen op ontwikkeling van bepaalde clusters en strategische sectoren. Dit biedt kansen om het aantal geluidgehinderden te verbeteren, doordat geluidproductie, ten opzichte van de referentiesituatie, kan worden geconcentreerd op locaties waar betere zonering en meer afstand tot geluidgevoelige functies mogelijk is. Tegelijkertijd kan dit leiden tot een lokale geluidtoename rond deze geconcentreerde energievragers. Daarnaast bevat het voorgenomen beleid de ambitie voor zowel het kleinschalig en verspreid opwekken van energie op lokaal niveau, als het grootschalige geclusterde opwek van energie op toekomstbestendige plekken bij hoofdknooppunten. De provincie geeft aan dat kleinschalig en verspreide opwek op lokaal niveau de voorkeur heeft. Beide ambities brengen risico’s met zich mee voor het aantal geluidgehinderden, aangezien verspreide opwek zonering lastiger maakt doordat meer locaties aan geluid worden blootgesteld, terwijl grootschalige clustering kan leiden tot meer geluidoverlast nabij deze locaties. Het voorgenomen beleid bevat de ambitie om overgangszones tussen woningbouw en industrie aan te leggen.
Deze overgangszones kunnen zorgen voor meer natuurlijke barrières tussen de geluidsbron en geluidgehinderden, indien dit belang in het ontwerpproces wordt meegenomen. De oplossingsrichting is nog onvoldoende concreet om mee te nemen in de effectbeoordeling. Beoordeling Het aspect geluid is beoordeeld als neutraal (0) ten opzichte van de referentiesituatie. Het voorgenomen beleid van de provincie bevat de ambities om de energievraag actief te sturen en te sturen op de ontwikkeling van bepaalde clusters en strategische sectoren biedt een kans voor het aantal geluidgehinderden. Terwijl het kleinschalig, verspreid en grootschalig, geclusterd opwekken van energie een risico met zich mee brengt. Mitigerende en/of optimaliserende maatregelen Optimaliserende maatregelen voor dit aspect zijn: - stel voorwaarden in beleidskaders en programma’s aan het toepassen van geluidsarme technieken bij energieopwekking en provinciale infrastructuur. Door te sturen op stille installaties, snelheidsbeperkingen, geluidsafscherming en geluid reducerend asfalt kan geluidsoverlast worden beperkt; - hanteer met een zonering een minimaal noodzakelijke afstand tussen geluidsgevoelige functies bij locatiekeuze en geluidproducerende functies.
Door deze zonering kan worden voorkomen dat nieuwe ontwikkelingen leiden tot een toename van het aantal geluidgehinderden; 67 | 139 Witteveen+Bos | 149368/26-008.356 | Definitief 02 - zet in op de realisatie van natuurlijke geluidsbuffers tussen geluidsbronnen en geluidsgevoelige functies bij het ontwikkelen van overgangszones. Dit kan negatieve geluidseffecten verzachten en bestaande positieve effecten versterken, mits dit gebiedsgericht wordt uitgewerkt; - neem ‘geluidsreductie’ expliciet mee in het ontwerp van overgangszones om de positieve effecten van deze zones als geluidsbarrière optimaal te benutten. Geur Beoordeling Het voorgenomen beleid brengt geen concrete kansen en risico’s met zich mee die zorgen voor een effect op het aspect geur. Het aspect geur is daarom als neutraal (0) beoordeeld ten opzichte van de referentiesituatie. Alhoewel de referentiesituatie als ‘overwegend goed’ is beoordeeld, vormt het aspect geur een aandachtspunt voor de provincie aangezien het voorgenomen beleid geen invloed heeft op geur. Het voorgenomen beleid bevat namelijk geen specifieke beleidssturing op dit aspect. Mitigerende en/of optimaliserende maatregelen Optimaliserende maatregelen voor dit aspect zijn: - stuur via beleidskaders op een inrichting van de openbare ruimte waarbij geurhinder wordt beperkt, bijvoorbeeld door zonering.
Hittestress Het voorgenomen beleid bevat de ambitie om nieuwbouwlocaties actief te sturen, clusteren en bouwen op robuuste locaties. Hierbij zet de provincie in om circa 75 % van de woningen binnenstedelijk te bouwen. Door het inbreiden van de bestaande bebouwing bestaat het risico dat het stedelijk hitte-eilandeffect (UHI), en daarmee de hittestress, toeneemt. Wel geeft de provincie aan dat de woningen worden ontwikkeld met oog voor klimaatverandering en leefbaarheid: groene ruimtes zijn onderdeel van elke nieuwe ontwikkeling en dragen bij aan wateropvang, terwijl hittestress zoveel mogelijk wordt voorkomen en inwoners een toegankelijke plek hebben voor recreatie dichtbij huis. De oplossingsrichting is echter onvoldoende concreet uitgewerkt om het uiteindelijke effect te kunnen beschrijven. De ambitie uit het voorgenomen beleid is om het recreatieaanbod te spreiden zodat voorzieningen dichter bij elkaar liggen. Indien het recreatieaanbod voorziet in de realisatie van schaduw of groen, bestaat bij deze ambities de kans dat, ten opzichte van de referentiesituatie, hittestress afneemt doordat er meer verkoeling (in de buurt) kan worden gezocht. Beoordeling Het aspect hittestress is als neutraal (0) beoordeeld ten opzichte van de referentiesituatie. In de referentiesituatie vormt het hoge stedelijk hitte-eilandeffect (UHI) al een belangrijk aandachtspunt.
Door de aanwezige verstedelijking en hoge bebouwingsdichtheid liggen de luchttemperaturen structureel hoger in het stedelijk gebied dan in het omliggende landelijke gebied. Wel bieden de ambities uit het voorgenomen beleid een kans voor een toename van verkoelingsplekken en daarmee, op lokaal niveau, een positief effect hebben op de ervaren hittestress. De (lokale) verbetering van hittestress weegt echter niet op tegen de toename van verstedelijking, hogere bebouwingsdichtheid en toenemende temperaturen door klimaatverandering. De ambities uit het voorgenomen beleid leiden niet tot een significante verbetering van deze risico’s. Mitigerende en/of optimaliserende maatregelen Optimaliserende maatregelen voor dit aspect zijn: - stuur via beleidskaders en ruimtelijke afwegingen op het behoud en de versterking van groen in stedelijke gebieden, toepassen van groene daken en het beperken van verdere verharding of gebruik van koele bestratingsmaterialen.
Door deze randvoorwaarden mee te geven aan verstedelijkingsopgaven kan de toename van hittestress worden beperkt en kunnen bestaande verkoelende effecten worden versterkt; 68 | 139 Witteveen+Bos | 149368/26-008.356 | Definitief 02 - stuur via beleidskaders op hittebestendige inrichting van de openbare ruimte, bijvoorbeeld schaduwstructuren bij OV-haltes, waterpleinen, schaduwbomen en koele looproutes; - stimuleer uitbreiding en verbinding van provinciale groen- en waterstructuren om bij te dragen aan de vermindering van hittestress. Deze structuren kunnen ventilatie mogelijk maken en fungeren als koelcorridors. Onderzoek daarnaast bij welke recreatieplekken het meest behoefte is aan verkoeling en richt deze daarop in, bijvoorbeeld door het realiseren van zwemlocaties; - ontwikkel beleidsregels voor minimale afstanden tot publiek toegankelijke verkoelingsplekken voor nieuwe stedelijke ontwikkelingen; - lobby richting het Rijk en gemeenten om hittestressnormen op te nemen in bouwregelgeving en ontwerpstandaarden. Lichthinder Beoordeling Het voorgenomen beleid brengt geen concrete kansen en risico’s met zich mee die zorgen voor een effect op het aspect lichthinder. Het aspect lichthinder is daarom als neutraal (0) beoordeeld ten opzichte van de referentiesituatie.
Het aspect lichthinder vormt daarmee een aandachtspunt voor de provincie aangezien het voorgenomen beleid hier geen invloed op heeft, terwijl de referentiesituatie als ‘slecht’ beoordeeld is. Mitigerende en/of optimaliserende maatregelen Optimaliserende maatregelen voor dit aspect zijn: - stuur via beleidskaders op een inrichting van de openbare ruimte waarbij lichthinder wordt beperkt, bijvoorbeeld door het inzetten van diervriendelijke verlichting. Omgevingsveiligheid Beoordeling Het voorgenomen beleid brengt geen concrete kansen en risico’s met zich mee die zorgen voor een effect op het aspect omgevingsveiligheid. Het aspect omgevingsveiligheid is daarom als neutraal (0) beoordeeld ten opzichte van de referentiesituatie. Het aspect omgevingsveiligheid vormt daarmee een aandachtspunt voor de provincie aangezien het voorgenomen beleid hier geen invloed op heeft, terwijl de referentiesituatie als ‘slecht’ beoordeeld is. Mitigerende en optimaliserende maatregelen Mitigerende maatregelen voor dit aspect zijn: - stuur via beleidskaders op een inrichting van de openbare ruimte waarbij hinder vanuit omgevingsveiligheid wordt beperkt en neem dit op in de omgevingsvisie.
4.2.4 Welzijn en leefbaarheid Tabel 4.9 Beoordeling voorgenomen beleid voor het thema welzijn en leefbaarheid Thema Beoordelingsaspect Beoordeling referentiesituatie Beoordeling voorgenomen beleid welzijn en leefbaarheid verbondenheid redelijk 0 welzijn en leefbaarheid sociale veiligheid redelijk 0 welzijn en leefbaarheid gezond gedrag redelijk + 69 | 139 Witteveen+Bos | 149368/26-008.356 | Definitief 02 Verbondenheid Beoordeling Het voorgenomen beleid brengt geen concrete kansen en risico’s met zich mee die zorgen voor een effect op het aspect verbondenheid. Het aspect verbondenheid is daarom als neutraal (0) beoordeeld ten opzichte van de referentiesituatie. Het aspect verbondenheid vormt daarmee een aandachtspunt voor de provincie aangezien het voorgenomen beleid hier dus nog geen invloed op heeft. Het voorgenomen beleid bevat namelijk geen specifieke beleidssturing op dit aspect. Mitigerende en/of optimaliserende maatregelen Optimaliserende maatregelen voor dit aspect zijn: - stuur via beleidskaders op een inrichting van de openbare ruimte waarbij verbondenheid wordt gestimuleerd en neem dit op in de omgevingsvisie. Sociale veiligheid In het voorgenomen beleid is het clusteren van voorzieningen én het clusteren van nieuwbouwlocaties (op robuuste locaties qua water en bodem) opgenomen.
Beide beleidsvoornemens zien op clusteren, hierbij bestaat een mogelijk risico op de sociale veiligheid. Het clusteren van voorzieningen kan betekenen dat inwoners van kleinere dorpen verder moeten reizen voor zorg en cultuur. Deze verminderde bereikbaarheid voor bewoners van kleinere dorpen kan leiden tot minder gebruik van voorzieningen en daarmee minder sociale controle. Het clusteren van woningbouw kan leiden tot verdichting (in steden), in de vorm van hoogbouw. Dit heeft mogelijk een negatief effect op de sociale cohesie en daarmee ook op de mate van sociale veiligheid. Beoordeling Het aspect sociale veiligheid is beoordeeld als neutraal ten opzichte van de referentiesituatie (0). Het voorgenomen beleid biedt kansen en risico’s voor de sociale veiligheid. De kansen en risico’s zijn echter beperkt doordat ze zeer indirect zijn. Dat houdt in dat het beleidsvoornemen niet direct leidt tot de mogelijke verbetering of verslechtering ten opzichte van de referentiesituatie. Daarom wordt nauwelijks verandering ten opzichte van de referentiesituatie verwacht. Mitigerende en/of optimaliserende maatregelen Optimaliserende maatregelen voor dit aspect zijn: - neem in provinciaal beleid concrete regels op die de sociale veiligheid bevorderen, bijvoorbeeld in beleid over de verlichting van provinciale wandel- en fietspaden.
Gezond gedrag Het voornemen van de provincie om het recreatieaanbod te spreiden zodat recreatievoorzieningen dichterbij zijn, brengt een kans op verbetering van de beweegvriendelijkheid van de omgeving met zich mee. Er is meer recreatief groen en blauw in de directe omgeving om in te recreëren. Daarnaast zijn er mogelijkheden voor enkele grootschaligere uitbreidingen van het recreatieaanbod. Hieronder vallen de reservering van ruimte voor een recreatieve verbinding vanuit de binnenduinrand in Zuid-Kennemerland via Haarlemmermeer naar Westeinder- en Amsterscheg, en de mogelijkheid om in de binnenduinrand de wateropgaven met recreatieve functies te combineren. Een aandachtspunt hierbij is de schaal en verbondenheid van de recreatievoorzieningen. Als de recreatiemogelijkheden door het verspreiden te erg versnipperen en barrières tussen de voorzieningen ontstaan, doet dit weer af aan de beweegvriendelijkheid. Bovendien botst het vergroten van recreatieve voorzieningen in de nabijheid van woongebieden met ambities voor woningbouw waardoor de druk op de gebieden voor het ommetje toeneemt. Verder zet de provincie in op het vernatten van veenweidegebieden. Als bestaande functies door deze ontwikkeling niet meer mogelijk zijn in deze gebieden, kunnen ze gaan fungeren als recreatiegebieden, bijvoorbeeld in de vorm van stedelijke uitloopgebieden.
70 | 139 Witteveen+Bos | 149368/26-008.356 | Definitief 02 Dit biedt kansen voor het vergroten van de beweegvriendelijkheid en stimuleert gezond gedrag. Het effect van deze ontwikkeling is afhankelijk van of deze functie wordt toegestaan. Vanwege deze onzekerheid wordt deze oplossingsrichting hier niet meegenomen in de effectbeoordeling. In het voorgenomen beleid is opgenomen dat 75 % van de nieuwbouwlocaties voor woningen binnenstedelijke locaties zijn. Hierdoor kan de druk op de bestaande zorgvoorzieningen en recreatievoorzieningen in de kernen toenemen. Dit vormt een risico voor gezond gedrag. Deze oplossingsrichting is echter nog onvoldoende uitgewerkt om in de effectbeoordeling mee te nemen. Mogelijkheden voor sport en spel zijn belangrijk voor het bevorderen van gezond gedrag. Het voorgenomen beleid bevat op dit vlak nog te weinig concrete maatregelen om in de effectbeoordeling mee te nemen. Beoordeling Het aspect gezond gedrag is beoordeeld als positief (+) ten opzichte van de referentiesituatie. Het spreiden van het recreatieaanbod zorgt ervoor dat men dichterbij huis kan recreëren. Een aandachtspunt hierbij is de versnippering van het recreatieaanbod en de ruimtelijke botsing tussen het aanleggen van recreatievoorzieningen en bijvoorbeeld woningbouw aan de randen van steden.
Het voornemen om 75 % binnenstedelijk te bouwen vormt een risico, omdat de druk op bestaande recreatiemogelijkheden toeneemt. De oplossingsrichting nieuwbouw is echter onvoldoende uitgewerkt om een effectbeoordeling aan te hangen. Mitigerende en/of optimaliserende maatregelen Optimaliserende maatregelen voor dit aspect zijn: - ga in gesprek met gemeenten over binnenstedelijke beweegvriendelijkheid (naast de beweegvriendelijkheid van het buitengebied); · schenk explicieter aandacht aan sport en spel als onderdeel van het recreatieaanbod, in aanvulling op de aandacht voor recreatie; · neem gezondheid en beweegvriendelijkheid expliciet mee als afwegingscriterium bij ruimtelijke en infrastructurele besluiten, zodat deze ruimteclaim niet ondersneeuwt bij ruimteclaims die meer aandacht vragen, zoals woningbouw; · stuur bij nieuwbouwlocaties waar in clusters wordt gebouwd aan op een efficiënte inrichting met groenstructuren en voorzieningen; - versterk de mogelijkheden voor beweging in het buitengebied: · stimuleer functiecombinaties tussen recreatie en bijvoorbeeld natuur, vernatte veenweidegebieden of kringlooplandbouw; · besteed aandacht aan voldoende schaalgrootte van en (fiets-)verbindingen tussen recreatievoorzieningen; · beperk barrières tussen recreatievoorzieningen door in te zetten op veilige oversteekplaatsen, waarbij de realisatie van faunapassages als meekoppelkans kan
worden beschouwd; · neem kwalitatieve richtlijnen voor aaneengesloten recreatieve netwerken op in provinciale programma’s en verordeningen; - bied ook in de buitengebieden ruimte voor periodieke spreekuren of preventieve zorgpunten: · zorg voor goede bereikbaarheid van zorglocaties door in gesprek te gaan met regionale vervoerders; · hanteer bereikbaarheid van zorglocaties als kwaliteitscriterium in de OV-concessie. 71 | 139 Witteveen+Bos | 149368/26-008.356 | Definitief 02 4.2.5 Natuur en biodiversiteit Tabel 4.10 Beoordeling voorgenomen beleid voor het thema natuur en biodiversiteit Thema Beoordelingsaspect Beoordeling referentiesituatie Beoordeling voorgenomen beleid natuur en biodiversiteit VHR-natuurherstel (N2000) matig - natuur en biodiversiteit Natuurnetwerk Nederland in Noord-Holland buiten N2000 redelijk - natuur en biodiversiteit biodiversiteit buiten NNN redelijk 0 VHR-natuurherstel (N2000) Stikstofdepositie Het voorgenomen beleid richt zich op het actief sturen van de energievraag en -knooppunten door grenzen aan aanbod te stellen en grootschalige energievragers te concentreren op strategische locaties. Hiervoor zijn zeven sterke energetische en economische clusters aangewezen. Alle clusters liggen nabij Natura 2000- gebieden. Bedrijven in deze clusters veroorzaken stikstofuitstoot wat kan leiden tot extra depositie, verzuring en vermesting.
Dit vormt een risico voor habitattypen en leefgebieden en kan VHR-natuurherstel negatief beïnvloeden. Tevens bevat het voorgenomen beleid de ambitie om circa 75 % van de nieuwe woningen binnenstedelijk te realiseren. Inbreiding leidt doorgaans tot minder verkeersbewegingen en stikstofemissies dan uitbreiding. Deze ambitie is onvoldoende concreet het effect ervan mee te nemen in de beoordeling van het aspect VHR-natuurherstel. Waterkwaliteit en -kwantiteit De provincie is voornemens om tussen de 5 en 15 % van de diepe delen van de polders aan te wijzen als noodberging. Daarnaast is de provincie voornemens om het waterpeil vast te stellen op maximaal 40 centimeter beneden maaiveld en onderbemaling uit te faseren. Tevens bevat het voorgenomen beleid de ambitie om de binnenduinrand beschikbaar te houden voor het vergroten van de zoetwaterbel. Deze ambities bieden een kans voor het verminderen van verdroging van Natura 2000-gebieden. Daarnaast fungeren ze als bufferzones, waardoor mogelijke negatieve effecten zoals verontreiniging en vermesting worden beperkt. Deze ambities hebben dus mogelijk een positief effect op VHR-natuurherstel. Een aandachtspunt hierbij is dat de ambities uit het voorgenomen beleid het risico hebben dat die het leefgebied van vogelrichtlijnsoorten (zoals weidevogels) kunnen verkleinen doordat bijvoorbeeld broedplaatsen verloren gaan als het gebied te nat is.
Verder is de provincie voornemens zoekgebieden aan te wijzen voor de uitbreiding van het huidige waterwin- en infiltratiegebied. Indien deze gebieden gereserveerd worden voor de uitbreiding zullen ook de grondwaterbeschermingsgebieden worden uitgebreid. De grondwaterbeschermingsgebieden liggen in Noord-Holland in de duingebieden die zijn aangewezen als Natura 2000-gebieden. De bescherming in deze extra zone biedt daarmee een kans voor de waterkwaliteit van Natura 2000-gebieden. De oplossingsrichting heeft dus mogelijk een positief effect op VHR-natuurherstel. Het voorgenomen beleid omvat de ambitie om veenweide te vernatten, waardoor het landgebruik moet veranderen en minder zoetwater overblijft voor andere functies. De provincie stelt hiervoor randvoorwaarden voor de beperkte beschikbaarheid van zoetwater door restricties op het aanbod en door verzilting te accepteren. Aangezien de Natura 2000-gebieden in de provincie onder andere zoetwaterafhankelijke natuur omvatten, heeft deze ambitie mogelijk een negatief effect op het aspect VHR- natuurherstel. 72 | 139 Witteveen+Bos | 149368/26-008.356 | Definitief 02 Het voorgenomen beleid bevat tevens de ambitie om zoekgebieden aan te wijzen voor uitbreiding van de beschermingszones van het huidige waterwin- en infiltratiegebied en de binnenrand beschikbaar te houden voor het vergroten van de zoetwaterbel.
Voor deze ambities zijn in de binnenduinrand in Noord- Kennemerland en Zuid-Kennemerland zoekgebieden aangewezen voor waterwinning en -infiltratie. Extra infiltratie heeft het risico dat dit lokaal kan leiden tot vernatting. De herkomst van het infiltratiewater, in deze ambities, is echter onzeker. Als dit uit Natura 2000-gebieden wordt onttrokken, kan daar juist verdroging plaatsvinden. Recreatiedruk Het voorgenomen beleid bevat de ambitie om te focussen op het verbeteren van de biodiversiteit in minder gewaardeerde gebieden. Hieronder valt onder andere het toevoegen van overgangszones tussen stedelijk en landelijk gebied die kunnen fungeren als recreatiegebied. Door recreatiegebieden buiten Natura 2000- gebieden te realiseren, kan de recreatiedruk in Natura 2000-gebieden afnemen. Er is daardoor een kans voor de afname van verstoring in deze gebieden wat een positief effect heeft op het aspect VHR-natuurherstel. Het voorgenomen beleid bevat de ambitie om, in combinatie met de wateropgaven, in de binnenduinrand de mogelijkheid voor recreatieve functies te vergroten en ruimte te maken voor een recreatieve vaarverbinding vanuit de binnenduinrand in Zuid Kennemerland via Haarlemmermeer naar Westeinder- en Amstelscheg. De binnenduinrand is gedeeltelijk aangewezen als Natura 2000-gebied.
Indien deze recreatie functies binnen het Natura 2000-gebied worden gerealiseerd, heeft dit als risico dat de recreatiedruk in het Natura 2000-gebied toeneemt. Indien recreatieve functies enkel worden aangewezen buiten het Natura 2000-gebied biedt dit een kans voor de afname van de recreatiedruk. Het toevoegen van recreatieve functies aan de binnenduinrand kan dus zowel een positief als negatief effect op Natura 2000-gebieden hebben, afhankelijk van de exacte uitvoering. Kwaliteit Natura 2000-gebieden Het voorgenomen beleid bevat de ambitie om te focussen op het verbeteren van de biodiversiteit in minder gewaardeerde gebieden. De bestaande groenblauwe verbindingen worden versterkt en deze worden verbonden met de opgaven voor waterkwaliteit, de bossenstrategie en recreatie. Door meer verbindingen aan te leggen tussen natuurgebieden neemt versnippering af. Het voorgenomen beleid bevat onder meer ambities voor de seizoensberging van water, het vernatten van veenweide, het realiseren van zeven energetische en economische clusters en ruimte geven aan de opwek (zon, wind of geothermie), opslag (waterstof en batterijen) en netwerken (kabels, leidingen en transformatoren) van energie. Voor deze ambities kan sprake zijn van ruimtebeslag, versnippering en verstoring (bij aanleg en onderhoud) op en van Natura 2000-gebieden.
Beoordeling Een uitgebreide toelichting van de effecten van het voorgenomen beleid op Natura 2000-gebieden is beschreven in hoofdstuk 6 Passende beoordeling. Het aspect VHR-natuurherstel (N2000) is beoordeeld als negatief (-) ten opzichte van de referentiesituatie. Het beleid biedt beperkte kansen voor VHR-natuurherstel door een afname van stikstofdepositie, een toename van waterkwaliteit en -kwantiteit, mogelijke afname van recreatie in Natura 2000-gebieden en ontwikkeling van natuur binnen en buiten Natura 2000-gebieden. Echter, leidt het voorgenomen beleid voornamelijk tot negatieve effecten op Natura 2000-gebieden zoals een toename van stikstofdepositie door het realiseren van energetische cluster, een toename van verzilting, mogelijke verdroging, mogelijke toename van verstoring door recreatieve functies in Natura 2000-gebieden en effecten zoals versnippering en verstoring door dijkversterkingen.
73 | 139 Witteveen+Bos | 149368/26-008.356 | Definitief 02 Mitigerende en/of optimaliserende maatregelen Mitigerende maatregelen voor dit aspect zijn: - stuur op het aanpakken van externe factoren die een negatieve invloed kunnen hebben op Natura 2000- gebieden, zoals recreatie, stikstofdepositie en verdroging; - zet in op toegangsbeperkingen van Natura 2000-gebieden zoals de binnenduinrand door alleen bepaalde zones open te stellen en tijdens kwetsbare periodes, zoals het broedseizoen, de toegang te sluiten om meer rust te creëren. Daarnaast kan de provincie inzetten op het realiseren van nieuwe uitloopgebieden voor recreatie, zodat recreatie, en mogelijke negatieve gevolgen hiervan, in Natura 2000-gebieden beperkt blijft; - stuur, bij het realiseren van recreatieve functies in de binnenduinrand, op locaties buiten het Natura 2000-gebied. Natuurnetwerk Nederland in Noord-Holland buiten N2000 De NNN-gebieden en N2000 gebieden in de provincie Noord-Holland overlappen grotendeels, hierdoor is er sprake van dezelfde kansen en risico’s. De effecten die bij het aspect VHR-natuurherstel (N2000) beschreven zijn, gelden daarom ook voor de NNN-gebieden binnen de provincie. Beoordeling Het aspect Natuurnetwerk Nederland in Noord-Holland buiten N2000 is beoordeeld als negatief (-) ten opzichte van de referentiesituatie.
De ambities uit het voorgenomen beleid bieden beperkte kansen voor behoud van natuurwaarden, vermindering van verdroging, vergroting van bufferzones, verbetering van bodem- en waterkwaliteit en afname van recreatiedruk. Echter, leidt het voorgenomen beleid voornamelijk tot negatieve effecten op NNN-gebieden zoals een toename van stikstofdepositie door het realiseren van energetische cluster, een toename van verzilting, mogelijke verdroging, toename van verstoring door recreatieve functies in NNN-gebieden en effecten zoals verstoring, versnippering en verstoring door dijkversterkingen. Mitigerende en/of optimaliserende maatregelen Mitigerende maatregelen voor dit aspect zijn: - stuur op het aanpakken van externe factoren die een negatieve invloed kunnen hebben op NNN- gebieden, zoals recreatie, stikstof en verdroging; - zet in op toegangsbeperkingen van NNN-gebieden zoals de binnenduinrand door alleen bepaalde zones open te stellen en tijdens het broedseizoen de toegang te sluiten om meer rust te creëren. Daarnaast kan de provincie zich inzetten voor de realisatie van nieuwe uitloopgebieden voor recreatie, zodat recreatie, en mogelijke negatieve gevolgen hiervan, in NNN-gebieden beperkt blijft.
Biodiversiteit buiten NNN Het voorgenomen beleid van de provincie Noord-Holland bevat de ambities om de energievraag actief te sturen door grenzen aan aanbod te stellen en grootschalige energievragers te concentreren op strategische locaties. Deze ambities bieden een kans om bestaande natuurwaarden te behouden en de bescherming van beschermde soorten, wat een positief effect heeft op de biodiversiteit buiten NNN. Daarnaast omvat het voorgenomen beleid de ambitie om de onomkeerbare of onevenredige aantasting van landschap, erfgoed, natuur en landbouwgronden zoveel mogelijk te beperken met behulp van beschermingsregimes. Het voornemen om voor het beschouwen van landschap en erfgoed als kwaliteiten die bescherming verdienen is onvoldoende concreet uitgewerkt om het effect ervan te beoordelen. Het beleid bevat tevens de ambitie om natuurlijke zoet-zoutgradiënten te omarmen, wat kansen biedt voor soorten die afhankelijk zijn van zilte omstandigheden om te floreren, maar ook een knelpunt kan vormen voor zoetwaterafhankelijke soorten. Het voorgenomen beleid bevat ambities voor het (technisch) vernatten en van veenweide om effectieve landbouwgronden behouden, versterken en beschermen, nieuwe natuur aan te leggen om de recreatiedruk te kunnen opvangen en de biodiversiteit in minder gewaardeerde gebieden te verbeteren (incl. inzet overgangszones en groenblauw netwerk).
Het voornemen om nieuwe natuur aanleggen om de recreatiedruk op te kunnen vangen zijn onvoldoende concreet uitgewerkt om het effect ervan te beoordelen. 74 | 139 Witteveen+Bos | 149368/26-008.356 | Definitief 02 Afhankelijk van de nadere uitwerking kunnen deze ambities een kans bieden om het leefgebied van soorten, zoals insecten, vogels, weidevogels en soorten die afhankelijk zijn van nattere ecosystemen te vergroten, versnippering tegen te gaan en de algehele ruimte voor biodiversiteit te vergroten. Tegelijkertijd zijn er risico’s. Het vernatten met natuurlijk peilbeheer en het (technisch) vernatten van veenweide kan het ecosysteem dusdanig veranderen dat het leefgebied voor bepaalde soorten minder geschikt wordt. Tevens bevat het voorgenomen beleid de ambitie om nieuwbouwlocaties actief te sturen, clusteren en bouwen op robuuste locaties. Hierbij zet de provincie in om circa 75 % van de woningen binnenstedelijk te bouwen. Het stedelijk gebied is belangrijk voor soorten zoals insecten en grondgebonden zoogdieren. Door het inbreiden van de bestaande bebouwing bestaat het risico dat er ruimte voor biodiversiteit in de steden verloren gaat. Het voornemen is onvoldoende concreet uitgewerkt om het effect ervan te beoordelen. Ten slotte bevat het voorgenomen beleid de ambitie om recreatieaanbod te spreiden zodat voorzieningen dichterbij zijn.
Binnen deze ambitie is één van de richtingen om, in combinatie met de wateropgaven, in de binnenduinrand de mogelijkheid voor recreatieve functies te vergroten en ruimte voor een recreatieve vaarverbinding vanuit de binnenduinrand in Zuid Kennemerland via Haarlemmermeer naar Westeinder- en Amstelscheg. Het toevoegen van recreatieve functies aan de binnenduinrand leidt mogelijk tot ruimtebeslag op leefgebied van soorten en tot een toename van verstoring wat een negatief effect heeft op biodiversiteit buiten NNN. Beoordeling Het aspect biodiversiteit buiten NNN is beoordeeld als neutraal (0) ten opzichte van de referentiesituatie. Het voorgenomen beleid biedt kansen voor het behoud van natuurwaarden, uitbreiding van leefgebied en vermindering van stikstofdepositie en meststofuitspoeling. Tegelijkertijd brengen ambities zoals technisch vernatten van veenweide en ruimte geven aan de natuur om zich aan te passen risico’s voor leefgebied en habitattypen met zich mee. Mitigerende en/of optimaliserende maatregelen Optimaliserende maatregelen voor dit aspect zijn: - richt eigen gronden zodanig in dat deze een positieve bijdrage leveren aan biodiversiteit buiten NNN. Dit kan door het aanleggen van groene daken, het verwijderen van tegels en het toepassen van ecologisch beheer.
Door dit actief te doen kan de provincie een voorbeeldfunctie aannemen voor derden, zoals gemeenten, bedrijven agrariërs en inwoners; - combineer functies om de biodiversiteit te verhogen, bijvoorbeeld door langs de randen van agrarische percelen een kruinenrijk akkerland aan te leggen of in woongebieden verticaal groen toe te voegen, of halfverharding bij parkeerplaatsen; - concretiseer de ambitie om ruimte te geven aan natuur om zich aan te passen aan nieuwe natuurlijke condities onafhankelijk van gestelde doelen voor natuur. Hierbij is het van belang dat er wordt ingezet op het behoud van de diversiteit van natuur; - stuur op het aanpakken van externe factoren die een negatieve invloed kunnen hebben op de biodiversiteit, zoals recreatie, stikstof en verdroging; - zet bij inbreiding in op natuurinclusief bouwen zodat er in het stedelijk gebied voldoende ruimte blijft voor vleermuizen, vogels en insecten; - concretiseer de ambitie voor het beschermen van landschap en erfgoed als kwaliteiten in programma’s.
75 | 139 Witteveen+Bos | 149368/26-008.356 | Definitief 02 4.2.6 Economie Tabel 4.11 Beoordeling voorgenomen beleid voor het thema economie Thema Beoordelingsaspect Beoordeling referentiesituatie Beoordeling voorgenomen beleid economie omvang economie overwegend goed + economie werkgelegenheid redelijk + economie circulaire economie overwegend goed + economie duurzame landbouw overwegend goed 0 economie digitale infrastructuur goed 0 Omvang economie Het voorgenomen beleid van de provincie bevat verschillende ambities die invloed hebben op het aspect ‘omvang economie’. De provincie biedt ruimte aan nieuwe vestiging of uitbreiding van economische activiteiten die voldoen aan toekomstbestendige randvoorwaarden, zoals efficiënt gebruik van ruimte, energie en water. Energie-intensieve economische activiteiten worden samengebracht in energetische en economische clusters. Een van deze energetische en economische clusters is de Boekelermeer. De Boekelermeer is belangrijk omdat dit type terrein, waar bedrijven met een grotere milieugebruiksruimte kunnen worden gehuisvest, schaars is. Er is behoefte om bedrijven te kunnen faciliteren die een belangrijke bijdrage leveren aan circulaire economie en die een grotere milieugebruiksruimte hebben. Daarnaast wordt ingezet op de ontwikkeling van clusters van strategisch belang die moeten bijdragen aan een diverse en weerbare economie.
Er worden twee strategische clusters aangewezen: de biotechnologie en de plantenveredeling- en zaadtechnologie. Voor de aangewezen clusters van strategisch belang zet de provincie schaarse middelen, zoals ruimte, netcapaciteit en milieuruimte, bewust in, zodat de randvoorwaarden in orde zijn om bedrijven binnen deze sector te faciliteren. Ook draagt de provincie actief bij aan deze clusters via lobby, investeringen in innovatie, versterking van de arbeidsmarkt en het onderwijs, en samenwerking met andere regio’s. Ook de inzet op circulaire clusters en innovatieclusters kan de omvang van de economie vergroten. Deze clusters bieden kansen aan nieuwe en vernieuwende sectoren en bedrijven en dragen daarmee bij aan een groeiende economie. Deze ambities hebben een kans op een groei van het bbp, doordat wordt ingezet op het stimuleren van de regionale economie door onder andere bedrijvigheid, innovatie en grootschalige energievragers te concentreren op strategische en goed bereikbare locaties, wat leidt tot efficiënter ruimtegebruik en een productievere economische structuur. Verder wil de provincie de focus leggen op effectieve landbouwgronden en deze behouden, versterken en beschermen. Gebieden met voor de lange termijn minder goede condities moeten zich aanpassen. Dit zorgt voor een kans op het verhogen van de productiviteit en daarmee het vergroten van de economie.