Bijlage 3 De omgevingseffectrapportage (OER) Omgevingsvisie provincie Noord-Holland
Tekst van het document
De staalfabriek is de grootste CO | 2-uitstoter van het land en hierdoor verslechtert de luchtkwaliteit (RIVM, 2022), wat voor grote gezondheidsrisico’s zorgt onder omwonenden | (RIVM, 2023). Op dit moment zijn er nog kolen nodig voor de productie van staal, maar het is de bedoeling dat | Tata Steel uiteindelijk gebruik gaat maken van een ander systeem op basis van groene waterstof om zo de uitstoot drastisch terug te schroeven (Tata Steel, 2025). Echter lopen de gesprekken rondom deze afspraken over het verkrijgen van subsidies voor het vergroenen van het bedrijf erg stroef. | Op dit moment heeft Tata Steel een voorlopige afspraak kunnen maken met de overheid over het krijgen van staatssteun (2 miljard euro). Echter wordt er door een adviescommissie kritisch gekeken naar deze afspraak. Deze commissie toetst onder andere CO2-reductie, stikstofreductie, effecten op leefomgeving en gezondheid, en toekomstbestendigheid. Volgens deze adviescommissie zijn veel details van de vergroening nog onduidelijk | (Kraan, 2025). Aangezien dit een voorlopige afspraak is, blijft Tata Steel de oude kolen- en hoogovens gebruiken en blijft onduidelijk wanneer verduurzaming zal plaatsvinden. Naast Schiphol Airport en Tata Steel is ook Circuit Zandvoort een economische driver voor de provincie Noord-Holland.
In het jaar 2021 heeft de metropoolregio Amsterdam 44 miljoen euro aan additionele bestedingen van bezoekers van de Grand Prix in Zandvoort verdiend. Door de hoogte van dit bedrag wordt Circuit Zandvoort niet tot één van de belangrijkste economische sectoren gerekend. Die extra bestedingen leidden tot 244 extra banen in Zandvoort en 498 banen in de MRA-regio (van der Plicht, 2022). 115 | 174 | Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 Tegelijkertijd is Circuit Zandvoort omstreden op het gebied van milieu. Diverse natuur-en milieuorganisaties (Stichting Duinbehoud) waarschuwden dat de activiteiten op het circuit veel stikstofuitstoot veroorzaken, wat negatieve gevolgen heeft op de flora en fauna in het nabijgelegen Natura 2000-gebied Kennemerland-Zuid. Na juridische procedures is de vergunning van het circuit in 2019 | alsnog verlengd tot eind 2026, wel met een plafond op de uitstoot van emissies. De vergunning legt een plafond op van | 6.124 kg NO per jaar voor uitstoot van stikstofoxiden, dit is lager dan in de referentiesituatie voor de vergunning: de uitstoot werd toen op 10.750 kg NO per jaar geschat (Raad van State, 2023). Echter is besloten om na het seizoen in 2026 te stoppen met de Formule 1 in Zandvoort, hierdoor krijgt de natuur en omliggend duingebied de kans om te herstellen (Duinbehoud, 2021).
4.1.3 | Sociaal-culturele ontwikkelingen Extramuralisering De zorgsector in zowel Nederland als Noord-Holland staat voor grote uitdagingen die voornamelijk het gevolg zijn van de toenemende vergrijzing in Nederland. Deze uitdagingen omvatten onder andere het toenemende zorggebruik, stijgende zorgkosten en de structurele arbeidskrapte. Nederland moet daarom manieren vinden om de zorg in de toekomst te kunnen organiseren en te bekostigen. Extramuralisering van de zorg kan hier een oplossing voor zijn. Dit houdt in dat de zorg en ondersteuning verleend wordt bij zorgbehoevenden thuis en minder in de zorginstellingen zelf. Op deze manier wordt de zelfredzaamheid van burgers gestimuleerd en worden de kosten van langdurige zorg verlaagd | (TNO, z.d.). Individualisering Nederland kent een cultuur die autonomie, zelfontplooiing en persoonlijke vrijheid sterk benadrukt (UU, 2020). Nieuwe generaties hechten minder waarde aan traditionele structuren, zoals de kerk of een buurtvereniging. Ook demografische veranderingen, waaronder vergrijzing, dragen bij aan het toenemen van de individualisering. Afbeelding 4.5 laat zien dat de huishoudensgrootte in Noord-Holland in de periode 2021 - 2050 afneemt (provincie Noord-Holland, 2021b).
Afbeelding 4.5 Gemiddelde huishoudensgrootte per regio 2021 | - 2050 (bron: Provincie Noord -Holland, 2021b) 4.1.4 | Technologische ontwikkelingen Mobiliteitstransitie De mobiliteitstransitie omvat het overstappen van klassieke vervoersmiddelen | zoals de auto naar duurzamere vormen van vervoer (wandelen, fietsen, openb | aar vervoer en deelauto's). In 2030 moeten alle nieuwe personenauto’s die op de markt komen | 100 % elektrisch zijn. Deze auto’s rijden dan op elektriciteit uit een batterij, waterstof | -brandstofcel of zonnepanelen (Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, | z.d.). 116 | 174 | Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 Door het stimuleren van deze duurzamere vormen van vervoer kan de mobiliteitstransitie bijdragen aan het reduceren van de emissie van broeikasgassen (RIVM, 2023a). Ook kan de mobiliteitstransitie bijdragen aan het vergroten van de leefbaarheid en verkeersveiligheid, en het verkleinen van de bereikbaarheidsongelijkheid in de provincie. Daarnaast leiden toenemende automatisering en digitalisering tot grote veranderingen, zoals het introduceren van deelauto's en deelscooters (deelmobiliteit) en biedt het kansen om mobiliteit efficiënter te maken en te verduurzamen (provincie Noord-Holland, 2024f). Een voorbeeld van zo'n mobiliteitstransitie in Noord | -Holland is ‘HOV Noordwijk – Schiphol'.
Voor een goede bereikbaarheid met het openbaar vervoer | van de Duin- en Bollenstreek, komt er een Hoogwaardig Openbaarvervoer Verbinding (HOV) tussen Noordwijk en Schiphol | (Provincie Noord-Holland, z.d.d.). Energietransitie Op nationaal niveau is de ambitie om in 2030 | 35 TWh grootschalige opwek van energie op land te hebben, en 49 TWh duurzame elektriciteit op zee (Klimaatakkoord | ). In Noord-Holland is de ambitie om in 2030 op 3,6 TWh te komen met de opwek van duurzame energie. Dit doel moet bereikt worden met 14 nieuwe windturbines en 2.485 hectare nieuwe zonnepanelen. Dit is in lijn met de ambitie dat in 2030 Nederland 55 % minder CO2-uitstoot wil ten opzichte van 1990 | (Europese Klimaatwet). | De overgang naar een klimaatneutraal energiesysteem is nodig om de doelstellingen te halen en klimaatverandering te beperken. Een voorbeeld hiervan is het Nationaal Plan Energiesysteem | , waarin is beschreven hoe Nederland een energiesysteem kan ontwikkelen dat geen negatieve impact heeft op het klimaat | (Ministerie van Economische Zaken, 2023). Echter ontstaat er hier een knelpunt, nam | elijk de beperkte netcapaciteit van het elektriciteitsnet. Op de capaciteitskaart van Netbeheerder Nederland (2024) is te zien dat er in de gehele provincie Noord-Holland sprake is van een tekort aan transportcapaciteit met wachtrij (zie | afbeelding 4.6).
Afbeelding 4.6 Capaciteitskaart elektriciteitsnet (bron: Netbeheerder Nederland, 2024) 117 | 174 | Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 118 | 174 Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 Digitalisering/Artificial Intelligence (AI) Automatisering vindt steeds vaker plaats doormiddel van AI, zoals bij zelflerende systemen voor klantenservice (chatbots), automatische beeldherkenning bij medische diagnoses, voorspellingen in logistiek en voorraadbeheer, of slimme algoritmes die fraude detecteren in de financiële sector. AI omvat ‘systemen die intelligent gedrag vertonen door hun omgeving te analyseren en actie te ondernemen om specifieke doelen te bereiken’ (Leurink, 2025). Vanwege het zelflerende karakter van AI, is het belangrijk om een proactieve houding aan te nemen. Op die manier kunnen de kansen en keerzijden van AI vroegtijdig gesignaleerd worden (Leurink, 2025). Kansen voor de provincie zijn om AI te gebruiken om data te verzamelen, data te bewerken, of een model te trainen en testen. Een keerzijde is de snelheid van de ontwikkelingen: niet iedereen kan de veranderingen bijbenen en door digitalisering kunnen banen verloren gaan (SER, z.d.). Door de toenemende automatisering is de provincie genoodzaakt om nieuwe datacenters te plaatsen. Echter hebben deze datacenters een grote ruimtelijke impact.
Bovendien is deze benutting van het landschap lastig multifunctioneel te maken. De provincie Noord-Holland wil de datacenters clusteren in 2 zones: regio Amsterdam en de Wieringermeer (provincie Noord-Holland, 2022a). 4.1.5 Ecologische ontwikkelingen Onder ecologische ontwikkelingen uit het DESTEP-model van de provincie Noord-Holland valt klimaatverandering, maar ook biodiversiteit en gezondheid. In 2023 zijn de nieuwe klimaatscenario’s van het KNMI gepubliceerd. Er zijn 4 verschillende scenario’s variërend in uitstoot (H of L) en ‘nat’ of ‘droog’ (n of d). Er vallen een aantal trends te ontwaren (zie afbeelding 4.7). Het water en bodemsysteem in Noord-Holland loopt tegen zijn grenzen aan door een toename van droogte, nattere winters en toename van extreme zomerbuien. Daarnaast zijn versnelling van de zeespiegelstijging, meer zon en toename gemiddelde temperatuur en hitte effecten die thema’s als klimaat en een gezonde leefomgeving (hittestress) beïnvloeden. De specifieke veranderingen voor neerslag, temperatuur, droogte en zeespiegelstijging in verschillende klimaatscenario’s worden hieronder verder besproken. Voor klimaatverandering gaan we uit van het meest extreme, ‘worst case’ scenario. Afbeelding 4.7 Samenvatting KNMI’23 Klimaatscenario’s (KNMI, 2023)
119 | 174 Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 Neerslag In de KNMI-scenario’s neemt neerslag met name in de winter verder sterk toe. Neerslag in lente en herfst neemt ook toe, maar in mindere mate. In de zomer neemt de neerslag af, behalve in het extreemste en natste scenario. Neerslagpatronen in Nederland, maar ook in de provincie Noord-Holland is niet overal hetzelfde. Het zuiden van de provincie is over het algemeen natter dan het noorden (afbeelding 4.8), ook in de winter zijn de verschillen in neerslag grofweg noord/zuid verdeelt. Een klein deel van Texel en de kop van Noord- Holland is nog wat droger. Afbeelding 4.8 Neerslagregio’s jaarrond (links) en het winterseizoen (rechts) De veranderingen in neerslag hebben invloed op verschillende thema’s en aspecten. Daarom zijn een aantal klimaatindicatoren geselecteerd die representatief zijn voor de effecten op deze aspecten (zie tabel 4.5). De 10-daagse neerslagsom is een indicatie voor grondwateroverlast. Er wordt gekeken naar langdurige neerslag die vaak voorkomt, omdat dit representatief is voor wanneer grondwateroverlast optreedt. De 10-daagse neerslag neemt met maximaal 6 % toe in 2050, maar in het beste geval nauwelijks. Voor wateroverlast wordt gekeken naar extreme uur neerslag met terugkeertijd van 1/100 jaar, waar het stedelijk watersysteem op ontworpen wordt.
Ook dit neemt met maximaal 7 % toe ten opzichte van nu. De dag neerslag met een extreem lange terugkeertijd (1/1.000 jaar) geeft een indicatie van de knelpunten in het oppervlaktewatersysteem. Omdat het watersysteem van de provincie Noord-Holland erg groot is moet er naar een langere periode en grotere onzekerheid gekeken worden. Dit neemt met maximaal 7 % toe tot 2050.
Tabel 4.5 Klimaatscenario’s uit 2023 van het KNMI* in Noord-Holland. Er is een bandbreedte genomen tussen het minst extreme scenario (Ld of Ln) en het meest extreme scenario (Hd of Hn), en de natste regio (H of R) en droogste regio (R of L) in de provincie Huidig klimaat (2022) | 2050 | 2100 10-daagse neerslagsom (winter) 1/10 jaar | 99 - 109 mm | 100 - 116 mm | 100 - 129 mm uur neerslag 1/100 jaar | 58 mm | 59 - 62 mm | 59 - 71 mm dag neerslag 1/1.000 jaar | 148 - 161 mm | 152 - 173 mm | 152 - 199 mm * | Bron: KNMI’23-klimaatscenario’s dashboard (https://www.klimaateffectatlas.nl/nl/klimaatscenarios). Temperatuur Volgens alle KNMI’23 | -klimaatscenario’s stijgt in Nederland de temperatuur. | De opwarming is het grootst in de zomer en het kleinst in de winter en de lente. De temperatuurstijging is het sterkst in de droge scenario’s. Een hoge temperatuur zorgt voor meer hittestress, bijvoorbeeld het stedelijk hitte eiland wordt versterkt, maar ook waterkwaliteit kan verslechteren door hogere temperaturen. | Overdag, maar met name ’s nachts verhoogt dit effect de luchttemperatuur in bebouwde gebieden. Het gemiddeld aantal tropische dagen1 kan meer dan 2 keer zo hoog worden in 2050 (zie tabel 4.6). Het aantal tropische nachten2 stijgt nog extremer, van in een gemiddeld jaar geen, tot maximaal 3 in 2050 en 25 in 2100.
In de stad zal door het stedelijk hitte eiland nog vaker hittestress worden ervaren. | De reeks zomerse dagen3 neemt toe tot maximaal 7 in 2050, bijna een verdubbeling. De reeks zomerse dagen geeft een indicatie voor de waterkwaliteit, een langere reeks kan leiden tot meer algengroei en een verslechterde waterkwaliteit. Toelichting: 1 | We spreken in Nederland van een tropische dag als de maximumtemperatuur 30 °C of hoger is. 2 | We spreken in Nederland van een tropische nacht als de minimumtemperatuur niet onder 20 °C zakt. 3 | We spreken in Nederland van een zomerse dag als de maximumtemperatuur 25 °C of hoger is. Tabel 4.6 Klimaatscenario’s uit 2023 van het KNMI* in Noord-Holland. Er is een bandbreedte genomen tussen het minst extreme scenario (Ld of Ln) en het meest extreme scenario (Hd of Hn) Huidig klimaat (2022) | 2050 | 2100 gemiddeld aantal tropische dagen | 3 dagen | 4 - 7 dagen | 4 - 19 dagen gemiddeld aantal warme nachten | 0 nachten | 1 - 3 nachten | 1 - 25 nachten reeks zomerse dagen | 4 dagen | 5 - 7 dagen | 5 - 22 dagen * | Bron: KNMI’23-klimaatscenario’s dashboard (https://www.klimaateffectatlas.nl/nl/klimaatscenarios). Droogte Droogte ontstaat in periodes met weinig neerslag en veel verdamping. In de toekomst is de verwachting dat de verdamping toeneemt en periodes met weinig neerslag in de zomer langer worden.
| De veranderingen in neerslag hebben invloed op verschillende thema’s en aspecten. Daarom zijn een aantal klimaatindicatoren geselecteerd die representatief zijn voor de effecten op deze aspecten ( | zie tabel 4.7). Het neerslagtekort wordt gebruikt als een maat voor droogte. | Voor de aspecten verdroging en waterbeschikbaarheid is dit een belangrijke klimaatindicator, maar | het neerslagtekort heeft ook effecten voor verzilting en bodemdaling. Het potentieel neerslagtekort stijgt met maximaal 24 %, en minimaal 11 % in Noord-Holland 120 | 174 | Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 De reeks droge dagen is een belangrijke indicator voor het watertekort. Met name voor verdroging en waterbeschikbaarheid is dit een belangrijke indicator. Het aantal aansluitende droge dagen stijgt met maximaal 6 % in 2050. Omdat tijdens droogte water wordt afgevoerd vanuit de Rijn in ook de 7 | -daagse minimum rivierafvoer een belangrijke klimaatindicator. Voor waterbeschikbaarheid, met name de beschikbaarheid van drinkwater, is de aanvoer belangrijk, maar ook voor de aanvoer van water tegen verdroging, bodemdaling en verzilting is dit van belang. De afname van de minimum rivierafvoer is maximaal 18 % (minimaal 10 %). Tabel 4.7 Klimaatscenario’s uit 2023 van het KNMI1 in Noord-Holland. Voor de rivierafvoeren is gebruik gemaakt een rapport van Deltares2.
Er is een bandbreedte genomen tussen het minst extreme scenario (Ld of Ln) en het meest extreme scenario (Hd of Hn) Huidig klimaat (2022) | 2050 | 2100 maximaal potentieel neerslagtekort | 214 mm | 237 - 266 mm | 237 - 346 mm reeks droge dagen | 17 dagen | 18 dagen | 17 - 20 dagen 7-daagse minimum rivierafvoer Rijn | 1.100 m3/s | 900 - 1.000 m3/s | 750 - 1.000 m3/s 1 | Bron: KNMI’23-klimaatscenario’s dashboard (https://www.klimaateffectatlas.nl/nl/klimaatscenarios). 2 | Bron: Implications of the KNMI’23 climate scenarios for the discharge of the Rhine and Meuse (Deltares, 2023). Zeespiegelstijging De zeespiegel stijg | t door het smelten van | ijskappen, de stijging is sterk afhankelijk van de temperatuurstijging | . De gemodelleerde zeespiegelstijging is 19 cm in het meest extreme scenario (H) en 16 cm in het minder extreme scenario (L). Door processen zoals de stabiliteit van de Antarctische IJskap kan de zeespiegel nog meer stijgen. Het is echter onzeker op welke termijn deze processen gaan plaatsvinden. De zeespiegelstijging is relevant voor aspecten als waterveiligheid | en verzilting. Tabel 4.8 Klimaatscenario’s uit 2023 van het KNMI3.
Er is een bandbreedte genomen tussen het minst extreme scenario (L) en het meest extreme scenario (H) Huidig klimaat (2022) | 2050 | 2100 zeespiegelstijging (NAP) | 0,08 m | 0,24 - 0,27 m | 0,44 - 0,82 m 3 | Bron: KNMI’23-klimaatscenario’s dashboard (https://www.klimaateffectatlas.nl/nl/klimaatscenarios). Biodiversiteit Biodiversiteit omvat alle soorten die voorkomen in een gebied. Deze soorten werken samen in een ecosysteem. In de afgelopen decennia is de biodiversiteit op verschillende schaalniveaus afgenomen. Dat heeft gevolgen voor ecosysteemdiensten, zoals het tegeng | aan van plagen in de landbouw door natuurlijke vijanden, en koolstofvastlegging (PBL, z.d.; WUR, z.d). Deze ecosysteemdiensten spelen een belangrijke rol bij het mitigeren van klimaatverandering. Tegelijkertijd neemt ook door klimaatverandering zelf de biodiversiteit af. Veel soorten kunnen zich niet op tijd aanpassen aan de stijgende temperaturen of het nattere klimaat en sterven uit. De schatting is dat als de aarde 2 graden opwarmt, 5 % van de soorten met uitsterven wordt bedreigd. Bij een opwarming van 4,3 graden zal 16 % van de soorten met uitsterven worden bedreigd (WUR, z.d.). Andere oorzaken van de achteruitgang in biodiversiteit zijn homogenisatie, het verlies van leefgebieden, overbenutting en vervuiling.
Leefgebieden kunnen ook verloren gaan door veranderingen in het landgebruik en versnippering (Universiteit Utrecht, 2022). 121 | 174 | Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 122 | 174 Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 Gezonde leefomgeving Een gezonde leefomgeving is een leefomgeving die als prettig wordt ervaren, die uitnodigt tot gezond gedrag en waar druk op de gezondheid zo laag mogelijk is (RIVM, z.d.). Factoren die belangrijk zijn voor een gezonde leefomgeving zijn voldoende groen en water, een gezond voedselaanbod, voldoende en toegankelijke voorzieningen, en een goede lucht- en waterkwaliteit. 4.1.6 Politiek-institutionele ontwikkelingen Rol van de overheid Op dit moment spelen er grote vraagstukken met een directe of indirecte ruimtelijke implicatie, zoals verduurzaming, de stikstofcrisis en de woningcrisis. De rijksoverheid heeft daarom een deel van de regie op de ruimtelijke ordening herpakt. Uitwerkingen daarvan zijn de Nota Ruimte en het programma NOVEX. Het Rijk eigent zich geen centraliserende rol toe: ruimtelijke ordening is nadrukkelijk een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Vanuit het Rijk wordt gestreefd naar regie op het samenspel en regie bij het bewaken van de nationale belangen (Rijksoverheid, 2024).
Met de komst van een nieuw kabinet, en een nu nog demissionair kabinet is het onduidelijk wat daarvan de gevolgen zijn voor het maken van keuzes, het geven van richting op de grote vraagstukken en het beschikbaar stellen van middelen. Dat kan van invloed zijn op de provinciale beleidsvorming voor bijvoorbeeld thema’s als wonen, natuur, klimaatadaptatie en de energietransitie. Participatie Participatie is een belangrijke pijler onder de Omgevingswet. Het vroegtijdig betrekken van de omgeving zorgt ervoor dat verschillende perspectieven snel op tafel komen. Zo kan participatie voor meer draagvlak zorgen en kunnen er onderbouwde besluiten worden genomen (Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, 2023). 123 | 174 Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 4.2 Huidig beleid In tabel 4.9 is een overzicht opgenomen van het huidige beleid per beoordelingsaspect. Dit beleid is meegenomen in de beoordeling van de referentiesituatie. Er is gekeken naar beleid tot en met 2025. Er is zoveel mogelijk gekeken naar concrete doelen voor de lange termijn, in plaats van naar doelen voor de korte termijn of minder concrete ambities (‘we gaan onderzoeken …’). Indien er voor beoordelingsaspecten geen provinciaal beleid is, wordt dit in de tabel aangegeven.
Tabel 4.9 Overzicht huidig beleid (bronnen aangegeven tussen haakjes, nationale doelen zijn schuingedrukt opgenomen) Hoofdthema Thema Beoordelingsaspect Huidig beleid ondergrond, water en bodem klimaatverandering wateroverlast - ruimte voor water (Water en Bodem Sturend) - nieuwe ontwikkelingen water robuust inrichten en aanpassingen bestaande situatie voor vitale infrastructuur (NH2050) - nieuwe ontwikkelingen klimaat adaptief en water robuust inrichten (Omgevingsverordening Art. 6.75) ondergrond, water en bodem klimaatverandering waterveiligheid - ruimte voor water (Water en Bodem Sturend) - regionale en primaire keringen tot het normniveau (Overstromingsrisicobeheerplan 2022 - 2027) - overstromingsrisico’s in beeld brengen en waterveiligheid als randvoorwaarde voor woningbouwlocaties (Regionaal Waterprogramma Noord-Holland 2022 - 2027) ondergrond, water en bodem klimaatverandering verdroging - voldoende water en ruimte voor water (Water en Bodem Sturend) - nationale doelen, geen aanvullend provinciaal beleid ondergrond, water en bodem klimaatverandering verzilting nationale doelen, geen aanvullend provinciaal beleid ondergrond, water en bodem bodem en water chemische en biologische bodemkwaliteit - bodem (Water en Bodem Sturend) - nationale doelen, geen aanvullend provinciaal beleid ondergrond, water en bodem bodem en water bodemdaling - laagveengebieden (Water en Bodem
Sturend) - bodemdaling in veenweidegebieden afremmen, stoppen en zo snel mogelijk herstellen door het landgebruik en de waterpeilen in balans te brengen met de draagkracht van het veenweidegebied (NH2050) ondergrond, water en bodem bodem en water waterbeschikbaarheid - voldoende water (Water en Bodem Sturend) ondergrond, water en bodem bodem en water oppervlaktewater - schoon en gezond water, ruimte voor water & voldoende water (Water en Bodem Sturend) - maatregelen op voor het verbeteren van de waterkwaliteit in oppervlaktewaterlichamen (Regionaal Waterprogramma Noord- Holland 2022 - 2027) Hoofdthema | Thema | Beoordelingsaspect | Huidig beleid gezonde | gezonde | luchtkwaliteit | - | in 2030 minimaal 50 % gezondheidswinst ten opzichte van 2016 voor de negatieve gezondheidseffecten afkomstig van Nederlandse leefomgeving en | leefomgeving | bronnen (Schone Luchtakkoord) veiligheid | - | partijen werken toe naar de WHO-advieswaarden in 2030, de advieswaarden uit 2005 zijn daarbij het uitgangspunt (Schone Luchtakkoord) - | in 2030 voldoen aan de WHO-advieswaarden uit 2005: · | NO2: 40 µg/m3 · | PM10: 20 µg/m3 · | PM2,5: 10 µg/m3 - | toewerken naar de WHO-advieswaarden uit 2021 in 2050: · | NO2: 10 µg/m3 · | PM10: 15 µg/m3 · | PM2,5: 5 µg/m3 - | in 2030 moeten werktuigen met een hoge stikstofuitstoot en zonder roetfilter zoveel mogelijk uitgefaseerd zijn (Schoon en Emissieloos
Bouwen) - | geen aanvullend provinciaal beleid gezonde | gezonde | geluid | - | in 2050 is het aantal inwoners die ernstige geluidhinder ervaren door provinciale wegen met 50 % afgenomen (Ontwerp Actieplan leefomgeving en | leefomgeving | Geluid 2025 - 2029) veiligheid | - | de geluidbelasting van alle bedrijven op de 5 industrieterreinen die van regionaal belang zijn (IJmond, Westpoort, Schiphol-Oost, de Pijp en Zaandammer- en Achtersluispolder) mag buiten de geluidzone niet hoger zijn dan 50 decibel (Ontwerp Actieplan Geluid 2025 - 2029) gezonde | gezonde | hittestress | recreatie- en natuurgebieden klimaatadaptief inrichten, met aandacht voor verkoelingsplekken (extra groen, zwemlocaties, leefomgeving en | leefomgeving | watertappunten) (Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie 2025 - 2027) veiligheid gezonde | gezonde | geur | geen provinciale doelstellingen leefomgeving en | leefomgeving veiligheid gezonde | gezonde | lichthinder | nationale doelen op het gebied van kunstlicht bij tuinbouw in kassen, geen aanvullend beleid leefomgeving en | leefomgeving veiligheid 124 | 174 | Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 Hoofdthema | Thema | Beoordelingsaspect | Huidig beleid gezonde | gezonde | omgevingsveiligheid | - | nationale doelen op het gebied van omgevingsveiligheid; leefomgeving en | leefomgeving | - | gebiedsvisie externe veiligheid Westpoort (2009): veiligheid |
· | Westpoort is een gebied waar geen mensen wonen en zich ook geen kwetsbare groepen bevinden. In zoverre dat nog wel het geval is richt dit beleid zich op beëindiging van die situatie · | risicobronnen en (beperkt) kwetsbare bestemmingen worden in nieuwe situaties zoveel mogelijk gescheiden, waarbij specifiek aandacht uitgaat naar niet zelfredzame functies die extra aandacht vragen vanuit rampenbestrijding · | bij het beoordelen van risicosituaties worden het plaatsgebonden risico, het groepsrisico en de mogelijke effecten en beheersbaarheid van een calamiteit betrokken (wettelijke taken) gezonde | welzijn en | verbondenheid | woningbouw vooral in en aansluitend op de bestaande verstedelijkte gebieden. Hierbij wordt uitgegaan van sterke kernen die hun leefomgeving en | leefbaarheid | herkenbare identiteit behouden (NH2050) veiligheid gezonde | welzijn en | sociale veiligheid | aanpakken criminaliteit (fysieke veiligheid) (Integraal Meerjarenbeleidsplan Veiligheid (IMV) 2024 - 2027) leefomgeving en | leefbaarheid veiligheid gezonde | welzijn en | gezond gedrag | de provincie richt zich op collectieve voorzieningen om gezond gedrag te faciliteren dan wel te stimuleren. Voorbeelden hiervan zijn het leefomgeving en | leefbaarheid | fietsbeleid, makkelijke toegang tot stiltegebieden of groen bij OV-knooppunten en diverse activiteiten in het kader van de voedselvisie.
veiligheid | Primair zijn de gemeenten en GGD’s echter aan zet (Programma Gezonde Leefomgeving d.d. 2020) ruimtegebruik | natuur en | VHR-natuurhersel | - | in 2030 is minimaal 30 % van de Europese natuur hersteld. In 2040 moet dat 60% zijn. En in 2050 90 % (Natuurherstelverordening biodiversiteit | (N2000) | 2024) ruimtegebruik | natuur en | Natuurinclusief | - | optimaliseren hydrologische watersystemen in Natura 2000-gebieden (Korte termijn agenda 2025 - 2027) stikstofreductie (Korte biodiversiteit | ruimtegebruik | termijn agenda 2025 - 2027) (Landelijke Agenda Natuurinclusief 2.0) 125 | 174 | Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 Hoofdthema | Thema | Beoordelingsaspect | Huidig beleid ruimtegebruik | natuur en | Natuurnetwerk | - | ruimtelijke inpassing van duurzame energie zonder aantasting van landschappelijke en ecologische waarden (NH2050) biodiversiteit | Nederland in Noord- | - | hoofddoel van de NNN-realisatiestrategie 2025 is om het NNN af te ronden.
Subdoelen hierbij zijn: Holland buiten | · | aanpak binnen de focusgebieden Eilandspolder, Westzaan, Wormer en Jisperveld, Ilperveld, Varkensland, Oostzanerveld, Twiske N2000 | en Oostelijke Vechtplassen: - | natuurherstel via een projectmatige aanpak per focusgebied - | opstellen van inrichtings- en beheerplannen · | aanpak buiten focusgebieden: - | realiseren van 100 - 150 hectare NNN per jaar - | de provincie pakt de regie voor het realiseren van NNN-gebieden in de gebieden Waterland-Oost, Hoge Berg Texel en Dijkland-Spaarnwoude - | voor de overige gebieden buiten de focusgebieden zet de provincie in op stimuleren en faciliteren van de uitvoering door derden door het beschikbaar stellen van regelingen (SKNL, ontpachtingsregeling, duurzaam ANLb) - | in de binnenduinrand en in de veenweiden inzetten op marktconforme verwerving van gronden voor het NNN ruimtegebruik | natuur en | biodiversiteit buiten | - | meer bos > 10% toename in 2030, oftewel 1.478 hectare (waarvan 140 hectare binnen NNN, de rest er buiten) (Nationale biodiversiteit | NNN | Bossenstrategie); - | compensatie van bos dat vanwege het versterken van specifieke natuurwaarden moet worden gekapt > maximaal 103 | hectare (Nationale Bossenstrategie) - | meer vitaal bos > tot 2035 in 25% van ons bestaande bosareaal revitaliseringsmaatregelen (Bossenstrategie) - | meer bomen buiten het bos > ondersteunen agrarische
en maatschappelijke initiatieven voor boomaanplant (Nationale Bossenstrategie) - | duurzaam gebruik van het bos > lichte toename van de houtproductie door uitvoering van de bossenstrategie (Nationale Bossenstrategie) - | aanvalsplan grutto: kansrijke gebieden krijgen planologische bescherming via de Omgevingsverordening. Het waterpeil wordt in d | eze gebieden hoog gehouden; er is aangepast beheer in deze gebieden; er worden preventieve maatregelen zoals het vermijden van opgaande elementen en het plaatsen van rasters toegepast - | in 2050 een natuurinclusieve samenleving (Landelijke Agenda Natuurinclusief 2.0 | ) - | biodiversiteit vergroten (NH2050) economie | economie | omvang economie | - | groeien als duurzame en circulaire economie (Uitvoeringsagenda Duurzame en Circulaire Economie 2025 | -2028) - | geen specifieke doelen betreffende het bbp economie | economie | werkgelegenheid | - | klimaatneutraal in 2050 (Europese Green Deal) - | circulaire economie in 2050 (Nationaal Programma Circulaire Economie 2025) - | vraag en aanbod van woon- en werklocaties (kwantitatief en kwalitatief) beter met elkaar in overstemming laten zijn (NH2050) - | brede welvaart versterken door het versnellen van de transitie naar een duurzame en circulaire economie.
Dit betekent een economie die binnen de grenzen van de planeet blijft, CO₂-uitstoot en grondstofgebruik vermindert, zuinig omgaat met natuurlijke hulpbronnen, en de negatieve impact op de leefomgeving beperkt, aan de hand van 4 speerpunten (Uitvoeringsagenda Duurzame en Circulaire Economie 2025 - 2028) 126 | 174 | Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 Hoofdthema | Thema | Beoordelingsaspect | Huidig beleid economie | economie | circulaire economie | - | 50 % minder gebruik van primaire abiotische grondstoffen in 2030 (Nationaal Programma Circulaire Economie) - | circulaire economie in 2050 (Nationaal Programma Circulaire Economie 2025) - | 50 % circulair in 2030 (Actieagenda Circulaire economie 2021 - 2025) - | stimuleren en opschalen van circulair ondernemen, circulair maken van grondstofketens. De provincie gaat zelf zo veel mogelijk circulair inkopen en aanbesteden.
Zo worden bij de aanleg, het beheer en onderhoud van de provinciale infrastructuur, circula | ire toepassingen het uitgangspunt (Actieagenda Circulaire economie 2021 | - 2025) economie | economie | duurzame landbouw | - | verdere verduurzaming van de agrosector voor het behoud van innovatie- en concurrentiekracht en toekomstperspectief voor ondernemers (Uitvoeringsagenda Economie 2021 - 2025) - | voldoende areaal voor een sterke, duurzame en innovatieve agrosector (Uitvoeringsagenda Economie 2021 - 2025) - | agrarische structuurverbetering: in de focusgebieden voor NNN-afronding inzetten op kavelruil en hiermee de gronden voor (blijvende) (melk-)veehouders zoveel mogelijk bundelen (NNN-realisatiestrategie 2025) - | duurzaam voedselsysteem, met een beter evenwicht tussen economische, ecologische, ruimtelijke en sociale perspectieven in het voedselsysteem (Voedselvisie 2020 - 2030): · | in 2030: - | maximale uitstoot van landbouw en landgebruik is 1,4 Mton CO2-eq (Programmabegroting 2025) - | 15 % van het landbouwareaal onder biologisch beheer (Programmabegroting 2025) · | in 2035: - | 30 % generieke ammoniakemissiereductie in de landbouw ten opzichte van 2019 (Landbouwconvenant Noord-Holland, 2025) · | in 2040: - | 100 % kringlooplandbouw in 2040 (Programmabegroting 2025) · | in 2050: - | landbouw- en landgebruiksysteem zijn klimaatneutraal (Programmabegroting 2025) economie |
economie | digitale infrastructuur | - | digitale economie versterken (Uitvoeringsagenda economie 2021 - 2023) (kwaliteit en | - | geclusterde groei in Amsterdam, Haarlemmermeer en Hollands Kroon (Datacenterstrategie Noord-Holland 2025 - 2027) kwantiteit) | - | goede ruimtelijke inpassing van digitale ontwikkelingen. Bij datacenters van meer dan 2.000 m2 oppervlak en 5MVa aansluitvermogen inzetten op clusteren en verduurzamen van datacenters. In uitzonderlijke gevallen wil de provincie kunnen besluiten om hiervan af te wijken. Het gaat hierbij niet over het mogelijk maken van nieuwe clusters maar over specifieke gevallen van een solitair datacenter buiten de huidige clusters (Datacenterstrategie Noord-Holland 2025 - 2027) - | tegengaan netcongestie, bevorderen datawarmte, efficiënt energie- en watergebruik (Datacenterstrategie Noord-Holland 2025 - 2027) - | datacenters van meer dan 2.000 m2 oppervlak en 5MVa aansluitvermogen voldoen aan de ‘Richtlijn duurzame vestigingsvoorwaarden datacenters Noord-Holland (Datacenterstrategie Noord-Holland 2025 - 2027) 127 | 174 | Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 Hoofdthema | Thema | Beoordelingsaspect | Huidig beleid economie | wonen | woningaanbod | - | 900.000 nieuwe woningen bouwen tot en met 2030, waarvan 184.000 in Noord-Holland (Woondeals Noord-Holland en Flevoland 2022 - 2030) - | zachte plancapaciteit dient minimaal
130 % van de woningbouwopgave voor de komende 10 jaar te zijn (Actieagenda wonen en versnellen woningbouw 2024-2028) - | 2/3 van de nieuwbouw moet in het betaalbare segment (sociale huur, middenhuur en betaalbare koop) vallen en minimaal 30 % moet sociale huur zijn. Afhankelijk van de bestaande sociale huurvoorraad en woningbehoefte bepaalt de provincie binnen de twee derde betaalbaar of er meer sociale huurwoningen of meer koop- en huurwoningen in het middensegment gerealiseerd moeten worden (Actieagenda Wonen en Versnellen Woningbouw 2024 - 2028) - | in 2030 is 19 % van de bestaande woningvoorraad verduurzaamd (Actieagenda Wonen en Versnellen Woningbouw 2024 - 2028) economie | wonen | voorzieningenniveau | - | dicht bij elkaar brengen van woningen, werkgelegenheid en voorzieningen (Programmabegroting 2025) - | winkels clusteren zich in winkel- en centrumgebieden, solitaire ontwikkelingen zijn niet toegestaan (Detailhandelsbeleid 2025 - 2033) netwerken | energietransitie | aandeel duurzame | - | 1,1 Twh bovenop de RES in Wieringerhoek, Zonneatollen (Nationaal Programma Energiestrategieën) energie | - | in 2030 70 % van alle elektriciteit uit hernieuwbare bronnen (Klimaatakkoord) - | in 2032 moet ongeveer 21 gigawatt aan energie uit wind op zee komen (Routekaart Windenergie op zee) - | in 2040 moet 50 gigawatt aan energie uit wind op zee komen (Ontwerp Partiële Herziening
Programma | Noordzee 2022-2027) - | aanleggen van een 380 kV-hoogspanningsverbinding naar Middenmeer ( | TenneT, Ministerie van KGG) - | onderzoeken van het aan land brengen van elektriciteit opgewekt met windmolens op zee | op de volgende mogelijke locaties: Den Helder, Agriport A7, Vijfhuizen, A9-Zuid, Velsen en een locatie tussen Beverwijk en Diemen (TenneT, Ministerie van KGG) - | in 2030 6,3 TWh grootschalige opwek op land (RES NHN en NHZ) · | 3,6 TWh in NHN | in 2030 (potentie 3,63 TWh) | (Herijking RES NHN | ) · | 2,7 TWh in NHZ in 2030 (potentie | 2,997 TWh) (Herijking RES NHZ | ) - | blauwe waterstof als aanjager voor groene waterstof, in 2050 | uitsluitend groene waterstof | (Waterstofprogramma 2025 | - 2027) - | 700 MW elektrolysecapaciteit realiseren in 2030, daarna minstens 150 MW (Waterstofprogramma 2025 - 2027) - | vanaf 2028 200 kton waterstof per jaar importeren (Waterstofprogramma 2025 - 2027) - | 5 kernambities (Waterstofprogramma 2025 - 2027): · | voldoen aan de waterstofbehoefte van het Industriecluster NZKG (staal) · | Noord-Hollandse havens moeten zich positioneren als hubs voor duurzame energie en grondstoffen, met waterstof als centraal onderdeel · | duurzame mobiliteitstransitie binnen Noord-Holland voor sectoren als zwaar transport, luchtvaart, binnenvaart en scheepvaart · | waterstof voor balancering van het elektriciteitsnetwerk (opslag bij teveel
aan opgewekte elektriciteit) · | externe veiligheid, het watergebruik, het landgebruik en arbeidsmarkt en onderwijs als randvoorwaarden voor een duurzaam waterstofecosysteem - | dekkend netwerk van plekken waar waterstof getankt kan worden binnen de hele provincie voor zwaar- en lange-afstandtransport (Waterstofprogramma 2025 - 2027) - | zero-emissie transportcorridor voor binnenvaart in 2050 (Waterstofprogramma 2025 - 2027) netwerken | energietransitie | energieverbruik | - | klimaatneutraal in 2050 (Europese Green Deal) 128 | 174 | Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 Hoofdthema | Thema | Beoordelingsaspect | Huidig beleid netwerken | energietransitie | energie- | - | aanleggen van een 380 kV-hoogspanningsverbinding naar Middenmeer (TenneT, Ministerie van KGG) infrastructuur | - | onderzoeken van het aan land brengen van elektriciteit opgewekt met windmolens op zee op de volgende mogelijke locaties: Den Helder, Agriport A7, Vijfhuizen, A9-Zuid, Velsen en een locatie tussen Beverwijk en Diemen (TenneT, Ministerie van KGG) - | in 2050: de energie-infrastructuur in Noord-Holland is volledig toegerust op een CO2-neutraal energiesysteem (Klimaatbegroting 2026 provincie Noord-Holland) - | ruimtelijke inpassing van duurzame energie zonder aantasting van landschappelijke en ecologische waarden (NH2050) - | netcongestie oplossen door het sneller realiseren van
energie-infrastructuur, het integraal programmeren van het energiesysteem van de toekomst en het efficiënter benutten van de bestaande infrastructuur (Bouwstenen adaptieve uitvoeringsstrategie energie- infrastructuur 2020 - 2024) netwerken | energietransitie | uitstoot | - | in 2030: broeikasgassen | · | 55 % CO2-reductie ten opzichte van 1990 (Klimaatakkoord) · | maximale uitstoot van 13 Mton CO2-eq voor de provincie (Programmabegroting 2025) · | 19 % van de bestaande woningvoorraad is verduurzaamd (Actieagenda Wonen en Versnellen Woningbouw 2024 - 2028) - | in 2050: · | klimaatneutrale energievoorziening (Noord-Hollandse Klimaataanpak) - | de provincie kent 5 transitiepaden voor het behalen van de CO2-reductiedoelstellingen (Noord-Hollandse Klimaataanpak): · | duurzame energieopwekking · | mobiliteit: verduurzaming transportsector · | gebouwde omgeving: bestaande bouw en nieuwbouw verduurzamen · | industrie en bedrijven: stimuleren energie-efficiëntie, innovatieve productieprocessen en de transitie naar duurzame energiebronnen · | landbouw en landgebruik: bevorderen duurzame landbouwmethoden en het beschermen en herstellen van natuurlijke ecosystemen - | de provincie werkt toe naar een eigen klimaatneutrale organisatie (Noord-Hollandse Klimaataanpak) 129 | 174 | Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 130 | 174 Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04
Hoofdthema Thema Beoordelingsaspect Huidig beleid netwerken mobiliteit bereikbaarheid gemotoriseerd verkeer - woningbouw wordt vooral in en aansluitend op de bestaande verstedelijkte gebieden gepland (NH2050) - inwoners en bedrijven van Noord-Holland kunnen zichzelf of producten effectief, veilig en efficiënt verplaatsen. provincie Noord- Holland zet in op goede OV-verbindingen, uitstekende infrastructuur voor alle modaliteiten en technologische innovatie. Inwoners en bedrijven hebben zoveel mogelijk de vrijheid om hun eigen vervoerswijzen te kiezen. Het streven is basisbereikbaarheid voor de kleine kernen (NH2050) - met publieke mobiliteit een aantrekkelijke deur-tot-deur reisoptie te bieden voor vervoerstromen van en naar belangrijke bestemmingen. De provincie richt zich daarom met name (maar niet uitsluitend) op de reismogelijkheden op deze belangrijke reisrelaties (Visie Publieke Mobiliteit 2024 - 2034): · aantrekkelijke deur-tot-deur reismogelijkheid voor woonwerkers en bezoekers van centra van steden (als alternatief voor de auto) · betrouwbaar en op tijd naar een onderwijslocatie · basisbereikbaarheid van regionale voorzieningen als aantrekkelijk reisalternatief · OV-bereikbaarheid van nieuwe grootschalige ontwikkelingen (woningbouw en kantoren) · grote stromen reizigers naar een evenement of recreatieve bestemming (b.v.
het strand in het zomerseizoen) om overlast door grote aantallen (incidenteel) autoverkeer te voorkomen en om natuur en recreatief beter bereikbaar te maken - verkeersmanagement op de Ring Amsterdam zo inrichten dat verkeershinder geminimaliseerd wordt (Multimodaal toekomstbeeld metropoolregio Amsterdam): · met duurzame mobiliteit zorgen voor een afname van verkeer op de ring van minstens 20 % ten opzichte van de situatie zonder beleid · verspreiding van werkgelegenheid op de ring en kritisch kijken naar het opwaarderen van toegangswegen om verkeersdrukte evenwichtig te verdelen. Het beleid schrijft voor zo min mogelijk de toegangswegen in capaciteit uitbreiden voor personenvervoer · dynamisch verkeersmanagement toepassen en gerichte infrastructurele ingrepen doen - logistieke stromen over de weg verminderen en verduurzamen door in te zetten op logistiek transport en infrastructuur (maximaal capaciteitsgebruik van spoor en (vaar)weg en buisleiding, goederenstromen bundelen) (Agenda Slimme Logistiek, 2022) Hoofdthema | Thema | Beoordelingsaspect | Huidig beleid netwerken | mobiliteit | bereikbaarheid | - | inwoners en bedrijven van Noord-Holland kunnen zichzelf of producten effectief, veilig en efficiënt verplaatsen. provincie Noord- langzaam verkeer en | Holland zet in op goede OV-verbindingen, uitstekende infrastructuur voor alle modaliteiten en technologische innovatie.
Inwoners OV | en bedrijven hebben zoveel mogelijk de vrijheid om hun eigen vervoerswijzen te kiezen. Het streven is basisbereikbaarheid voor de kleine kernen (NH2050) - | woningbouw wordt vooral in en aansluitend op de bestaande verstedelijkte gebieden gepland (NH2050) - | met publieke mobiliteit een aantrekkelijke deur-tot-deur reisoptie te bieden voor vervoerstromen van en naar belangrijke bestemmingen. De provincie richt zich daarom met name (maar niet uitsluitend) op de reismogelijkheden op deze belangrijke reisrelaties (Visie Publieke Mobiliteit 2024 - 2034): · | aantrekkelijke deur-tot-deur reismogelijkheid voor woonwerkers en bezoekers van centra van steden (als alternatief voor de auto) · | betrouwbaar en op tijd naar een onderwijslocatie · | basisbereikbaarheid van regionale voorzieningen als aantrekkelijk reisalternatief · | OV-bereikbaarheid van nieuwe grootschalige ontwikkelingen (woningbouw en kantoren) · | grote stromen reizigers naar een evenement of recreatieve bestemming (bijvoorbeeld het strand in het zomerseizoen) om overlast door grote aantallen (incidenteel) autoverkeer te voorkomen en om natuur en recreatief beter bereikbaar te maken - | inzetten op actieve, duurzame mobiliteit (Investeringsstrategie Noord-Hollandse infrastructuur 2022 - 2028) - | verbeteren verbinding tussen Noord-Holland Noord en de MRA (Investeringsstrategie Noord-Hollandse
infrastructuur 2022 - 2028) netwerken | mobiliteit | verkeersveiligheid | - | iedere verkeersdeelnemer moet veilig op zijn bestemming aankomen (Nationaal Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030) - | in 2030: · | 25 % minder verkeersslachtoffers op provinciale wegen ten opzichte van 2018 (Opgave verkeersveiligheid Noord-Holland 2030) - | in 2050: · | 0 verkeersslachtoffers (Opgave Verkeersveiligheid Noord-Holland 2030) - | meer aandacht voor fietsers en ouderen (Actualisatie Uitvoeringsagenda Verkeersveiligheid Noord-Holland 2024 - 2030) - | fietsverkeersveiligheid verbeteren op de doorfietsroutes en fietsroutes die momenteel de grootste verkeersonveiligheid kennen (Investeringsstrategie Noord-Hollandse infrastructuur 2022 - 2028) omgevingskwaliteit | ruimtelijke | cultuurhistorie | - | investeren in het behoud en de versterking van landschap en erfgoed en vergroten van de beleefbaarheid van het landschap (Korte kwaliteit | Termijn Agenda 2025 - 2027) - | benoemen, behouden en versterken van de unieke kwaliteiten van de diverse landschappen en de cultuurhistorie (NH2050) - | vanuit cultuurhistorische waarden sturing geven aan ruimtelijke ontwikkelingen (Beleidskader Erfgoed en Cultuur 2022) - | behoud en herkenbaarheid van de cultuurhistorische structuur bevorderen (Leidraad Landschap en Cultuurhistorie 2018) - | structuren van provinciaal belang versterken en benutten
(Beleidskader Erfgoed en Cultuur 2022) - | inzet op het behoud en de zichtbaarheid van kernkwaliteiten van UNESCO-werelderfgoedgebieden en het reguleren van ruimtelijke ontwikkelingen binnen de gebieden via toetsing in de omgevingsverordening (Omgevingsverordening 2023) 131 | 174 | Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 132 | 174 Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 Hoofdthema Thema Beoordelingsaspect Huidig beleid omgevingskwaliteit ruimtelijke kwaliteit landschap - investeren in het behoud en de versterking van landschap en erfgoed en vergroten van de beleefbaarheid van het landschap (Korte Termijn Agenda 2025 - 2027) - ruimtelijke inpassing van duurzame energie zonder aantasting van landschappelijke en ecologische waarden (NH2050) - benoemen, behouden en versterken van de unieke kwaliteiten van de diverse landschappen en de cultuurhistorie (NH2050) - geclusterde groei in Amsterdam, Haarlemmermeer en Hollands Kroon van datacenters (Datacenterstrategie Noord-Holland 2025 - 2027) - behoud en herkenbaarheid van de landschappelijke karakteristiek en de belevingswaarde van de karakteristieke open ruimtes (Leidraad Landschap en Cultuurhistorie 2018) omgevingskwaliteit ruimtelijke kwaliteit archeologie - structuren van provinciaal belang versterken en benutten (Beleidskader Erfgoed en Cultuur 2022) - inzet provincie op archeologie en archeologiemuseum Huis
van Hilde (Beleidskader Erfgoed en Cultuur 2022) - archeologische waarden en bovenregionale archeologiegebieden beschermen (Leidraad Landschap en Cultuurhistorie 2018) 133 | 174 Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 4.3 Beoordeling referentiesituatie Dit hoofdstuk bevat de beoordeling van de referentiesituatie in provincie Noord-Holland. De beoordeling is uitgevoerd op aspectniveau. 4.3.1 Klimaatverandering Tabel 4.10 Beoordeling referentiesituatie voor het thema klimaatverandering Thema Beoordelingsaspect Beoordeling huidige situatie Beoordeling referentiesituatie klimaatverandering wateroverlast slecht slecht klimaatverandering waterveiligheid redelijk overwegend goed klimaatverandering verdroging matig slecht klimaatverandering verzilting matig slecht Wateroverlast Wateroverlast heeft in de provincie Noord-Holland meerdere oorzaken: overbelasting van het (stedelijk) watersysteem, diepe polders en locaties met afname van drooglegging (afstand tussen waterpeil en maaiveld) door bodemdaling, kwel en de afname van drooglegging (grondwateroverlast). De extreme uur neerslag met een terugkeertijd van 1/100 jaar neemt met 7 % toe in 2050, waardoor het stedelijk watersysteem nog meer belast wordt. Daarnaast neemt het verhard oppervlak toe doordat er veel woningbouw gepland is om de vraag naar woningen in te vullen. In diepe polders verzamelt het water zich.
Met de afname van de drooglegging door bodemdaling zullen deze plekken in de toekomst nog gevoeliger zijn voor wateroverlast. Het systeem loopt nu al tegen zijn grenzen aan. De 10-daagse neerslagsom neemt met maximaal 6 % toe in 2050 waardoor vaker grondwateroverlast optreedt. Hier komt nog bij dat er in veel gebieden in Noord-Holland significante bodemdaling is wat de drooglegging verkleint. Doordat de zeespiegel in het extreme scenario (H) met 27 cm stijgt zal ook de kweldruk toenemen. Vernatting van veengebieden zal daarnaast grondwateroverlast bij de huidige functies veroorzaken, waardoor het bijvoorbeeld moeilijker wordt de huidige agrarische functie economisch winstgevend te houden. In de Omgevingsvisie NH2050 staat de ambitie om een klimaatbestendig en water robuust Noord-Holland in 2050 te realiseren. Nieuwe ontwikkelingen worden water robuust ingericht met meerlaagsveiligheid als leidend principe. Bij bestaande vitale infrastructuur worden de knelpunten aangepakt. Daarnaast is in art. 6.75 van de Omgevingsverordening vastgelegd dat nieuwe ontwikkelingen klimaatadaptief en water robuust moeten worden gerealiseerd. De nationale overheid wil ruimte reserveren voor waterberging in de laagste polders, wat kan resulteren in wateroverlast (of verplaatsen) van de bestaande functies. Beoordeling Het aspect wateroverlast is in de referentiesituatie beoordeeld als ‘slecht’.
De knelpunten zullen alleen maar groter worden. Klimaatverandering (extreme neerslag en zeespiegelstijging) zal zorgen dat het (stedelijk) watersysteem en de huidige functies in deze gebieden steeds meer onder druk komen te staan. Woningbouw zorgt voor een toename van verhard oppervlak in een systeem wat al tegen zijn grenzen aanloopt. Tot slot is het beleid in de provincie Noord-Holland buiten de ambities in de vigerende Omgevingsvisie om bovenstaande knelpunten te verhelpen niet verder uitgewerkt. 134 | 174 Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 Waterveiligheid De zeespiegelstijging in het meest extreme scenario is 19 cm. Alleen in 2050 voldoen alle waterkeringen aan de norm, waardoor de waterveiligheid zal toenemen (zie afbeelding 4.9 en afbeelding 4.10) De Wieringermeerpolder, West Friesland en (op een klein deel na) Waterland neemt de overstromingskans af tot een kleine kans (1/300 tot 1/3.000 jaar). In het gebied tussen Amstel en het Gooi daalt de overstromingskans zelfs tot een zeer kleine kans (1/3.000 tot 1/30.000 jaar), afgezien van een paar gebieden waar het risico tot een kleine kans daalt. Risicogevoelige functies, zoals wonen, werken, voorzieningen, (energie)-infrastructuur lopen in Noord- Holland nog steeds meer risico dan in andere gebieden in Nederland, waardoor de investeringslasten hoger zijn om waterveiligheid te waarborgen.
Daarnaast worden de keringen bij het Amsterdam Rijnkanaal en Noordzeekanaal worden niet meer als primaire maar als regionale keringen gezien. Hier geldt een lagere veiligheidsnorm dan bij primaire keringen. Hierdoor blijft het risico op overstromingen vanuit het ‘binnenwater’, al is het risico hier al laag. Het beleid van de provincie bevat meerdere maatregelen om de ambitie om klimaatbestendig ingericht zijn, te halen. Zo brengt de provincie samen met het Rijk en de waterschappen de regionale en primaire keringen tot het normniveau in respectievelijk 2030 en 2050 om de waterveiligheid te waarborgen (Overstromingsrisicobeheerplan 2022 - 2027). Daarnaast brengt de provincie de overstromingsrisico’s in beeld en is waterveiligheid een van de randvoorwaarden voor woningbouwlocaties (Regionaal Waterprogramma Noord-Holland 2022 - 2027). Afbeelding 4.9 Plaatsgebonden overstromingskans in 2050: kans dat minstens 50 cm overstroming voorkomt (LIWO, 2025)
Beoordeling De waterveiligheid is in de referentiesituatie beoordeeld als ‘overwegend goed’. De waterkeringen voldoen mede door het beleid van de provincie aan de normen voor 2050, maar de kans op een overstroming blijft altijd bestaan. Verdroging Verdroging kan spelen op plekken zonder mogelijkheid tot wateraanvoer en in gebieden gevoelig voor klink of zetting of gevoelige natte natuur met wateraanvoer. Het neerslagtekort neemt toe met 24 | % in 2050 en het aantal aansluitend droge dagen stijgt met 6 %. Hierdoor zal meer verdroging optreden | op plekken zonder mogelijkheid tot wateraanvoer. Daarnaast daalt de 7 | -daagse minimum afvoer van de Rijn met maximaal 18 % in 2050. Van deze aanvoer is de waterbuffer in het IJsselmeer van afhankelijk en daardoor ook de plekken met wateraanvoer. Het huidige systeem is niet ingericht op extreem weer. Doordat de extremen groter worden, zal het systeem niet meer houdbaar zijn. In het huidige beleid volgt het waterpeil de functie, waardoor in de veenweiden niet genoeg water wordt vastgehouden voor de zomerse vraag en er water moet worden aangevoerd. De kwetsbare natuur heeft een aanzienlijke watervraag die steeds moeilijker kan worden ingevuld met steeds grotere neerslagtekorten en langere periodes van droge dagen, zeker wanneer de provincie Noord-Holland afstevent op een zoetwatertekort en de waterbeschikbaarheid onder druk komt te staan.
In het Deltaprogramma worden doelen genoemd om verdroging tegen te gaan die de provincie ook volgt, maar zijn verder geen concrete beleidsdocument waar hier invulling aan gegeven wordt. Beoordeling Verdroging is in de referentiesituatie beoordeeld als ‘slecht’. In de duinen, op Texel en in het Gooi staat de natuur steeds meer onder druk door steeds grotere neerslagtekorten en langere periodes van droge dagen, maar hier is geen wateraanvoer mogelijk. In de Zaanstreek, Waterland en het gebied tussen de Amstel en het Gooi is wel wateraanvoer mogelijk, maar ook de wateraanvoer vanuit de Rijn staat onder druk. Zonder deze aanvoer is de droogteschade aan natuur en door bodemdaling aanzienlijk. Verzilting Verzilting wordt veroorzaakt door een combinatie van bodemdaling, zeespiegelstijging en autonome processen (zout water uit het verleden). Door zeespiegelstijging van 19 cm in 2050 neemt | een van de processen die verzilting veroorzaakt toe. Door een hogere zeespiegel is er meer zoutindringing bij het schutten van de zeesluizen en er is een hogere kweldruk vanuit de Waddenzee. Tijdens droge periodes die langer en extremer worden is er niet genoeg zoetwater beschikbaar in het systeem om door te spoelen. Dan moet er water worden aangevoerd | , maar de aanvoer vanuit de Rijn daalt.
De provincie Noord-Holland stevent tegelijkertijd af op een zoetwatertekort, waardoor er keuzes gemaakt moeten worden welke gebieden voorzien worden van zoet water. | In het Deltaprogramma worden doelen genoemd om verdroging tegen te gaan die de provincie ook volgt, maar zijn verder geen concrete beleidsdocument waar hier invulling aan gegeven wordt. Beoordeling Verzilting wordt in de referentiesituatie beoordeeld als ‘slecht’. In de huidige situatie kunnen gebieden met knelpunten nog worden doorgespoeld, maar met toenemende verzilting en een mogelijk watertekort in de provincie Noord-Holland in de toekomst, zullen er keuzes | gemaakt moeten worden over de zoetwaterverdeling. Daardoor is er niet meer genoeg zoet water om de watergangen door te spoelen. 135 | 174 | Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 136 | 174 Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 4.3.2 Bodem en water Tabel 4.11 Beoordeling referentiesituatie voor het thema bodem en water Thema Beoordelingsaspect Beoordeling huidige situatie Beoordeling referentiesituatie bodem en water chemische en biologische bodemkwaliteit matig matig bodem en water bodemdaling slecht slecht bodem en water waterbeschikbaarheid redelijk slecht bodem en water oppervlaktewater slecht matig Chemische en biologische bodemkwaliteit De chemische bodemkwaliteit is belangrijk om te bepalen of de bodem verontreinigd is.
De biologische kwaliteit van de bodem houdt verband met de capaciteit van de bodem om ecosysteemdiensten te leveren, zoals waterberging, vruchtbaarheid voor landbouw en koolstofopslag. Chemische bodemkwaliteit Voor de chemische bodemkwaliteit wordt zijn activiteiten die leiden tot verontreinigingen van belang. Daarnaast kunnen saneringen de chemische bodemkwaliteit verbeteren. Er is geen voornemen om de industrie uit te breiden, of om andere activiteiten die kunnen leiden tot verontreinigingen uit te breiden. Ook zijn er geen plannen voor grootschalige sanering waardoor de chemische bodemkwaliteit verbetert. Er zijn landelijke doelen om verslechtering van de bodemkwaliteit tegen te gaan, maar daar is door de provincie nog geen concrete invulling aan gegeven. Biologische bodemkwaliteit De kaart van ecologisch kapitaal toont de mate waarin de bodem optimaal ecosysteemdiensten kan leveren Bodems die daar in hoge mate toe in staat zijn, zijn waardevol. Het verstoren van zulke bodems, bijvoorbeeld door te bouwen, is daarom niet wenselijk. Met de grote woningbouwopgave is het aannemelijk dat er meer bodem geroerd of bedekt wordt. Deze ontwikkelingen vinden veel plaats op locatie waar de bodem al bedekt is, zoals industriegebieden. De toename van stedelijk gebied op de ruimtelijke schaal van de provincie niet groot genoeg om de algemene biologische kwaliteit aan te tasten.
Beoordeling Het aspect chemische en biologische bodemkwaliteit is in de referentiesituatie beoordeeld als ‘matig’. De indicator chemische bodemkwaliteit is ‘matig’, omdat er een aantal sterk verontreinigde gebieden aanwezig zijn. Verder zijn er in de rest van de provincie geen duidelijke uitschieters qua verontreinigingen. Er zijn geen ontwikkelingen die invloed hebben op de chemische bodemkwaliteit. De indicator biologische bodemkwaliteit is ‘redelijk’, omdat afgezien van de stedelijke gebieden, die altijd een hoge mate van verstoring hebben, het grootste gedeelte van de provincie een goede biologische bodemkwaliteit heeft. Met de voorgenomen woningbouw komt daar geen verandering in. Bodemdaling De meest waargenomen bodemdaling vindt in Noord-Holland plaatst in de veenweidegebieden. Door ontwatering van deze gebieden oxideert het organisch materiaal en daalt de bodem, daarbovenop klinkt de bodem in door verlaging van het grondwater. Bodemdaling wordt veroorzaakt door de huidige inrichting van het watersysteem, maar droogte versnelt de processen van klink en oxidatie. Het maximale neerslagtekort en de lengte van droge periodes nemen toe met respectievelijk 24 en 6 %. Tijdens droge periodes moet water worden aangevoerd om de waterpeilen op peil te houden, maar ook de minimum aanvoer van water vanuit de Rijn waar Noord-Holland van afhankelijk is neemt af met 18 %.
137 | 174 Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 Het huidige systeem is niet ingericht op extreem weer. Doordat de extremen groter worden, zal het systeem niet meer houdbaar zijn. In het huidige beleid volgt het waterpeil de functie, waardoor in de veenweiden niet genoeg water wordt vastgehouden voor de zomerse vraag om bodemdaling tegen te gaan en er water moet worden aangevoerd. De watervraag kan steeds moeilijker worden ingevuld met steeds grotere neerslagtekorten en langere periodes van droge dagen, zeker wanneer de provincie Noord-Holland afstevent op een zoetwatertekort en de waterbeschikbaarheid onder druk komt te staan. Bodemdaling leidt tot verzakkingen van infrastructuur en bestaande bebouwing in de veenweiden. Daarnaast neemt door bodemdaling de drooglegging af en wordt het steeds moeilijker om de bestaande agrarische functies (met name intensieve melkveehouderij) voort te zetten in veenweiden. Andere productiewijzen of andere inkomsten uit levering van ecosysteemdiensten of sociaal-maatschappelijke diensten zullen daar aan bij moeten dragen. Er zijn geen grote woningbouwontwikkelingen voorzien in gebieden met veel bodemdaling. De vigerende omgevingsvisie van de provincie Noord Holland bevat de ambitie om de bodemdaling in veenweiden af te remmen, te stoppen en zo veel mogelijk te herstellen (Omgevingsvisie NH2050).
Zij wil dit doen door het landgebruik en de waterpeilen in balans te brengen met de draagkracht van het veenweidegebied. Hierbij wordt niet ingegaan op een specifiek grondwaterpeil. Beoordeling Het aspect bodemdaling is in de referentiesituatie beoordeeld als ‘slecht’. Bodemdaling treedt reeds op en wordt vergroot door klimaatverandering, en het beleid van de provincie biedt onvoldoende handvatten om dit effect tegen te gaan. Waterbeschikbaarheid Waterbeschikbaarheid bestaat uit de indicatoren beschikbaarheid van drinkwater en watervoorraad. De drinkwaterbedrijven zijn verantwoordelijk voor de productie van drinkwater. Drinkwater wordt met name gebruikt door particulieren en bedrijven, maar er wordt ook water geleverd aan de industrie. De watervoorraad is een bredere term, die vooral aangeeft of er genoeg water in het watersysteem (of het aanbod aan de vraag kan voldoen) is voor functies als landbouw en natuur. Beschikbaarheid van drinkwater Drinkwaterproductie in Noord-Holland wordt voornamelijk verzorgd door PWN en Waternet, een heel klein gedeelte bij Hilversum ontvangt drinkwater van Vitens. Bij alle 3 de drinkwaterbedrijven staat de voorziening onder druk in 2050, bij Vitens is het probleem nu al acuut (zie afbeelding 4.10).
Drinkwater is sterk afhankelijk van de aanvoer vanuit de Rijn en opslag in het IJsselmeer (dat ook gevoed wordt door water uit de Rijn), deze daalt tijdens droge periodes met 18 %. De dreigende watertekorten brengen een verdeelvraagstuk met zich mee, al heeft de productie van drinkwater voorrang. Daarnaast zijn de huidige bronnen niet uitputtend en stijgt ook het verbruik tijdens droogte en hete periodes. Zonder de beschikbaarheid van drinkwater komt ook de woningbouw die voorzien is in de provincie in de knel. Het duingebied en de Utrechtse Heuvelrug worden belangrijker voor de drinkwatervoorziening omdat deze gebieden de beste voorwaarden hebben voor de opslag van drinkwater. Dit zijn de beste locaties om uit te breiden om te voorzien in de drinkwaterbehoefte. Op de Heuvelrug, in het Duingebied bij Overveen en bij Hoorn wordt het uitbreiden van de capaciteit verkend. Er zullen maatregelen genomen moeten worden in gebieden met een woningbouwopgave waar de drinkwaterproductie onder druk staat.