Bijlage 3 De omgevingseffectrapportage (OER) Omgevingsvisie provincie Noord-Holland
Tekst van het document
Aangezien het voorgenomen beleid geen concrete kansen en risico’s met zich meebrengt, zijn er ook geen mitigerende maatregelen voor het aspect verbondenheid. Sociale veiligheid Bij het keuzevraagstuk over het OV-netwerk clusteren of spreiden zet het voorgenomen beleid in op beide opties. Voor het OV-netwerk geclusterd versterken bestaat het risico op een afname van de mate van sociale veiligheid. Dit komt doordat bij een slechtere OV-verbindingen tussen landelijk en stedelijk gebied mogelijk mensen minder verbonden zijn met andere delen van de provincie. Hierdoor is er meer kans op sociaal isolement, wat de sociale veiligheid negatief kan beïnvloeden. Voor het OV-netwerk gespreid ontwikkelen is er juist een kans voor de toename van mate van sociale veiligheid. Dit komt doordat een goede OV-verbinding tussen stedelijk en landelijk gebied kan leiden tot meer sociale interacties en sociale controle, wat het gevoel van sociale veiligheid kan vergroten. In het voorgenomen beleid is het clusteren van voorzieningen én het clusteren van nieuwbouwlocaties (op robuuste locaties qua water en bodem) opgenomen. Beide beleidsvoornemens zien op clusteren, hierbij bestaat een mogelijk risico op de sociale veiligheid. Het clusteren van voorzieningen kan betekenen dat inwoners van kleinere dorpen verder moeten reizen voor zorg en cultuur.
Deze verminderde bereikbaarheid voor bewoners van kleinere dorpen kan leiden tot minder gebruik van voorzieningen en daarmee minder sociale controle. Het clusteren van woningbouw kan leiden tot verdichting (in steden), in de vorm van hoogbouw. Dit heeft mogelijk een negatief effect op de sociale cohesie en daarmee ook op de mate van sociale veiligheid. Beoordeling Het aspect sociale veiligheid is beoordeeld als neutraal ten opzichte van de referentiesituatie (0). Het voorgenomen beleid biedt kansen en risico’s voor de sociale veiligheid. De kansen en risico’s zijn echter beperkt doordat ze zeer indirect zijn. Dat houdt in dat het beleidsvoornemen niet direct leidt tot de mogelijke verbetering of verslechtering ten opzichte van de referentiesituatie. Daarom wordt nauwelijks verandering ten opzichte van de referentiesituatie verwacht. Mitigerende maatregelen Mitigerende maatregelen voor dit aspect zijn: - neem in provinciaal beleid concrete regels op die de sociale veiligheid bevorderen, bijvoorbeeld in beleid over de verlichting van provinciale wandel- en fietspaden. Gezond gedrag Het voornemen van de provincie om het recreatieaanbod te spreiden zodat recreatievoorzieningen dichterbij zijn, brengt een kans op verbetering van de beweegvriendelijkheid van de omgeving met zich mee. Er is meer recreatief groen en blauw in de directe omgeving om in te recreëren.
Een aandachtspunt hierbij is de schaal en verbondenheid van de recreatievoorzieningen. Als de recreatiemogelijkheden door het verspreiden te erg versnipperen en barrières tussen de voorzieningen ontstaan, doet dit weer af aan de beweegvriendelijkheid. Bovendien botst het vergroten van recreatieve voorzieningen in de nabijheid van woongebieden met ambities voor woningbouw waardoor de druk op de gebieden voor het ommetje toeneemt. Verder bevat het voorgenomen beleid de ambitie om zorgvoorzieningen te clusteren. De provincie specificeert niet nader om welke zorgvoorzieningen het gaat. De provincie geeft wel aan dat dit voornemen kan betekenen dat inwoners van kleinere dorpen verder moeten reizen voor zorg. Dit brengt een risico voor verslechtering van de ervaren-, mentale- en lichamelijke gezondheid van inwoners van kleinere dorpen met zich mee. De toegankelijkheid van de zorgvoorzieningen verslechtert door langere reistijdens of toename in reiskosten (wanneer men een taxi neemt om bij de voorzieningen te komen). Hierdoor ontstaat het risico dat men langer blijft rondlopen met een gezondheidsklacht, omdat het reizen naar een zorgvoorziening als een drempel wordt ervaren. Beoordeling Het aspect gezond gedrag is beoordeeld als positief (+) ten opzichte van de referentiesituatie. Het spreiden van het recreatieaanbod zorgt ervoor dat men dichterbij huis kan recreëren.
Een aandachtspunt hierbij is de versnippering van het recreatieaanbod en de ruimtelijke botsing tussen het aanleggen van recreatievoorzieningen en bijvoorbeeld woningbouw aan de randen van steden. Het clusteren van zorgvoorzieningen zorgt voor een kans op verslechtering van de ervaren-, mentale- en lichamelijke gezondheid van inwoners van kleinere dorpen ten opzichte van de referentiesituatie omdat de toegankelijkheid van de voorzieningen afneemt. Mitigerende maatregelen Mitigerende maatregelen voor dit aspect zijn: - ga in gesprek met gemeenten over binnenstedelijke beweegvriendelijkheid (naast de beweegvriendelijkheid van het buitengebied); - schenk explicieter aandacht aan sport en spel als onderdeel van het recreatieaanbod, in aanvulling op de aandacht voor recreatie; - stimuleer functiecombinaties tussen recreatie en bijvoorbeeld natuur, vernatte en vermoerraste veenweidegebieden of kringlooplandbouw; - neem gezondheid en beweegvriendelijkheid expliciet mee als afwegingscriterium bij ruimtelijke en infrastructurele besluiten; - heb aandacht voor voldoende schaalgrootte van en (fiets-)verbindingen tussen recreatievoorzieningen; - beperkt barrières tussen recreatievoorzieningen door in te zetten op veilige oversteekplaatsen en faunapassages die ook recreatief bruikbaar zijn; - neem kwalitatieve richtlijnen voor aaneengesloten recreatieve netwerken op in provinciale
programma’s en verordeningen; - zorg voor goede bereikbaarheid van zorglocaties door in gesprek te gaan met regionale vervoerders; - hanteer bereikbaarheid van zorglocaties als kwaliteitscriterium in de OV-concessie; - bied ruimte voor satellietvoorzieningen, periodieke spreekuren of preventieve zorgpunten in kleinere dorpen. 14.5 Natuur en biodiversiteit Tabel 14.5 Beoordeling voorgenomen beleid vóór optimalisaties vanuit milieu voor natuur en biodiversiteit Thema Beoordelingsaspect Beoordeling referentiesituatie Beoordeling voorgenomen beleid vóór optimalisaties vanuit milieu natuur en biodiversiteit VHR-natuurherstel (N2000) matig - natuur en biodiversiteit Natuurnetwerk Nederland in Noord-Holland buiten N2000 redelijk + natuur en biodiversiteit biodiversiteit buiten NNN redelijk 0 VHR-natuurherstel (N2000) Het voorgenomen beleid bevat de ambities om veenweidegebieden te vernatten, veenweidegebieden te vermoerassen en het beschikbaar houden van de binnenduinrand om de zoetwaterbel te vergroten. Dit biedt een kans om bufferzones rondom Natura 2000-gebieden te realiseren, droogte af te laten nemen, en natuur- en leefgebieden rondom Natura 2000-gebieden te laten toenemen, wat bijdraagt aan de kwaliteit van Natura 2000-gebieden.
Tegelijkertijd bestaat er bij de ambities uit het voorgenomen beleid het risico dat het technisch vernatten van veenweide en het uitbreiden van het waterwingebied, elders voor extra verdroging zorgt. Indien verdroging in Natura 2000-gebieden plaatsvindt kan dit een negatief effect hebben op het behalen van de instandhoudingsdoelstellingen van betreffende Natura 2000-gebieden. Daarnaast bevat het voorgenomen beleid de ambities om infrastructuur op een toekomstbestendige wijze aan te leggen en een versnelde transitie naar kringlooplandbouw, wat negatieve effecten van stikstofdepositie, CO₂-uitstoot, meststofuitspoeling en verontreiniging door gewasbeschermingsmiddelen kan reduceren. Het voornemen voor een versnelde transitie naar kringlooplandbouw is onvoldoende concreet uitgewerkt om het effect ervan te beoordelen. Een aandachtspunt vormt de ambitie uit het voorgenomen beleid om voorzieningen te clusteren, wat tot extra verkeersbewegingen en mogelijke toename van stikstofemissies kan leiden, met negatieve gevolgen voor Natura 2000-gebieden. Het voorgenomen beleid bevat tevens de ambitie om veenweide te vernatten, wat het leefgebied van vogelrichtlijnsoorten (zoals weidevogels) kan verkleinen doordat bijvoorbeeld broedplaatsen verloren gaan.
Het voorgenomen beleid heeft voor de lange termijn de ambitie om ruimte te geven aan natuur om zich aan te passen aan nieuwe natuurlijke condities onafhankelijk van gestelde doelen voor natuur. Daarvoor wordt een gesprek aangegaan met de Europese Unie over nieuwe natuurdoelstellingen. Enerzijds is het positief dat gestreefd wordt naar een robuuste natuur in Natura 2000-gebieden. Anderzijds is het belangrijk dat de externe factoren die bijdragen aan het (nog) niet halen van de instandhoudingsdoelstellingen worden aangepakt, zoals recreatie, stikstofdepositie en verdroging. Indien de natuur zich aanpast aan de natuurlijke condities bestaat het risico dat de natuur monotoon wordt en daarmee de diversiteit achteruit gaat. Beoordeling Het aspect VHR-natuurherstel (N2000) is beoordeeld als negatief (-) ten opzichte van de referentiesituatie. Hoewel het beleid een positieve invloed heeft door het realiseren van bufferzones, afname van droogte en emissiereductie, kent het beleid ook significante risico’s die aandacht vereisen om negatieve effecten op instandhoudingsdoelstellingen te voorkomen. Mitigerende maatregelen Mitigerende maatregelen voor dit aspect zijn: - stuur, in samenwerking met waterschappen, op een holistisch peilbeheer in veenweidegebieden, zodat vernatte gebieden niet leiden tot extra verdroging elders; - stuur, via gebiedsgerichte ecologische plannen.
op behoud van weidevogel habitats binnen en naast vernatte gebieden, bijvoorbeeld door natuurvriendelijke oevers en plas-dras zones; - stimuleer de realisatie van compensatiegebieden en bufferzones, waardoor leefgebieden van vogel- en habitatsoorten behouden of versterkt worden; - stimuleer duurzame mobiliteit (beperk autogebruik) om stikstofdepositie te beperken; - zet in op meekoppelkansen bij landbouw, recreatie of waterbeheer om nieuwe natuur te realiseren of ecologische verbindingen te versterken; - stimuleer dat infrastructuur, energieaanlandingen en logistieke voorzieningen zoveel mogelijk buiten Natura 2000-gebieden worden gesitueerd. Natuurnetwerk Nederland in Noord-Holland buiten N2000 Het voorgenomen beleid van de provincie bevat de ambities om de energievraag actief te sturen door grenzen aan aanbod te stellen en energievragers te concentreren op strategische locaties en het strikt vastleggen van UNESCO-landschappen. Deze ambities bieden een kans om bestaande natuurwaarden te behouden. Daarnaast bevat het voorgenomen beleid de ambities om veenweide te vernatten en veenweide te vermoerassen met natuurlijk peilbeheer wat een kans biedt voor de afname van verdroging en het vergroten van het aantal bufferzones rondom Natuurnetwerk Nederland.
Het behouden van bestaande natuurwaarden, de afname van verdroging en het vergroten van het aantal bufferzones hebben mogelijk een positief effect op het Natuurnetwerk Nederland. Aandachtspunten volgen uit de ambities van het voorgenomen om veenweide technisch te vernatten en het huidige waterwingebied uit te breiden, die het risico meebrengen dat extra verdroging optreedt met mogelijk negatieve effecten op het Natuurnetwerk Nederland. De ambitie uit het voorgenomen beleid om infrastructuur op een toekomstbestendige wijze aan te leggen, biedt een kans voor een afname van stikstofdepositie en CO2-uitstoot. Daarnaast bevat het voorgenomen beleid de ambitie voor een versnelde transitie naar kringlooplandbouw, wat mogelijk bijdraagt aan een verdere afname van stikstofdepositie, vermindering van meststofuitspoeling, afname van verontreiniging door gewasbeschermingsmiddelen, verbetering van de bodemkwaliteit en een toename van het aantal bufferzones. Deze ambitie is echter onvoldoende concreet uitgewerkt om het effect ervan te beoordelen. Ook bevat het voorgenomen beleid ambities die bijdragen aan de kwaliteit van het Natuurnetwerk Nederland, zoals het omarmen van natuurlijke zoet-zoutgradiënten waardoor bodemcondities veranderen en oorspronkelijke natuurwaarden kunnen terugkeren.
Evenals de ambitie om minder schutten van de zeesluis, wat een positieve bijdrage kan leveren aan de waterkwaliteit. Tegelijkertijd vormt de ambitie om veenweide technisch te vernatten een aandachtspunt, aangezien dit kan leiden tot een verslechtering van de waterkwaliteit door de inlaat van gebiedsvreemd water. Het voorgenomen beleid bevat de ambities om te focussen op effectieve landbouwgronden en deze te behouden, te versterken en te beschermen, het verbeteren van de biodiversiteit in minder gewaardeerde gebieden en het aanleggen van nieuwe natuur om de recreatiedruk op te kunnen vangen. Deze ambities kunnen bijdragen aan een toename van leefgebied, een betere verbondenheid tussen natuurgebieden en een afname van de recreatiedruk op Natuurnetwerk Nederland, wat mogelijk een positief effect heeft ten opzichte van de referentiesituatie. Het voorgenomen beleid heeft voor de lange termijn de ambitie om ruimte te geven aan natuur om zich aan te passen aan nieuwe natuurlijke condities onafhankelijk van gestelde doelen voor natuur. Daarvoor wordt een gesprek aangegaan met de Europese Unie over nieuwe natuurdoelstellingen. Enerzijds biedt dit een kans aangezien er wordt gestreefd naar robuuste natuur. Anderzijds brengt de ambitie het risico met zich mee dat externe factoren, die bijdragen aan het (nog) niet behalen van natuurdoelstellingen, onvoldoende worden aangepakt.
Aandachtspunten hierbij zijn bijvoorbeeld recreatie, stikstofdepositie en verdroging. Indien de natuur zich aanpast aan de natuurlijke condities bestaat het risico dat de natuur monotoon wordt en daarmee de biodiversiteit achteruit gaat. Beoordeling Het aspect Natuurnetwerk Nederland in Noord-Holland buiten N2000 is beoordeeld als positief (+) ten opzichte van de referentiesituatie. De ambities uit het voorgenomen beleid bieden kansen voor behoud van natuurwaarden, vermindering van verdroging, vergroting van bufferzones, verbetering van bodem- en waterkwaliteit en afname van recreatiedruk. Risico’s bestaan door technische vernatten van veenweide, uitbreiding van waterwingebieden en nieuwe aanlandlocaties voor windenergie. Mitigerende maatregelen Mitigerende maatregelen voor dit aspect zijn: - stuur, in samenwerking met waterschappen, op een holistisch peilbeheer in veenweidegebieden, zodat vernatte gebieden niet leiden tot extra verdroging elders.
Hiermee worden negatieve effecten op waterhuishouding en natuurwaarden beperkt en blijft de kwaliteit en verbondenheid van NNN-gebieden behouden; - stuur, via gebiedsgerichte ecologische plannen, op het behoud en de versterking van natuurwaarden in NNN, bijvoorbeeld door natuurvriendelijke oevers, plas-dras zones of ecologische corridors; - stimuleer de realisatie van compensatiegebieden en bufferzones stimuleren, waardoor leefgebieden van planten- en diersoorten behouden blijven en de verbondenheid tussen natuurgebieden toeneemt; - stimuleer meekoppelkansen bij landbouw-, recreatie- en waterbeheerprojecten in de nabijheid van NNN-gebieden om nieuwe natuur te realiseren of ecologische verbindingen te versterken; - stuur aan op dat infrastructuur, energieaanlandingen en logistieke voorzieningen zoveel mogelijk buiten NNN worden gesitueerd. Biodiversiteit buiten NNN Het voorgenomen beleid van de provincie Noord-Holland bevat de ambities om de energievraag actief te sturen door grenzen aan aanbod te stellen, energievragers te concentreren op strategische locaties en het strikt vastleggen van UNESCO-landschappen. Deze ambities bieden een kans om bestaande natuurwaarden te behouden en de bescherming van beschermde soorten, wat een positief effect heeft op de biodiversiteit buiten NNN.
Daarnaast bevat het voorgenomen beleid de ambitie voor een versnelde transitie naar kringlooplandbouw, wat kan bijdragen aan een afname van uitspoeling van meststoffen, verontreinig door gewasbeschermingsmiddelen en stikstofdepositie, wat een positief effect heeft op de biodiversiteit. Het voornemen voor een versnelde transitie naar kringlooplandbouw is onvoldoende concreet uitgewerkt om het effect ervan te beoordelen. Het beleid bevat tevens de ambitie om natuurlijke zoet-zoutgradiënten te omarmen, wat kansen biedt voor soorten die afhankelijk zijn van zilte omstandigheden om te floreren, maar ook een knelpunt kan vormen voor zoetwaterafhankelijke habitattypen en soorten. Het voorgenomen beleid bevat ambities voor het vernatten en (technisch) vermoerassen van veenweide, om effectieve landbouwgronden behouden, versterken en beschermen, nieuwe natuur aan te leggen om de recreatiedruk te kunnen opvangen en de biodiversiteit in minder gewaardeerde gebieden te verbeteren. Het voornemen voor een versnelde transitie naar kringlooplandbouw is onvoldoende concreet uitgewerkt om het effect ervan te beoordelen.
Afhankelijk van de nadere uitwerking kunnen deze ambities een kans bieden om het leefgebied van soorten, zoals insecten, vogels, weidevogels en soorten die afhankelijk zijn van nattere ecosystemen te vergroten, versnippering tegen te gaan en de algehele ruimte voor biodiversiteit te vergroten. Tegelijkertijd zijn er risico’s. Het vermoerassen met natuurlijk peilbeheer en het (technisch) vernatten van veenweide kan het ecosysteem dusdanig veranderen dat het leefgebied voor bepaalde soorten minder geschikt wordt. Het voorgenomen beleid heeft voor de lange termijn de ambitie om ruimte te geven aan natuur om zich aan te passen aan nieuwe natuurlijke condities onafhankelijk van gestelde doelen voor natuur. Daarvoor wordt een gesprek aangegaan met de Europese Unie over nieuwe natuurdoelstellingen. Enerzijds biedt dit een kans aangezien er wordt gestreefd naar robuuste natuur. Anderzijds brengt de ambitie het risico met zich mee dat externe factoren, die bijdragen aan het (nog) niet behalen van natuurdoelstellingen, onvoldoende worden aangepakt. Aandachtspunten hierbij zijn bijvoorbeeld recreatie, stikstofdepositie en verdroging. Indien de natuur zich aanpast aan de natuurlijke condities bestaat het risico dat de natuur monotoon wordt en daarmee de biodiversiteit achteruit gaat.
Beoordeling Het aspect biodiversiteit buiten NNN is beoordeeld als neutraal (0) ten opzichte van de referentiesituatie. Het voorgenomen beleid biedt kansen voor het behoud van natuurwaarden, uitbreiding van leefgebied en vermindering van stikstof- en meststofuitspoeling. Tegelijkertijd brengen ambities zoals technisch vernatten of vermoerassen van veenweide en ruimte geven aan de natuur om zich aan te passen risico’s voor leefgebied en habitattypen met zich mee. Mitigerende maatregelen Mitigerende maatregelen voor dit aspect zijn: - stuur, in samenwerking met waterschappen, op een holistisch peilbeheer in veenweidegebieden, zodat vernatte gebieden niet leiden tot extra verdroging elders. Hiermee wordt verdroging elders beperkt, blijven leefgebieden geschikt voor soorten zoals weidevogels, insecten en natte-ecosysteemsoorten, en wordt de biodiversiteit buiten NNN beschermd; - stuur, via gebiedsgerichte ecologische plannen, op versterking van natuurwaarden buiten NNN, bijvoorbeeld door natuurvriendelijke oevers, plas-dras zones of ecologische corridors; - stimuleer de realisatie van compensatiegebieden en bufferzones stimuleren, waardoor leefgebieden van planten- en diersoorten behouden blijven; - zet in op meekoppelkansen bij landbouw-, recreatie- en waterbeheerprojecten.
Dit kan leiden tot het creëren van nieuwe leefgebieden en ecologische verbindingen, waardoor de biodiversiteit buiten NNN wordt versterkt en de negatieve effecten van ruimtelijke ingrepen worden verminderd; - richt eigen gronden zodanig in dat deze een positieve bijdrage leveren aan biodiversiteit buiten NNN. Dit kan door het aanleggen van groene daken, het verwijderen van tegels en het toepassen van ecologisch beheer. Door dit actief te doen kan de provincie een voorbeeldfunctie aannemen voor derden, zoals gemeenten, bedrijven agrariërs en inwoners; - combineer functies om de biodiversiteit te verhogen, bijvoorbeeld door langs de randen van agrarische percelen een kruidenrijk akkerland aan te leggen of in woongebieden verticaal groen toe te voegen, of halfverharding bij parkeerplaatsen. 14.6 Economie Tabel 14.6 Beoordeling voorgenomen beleid vóór optimalisaties vanuit milieu voor het thema economie Thema Beoordelingsaspect Beoordeling referentiesituatie Beoordeling voorgenomen beleid vóór optimalisaties vanuit milieu economie omvang economie overwegend goed - economie werkgelegenheid redelijk 0 economie circulaire economie overwegend goed 0 economie duurzame landbouw overwegend goed 0 economie digitale infrastructuur goed 0 Omvang economie Het voorgenomen beleid van de provincie bevat verschillende ambities die invloed hebben op het aspect ‘omvang economie’.
Ten eerste heeft de provincie de ambitie om de natuurlijke zoet-zout gradiënt te omarmen. Dit brengt een risico op daling van het bbp met zich mee. Doordat de landbouweffectiviteit en het aantal landbouwgoederen afneemt, krimpt de economie. Ook bevat het voorgenomen beleid de ambitie om de zeesluis minder te schutten. Ook dit brengt een risico op verslechtering van het aspect omvang economie met zich mee. Wanneer de haven minder bereikbaar is, nemen de economische activiteiten, en daarmee het bbp, af. Hoewel een verminderde bereikbaarheid van de haven kan leiden tot minder economische activiteiten en een daling van het bbp, kan dit ook kansen bieden. Een beperktere toegankelijkheid kan organisaties stimuleren om bijvoorbeeld meer in lokale productie en ketens te investeren. In haar voorgenomen beleid zet de provincie in op actief sturen van de energievraag door grenzen aan het aanbod te stellen en energievragen te concentreren op strategische locaties. Dit levert een kans op groei van het bbp op, wanneer energievragers door een strategische locatie gaan uitbreiden en meer produceren, waardoor de economie gaat groeien. Tenslotte wil de provincie in de toekomst de focus leggen op effectieve landbouwgronden en deze behouden, versterken en beschermen. Dit voornemen heeft betrekking op de kleigronden.
Het versterken van effectieve landbouwgronden leidt tot gunstige voorwaarden voor productie op die gronden, met een groei van de economie tot gevolg. Anderzijds brengt het leggen van de focus op effectieve landbouwgronden het risico met zich mee dat productievolumes op niet-effectieve landbouwgronden afnemen, met krimp van de economie tot gevolg. Het voornemen is niet concreet genoeg om het uiteindelijke effect te kunnen beschrijven voor dit aspect. Beoordeling Het aspect omvang economie is in het voorgenomen beleid beoordeeld als negatief (-) ten opzichte van de referentiesituatie. Het omarmen van de natuurlijke zoet-zout gradiënt leidt tot afname van landbouweffectiviteit en daarmee krimp van de economie. De ambitie om de zeesluis minder te schutten heeft het risico dat de haven minder bereikbaar is, wat zorgt voor afname van het bbp, maar dit kan na innovatie of aanpassing in de manier van handelen ook een positief effect hebben. Actief sturen van de energievraag door grenzen aan het aanbod te stellen en energievragen te concentreren op strategische locaties resulteert in uitbreiding en hogere productie omdat energievragers op een strategische locatie gevestigd zijn.
Tenslotte kan de ambitie waarbij de provincie de focus op effectieve landbouwgronden legt en deze behoudt, versterkt en beschermt een significant gevolg hebben voor de omvang van de economie, maar deze moet eerst concreter zijn. Al met al is het aspect omvang economie beoordeeld als negatief, omdat de risico’s zwaarder wegen dan de kansen. Mitigerende maatregelen Mitigerende maatregelen voor dit aspect zijn: - omarm de zoet-zoutgradiënt als eerst in gebieden met lagere economische significantie, zoals gebieden met lage landbouwproductiviteit; - zet subsidies en innovatieprogramma’s op voor de omschakeling naar alternatieve producten en diensten (zoals zilte teelten en natte teelten, agrarische natuurbeheer, multifunctionele landbouw) op de minder effectieve landbouwgronden. Werkgelegenheid In het voorgenomen beleid benoemt provincie Noord-Holland de ambitie om actief te sturen op de energievraag en knooppunten door grenzen aan het aanbod te stellen en energievragers te concentreren op strategische locaties. Uit deze ambitie blijkt niet of het doel van het concentreren is 1) om bedrijven méér ruimte op het elektriciteitsnet te geven, of 2) om bedrijven dezelfde hoeveelheid ruimte te geven, maar dat de stroom bestaat uit lokaal opgewekte energie om op deze manier netcongestie te verminderen.
In het eerste geval zijn er mogelijkheden voor bedrijfsuitbreiding, wat een positief effect heeft op de werkgelegenheid. Op dit moment is de ambitie onvoldoende uitgewerkt om te beoordelen. Verder is de provincie voornemens de zeesluis in IJmuiden minder te schutten om zoutindringing tegen te gaan. Dit kan op korte termijn leiden tot een risico op afname van de werkgelegenheid, doordat de handel via zee wordt beperkt. Op langere termijn kan beperktere handel via zee bedrijven echter stimuleren om meer in regionale ketens en binnenlandse productie te investeren. Hierdoor kan een groter deel van de economische waarde binnen Nederland blijven. Dat leidt dan juist tot een kans op meer werkgelegenheid. Beoordeling Het aspect werkgelegenheid is beoordeeld als neutraal (0) in het voorgenomen beleid ten opzichte van de referentiesituatie. Het minder schutten van de zeesluis zorgt initieel voor een risico op afname van de werkgelegenheid, doordat er minder handel kan worden gedreven via zee, maar op de lange termijn kan het juist als impuls voor de binnenlandse economie fungeren.
Mitigerende maatregelen Mitigerende maatregelen voor dit aspect zijn: - combineer het minder schutten van de zeesluis met het stimuleren van nieuwe binnenlandse mogelijkheden voor de bedrijven die anders elders handel bedrijven; - concretiseer de ambitie rondom concentratie van energievragers door vast te leggen dat op strategische locaties ruimte wordt geboden voor uitbreiding of nieuwe vestigingen; - koppel de ontwikkeling van energievragers op energieknooppunten aan afspraken over werkgelegenheid; - reserveer in de omgevingsverordening voldoende ruimte voor bedrijventerreinen op locaties met netcapaciteit, zodat uitbreidingsplannen niet stagneren door ruimtelijke beperkingen. Circulaire economie Het voorgenomen beleid bevat de ambitie om de focus van landbouw te leggen op een versnelde transitie naar kringlooplandbouw. Deze ambitie draagt bij aan een kans op een groter aandeel circulaire bedrijven, omdat kringlooplandbouw een circulair landbouwsysteem is. In de referentiesituatie zet provincie Noord- Holland al in op volledige kringlooplandbouw in 2040. Het is onduidelijk of het voorgenomen beleid leidt tot het sneller bereiken van een kringlooplandbouwsysteem dan in 2040, omdat de ambitie niet is uitgewerkt. Hierdoor zijn ook de effecten op het aandeel biologische landbouw onzeker en beoordeeld als neutraal.
Beoordeling Het aspect circulaire economie is beoordeeld als neutraal (0) in het voorgenomen beleid ten opzichte van de referentiesituatie. Het voornemen voor een versnelde transitie naar kringlooplandbouw is onvoldoende uitgewerkt om te beoordelen. Mitigerende maatregelen Mitigerende maatregelen voor dit aspect zijn: - concretiseer de versnelde transitie naar kringlooplandbouw: in welk jaartal (eerder dan 2040) wil de provincie 100 % kringlooplandbouw bereikt hebben en wat houdt dit in? - zet in het voorgenomen beleid in op andere sectoren dan enkel landbouw, bijvoorbeeld circulair bouwen of hergebruik van grondstoffen. Duurzame landbouw Het voorgenomen beleid bevat hoofdzakelijk 4 ambities die relevant zijn voor het aspect duurzame landbouw. Ten eerste geeft de provincie aan de veenweidegebieden te willen vernatten en vermoerassen. Hierdoor wordt agrarisch grondgebruik in de veenweidegebieden onmogelijk. Het effect hiervan is afhankelijk van het aandeel biologische bedrijven in de veenweidegebieden. Een tweede ambitie uit het voorgenomen beleid is een versnelde transitie naar kringlooplandbouw. In de referentiesituatie zet provincie Noord-Holland al in op volledige kringlooplandbouw in 2040. Het is onduidelijk of het voorgenomen beleid leidt tot het sneller bereiken van een kringlooplandbouwsysteem dan in 2040, omdat de ambitie niet is uitgewerkt.
Hierdoor zijn ook de effecten op het aandeel biologische landbouw onzeker en beoordeeld als neutraal. Ten derde geeft de provincie in haar voorgenomen beleid aan in te zetten op het aanvullend beschermen van effectieve landbouwgronden (de kleigronden). Hier zijn dan geen aanvullende functies toegestaan. Op niet-kleigronden kan wel functiemening met bijvoorbeeld recreatie of zorg plaatsvinden. Uit het voorgenomen beleid blijkt niet wat de aanvullende bescherming inhoudt, waardoor de effecten op het aandeel biologische landbouw onzeker zijn. Bovendien geldt dat het effect van deze ambitie uit het voorgenomen beleid afhankelijk is van het aandeel biologische bedrijven op de kleigronden. Ten vierde geeft de provincie in het voorgenomen beleid aan de natuurlijke zoet-zoutgradiënt te omarmen. Dit brengt een kans op het vergroten van het aandeel biologische bedrijven met zich mee. Agrarisch ondernemen op zoute gronden vereist omschakeling in de bedrijfsvoering (bijvoorbeeld naar zoute teelten als lisdodde en cranberry). Deze omschakeling naar andere gewassen kan gecombineerd worden met de omschakeling naar biologische landbouw. Deze kans op een positief effect geldt enkel voor agrarische activiteiten op de zandgronden: in de veenweidegebieden wordt agrarisch grondgebruik onmogelijk en op de kleigronden wordt de zoet-zoutgradiënt (in sommige delen) niet omarmd.
Beoordeling Het aspect ‘duurzame landbouw’ is beoordeeld als neutraal (0) in het voorgenomen beleid ten opzichte van de referentiesituatie. De voornemens voor een versnelde transitie naar kringlooplandbouw en het aanvullend beschermen van kleigronden zijn onvoldoende uitgewerkt om te beoordelen. Bovendien hangt het effect van het aanvullend beschermen van kleigronden af van het aandeel biologische bedrijven op de kleigronden. Hetzelfde geldt voor de ambitie voor het vernatten en vermoerassen van het veenweidegebied. Het omarmen van de zoet-zoutgradiënt zorgt voor een kans op toename van het aandeel biologische bedrijven ten opzichte van de referentiesituatie.
Mitigerende maatregelen Mitigerende maatregelen voor dit aspect zijn: - concretiseer de versnelde transitie naar kringlooplandbouw: in welk jaartal (eerder dan 2040) wil de provincie 100 % kringlooplandbouw bereikt hebben en wat houdt dit in? - concretiseer op welke wijze landbouwbedrijven op de kleigronden aanvullend beschermd worden, zoals aanvullende regels in de Omgevingsverordening; - concretiseer op welke kleigronden de zoet-zoutgradiënt wel en niet omarmd wordt; - ga na hoe er voldoende zoetwater beschikbaar kan blijven voor het vermoerassen en vernatten van de veenweidegebieden, én voor de landbouw op de kleigronden; - neem biologische bedrijfsvoering expliciet mee als voorkeursrichting binnen gebiedsprogramma’s voor klimaatadaptatie en landbouwtransitie; - faciliteer kennisontwikkeling en pilotprojecten rond biologische zilte teelten; - geef biologische ondernemers voorrang in provinciale regelingen voor grondruil, pacht of transitiegebieden. Digitale infrastructuur In de huidige situatie is de dekking van internet met een snelheid van 1.000 Mbit/s 99 %. Dit percentage neemt in de referentiesituatie verder toe. Het voorgenomen beleid heeft dan ook weinig effect in het verhogen van de dekking van snel internet. Het voorgenomen beleid bevat de ambitie om de natuurlijke zoet-zoutgradiënt te omarmen.
Dit kan een risico voor de digitale infrastructuur met zich meebrengen, omdat zout water corrosie en aantasting van ondergrondse infrastructuur (mantelbuizen, kasten) versnelt. Hierdoor nemen storingen toe. Beoordeling Het aspect ‘digitale infrastructuur’ is beoordeeld als neutraal (0) in het voorgenomen beleid ten opzichte van de referentiesituatie. De dekkingsgraad van snel internet is in de referentiesituatie al meer dan 99 %. Een knelpunt is de corrosie van digitale infrastructuur door zout water. Mitigerende maatregelen Mitigerende maatregelen voor dit aspect zijn: - overweeg technische oplossingen om corrosie van digitale infrastructuur tegen te gaan. Bij glasvezel treedt geen corrosie op; - beschouw de aanleg van digitale infrastructuur als meekoppelkans bij het openbreken van de grond, bijvoorbeeld bij dijkversterkingen. 14.7 Wonen Tabel 14.7 Beoordeling voorgenomen beleid vóór optimalisaties vanuit milieu voor het thema wonen Thema Beoordelingsaspect Beoordeling referentiesituatie Beoordeling voorgenomen beleid vóór optimalisaties vanuit milieu wonen woningaanbod matig 0 wonen voorzieningenniveau overwegend goed 0 Woningaanbod In de referentiesituatie zet provincie Noord-Holland in op de bouw van 191.000 woningen tot en met 2030. Volgens de Monitor Plancapaciteit omvat de harde en zachte plancapaciteit samen 176.344 woningen.
Daarnaast bestaat onzekerheid over de realisatiesnelheid en de exacte locatiekeuze van beoogde woningen. Dit heeft onder andere te maken met externe factoren zoals netcongestie, stikstofbeperkingen en marktomstandigheden. Hiermee wordt de doelstelling van 191.000 woningen tot en met 2030 niet gehaald. Het voorgenomen beleid bevat geen ambities die de zachte plancapaciteit vergroten ten opzichte van de referentiesituatie. Daarmee wordt ook in het voorgenomen beleid de doelstelling van 191.000 woningen tot en met 2030 niet gehaald. Het effect van het voornemen voor grootschalig en geclusterd opwekken van energie op toekomstbestendige plekken op het aspect woningaanbod ten opzichte van de referentiesituatie is onzeker. Deze ambitie kan een risico op verslechtering van de balans van vraag en aanbod met zich meebrengen, omdat de opweklocaties een beslag leggen op de schaarse ruimte. Dit gaat ten koste van ruimte voor onder andere woningbouw. Dit geldt vooral voor de toekomstbestendige plekken; de 12 energieknooppunten rond Amsterdam, Boekelermeer (zuidoost-Alkmaar), Den Helder, Uithoorn/Haarlemmermeer-Oost/Aalsmeer incl. Schiphol (adaptief), Hoorn, Noordzeekanaalgebied, incl. het westelijk Havengebied, Agriport, Grootslag, De Liede, Greenport Aalsmeer, Spoorzicht Nieuw-Vennep Zuid en Hilversum. Deze energieknooppunten zijn indicatieve locaties.
De exacte locaties van de energieknooppunten zijn nog niet beschikbaar, waardoor de effecten op de balans vraag en aanbod onzeker zijn. Verder bevat het voorgenomen beleid de ambitie om nieuwe natuur aan te leggen om de recreatiedruk op te vangen. Dit is een risico voor de vraag en aanbod en betaalbaarheid van het woningaanbod, omdat er een ruimtelijk conflict ontstaat tussen woningbouw en de aanleg van natuur. In haar voorgenomen beleid zet de provincie in op beide functies, maar het voorgenomen beleid bevat geen maatregelen om de ruimtelijke botsing - die vooral optreedt aan de randen van steden - op te lossen. Bovendien zijn woningen nabij natuur vaak duurder. De ambitie van provincie Noord-Holland heeft een negatief effect op de betaalbaarheid van woningen ten opzichte van de referentiesituatie. Beoordeling Het aspect ‘woningaanbod’ is beoordeeld als neutraal (0) in het voorgenomen beleid ten opzichte van de referentiesituatie. Ten opzichte van de referentiesituatie blijft de plancapaciteit gelijk. Het effect van energieopwek op toekomstbestendige plekken op het woningaanbod is onzeker. De ambitie voor het aanleggen van nieuwe natuur vormt een botsing met andere ruimtelijke opgaven zoals woningbouw, met name in de randen van steden.
Mitigerende maatregelen Mitigerende maatregelen voor dit aspect zijn: - breid het aantal woningen in de harde en zachte plancapaciteit uit om het doel van 184.000 woningen tot en met 2030 te halen. Let bij de locatiekeuze op de beschikbaarheid van energie (dus locatiekeuze nabij energieknooppunten), bereikbaarheid en zet in op de locaties waar in de huidige situatie de grootste woningtekorten zijn, zoals gemeente Amsterdam; - ga in gesprek met partners (gemeenten, woningcorporaties) over het versnellen van het bouwen van woningen in relatie tot (stikstof-)ruimte; - stuur in provinciale afwegingskaders expliciet op meervoudig ruimtegebruik, zoals energieopwek op daken, boven infrastructuur, langs waterkeringen en in combinatie met bedrijventerreinen; - sta energieopwek in woningbouwgebieden alleen toe als de nieuwe woningen direct profiteren van de opgewekte energie; - maak een prioritering in woningbouw, natuur, energie en andere functies op locaties met ruimtelijke botsingen tussen functies. Geef prioritering aan natuurontwikkeling op locaties met lage woningbouwpotentie; - zet in op multifunctioneel ruimtegebruik voor de nieuwe natuur, zodat deze ook nabij of tussen woningen gerealiseerd kan worden. Voorzieningenniveau Het voorgenomen beleid bevat twee ambities die effect hebben op het aspect voorzieningenniveau.
Ten eerste wil de provincie het recreatieaanbod spreiden, zodat voorzieningen dichterbij zijn. Er wordt geaccepteerd dat het aanbod versnippert en minder grootschalig is. Dit voornemen levert de kans op dat door de spreiding de afstand tot voorzieningen, hier recreatievoorzieningen, afneemt. Ten tweede wil de provincie zorg- en cultuurvoorzieningen clusteren. Hierdoor moeten inwoners van kleinere dorpen verder reizen voor zorg en cultuur. Dit zorgt voor een toename van de afstand tot voorzieningen voor inwoners van kleinere dorpen met zich mee. Een aandachtspunt is hierbij dat het nog onduidelijk is om welke zorg- en cultuurvoorzieningen het gaat. Beoordeling Het aspect voorzieningenniveau is beoordeeld als neutraal (0) in het voorgenomen beleid ten opzichte van de referentiesituatie. De ambitie om het recreatieaanbod te spreiden leidt tot een kans op afname van de afstand tot (recreatie)voorzieningen. De ambitie om de zorg- en cultuurvoorzieningen te clusteren heeft als gevolg dat er een risico op toename van de afstand tot voorzieningen ontstaat. Hierom wordt het voorzieningenniveau ten opzichte van de referentiesituatie beoordeeld als neutraal.
Mitigerende maatregelen Mitigerende maatregelen voor dit aspect zijn: - zet in op mobiele zorgpunten, bibliobussen en pop-up cultuurvoorzieningen in kleinere dorpen; - concretiseer welke zorg- en cultuurfuncties geclusterd worden en welke lokaal behouden blijven; - kies locaties voor de cultuur- en zorgvoorzieningen die dichtbij OV-knooppunten liggen. 14.8 Energietransitie Tabel 14.8 Beoordeling voorgenomen beleid vóór optimalisaties vanuit milieu voor het thema energietransitie Thema Beoordelingsaspect Beoordeling referentiesituatie Beoordeling voorgenomen beleid vóór optimalisaties vanuit milieu energietransitie aandeel duurzame energie overwegend goed + energietransitie energieverbruik slecht 0 energietransitie energie-infrastructuur slecht + energietransitie uitstoot broeikasgassen slecht + Aandeel duurzame energie Het voorgenomen beleid bevat de ambities om de veenweidegebieden te vernatten en vermoerassen. Deze ambities zijn onvoldoende uitgewerkt om het effect ervan te beoordelen. Indien de ambities verder worden uitgewerkt hebben deze wel effect op het aspect oppervlaktewater. Verder bevat het voorgenomen beleid de ambitie om warmte op te wekken met geo- en aquathermie. De provincie wil dit in het stedelijk gebied opwekken en verspreiden via warmtenetten.
Dit levert een kans op toename van de omvang van hernieuwbare energiebronnen ten opzichte van het totaal en ten opzichte van de referentiesituatie op, omdat geo- en aquathermie hernieuwbare energiebronnen zijn. Een aandachtspunt hierbij is de verspreiding van geo- en aquathermie in het buitengebied (buiten de stedelijke warmtenetten). Daarnaast is de provincie voornemens actief te sturen op de energievraag en -knooppunten door grenzen te stellen aan aanbod en energievragers te concentreren op strategische locaties. Hierbij is er een kans op een toename van de omvang van hernieuwbare energiebronnen ten opzichte van het totaal en ten opzichte van de referentiesituatie. Tenslotte bevat het voorgenomen beleid de ambitie om energie grootschalig op toekomstbestendige plekken op te wekken. Deze ambitie heeft de kans op een toename van de omvang van hernieuwbare energiebronnen ten opzichte van het totaal en ten opzichte van de referentiesituatie. Beoordeling Het aspect aandeel duurzame energie is beoordeeld als positief (+) in het voorgenomen beleid ten opzichte van de referentiesituatie. Het opwekken van warmte met geo- en aquathermie zorgt voor meer duurzaam opgewekte warmte.
De ambities om grenzen aan energieaanbod te stellen en energievragers te concentreren en energie grootschalig op toekomstbestendige plekken op te wekken leiden tot de kans op toename van de omvang van hernieuwbare energiebronnen ten opzichte van het totaal en de referentiesituatie. Mitigerende maatregelen Mitigerende maatregelen voor dit aspect zijn: - reserveer in de omgevingsverordening ruimte voor de opwek van hernieuwbare energie in vernatting- en vermoerassingsgebieden, zodat deze functies planologisch mogelijk worden gemaakt; - stel als voorwaarde dat bij gebiedsontwikkelingen in veenweidegebieden de mogelijkheden voor duurzame energieopwekking standaard worden onderzocht; - stel beleid op omtrent warmtenetten voor het buitengebied. Energieverbruik Het energieverbruik van provincie Noord-Holland is in te delen in 4 grote sectoren: (1) gebouwde omgeving, (2) verkeer en vervoer, (3) industrie, energie, afval en water en (4) landbouw, bosbouw en visserij. Op basis van de concreetheid van de oplossingsrichtingen uit het voorgenomen beleid, zijn enkel effecten op de sectoren verkeer en vervoer en landbouw, bosbouw en visserij op het energieverbruik aanzienlijk. Het energieverbruik van de gebouwde omgeving wordt in de referentiesituatie in belangrijke mate bepaald door datacenters en woningen.
Het voorgenomen beleid bevat geen maatregelen ten opzichte van de referentiesituatie die een effect op het energieverbruik van de sector gebouwde omgeving veroorzaken. Het energieverbruik van de sector industrie, energie, afval en water wordt in de referentiesituatie in belangrijke mate bepaald door het energieverbruik van Tata Steel. Het voorgenomen beleid bevat geen maatregelen ten opzichte van de referentiesituatie die een effect hebben op het energieverbruik van Tata Steel. Het voorgenomen beleid bevat ook de ambities om energievragers te concentreren op strategische locaties (12 energieknooppunten) en in te zetten op zowel lokale opwek waar de energievraag zit als grootschalige opwek op toekomstbestendige plekken. Deze ambities hebben geen effect op de hoeveelheid verbruikte energie in Noord-Holland. Verkeer en vervoer In het voorgenomen beleid geeft provincie Noord-Holland aan de zeesluis minder te willen schutten. De haven is hierdoor minder bereikbaar, wat vooral de buitenlandse aanvoer van goederen beperkt. Deze moeten hierdoor alsnog over de weg aangevoerd worden. Dit brengt een kans op toename van het energieverbruik met zich mee. Landbouw, bosbouw en visserij In de referentiesituatie zet provincie Noord-Holland in op volledige kringlooplandbouw in 2040. In het voorgenomen beleid benoemt de provincie dat zij inzet op een versnelde transitie naar kringlooplandbouw.
Het is onduidelijk of het voorgenomen beleid leidt tot het sneller bereiken van een kringlooplandbouwsysteem dan in 2040. Hierdoor zijn de effecten van het voorgenomen beleid ten opzichte van de referentiesituatie onzeker en niet te beoordelen. In de veenweidegebieden zet de provincie in het voorgenomen beleid in op vernatten en vermoerassen. Dit voornemen is nieuw ten opzichte van de referentiesituatie en maakt agrarisch grondgebruik onmogelijk in de veenweidegebieden. Dit levert een kans op afname van het energieverbruik op. Dit effect hangt af van de vervangende functie; bij functieverandering naar natuur is dit wel het geval, bij functieverandering naar industrie niet. Ook het voornemen om enkel de agrarische bedrijven op de kleigronden aanvullend te beschermen, waardoor het totale aantal landbouwbedrijven in Noord-Holland afneemt, zorgt voor een kans op afname van het energieverbruik ten opzichte van de referentiesituatie. Beoordeling Het aspect ‘energieverbruik’ is beoordeeld als neutraal (0) in het voorgenomen beleid ten opzichte van de referentiesituatie. Het energieverbruik van de sectoren gebouwde omgeving en industrie, energie, afval en water blijft gelijk aan de referentiesituatie. Het energieverbruik van de sector verkeer en vervoer neemt toe door verminderde bereikbaarheid van de haven per schip.
Het energieverbruik van de sector landbouw, bosbouw en visserij neemt af door het afnemen van agrarisch grondgebruik (mits hier een minder energie verbruikende functie voor terug komt). De effecten van de versnelde transitie naar kringlooplandbouw zijn onzeker en daarom niet te beoordelen. Mitigerende maatregelen Mitigerende maatregelen voor dit aspect zijn: - algemeen: · reserveer tijdig ruimte voor de opwek en verspreiding van duurzame energie buiten de 12 energieknooppunten die reeds in het voorgenomen beleid staan; · neem in de Richtlijn duurzame vestigingsvoorwaarden datacenters Noord-Holland concrete, kwalitatieve richtlijnen op voor het energieverbruik per datacenter; - verkeer en vervoer: · ontwikkel in samenwerking met havenbedrijven en vervoerders een logistiek beheerplan dat piekbelastingen door minder schutten mitigeren en alternatieve routes stimuleert; · stimuleer het gebruik van schonere wegvoertuigen (elektrisch, waterstof) via provinciale subsidies en laadinfrastructuur voor het vrachtverkeer rond de haven; - landbouw, bosbouw en visserij: · bepaal welke functies toegestaan zijn na en mogelijk zijn bij vernatten en vermoerassen van de veenweidegebieden; · concretiseer de versnelde transitie naar kringlooplandbouw.
Verbind hier een jaartal en (financiële) middelen aan; · stel een richtlijn op voor wanneer een bedrijf circulair genoeg is om van kringlooplandbouw te kunnen spreken. Energie-infrastructuur Het voorgenomen beleid bevat de ambitie om actief te sturen op energievraag en knooppunten door grenzen aan aanbod te stellen en energievragers te concentreren op strategische locaties. Dit scheelt in benodigde transportcapaciteit en -infrastructuur. Deze ambitie levert een kans op het verminderen van netcongestie op, doordat de bestaande capaciteit van het net beter wordt verdeeld en ingezet. Verder zet de provincie in op kleinschalig, verspreid energie opwekken daar waar de energievraag zit. Dit levert een kans op verminderen van de netcongestie op, omdat de vraag en aanbod naar elkaar toe wordt gebracht, waardoor het stroomnet minder hoeft te worden gebruikt. Tenslotte bevat het voorgenomen beleid de ambitie om warmte op te wekken met geo- en aquathermie. Dit voornemen draagt bij aan de kans op het verminderen van netcongestie, doordat de vraag op het stroomnet afneemt. Een aandachtspunt bij deze ambitie is dat er in het noorden van Noord-Holland veel netcongestie is, maar er voor dit deel van de provincie nog amper plannen zijn om warmtenetten te realiseren.
Beoordeling Het aspect energie-infrastructuur is beoordeeld als positief (+) in het voorgenomen beleid ten opzichte van de referentiesituatie. het voornemen om grenzen te stellen aan aanbod en energievragers te concentreren op strategische locaties leidt tot de kans op een betere verdeling van de bestaande netcapaciteit. Het kleinschalig verspreid energie opwekken daar waar de energievraag aanwezig is heeft als kans vermindering in het gebruik van het stroomnet. Het opwekken van warmte met geo- en aquathermie zorgt voor afname van de vraag naar stroom op het stroomnet. Al met al zijn er enkel positieve effecten op het aspect ‘energie-infrastructuur’ als gevolg van het voorgenomen beleid, maar zijn dit er wel maar drie, dus wordt het aspect met een ‘+’ beoordeeld. Mitigerende maatregelen Mitigerende maatregelen voor dit aspect zijn: - stel provinciale richtlijnen op voor de landschappelijke inpassing en decentrale kleinschalige opwek; - stimuleer energieopslag via subsidies bij bedrijventerreinen en woonwijken; - concretiseer de ambitie met betrekking tot geo- en aquathermie door een tijdsduiding te geven voor wanneer de warmtenetten gerealiseerd zijn.
Uitstoot broeikasgassen De uitstoot van broeikasgassen van provincie Noord-Holland is in te delen in 4 grote sectoren: (1) gebouwde omgeving, (2) verkeer en vervoer, (3) industrie, energie, afval en water en (4) landbouw, bosbouw en visserij. Voor de sector gebouwde omgeving en de datacenters die hier onderdeel van zijn, geldt dat het voorgenomen beleid geen effecten heeft. Hieronder wordt besproken wat het effect van het voorgenomen beleid op de uitstoot van broeikasgassen van de sectoren 2, 3 en 4 is. Verkeer en vervoer Het voorgenomen beleid bevat de ambitie om de zeesluis bij IJmuiden minder te schutten. De haven is hierdoor minder bereikbaar, wat vooral de buitenlandse aanvoer van goederen over het water beperkt. Deze moeten hierdoor alsnog over de weg aangevoerd worden. Dit brengt een risico op een toename van de uitstoot van broeikasgassen met zich mee. Dit effect treedt met name in de nabije toekomst op. Daarna treedt - door de EU-brede autonome ontwikkeling van uitstootvrij vervoer - geen effect meer op ten opzichte van de referentiesituatie. Het voorgenomen beleid heeft geen effect op de uitstoot van broeikasgassen van Schiphol.
Industrie, energie, afval en water In het voorgenomen beleid zet de provincie op meerdere manieren in op de energietransitie: (grote) energievragers concentreren op strategische locaties en daar energie voor hen opwekken, energie opwekken nabij kleine energievragers en door deze kleine energievragers laten gebruiken, en warmte opwekken met geo- en aquathermie. De opwek en het gebruik van hernieuwbare energie in het voorgenomen beleid zorgen voor een kans op een afname van de uitstoot van broeikasgassen ten opzichte van de referentiesituatie. Een aandachtspunt is de ruimtelijke inpassing. In het landelijk gebied kan energie- infrastructuur ten koste gaan van landbouw. Het voorgenomen beleid heeft geen effect op de uitstoot van broeikasgassen van Tata Steel. Landbouw, bosbouw en visserij In de referentiesituatie zet de provincie Noord-Holland in op volledige kringlooplandbouw in 2040. In het voorgenomen beleid benoemt de provincie dat zij inzet op een versnelde transitie naar kringlooplandbouw. Het is onduidelijk of het voorgenomen beleid leidt tot het sneller bereiken van een kringlooplandbouwsysteem dan in 2040. Hierdoor zijn de effecten van het voorgenomen beleid ten opzichte van de referentiesituatie onzeker. In de veenweidegebieden zet de provincie in het voorgenomen beleid in op vernatten en vermoerassen.
Dit voornemen is nieuw ten opzichte van de referentiesituatie en maakt agrarisch grondgebruik onmogelijk in de veenweidegebieden. Dit levert een kans op afname van de met landbouw geassocieerde uitstoot van broeikasgassen in de veenweidegebieden op. Dit effect hangt af van de vervangende functie; bij functieverandering naar natuur is dit wel het geval, bij functieverandering naar industrie niet. Verder zorgt het vernatten en vermoerassen van de veenweidegebieden voor een kans op vermindering van de hoeveelheid CO2 die vrijkomt door inklinking van de bodem. Gecombineerd met het voornemen van de provincie om enkel de agrarische bedrijven op de kleigronden aanvullend te beschermen, waardoor het totale aantal landbouwbedrijven in Noord-Holland afneemt, is er een sterke kans op afname van de uitstoot van broeikasgassen van de sector landbouw, bosbouw en visserij ten gevolge van het voorgenomen beleid ten opzichte van de referentiesituatie. Beoordeling Het aspect ‘uitstoot broeikasgassen’ is beoordeeld als positief in het voorgenomen beleid ten opzichte van de referentiesituatie (+). Er is een kans op afname van de uitstoot van broeikasgassen van de sector landbouw, bosbouw en visserij door het vernatten en vermoerassen van de veenweidegebieden. Verder zet de provincie in haar voorgenomen beleid sterker in op duurzame energieopwek.
Mitigerende maatregelen Mitigerende maatregelen voor dit aspect zijn: - algemeen: reserveer tijdig ruimte voor de opwek en verspreiding van duurzame energie; - verkeer en vervoer: · ontwikkel in samenwerking met havenbedrijven en vervoerders een logistiek beheerplan dat piekbelastingen door minder schutten mitigeren en alternatieve routes stimuleert; · stimuleer het gebruik van schonere wegvoertuigen (elektrisch, waterstof) via provinciale subsidies en laadinfrastructuur voor het vrachtverkeer rond de haven; - landbouw, bosbouw en visserij: · bepaal welke functies toegestaan zijn na en mogelijk zijn bij vernatten en vermoerassen van de veenweidegebieden; · concretiseer de versnelde transitie naar kringlooplandbouw. Verbind hier een jaartal en (financiële) middelen aan; · stel een richtlijn op voor wanneer een bedrijf circulair genoeg is om van kringlooplandbouw te kunnen spreken.
14.9 Mobiliteit Tabel 14.9 Beoordeling voorgenomen beleid vóór optimalisaties vanuit milieu voor het thema mobiliteit Thema Beoordelingsaspect Beoordeling referentiesituatie Beoordeling voorgenomen beleid vóór optimalisaties vanuit milieu mobiliteit bereikbaarheid langzaam verkeer en OV overwegend goed + mobiliteit bereikbaarheid gemotoriseerd verkeer matig - mobiliteit verkeersveiligheid redelijk 0 Bereikbaarheid langzaam verkeer en OV In het voorgenomen beleid benoemt de provincie de ambitie om het recreatieaanbod te spreiden zodat voorzieningen dichterbij zijn. Dit zorgt voor een kans op toename van het aandeel verplaatsingen te voet of met de fiets in het voorgenomen beleid ten opzichte van de referentiesituatie. Door het recreatieaanbod dichterbij te faciliteren is het aantrekkelijker om te lopen of de fiets te pakken. Ook wil de provincie zorg- en cultuurvoorzieningen clusteren. De provincie specificeert niet nader om welke zorg- en cultuurvoorzieningen het gaat. Hierdoor moeten inwoners van kleinere dorpen verder reizen voor zorg en cultuur. Ten opzichte van de referentiesituatie zorgt dit voornemen voor zowel een kans als een risico voor het aandeel verplaatsingen te voet of met de fiets. Voor inwoners van de clusters geldt dat het clusteren van voorzieningen een kans is: men pakt de fiets of gaat te voet omdat voorzieningen dichtbij zijn.
Buiten de clustering is de clustering een risico: men pakt vaker de auto om naar de voorzieningen te reizen. Net als in de referentiesituatie, zet de provincie in op doorfietsroutes, met name voor afstanden tussen 7,5 en 15 kilometer. Beoordeling In het voorgenomen beleid treedt voor het aspect ‘bereikbaarheid langzaam verkeer en OV’ een verbetering op ten opzichte van de referentiesituatie (+). Door het recreatieaanbod te spreiden, neemt de afstand tot deze voorzieningen af en zijn ze makkelijker te bereiken per fiets of te voet. Het clusteren van zorg- en cultuurvoorzieningen vormt zowel een kans (voor inwoners van grotere dorpen en steden) als een risico (voor inwoners voor kleinere dorpen) voor de bereikbaarheid te voet of met de fiets.
Mitigerende maatregelen Mitigerende maatregelen voor dit aspect zijn: - investeer meer in een fijnmazig en veilig fiets- en wandelnetwerk tussen woonkernen en recreatievoorzieningen; - zorg voor verbeterde bereikbaarheid met het OV van de recreatievoorzieningen, bijvoorbeeld door betere en meer aansluitingen, hogere frequenties in het recreatieseizoen en verbeterde fietsvoorzieningen bij haltes; - zorg voor frequentere, snellere en comfortabelere OV-verbindingen met een fijnmazig netwerk tussen de kleinere dorpen en zorg- en cultuurclusters; - faciliteer meer en kwalitatief hoogwaardige fietsverbindingen naar zorg- en cultuurclusters, inclusief extra doorfiets- en snelfietsroutes, waardoor ook middellange afstanden per fiets bereikbaar blijven; - realiseer meer laadpunten voor elektrische fietsen in de clusters van zorg- en cultuurvoorzieningen; - ontwikkel een basisnorm voor zorg- en cultuurvoorzieningen op bepaalde afstand zodat bereikbaarheid te voet of met de fiets niet in het gedrang komt. Bereikbaarheid gemotoriseerd verkeer Het voorgenomen beleid van de provincie Noord-Holland bevat de ambitie om de zeesluis minder te schutten ten behoeve van zoutindringing. Echter verslechtert hierdoor de bereikbaarheid van de haven. Dit veroorzaakt een risico op afname van de doorstroming voor auto’s ten opzichte van de referentiesituatie.
Als de bereikbaarheid van de haven per schip afneemt, zullen meer goederen in IJmuiden al overgeslagen worden en per vrachtverkeer verder vervoerd worden. Dit zorgt voor een verkeerstoename op de omliggende wegen ten opzichte van de referentiesituatie. Ook wil de provincie zorg- en cultuurvoorzieningen clusteren. Hierdoor moeten inwoners van kleinere dorpen verder reizen voor zorg en cultuur. De provincie specificeert niet nader om welke zorg- en cultuurvoorzieningen het gaat. De effecten van dit voornemen zijn tweeledig. Enerzijds ontstaat het risico op een toename van het aantal auto’s op doorgaande wegen rondom de kleinere dorpen. Anderzijds worden verkeersbewegingen van inwoners van de kernen met clustering ‘bespaard’, omdat zij een compleet aanbod in de eigen stad of het eigen dorp hebben. Dit bespaart tours (bewegingen waarin meerdere bestemmingen worden bereikt). Het effect van dit voornemen op de doorstroming van auto’s is daarmee neutraal ten opzichte van de referentiesituatie. Beoordeling Voor het aspect ‘bereikbaarheid gemotoriseerd verkeer’ treedt een verslechtering op in het voorgenomen beleid ten opzichte van de referentiesituatie (-). Minder schutten beperkt de bereikbaarheid van vrachtschepen, waardoor geclusterd meer goederen over de weg worden vervoerd. Hierdoor is er een risico op een slechtere doorstroming voor auto’s (in en rondom het havengebied).
Het effect van het clusteren van zorg- en cultuurvoorzieningen op de doorstroming van auto’s is neutraal ten opzichte van de referentiesituatie. Mitigerende maatregelen Mitigerende maatregelen voor dit aspect zijn: - optimaliseer de logistieke ketens rond de haven van IJmuiden door te sturen op multimodale afvoer van goederen; - pas provinciale infrastructuur en verkeersmanagement met behulp van slimme verkeerslichten en routering zo aan dat, als schepen kunnen binnenvaren, sneller en meer vrachtwagens van en naar de haven kunnen rijden; - combineer clustering van voorzieningen met verbeterde OV-ontsluiting en fietsverbindingen tussen kleinere dorpen en de voorzieningencentra, zodat extra autoverplaatsingen worden beperkt; - faciliteer bundeling van verplaatsingen door goede bereikbaarheid en parkeervoorzieningen bij voorzieningencentra, waardoor gecombineerde bezoeken (tours) worden gestimuleerd; - breid regionaal verkeersmanagement op provinciale wegen uit, gericht op het spreiden van verkeersstromen en het beperken van filevorming op knooppunten en aanvoerwegen. Verkeersveiligheid In het voorgenomen beleid wil de provincie zorg- en cultuurvoorzieningen clusteren. De provincie specificeert niet nader om welke zorg- en cultuurvoorzieningen het gaat. Hierdoor moeten inwoners van kleinere dorpen verder reizen voor zorg en cultuur.
De effecten van dit voornemen op de verkeersveiligheid zijn tweeledig. Enerzijds ontstaat het risico op een toename van het aantal auto’s op doorgaande wegen rondom de kleinere dorpen. Hierdoor neemt ook het risico op onveilige situaties toe. Anderzijds worden verkeersbewegingen van inwoners van de kernen met clustering ‘bespaard’, omdat zij een compleet aanbod in de eigen stad of het eigen dorp hebben. Dit bespaart tours (bewegingen waarin meerdere bestemmingen worden bereikt) en het risico op onveilige situaties neemt af. Het effect van dit voornemen op de verkeersveiligheid is daarmee neutraal ten opzichte van de referentiesituatie. Beoordeling Voor het aspect ‘verkeersveiligheid’ treedt geen verandering op in het voorgenomen beleid ten opzichte van de referentiesituatie. Er is een kans op toename van de verkeersveiligheid in de clusters, en een risico op afname van de verkeersveiligheid in en rond de kleinere dorpen. Het aspect is beoordeeld als neutraal (0).