CConstaterende datHaarlemmermeer
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 3 De omgevingseffectrapportage (OER) Omgevingsvisie provincie Noord-Holland

Lijst ingekomen stukken voor de raad 31 augustus 2026, gemeente HaarlemmermeerBij agendapunt: 4. NOTA Zienswijze ontwerp-omgevingsvisie Noord-Holland, juni 2026 (13702931)177.858 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 11 van 22

84 | 174 Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 Uitstoot broeikasgassen Van de totale hoeveelheid broeikasgassen is het aandeel CO2 ongeveer 87 % (provincie Noord-Holland, 2025f). Andere broeikasgassen zijn methaan (CH4) en lachgas (N2O), en de gefluoreerde broeikasgassen (HFK's, PFK's en SF6), ook wel F-gassen genoemd. Als indicator voor het aspect ‘uitstoot broeikasgassen’ is gekeken naar de CO2-uitstoot en de uitstoot van ‘overige broeikasgassen’ van de provincie Noord-Holland. CO2-uitstoot De Brede Basismonitor en het Dashboard Energietransitie van de provincie Noord-Holland en de Regionale Klimaatmonitor van het Rijk geven inzicht in de CO2-uitstoot van provincie Noord-Holland. In 2023 was de totale CO2-uitstoot (inclusief F-gassen, lachgas en methaan) van provincie Noord-Holland volgens het Dashboard Energietransitie 14.650 kton (provincie Noord-Holland, 2025f). Deze hoeveelheid is berekend aan de hand van de verbruiksbenadering: de hoeveelheid CO2-uitstoot wordt berekend voor de locatie waar het energieverbruik plaatsvindt. Net als voor het energieverbruik, geldt voor het bepalen van de CO2-uitstoot dat dit is gedaan aan de hand van het balansverbruik (zie de effectbeoordeling van het aspect ‘energieverbruik’).

Voor het bepalen van de CO2-uitstoot is in de Regionale Klimaatmonitor enkel gekeken naar de CO2-uitstoot als gevolg van het fossiele energieverbruik in Noord-Holland. Hierbij is gekeken naar de CO2-uitstoot ten gevolge van het energieverbruik in de verbruiksvormen elektriciteit, warmte (aardgas en stadswarmte) en fossiele voertuigbrandstoffen. In dit OER wordt gekeken naar de CO2-uitstoot van 4 grote sectoren: (1) gebouwde omgeving, (2) verkeer en vervoer, (3) industrie, energie, afval en water en (4) landbouw, bosbouw en visserij (zie tabel 3.24). Deze sectorindeling sluit aan bij die in de Regionale Klimaatmonitor. Elk van deze sectoren heeft een aantal bijbehorende subsectoren. De codering SBI in tabel 3.24 verwijst naar de Standaard Bedrijfsindeling; een classificatie van economische activiteiten (CBS, z.d.). Belangrijke kanttekeningen bij de gegevens die in deze paragraaf besproken worden, zijn: 1 voor het verbruik van elektriciteit van vervoer zijn geen decentrale gegevens beschikbaar. De elektriciteit die gebruikt wordt voor het laden van elektrische voertuigen en de CO2-uitstoot die hieraan gerelateerd is, worden onderdeel van de uitstoot van de (sub)sectoren waar de elektriciteit via het laadpunt geladen wordt. Bijvoorbeeld: elektrisch railverkeer is onderdeel van de sector gebouwde omgeving.

De CO2- uitstoot van de sector verkeer en vervoer zoals opgenomen in de Regionale Klimaatmonitor is hierdoor lager in dan het daadwerkelijke energieverbruik van deze sector; 2 data over de CO2-uitstoot van de sectoren lucht- en zeevaart is niet meegenomen in de CO2-uitstoot van de sector verkeer en vervoer in de Regionale Klimaatmonitor. Gegevens over het energieverbruik van Schiphol zijn niet meegenomen in de beschrijving van de huidige staat voor het aspect energieverbruik. Hierdoor is de in deze paragraaf benoemde CO2-uitstoot van de sector verkeer en vervoer lager dan de daadwerkelijke CO2-uitstoot van deze sector; 3 er zijn in de Regionale Klimaatmonitor geen gegevens beschikbaar over het gebruik van andere energiedragers dan aardgas en elektriciteit in de sector industrie, zoals cokes. Dit is echter wel relevant voor de CO2-uitstoot van provincie Noord-Holland door de aanwezigheid van Tata Steel. De weergegeven CO2-uitstoot van de sector industrie in deze paragraaf is daardoor lager dan de daadwerkelijke CO2-uitstoot van deze sector; 4 een deel van de elektriciteit en warmte die wordt opgewekt in de sectoren industrie en de sector landbouw wordt doorgeleverd. Dit betekent dat aardgas wordt gebruikt om elektriciteit en warmte mee op te wekken (bijvoorbeeld met WKK-installaties).

Een deel van die opgewekte energie wordt niet intern gebruikt, maar verkocht of geleverd aan derden. Dat deel is dus geen eindverbruik van de sector zelf, maar tussenschakel in de energieketen. Dat deel zou dus niet mee moeten tellen voor het totale aardgasverbruik van deze sectoren. Echter zijn deze gegevens niet decentraal te verkrijgen. Hierdoor valt het aardgasverbruik van gemeenten waarin doorlevering van energie plaatsvindt hoger uit dan het daadwerkelijke verbruik is. De CO2-uitstoot per sector in de provincie Noord-Holland is weergegeven op afbeelding 3.60. De meeste CO2-uitstoot werd in 2023 (het meest recente jaar waarin voor alle sectoren data beschikbaar is in de Regionale Klimaatmonitor) veroorzaakt door de sector gebouwde omgeving (5.834 kton). De subsector woningen was goed voor 2.771,8 kton van de totale uitstoot van de sector gebouwde omgeving. Binnen de subsector commerciële dienstverlening werd het grootste deel van de CO2-uitstoot veroorzaakt door de bedrijfstak informatie en communicatie. 85 | 174 Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 Dit is te verklaren door het elektriciteitsverbruik van de datacenters in Hollands Kroon, Haarlemmermeer en Amsterdam. Een kanttekening bij afbeelding 3.60 is dat de CO2-uitstoot van Tata Steel en Schiphol niet zijn meegenomen in de data uit de Regionale Klimaatmonitor.

De afgebeelde CO2-uitstoot van de sectoren verkeer en vervoer, en industrie, energie, afval en water is daarom lager dan de werkelijke CO2-uitstoot. Afbeelding 3.60 CO2-uitstoot per sector in Noord-Holland (bron: Regionale Klimaatmonitor via Rijksoverheid (z.d.)) Op basis van de data uit de Regionale Klimaatmonitor is nader gekeken naar de CO2-uitstoot gecombineerd met de uitstoot van CO2-equivalenten. Om de indeling naar sectoren gelijk te houden in deze paragraaf, zijn de waarden voor de uitstoot van CO2-equivalenten voor de sectoren ‘landbouw’ en ‘natuur’ bij elkaar opgeteld, net als de waarden voor ‘industrie’ en ‘elektriciteit’. Op gemeentelijk niveau vallen een aantal gemeenten op vanwege hun hoge CO2-uitstoot. De CO2-uitstoot per gemeente was volgens de Regionale Klimaatmonitor in 2023 het hoogst in: - Amsterdam (2.996 kton); - Haarlemmermeer (1.508 kton). Voor de CO2-uitstoot in Haarlemmermeer moet aandachtspunt 2 in gedachten worden gehouden: gegevens over de CO2-uitstoot gerelateerd aan het energieverbruik van de luchtvaart zijn niet meegenomen in de Regionale Klimaatmonitor (afbeelding 3.63). De daadwerkelijke CO2-uitstoot van Haarlemmermeer is daarmee hoger dan de CO2-uitstoot zoals opgehaald uit de Regionale Klimaatmonitor; - Velsen (1.337 kton).

Voor de CO2-uitstoot in Velsen moet aandachtspunt 3 in gedachten worden gehouden: de CO2-uitstoot gerelateerd aan de energiedrager steenkool/cokes is niet meegenomen in de Regionale Klimaatmonitor. Echter gebruikt Tata Steel, wat in Velsen ligt, dit als primaire energiedrager voor het produceren van staal. De daadwerkelijke CO2-uitstoot van Velsen is daarmee een stuk hoger dan de CO2-uitstoot zoals opgehaald uit de Regionale Klimaatmonitor. Overigens geldt, omdat Tata Steel ook in Heemskerk en Beverwijk ligt, dat deze gemeenten ook in het rijtje van gemeenten met het hoogste energieverbruik van Noord-Holland horen. Omdat de Regionale Klimaatmonitor energieverbruik uit cokes en steenkool niet meeneemt in de gegevens, komen Heemskerk en Beverwijk echter niet naar voren als zodoende uit de beschikbare data; - Hollands Kroon (1.034 kton). Hieronder volgt een beschrijving van de CO2-uitstoot van elk van deze 4 meest CO2-uitstotende gemeenten in Noord-Holland. In Amsterdam was de CO2-uitstoot in 2023 (het meest recente jaar waarin data voor de CO2-uitstoot van zoveel mogelijk sectoren beschikbaar is in de Regionale Klimaatmonitor) het hoogst in de sector gebouwde omgeving (1.806,5 kton). De subsectoren woningen en commerciële dienstverlening hadden hierin een groot aandeel (respectievelijk 753,0 kton en 740,4 kton).

Binnen de commerciële dienstverlening was de CO2- uitstoot door de bedrijfstak informatie/communicatie (onder andere datacenters) het grootst. De datacenters bevinden zich in Amsterdam in het Westhavengebied, in Zuidoost en bij Science Park.

Afbeelding 3.61 CO2-uitstoot per sector in de gemeente Amsterdam (bron: Regionale Klimaatmonitor via Rijksoverheid, z.d.) In Haarlemmermeer was | de CO2-uitstoot in 2023 (het meest recente jaar waarin data voor het energieverbruik van elke sector beschikbaar is | in de Regionale Klimaatmonitor | ) het hoogst in de sectoren gebouwde omgeving ( | 746,3 kton) en verkeer en vervoer ( | 609,7 kton | ) (zie afbeelding 3.62). Hierin is de CO2- uitstoot veroorzaakt door het energieverbruik door Schiphol niet meegenomen. Binnen de sector gebouwde omgeving is de CO2-uitstoot van de subsector commerciële dienstverlening het hoogst. Deze CO2-uitstoot wordt met name veroorzaakt door de bedrijfstak informatie en communicatie (datacenters). Binnen de sector verkeer en vervoer is | de CO2-uitsoot van de subsector wegverkeer het hoogst. Deze CO2-uitstoot komt met name voort uit het wegverkeer van en naar Schiphol. Afbeelding 3.62 CO2-uitstoot per sector in de gemeente Haarlemmermeer (bron: Regionale Klimaatmonitor via Rijksoverheid, z.d.) In Velsen was de CO2-uitstoot in 2023 (het meest recente jaar waarin data v | oor de CO2-uitstoot van elke sector beschikbaar is | in de Regionale Klimaatmonitor | ) het hoogst in de sector industrie, energie, afval en water (1.116,4 kton) (zie afbeelding | 3.63).

In deze cijfers is de uitstoot van een papierfabriek en een rioolwaterzuiveringsinstallatie meegenomen. De | uitstoot van CO2 zou hoger uitvallen voor deze gemeente wanneer de CO2-uitstoot die veroorzaakt wordt door het gebruik van de energiedrager steenkool/cokes | ook wordt meegenomen in de Regionale Klimaatmonitor. | Ook zou de uitstoot van CO2 hoger zijn als data over de CO2-uitstoot uit de bedrijfstak industrie (SBI C | ; vervaardiging van metalen in primaire vorm) zou worden meegenomen. Hier is momenteel geen data voor beschikbaar in de Regionale Klimaatmonitor (zie afbeelding 3.64). In de Emissieregistratie van de Rijksoverheid is deze wél beschikbaar. Uit de Emmisseregistratie blijkt dat Tata Steel in 2022 5.800 kton CO | 2 uitstootte. De Nuon centrales (die Tata Steel van energie voorzien) stootten in 2022 tezamen nog eens 5.400 kton CO | 2 uit. Hiermee komt de totale CO2- uitstoot van Velsen op een veel hogere waarde uit. 86 | 174 | Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 87 | 174 Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 Sterker nog, de CO2-uitstoot van Tata Steel en haar energievoorziener samen (11.200 kton) zijn bijna even veel als de totale CO2-uitstoot van Noord-Holland (12.950 kton). Met andere woorden: de uitstoot van Tata Steel is 46 % van de totale uitstoot van Noord-Holland.

Afbeelding 3.63 CO2-uitstoot per sector in de gemeente Velsen (bron: Regionale Klimaatmonitor via Rijksoverheid, z.d.) Afbeelding 3.64 CO2-uitstoot uit de sector industrie, energie, afval en water per bedrijfstak voor gemeente Velsen (bron: Regionale Klimaatmonitor via Rijksoverheid, z.d.) In Hollands Kroon was de CO2-uitstoot in 2022 (het meest recente jaar waarin data voor de CO2-uitstoot van elke sector beschikbaar is in de Regionale Klimaatmonitor) het hoogst in de sector gebouwde omgeving (409,8 kton). Ook de sector landbouw was een belangrijke bron van CO2: 376,6 kton (zie afbeelding 3.65). De CO2-uitstoot van de sector gebouwde omgeving wordt met name veroorzaakt door de CO2-uitstoot die gerelateerd is aan het elektriciteitsverbruik van de subsector commerciële dienstverlening, te verklaren door de aanwezige datacenters in deze gemeente.

88 | 174 Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 Afbeelding 3.65 CO2-uitstoot per sector in de gemeente Hollands Kroon (bron: Regionale Klimaatmonitor via Rijksoverheid, z.d.) Uitstoot CO2-equivalenten De opwarmende impact (‘Global Warming Potential’, GWP) van overige broeikasgassen (andersoortige broeikasgassen dan CO2) kan vergeleken worden met die van CO2 door ze om te rekenen naar de equivalente hoeveelheid CO2. Dit ‘gelijktrekken’ wordt gedaan omdat bijvoorbeeld de massa van 1 molecuul methaan 28 keer hoger is dan de massa van een molecuul CO2. Één ton methaan komt dan ook overeen met 28 ton ‘CO2-equivalenten’. Voor N2O is deze factor 265 CO2-equivalenten (Vlaamse Milieumaatschappij, z.d.). In de provincie Noord-Holland was de emissie van CO2-equivalenten in 2023 1.912 kton (provincie Noord- Holland, 2025f). Voor deze waarde gelden dezelfde 4 aandachtspunten als voor de uitstoot van CO2. De voornaamste bron van overige broeikasgassen in Noord-Holland in 2023 was de sector landbouw en landgebruik (1.050 kton CO2-equivalenten), gevolgd door de sector industrie (490 kton CO2-equivalenten). Met andere woorden: de sector landbouw en landgebruik is verantwoordelijk voor 55 % van de totale uitstoot van CO2-equivalenten in provincie Noord-Holland. In deze cijfers is de uitstoot van CO2- equivalenten uit de luchtvaart, zeevaart en Tata Steel niet meegenomen.

De daadwerkelijke uitstoot van CO2-equivalenten in Noord-Holland is hoger. Beoordeling Bij het geven van de beoordeling voor het aspect uitstoot broeikasgassen moeten een aantal aandachtspunten in gedachten worden gehouden: - de beoordeling van het aspect uitstoot broeikasgassen is gebaseerd op data uit de Regionale Klimaatmonitor en de Brede Basismonitor. In deze bronnen is de uitstoot van broeikasgassen ten gevolge van Schiphol echter niet meegenomen. Wanneer Schiphol wél wordt meegenomen in de uitstoot van broeikasgassen van Noord-Holland in geheel en van de gemeente Haarlemmermeer, is de uitstoot hoger en de beoordeling negatiever; - de elektriciteit die gebruikt wordt voor het laden van elektrische voertuigen is in de Regionale Klimaatmonitor onderdeel van het verbruik van de (sub)sectoren waar de elektriciteit via het laadpunt geladen wordt. Hierdoor valt de uitstoot van broeikasgassen van de sector verkeer en vervoer lager uit dan deze in werkelijkheid is. De beoordeling van het aspect uitstoot broeikasgassen is ‘slecht’. Uit de beschikbare data komen enkele knelpunten naar voren, zoals een hoge uitstoot van broeikasgassen in de gemeenten Hollands Kroon (landbouw en datacenters), Haarlemmermeer (datacenters en verkeer van en naar Schiphol), Velsen (industrie) en Amsterdam (woningen en datacenters).

Echter kan, op basis van de aandachtspunten, gesteld worden dat de daadwerkelijke CO2-uitstoot van provincie Noord-Holland hoger ligt.

3.1.9 | Mobiliteit Tabel 3.25 Beoordeling huidige situatie voor het thema mobiliteit Thema | Beoordelingsaspect | Beoordeling huidige situatie mobiliteit | bereikbaarheid langzaam verkeer en OV | overwegend goed mobiliteit | bereikbaarheid gemotoriseerd verkeer | redelijk mobiliteit | verkeersveiligheid | redelijk Bereikbaarheid langzaam verkeer en OV Om de bereikbaarheid van het OV te beschrijven is gekozen voor een concrete, data-gedreven aanpak. De indicator: ‘gemiddelde afstand tot een halte’ geeft een goede indicatie van de bereikbaarheid van het OV binnen de provincie en ten opzichte van het landelijk gemiddelde. In de praktijk is de bereikbaarheid van het OV naast halteafstand ook afhankelijk van frequentie, betrouwbaarheid en snelheid (trein tegenover buurtbus). Voor langzaam verkeer zijn ritten tot 7,5 kilometer meegenomen om de bereikbaarheid te beoordelen. Ook tussen 7,5 kilometer en 15 kilometer kan de fiets een aantrekkelijk alternatief voor de auto zijn. Data voor langzaam verkeer tussen 7,5 kilometer en 15 kilometer is daarom ook belangrijk. De data voor langzaam verkeer tussen de 7,5 kilometer en 15 kilometer tonen een identieke trend als data voor langzaam verkeer tot 7,5 kilometer met iets lagere percentages.

De beoordeling van de bereikbaarheid langzaam verkeer tot 7,5 kilometer geeft daarmee een realistisch beeld van de bereikbaarheid v | oor langzaam verkeer. Bereikbaarheid OV De gemiddelde afstand tot het OV is gedefinieerd als de afstand tot trein, tram, bus, metro of | veerboot via het fietsnetwerk (provincie Noord-Holland, z.d.m.). Landelijk bedraagt deze gemiddelde afstand 0,4 kilometer (provincie Noord-Holland, z.d.m.). Hierbij is gekeken naar de meest actuele data van 1 januari 2023. De provincie Noord-Holland scoort hier iets beter op, met een provinciaal gemiddelde van 0,3 kilometer. Een kanttekening hierbij is dat er door de provincie grote verschillen zitten in deze afstand | . Rondom de grotere steden en gemeentes (Amsterdam, Alkmaar, Hoorn, Haarlem, Purmerend) is te zien dat de gemiddelde afstand tot openbaar vervoer 0,3 en voor Diemen zelfs 0,2 | kilometer bedraagt. Voor de gemeentes in de Kop van Noord-Holland is dit beeld anders. Gemeenten als Hollands Kroon en Koggenland hebben een gemiddelde afstand van respectievelijk 0,6 en 0,9 kilometer. Ook de omliggende gemeentes zitten met 0,4 of 0,5 kilometer op of net bove | n het landelijk gemiddelde. De data laat zien dat het openbaar vervoer op Texel een aandachtspunt is. Met een gemiddelde afstand tot een OV-halte van 2,3 kilometer scoort deze gemeente ver onder het provinciaal gemiddelde.

Deze beoordeling ligt echter genuanceerder. Op Texel rijdt de Texelhopper, een busdienst met reserveringssysteem en ongeveer 200 virtuele haltes. Deze service is niet meegenomen in de data, maar heeft een hoge dekkingsgraad op het eiland. De afstand tot OV-haltes is daarmee in de praktijk lager op Texel | (Texelhopper, z.d.). Afbeelding 3.66 visualiseert op gemeenteniveau de afstand tot OV-haltes. 89 | 174 | Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 Afbeelding 3.66 Afstand tot OV op gemeenteniveau (Provincie Noord-Holland, z.d.m.) Bereikbaarheid langzaam verkeer In 2023 werd in de provincie Noord-Holland 69 % van alle ritten tot 7,5 kilometer te voet of te fiets afgelegd. Covid-19 buiten beschouwing gelaten neemt dit aandeel langzaam toe (2018 en 2019 maakte slechts 66 | % gebruik van langzaam verkeer). In vergelijking met het landelijk gemiddelde | scoort de provincie Noord- Holland bovengemiddeld (Nederlands gemiddelde: 64 %) (provincie Noord-Holland, z.d.n.). Dit geldt voor 2023, maar ook in de voorafgaande jaren scoort provincie Noord | -Holland consequent beter dan het landelijk gemiddelde. De 69 % bewegingen met langzaam verkeer | is onderverdeeld in 38 % van de ritten met de fiets en 30 % van de ritten te voet (afrondingsverschillen verklaren dat dit | niet exact optelt).

Het fietsklimaat, wat wil zeggen de totaalscore van de ervaring van fietsers, inrichting fietsnetwerk, omrijdfactor, voorrangssituaties, wordt | net als het landelijk gemiddelde | beoordeeld met een score 3 uit 5 (provincie Noord-Holland, z.d.n.). Gemiddeld gezien wordt er in de provincie Noord-Holland meer gebruik gemaakt van actieve mobiliteit en scoort daarmee overwegend goed voor de huidige situatie. Beoordeling Ondanks dat enkele gemeenten in het noorden van de provincie minder goed bereikbaar zijn, is de bereikbaarheid van het OV over de gehele provincie overwegend goed | . Daarbij is het van belang te benadrukken dat deze kwaliteit niet gelijkmatig verdeeld is. Ook wordt de bereikbaarheid op Texel onderschat door de aanwezigheid van een buurthopper | , welke niet in de data is opgenomen | . Voor het aspect bereikbaarheid langzaam verkeer | is de conclusie dat de inwoners van Noord-Holland op kortere afstand bovengemiddeld vaak fietsen en lopen. Het fietsklimaat in de provincie scoort gemiddeld. Beide aspecten meegenomen is de bereikbaarheid OV en langzaam verkeer in | de provincie Noord-Holland beoordeeld als ‘overwegend goed’. Bereikbaarheid gemotoriseerd verkeer De bereikbaarheid van gemotoriseerd verkeer wordt beoordeeld aan de hand van reistijdverhoudingen.

Om dit aspect te beoordelen wordt de brede basismonitor van Noord | -Holland geraadpleegd (provincie Noord- Holland, z.d.p.). 90 | 174 | Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 91 | 174 Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 Aan de hand van reistijdverhoudingen op de provinciale wegen in de provincie wordt dit aspect beoordeeld. Het provinciale wegennet in de provincie Noord-Holland is weergegeven in afbeelding 3.67. De grijs gearceerde lijnen geven het rijkswegennet weer, welke voor deze analyse buiten beschouwing zijn gelaten. Elke provinciale weg is met een andere kleur weergegeven in de afbeelding. Afbeelding 3.67 Provinciale wegen in provincie Noord-Holland (Provincie Noord-Holland, 2024e) Wegen worden als ‘goed’ beoordeeld wanneer de reistijd in de spits minder dan 1,5 keer zo lang is als buiten de spits. Een verhouding tussen 1,5 en 2 geldt als ‘matig’, en boven de 2 als ‘slecht’. De laatste jaren laten een negatieve trend zien in de bereikbaarheid. In 2024 werd 90,6 % van de provinciale wegen beoordeeld als goed, 7,5 % als matig en 1,9 % als slecht. In 2023 was het percentage wegen met de beoordeling slecht namelijk 0,4 % en in 2022 zelfs 0,2 %. Ook het percentage wegen met score matig nam toe (2023: 6,2 %, 2022: 3,8 %).

De verwachting is dat in de praktijk de bereikbaarheid nog lager ligt, omdat de gemeente Amsterdam niet is meegenomen in deze data, maar wel behoort tot hoog-stedelijk gebied met veel vertragingen in de spits. Dit is een belangrijke kanttekening bij de interpretatie van de cijfers en de beoordeling van het aspect bereikbaarheid van de provincie. De stroomwegen in Amsterdam en de ring Amsterdam kennen een drukke spits. Ook voor andere stedelijke gebieden als Haarlem en Alkmaar is een matige bereikbaarheid in en rond de stad te verwachten. Door deze nuance mee te nemen wordt geconcludeerd dat op basis van alleen de provinciale wegen, de verkeersdrukte in de hele gehele provincie wordt onderschat. Tussen de regio’s zijn de verschillen ook zichtbaar. In het noordelijk deel van de provincie (Kop van Noord Holland en Westfriesland) is de bereikbaarheid met de auto aanzienlijk beter dan in de meer stedelijke gebieden.

92 | 174 Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 Hier is te zien dat bijna alle tot alle wegvakken (98,9 % voor de Kop van Noord-Holland en 100 % voor Westfriesland) een score ‘goed’ krijgen voor doorstroming (provincie Noord-Holland, z.d.p). In Alkmaar en de Zaanstreek, Twee stedelijke gebieden, ligt de bereikbaarheidsscore lager (86,1 % en 77,6 % provinciale wegen scoren ‘goed’ volgens de cijfers van 2024). Deze bevinding is weergegeven in afbeelding 3.68. Afbeelding 3.68 Aandeel provinciale wegvakken met een goede reistijdverhouding (Provincie Noord-Holland, z.d.p) Ingezoomd op wegniveau zijn dezelfde patronen te zien, zoals te zien in de beoordeling van de doorstroming wegverkeer uit het iNHi in afbeelding 3.69. Wegen rondom de steden (N247 vanuit Amsterdam Noord, N242 bij Alkmaar, N203 bij Krommenie-Assendelft) hebben een slechtere doorstroming dan de wegen in de noordelijke regio’s. Ook laat de investeringsstrategie voor Noord-Hollandse infrastructuur zien dat 5 van de 12 wegen met de grootste vertragingsfactor in Zaanstreek-Waterland liggen. Dit komt overeen met het lage percentage goede reistijdverhouding in deze regio (provincie Noord-Holland, 2024e, provincie Noord-Holland, z.d.p).

Afbeelding 3.69 Doorstroming wegverkeer, aandachtspunten (provincie Noord-Holland 2024e) Beoordeling Het merendeel van de provinciale wegen is goed bereikbaar met reistijdverhoudingen onder de 1,5. Door de mindere bereikbaarheidsscore voor Alkmaar en Zaanstreek en de nuance dat stedelijke kernen en ring Amsterdam veel vertraging kennen, wordt de bereikbaarheid van de provincie als redelijk worden beschouwd. Dit beeld past bij een beoordeling ‘redelijk’, waarbij in de provincie, met name rondom de steden, een aantal knelpunten optreden. Verkeersveiligheid Voor verkeersveiligheid worden normaliter 3 type ongevallen onderscheden: dodelijke afloop, ongeval met letsel of louter materiele schade. Voor deze beoordeling worden alleen de eerste 2 categorieën beschouwd. De provincie Noord-Holland heeft een dashboard opgesteld waarbij zowel het aantal dodelijke als het aantal ongevallen met letsel op alle wegen in de provincie worden gepresenteerd (provincie Noord-Holland, z.d.q). Om de vergelijking te maken met het landelijk gemiddelde zijn deze cijfers omgerekend naar | dodelijke slachtoffers per 100.000 inwoners, wat is weergegeven in tabel 3.26. De data voor het aantal inwoners is afkomstig van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS, 2025a). | Het aantal dodelijke slachtoffers en slachtoffers met letsel bedroeg voor de provincie | 5.100 slachtoffers.

Het Bestand | Geregistreerde Ongevallen in Nederland (BRON) wijst uit dat dit ten gevolge is van | 4.600 ongevallen. Per 100.000 inwoners komt dit uit op 155 ongevallen met ten minste letsel. | Het landelijk gemiddelde ligt met 141 | ongevallen met ten minste letsel per 100.000 inwoners lager dan | de waarde voor de provincie Noord-Holland. 93 | 174 | Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 Tabel 3.26 Aantal dodelijke slachtoffers per 100.000 inwoners provincie Noord-Holland en Nederland Provincie | Provincie | Provincie Noord- | Nederland | Nederland | Nederland Noord- | Noord- | Holland Holland | Holland Jaar | Dodelijke | Aantal | Dodelijke | Dodelijke | Aantal | Dodelijke slachtoffers | inwoners | slachtoffers per | slachtoffers | inwoners | slachtoffers per 100.000 inwoners | 100.000 inwoners 2021 | 88 | 2.888.486 | 3,05 | 582 | 17.475.415 | 3,33 2022 | 92 | 2.909.827 | 3,16 | 745 | 17.590.672 | 4,24 2023 | 87 | 2.952.622 | 2,95 | 684 | 17.811.291 | 3,84 2024 | 80 | 2.976.487 | 2,69 | 675 | 17.942.942 | 3,76 De tabel laat zien dat het aantal dodelijke verkeersslachtoffers in de provincie Noord-Holland onder het landelijk gemiddelde ligt. Noemenswaardig is dat vooral fietsers slachtoffer zijn van verkeersongevallen. In 2024 was voor bijna de helft van de slachtoffers (44 %) de modaliteit een fiets of e-bike.

Sinds 2019 is het aantal slachtoffers op de fiets ook fors gestegen van 1.600 naar 2.267 individuen. De fietsveiligheid gaat daarmee achteruit. Kijkend naar het aantal dodelijke slachtoffers scoort de provincie Noord-Holland bovengemiddeld, maar het totaal aantal ongevallen met ten minste letsel is per 100.000 inwoners hoger ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Ondanks dat het aantal verkeersslachtoffers onder het landelijk gemiddelde ligt, wijken de jaarcijfers steeds verder af van de landelijke ambitie om het aantal verkeersslachtoffers te halveren in 2030 en te reduceren naar 0 in het jaar 2050 (Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, 2018). Beoordeling Het toenemend aantal slachtoffers | tegen een ambitie voor 0 verkeersslachtoffers in 2050 | wijst uit dat er op het gebied van verkeersveiligheid | nog knel- en verbeterpunten zijn. Het aspect verkeersveiligheid scoort daarmee ‘redelijk’. 3.1.10 | Ruimtelijke kwaliteit Tabel 3.27 Beoordeling huidige situatie voor het thema ruimtelijke kwaliteit Thema | Beoordelingsaspect | Beoordeling huidige situatie ruimtelijke kwaliteit | cultuurhistorie | redelijk ruimtelijke kwaliteit | landschap | matig ruimtelijke kwaliteit | archeologie | redelijk Cultuurhistorie Cultuurhistorie is overal in de provincie Noord-Holland aanwezig: in dorpen, steden en het landelijk gebied.

Het zegt iets over de ontstaansgeschiedenis van de provincie Noord-Holland en weerspiegelt de identiteit van de provincie. Veel erfgoed is nationaal of regionaal beschermd. Het beoordelingsaspect cultuurhistorie wordt beoordeeld aan de hand van de indicatoren beschermde en erkende gebieden en objecten. Beschermd landschap, provinciaal- en rijksbeschermde stads- en dorpsgezichten, provinciale en rijksmonumenten, en UNESCO Werelderfgoed. De bronnen voor dit beoordelingsaspect zijn de kaartenatlas van de provincie Noord-Holland en de erfgoedmonitor van de RCE. 94 | 174 | Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 95 | 174 Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 Deze bronnen zijn aangereikt door de provincie Noord-Holland en indien relevant aangevuld met een andere bron om tot een beschrijving van de huidige situatie te kunnen komen. De erfgoedmonitor van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed brengt het rijksbeschermde gebouwde erfgoed in beeld. De monitor toont onder andere de hoeveelheid beschermde stads- en dorpsgezichten en rijksmonumenten. Ook brengt de erfgoedmonitor het UNESCO Werelderfgoed in kaart. De kaartenatlas van de provincie Noord-Holland brengt de provinciale monumenten in kaart.

Beschermd landschap Het Beschermd landschap (voorheen ‘Bijzonder Provinciaal Landschap (BPL)’) is een beschermingsregime binnen de Omgevingsverordening NH2022 en is bedoeld om de meest waardevolle landschappen in Noord- Holland te beschermen. De provincie Noord-Holland heeft 32 gebieden aangewezen als ‘Beschermd landschap’, deze zijn weergegeven in afbeelding 3.70. Per landschap is aangegeven welke ecologische, landschappelijke, cultuurhistorische of aardkundige waarden aanwezig zijn. Dit worden de ‘kernkwaliteiten’ van het landschap genoemd. De kernkwaliteiten van het Beschermd landschap zijn beschreven in Bijlage 7 ‘Kernkwaliteiten Beschermd landschap provincie Noord-Holland’ in Omgevingsverordening NH2022. In artikel 6.59 van de Omgevingsverordening NH2022 is de bescherming van het Beschermd landschap vastgelegd. Ruimtelijke ontwikkelingen zijn binnen het Beschermd landschap toegestaan, mits deze de kernkwaliteiten niet aantasten. In artikel 6.59 lid 3 zijn hierop enkele uitzonderingen opgenomen: bepaalde ontwikkelingen zijn toegestaan, ook wanneer deze kunnen leiden tot aantasting van de kernkwaliteiten.

Daarnaast bepaalt artikel 6.59 lid 4 dat ontwikkelingen die mogelijk leiden tot aantasting van de kernkwaliteiten kunnen worden toegestaan indien: - er sprake is van groot openbaar belang; - er geen reële alternatieven zijn; en - de aantasting zoveel mogelijk wordt beperkt en de overblijvende aantasting wordt gecompenseerd. 96 | 174 Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 Afbeelding 3.70 Beschermd Landschap (voorheen BPL) provincie Noord-Holland Provincie Noord-Holland kent redelijk wat gebieden die beschermd zijn vanwege hun ecologische, landschappelijke, cultuurhistorische of aardkundige waarden. De kwaliteit van deze gebieden staat echter onder druk door met name nieuwe stedelijke ontwikkelingen en energie infrastructuur. Beschermde stads- en dorpsgezichten De provincie Noord-Holland telt 51 rijks beschermde stads- en dorpsgezichten en 1 provinciaal beschermd dorpsgezicht (zie afbeelding 3.71). Deze beschermde stads- en dorpsgezichten zijn sinds hun bescherming veelal verandert door noodzakelijke ontwikkelingen. Daarmee is de staat redelijk, verspreid zijn er enkele knelpunten.

97 | 174 Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 Afbeelding 3.71 Aantal stads- en dorpsgezichten per gemeente provincie Noord-Holland. (Erfgoedmonitor RCE) Provinciale monumenten en Rijksmonumenten De provincie Noord-Holland telt 13.983 rijksmonumenten en 519 provinciale monumenten. De erfgoedmonitor stelt dat over het algemeen de fysieke staat van de rijksmonumenten (niet woonhuizen) in de provincie Noord-Holland met een marge van 1 tot 2 % positieve zin afwijkt ten opzichte van het percentage van de fysieke staat van rijksmonumenten in Nederland. In afbeelding 3.72 en afbeelding 3.73 is te zien dat de fysieke staat van rijksmonumenten (niet woonhuizen) in Nederland grotendeels goed is in de afgelopen 4 jaar. De erfgoedmonitor stelt dat over het algemeen de fysieke staat van de rijksmonumenten (zijnde woonhuizen) in de provincie Noord-Holland met een marge van 1 tot 7 % in positieve zin afwijkt ten opzichte van het percentage in Nederland. In afbeelding 3.74 en afbeelding 3.75 is te zien dat in 48 % van de gevallen de fysieke staat van rijksmonumentale woonhuizen in goede staat is in Nederland, ten opzichte van 56 % in de provincie Noord- Holland. 40 % procent van de rijksmonumentale woonhuizen is in redelijk goede staat in Nederland, ten opzichte van 33 % in de provincie Noord-Holland. De staat van de provinciale monumenten is bij de erfgoedmonitor onbekend.

Over het algemeen is de status van de rijksmonumenten overwegend goed. Lokaal zijn er wat knelpunten vanwege de geconstateerde percentages afwijking ten opzichte van het nationale beeld. De status van provinciale monumenten kan op basis van de beschikbare bronnen niet goed inzichtelijk gemaakt worden.

98 | 174 Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 Afbeelding 3.72 Fysieke staat rijksmonumenten (niet woonhuizen) Noord Holland ten opzichte van Nederland (Erfgoedmonitor RCE) Afbeelding 3.73 Fysieke staat rijksmonumenten (niet woonhuizen) Nederland 2020-2024 (Erfgoedmonitor RCE) Afbeelding 3.74 Fysieke staat rijksmonumenten (zijnde woonhuizen). Erfgoedmonitor RCE

99 | 174 Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 Afbeelding 3.75 Fysieke staat rijksmonumenten (zijnde woonhuizen) Nederland 2020 (Erfgoedmonitor RCE) Afbeelding 3.76 Aantal rijksmonumenten per gemeente provincie Noord-Holland

Afbeelding 3.77 Provinciale monumenten (aangegeven in het paars) (Kaartenatlas Noord-Holland) UNESCO Werelderfgoed De provincie Noord-Holland telt 4 UNESCO Werelderfgoed sites, te weten de Grachtengordel Amsterdam, Droogmakerij de Beemster, de Hollandse Waterlinies en de Waddenzee. De erfgoedmonitor geeft de mate van openheid weer voor Droogmakerij de Beemster en de Stelling van Amsterdam (het Noord-Hollandse gedeelte van de Hollandse Waterlinies). Van de Grachtengordel Amsterdam en de Waddenzee zijn dergelijke kaarten niet beschikbaar. De erfgoedmonitor geeft inzicht in de ontwikkeling van de mate van openheid (één van de kernkwaliteiten van werelderfgoed de Beemster) van Droogmakerij de Beemster tussen 2013 en 2023 (zie afbeelding 3.78). Het Werelderfgoed bestaat uit 80 grids. De erfgoedmonitor is opgezet in 2013. De mate van openheid die aanwezig was in 2013 geldt als uitgangspunt (waaraan de startwaarde 100 % is toegekend) voor daaropvolgende jaren. Ten opzichte van 2013 is op 6 grids | de openheid enigszins verbeterd (0,5 % tot 1,5 %). Op 3 grids is er sprake van meer dan 1,5 % verbetering van openheid ten opzichte van 2013. Op 60 grids is er sprake van een marge van 0,5 % verslechtering van openheid tot 0,5 % verbetering van openheid.

Op 8 grids is er sprake van achteruitgang van op | enheid variërend van 0,5 % tot 1,5 %, en op 3 grids is er sprake van een achteruitgang van openheid van meer dan 1,5 % ten opzichte van 2013. Met deze informatie kan gesteld worden dat er in zekere mate sprak | e is van een tendens waarbij de mate van openheid van Droogmakerij de Beemster enigszins afneemt. 100 | 174 | Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 101 | 174 Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 Afbeelding 3.78 Mate van openheid Droogmakerij de Beemster 2023 ten opzichte van 2013 (Erfgoedmonitor RCE) De erfgoedmonitor geeft inzicht in de ontwikkeling van de mate van openheid (één van de kernkwaliteiten van werelderfgoed Hollandse Waterlinies) van de Stelling van Amsterdam tussen 2013 en 2023 (zie afbeelding 3.79). Aan 2013 is een startwaarde van 100 % toegekend. Ten opzichte van 2013 is op 9 locaties de openheid enigszins verbeterd (meer dan 0,5 %). Op 21 locaties is er sprake van een marge van 0,5 % verslechtering van openheid tot 0,5 % verbetering van openheid. Op de overige 12 locaties is sprake van achteruitgang van openheid van meer dan 0,5 %. Met deze informatie kan gesteld worden dat er in zekere mate sprake is van een tendens waarbij de mate van openheid van de Stelling van Amsterdam enigszins afneemt.

Vanwege de ruimteclaims door onder andere de energietransitie op gebieden die binnen de begrenzing of bufferzone van UNESCO Werelderfgoed vallen bestaat er druk op het Werelderfgoed. Op basis van deze (groeiende) druk is er sprake van knelpunten op een aantal locaties in de provincie met enige impact.

102 | 174 Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 Afbeelding 3.79 Mate van openheid Stelling van Amsterdam 2023 ten opzichte van 2013 (Erfgoedmonitor RCE) Beoordeling De beoordeling van de huidige staat van het aspect cultuurhistorie is ‘redelijk’. De status van de beschermde stads- en dorpsgezichten is redelijk, verspreid zijn er enkele knelpunten omdat deze gezichten mee veranderen met de tijd. De status van rijksmonumenten en provinciale monumenten is overwegend goed, lokaal zijn er wat knelpunten vanwege het geconstateerde percentage afwijking ten opzichte van het nationale beeld. Vanwege de groeiende druk van ruimteclaims op Beschermd landschap en op UNESCO Werelderfgoed is er sprake van redelijk wat knelpunten die op een aantal locaties in de provincie optreden en enige impact hebben, daarmee is de huidige staat redelijk. De beoordelingscriteria Beschermd Landschap en UNESCO Werelderfgoed staan meer onder druk dan de andere criteria, omdat deze meer geraakt worden door de grote ruimtelijk opgaven. Daarom wegen deze criteria zwaarder binnen het aspect cultuurhistorie. Landschap Landschap is het waarneembare deel van de aarde, dat wordt bepaald door de onderlinge samenhang en wederzijdse beïnvloeding van de factoren bodem, reliëf, water, klimaat, flora en fauna, alsmede het menselijk handelen.

Het aspect landschap wordt beoordeeld aan de hand van de indicator landschappelijke waarden: gebruikswaarden en belevingswaarden. De indicatoren zijn door de provincie Noord-Holland aangeleverd, evenals de bronnen. De bronnen voor het aspect landschap zijn de kaartenatlas Noord-Holland, Leidraad Landschap en cultuurhistorie 2018 en beschrijvingen van de Beschermde landschappen. De Monitor Landschap 2023 geeft de mate van openheid weer van de provincie Noord-Holland. De kaart geeft weer hoeveel hectare je kunt overzien vanuit een bepaalde plek. Deze kaart geeft daarmee een goede weergave van de aanwezige belevingswaarden in de provincie Noord-Holland in 2022 (zie afbeelding 3.80 en afbeelding 3.81). Wanneer de kaartlagen uit 2017 en 2022 met elkaar worden vergeleken valt het direct op dat er in 2022 ten opzichte van 2017 sprake is van afname van het aantal hectaren dat te overzien is, hiermee zijn er redelijk wat knelpunten.

103 | 174 Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 Afbeelding 3.80 Openheidsweergave aantal hectaren 2022 (Monitor landschap 2023)

104 | 174 Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 Afbeelding 3.81 Openheidsweergave aantal hectaren 2017 (Monitor landschap 2023) Beoordeling Het aspect landschap wordt als ‘matig’ beoordeeld. Er is sprake van afname van de belevingswaarden aan de hand van de monitor landschap. Er zijn redelijk wat knelpunten op redelijk veel locaties met redelijk veel impact. Archeologie Het aspect archeologie wordt beoordeeld aan de hand van de indicatoren archeologische monumenten en archeologische (verwachtings-)waarden zoals opgenomen in gemeentelijke omgevingsbeleidskaarten. De bronnen voor het aspect archeologie zijn de Kaartenatlas Noord- Holland en de beschrijving archeologisch belang. Deze bronnen zijn aangereikt door de provincie Noord-Holland en indien relevant aangevuld om tot een beschrijving van de huidige situatie te kunnen komen. De erfgoedmonitor brengt onder andere de hoeveelheid (archeologische) rijks- en provinciale monumenten en archeologische waardevolle terreinen met hun functies en spreiding over de provincie Noord-Holland in beeld. Ook is de staat van onderhoud van (archeologische) monumenten in de provincie Noord-Holland gemonitord.

105 | 174 Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 De provincie Noord Holland telt 70 archeologische rijksmonumenten (zie afbeelding 3.82) en 7 provinciale archeologische monumenten. Deze rijksmonumenten en provinciale monumenten zijn van regionaal en nationaal belang en worden door de desbetreffende gemeente en/of het rijk beschermd. De meeste archeologische monumenten in de provincie Noord-Holland betreffen nederzettingen. Ook telt de provincie Noord-Holland 10 archeologische gebieden met een bovengemeentelijk belang (zie afbeelding 3.85) waar de provincie de gemeenten ‘informeert en inspireert’ inzake archeologische fenomenen en structuren, met als doel die op een zo goed mogelijke wijze in het gemeentelijk omgevingsbeleid te verankeren. De archeologische monumenten en waardevolle (vindplaatsen) bevinden zich na vele decennia, soms zelfs eeuwen, logischerwijs niet meer in hun originele staat. Voor dit aspect zijn de archeologische monumenten en archeologische waarden slechts beperkt aangetast. Afbeelding 3.82 Aantal archeologische rijksmonumenten provincie Noord-Holland. Erfgoedmonitor (RCE)

106 | 174 Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 Afbeelding 3.83 Aantal terreinen met archeologische waarden. Erfgoedmonitor (RCE) Afbeelding 3.84 Archeologische gebieden van belang provincie Noord-Holland (Bijlage: Beschrijving archeologisch belang 10 gebieden | Provincie Noord-Holland)

107 | 174 Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 Beoordeling De huidige situatie ten aanzien van het criterium archeologische monumenten en archeologische waarden is beoordeeld als ‘redelijk’. Verspreid zijn er enkele knelpunten op een aantal locaties met redelijk wat impact. 3.2 Samenvatting huidige staat In onderstaande tabel is het beoordelingskader weergegeven met daarbij de samenvatting van de beoordeling van de huidige staat. Tabel 3.28 Beoordelingskader met beoordeling van de huidige staat Hoofdthema Thema Beoordelingsaspect Beoordeling huidige staat ondergrond, water en bodem klimaatverandering wateroverlast slecht ondergrond, water en bodem klimaatverandering waterveiligheid redelijk ondergrond, water en bodem klimaatverandering verdroging matig ondergrond, water en bodem klimaatverandering verzilting matig ondergrond, water en bodem bodem en water chemische en biologische bodemkwaliteit matig ondergrond, water en bodem bodem en water bodemdaling slecht ondergrond, water en bodem bodem en water beschikbaarheid van water redelijk ondergrond, water en bodem bodem en water oppervlaktewater slecht gezonde leefomgeving en veiligheid gezonde leefomgeving luchtkwaliteit matig gezonde leefomgeving en veiligheid gezonde leefomgeving geluid slecht gezonde leefomgeving en veiligheid gezonde leefomgeving geur redelijk gezonde leefomgeving en veiligheid gezonde

leefomgeving hittestress matig gezonde leefomgeving en veiligheid gezonde leefomgeving lichthinder slecht gezonde leefomgeving en veiligheid gezonde leefomgeving omgevingsveiligheid matig gezonde leefomgeving en veiligheid welzijn en leefbaarheid verbondenheid redelijk gezonde leefomgeving en veiligheid welzijn en leefbaarheid sociale veiligheid redelijk gezonde leefomgeving en veiligheid welzijn en leefbaarheid gezond gedrag redelijk ruimtegebruik natuur en biodiversiteit VHR-natuurherstel (N2000) slecht ruimtegebruik natuur en biodiversiteit Natuurnetwerk Nederland in Noord-Holland buiten N2000 redelijk ruimtegebruik natuur en biodiversiteit biodiversiteit buiten NNN matig ruimtegebruik economie omvang economie overwegend goed ruimtegebruik economie werkgelegenheid overwegend goed 108 | 174 Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 Hoofdthema Thema Beoordelingsaspect Beoordeling huidige staat ruimtegebruik economie circulaire economie redelijk ruimtegebruik economie duurzame landbouw redelijk ruimtegebruik economie digitale infrastructuur overwegend goed ruimtegebruik wonen woningaanbod slecht ruimtegebruik wonen voorzieningenniveau overwegend goed netwerken energietransitie aandeel duurzame energie redelijk netwerken energietransitie energieverbruik slecht netwerken energietransitie energie-infrastructuur slecht netwerken energietransitie uitstoot broeikasgassen

slecht netwerken mobiliteit bereikbaarheid langzaam verkeer en OV overwegend goed netwerken mobiliteit bereikbaarheid gemotoriseerd verkeer redelijk netwerken mobiliteit verkeersveiligheid redelijk omgevingskwaliteit ruimtelijke kwaliteit cultuurhistorie redelijk omgevingskwaliteit ruimtelijke kwaliteit landschap matig omgevingskwaliteit ruimtelijke kwaliteit archeologie redelijk 3.3 Gebied specifieke aandachtspunten huidige situatie Uit de huidige situatie komen een aantal gebied specifieke aandachtspunten naar voren. Hieronder staan de gebieden (regio’s, economische hotspots of gemeenten) opgesomd waar knelpunten gelden: - Amstelland en Meerlanden: · stikstofconcentratie hoog; · grenswaarden voor geluid worden overschreden; · hoog risico op wateroverlast door een combinatie van bodemdaling, diepe polders en afname drooglegging en kwel; · knelpunten in de beschikbaarheid van oppervlaktewater; - gemeente Amsterdam: · hoge concentraties stikstofdioxide door verkeer; · hoge concentraties fijnstof (PM2,5) door verkeer en industrie; · hoge geluidsbelasting door industrie (Zamenhofstraat); · hoog risico op een angststoornis of depressie; · veel eenzaamheid en weinig sociale cohesie; · hoge lichtbelasting; · hoogste aandeel landoppervlak binnen de risicocontour PNH; · risico op wateroverlast door verstedelijking in een kwetsbaar gebied; · veel bekende verontreinigingen; · 65 % van

de gemeente ervaart significante bodemdaling (>2 mm/jaar); · een relatief hoog stedelijk hitte eiland effect en weinig groen-blauw oppervlak; - Waterland: · hoog risico op wateroverlast door een combinatie van bodemdaling, diepe polders en afname drooglegging en kwel; · voldoet niet aan de normen voor waterveiligheid, de overstromingskans ligt tussen 1/30 en 1/300 jaar; · 66 % van de regio ervaart significante bodemdaling (>2 mm/jaar); · slechte ecologische kwaliteit van oppervlaktewater; · onvoldoende afvoer- en bergingscapaciteit; 109 | 174 Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 - Gooi en Vechtstreek: · hoog risico op wateroverlast door een combinatie van bodemdaling, diepe polders en afname drooglegging en kwel; · voldoet niet aan de normen voor waterveiligheid, de overstromingskans ligt tussen 1/30 en 1/300 jaar; · veel bekende stortplaatsen; - Zaanstad: · fijnstof (PM10) op kruispunt N8 - N203, fijnstof (PM2,5) op kruispunt N8 - N203. Voor dit kruispunt geldt dat mogelijk sprake is van een modelmatige overschatting.

Dit is bekend bij het RIVM; · geurhinder door wegverkeer is hoog in Zaanstad; · hoog risico op angststoornis of depressie; · hoog percentage personen met één of meer lichamelijke aandoeningen; · matige bereikbaarheid wegverkeer; · veel bekende verontreinigingen; · 57 % van de gemeente ervaart significante bodemdaling (>2 mm/jaar); · slechte ecologische kwaliteit van oppervlaktewater; - IJmond: · geen data over energieverbruik in regio IJmond en gemeente Velsen. Geen data over CO2-uitstoot of uitstoot van andere broeikasgassen in gemeente Velsen; · hoge concentratie PM10 in regio IJmond; · hoge concentratie PM2,5 in regio IJmond; · grenswaarden voor geluid worden overschreden; · hoog percentage personen dat ernstige geurhinder ervaart in Velsen en Beverwijk; · hoog percentage personen dat ernstige geurhinder ervaart door wegverkeer; · veel bekende verontreinigingen; - regio Alkmaar: · onvoldoende afvoer- en bergingscapaciteit; - West Friesland: · voldoet niet aan de normen voor waterveiligheid, de overstromingskans ligt tussen 1/30 en 1/300 jaar; · 66 % van de regio ervaart significante bodemdaling (>2 mm/jaar), met name de gemeente Medemblik; · onvoldoende afvoer- en bergingscapaciteit; - Kop van Noord-Holland: · bereikbaarheid van OV is matig door relatief lange gemiddelde afstand tot OV haltes afstand tot basisschool het grootst in PNH; · onvoldoende afvoer- en

bergingscapaciteit; - Texel: · bereikbaarheid van OV is slecht door relatief lange gemiddelde afstand tot OV haltes (2,3 kilometer); · geen wateraanvoer mogelijk, dus risico op verdroging; - Koggenland: · De afstand tot een OV halte is gemiddeld 3 keer hoger dan het provinciaal gemiddelde (0,9 kilometer ten opzichte van 0,3 kilometer gemiddeld). De OV bereikbaarheid is hiermee slecht. 110 | 174 Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 4 REFERENTIESITUATIE De referentiesituatie is de situatie die tot en met 2050 zou ontstaan als gevolg van het voortzetten van het huidige beleid en de autonome ontwikkelingen in provincie Noord-Holland. Autonome ontwikkelingen zijn ontwikkelingen die zich ook zouden voordoen als de omgevingsvisie niet wordt gerealiseerd. Hierbij is onderscheid gemaakt tussen: - generieke autonome ontwikkelingen afkomstig van buitenaf: algemene trends en ontwikkelingen zoals klimaatverandering of vergrijzing die provincie Noord-Holland als het ware overkomen en waarop de provincie niet of nauwelijks invloed heeft (paragraaf 4.1); - autonoom omgevingsbeleid: voortzetting van het huidige (sectorale) beleid en autonome ontwikkelingen. In de autonome ontwikkeling worden in het OER alleen projecten meegenomen die al concreet zijn, zoals vastgestelde of ontwerp projectbesluiten, omgevingsvisies, omgevingsplannen en omgevingsvergunningen (paragraaf 4.2).

Voor de voortzetting van het huidige (sectorale) beleid wordt alleen gekeken naar beleid tot en met 2025. Dit jaartal is gekozen als grens, omdat dit jaartal het startpunt vormt voor de actualisatie van de omgevingsvisie. Documenten die zijn opgesteld in het voortraject van het actualiseren van de omgevingsvisie, zoals de NRD, zijn niet meegenomen. Ook vastgestelde documenten waarop de geactualiseerde omgevingsvisie van toepassing is, zoals de Energievisie, zijn niet meegenomen. 4.1 Generieke autonome ontwikkelingen Dit hoofdstuk geeft een beschrijving van de autonome ontwikkelingen voor provincie Noord-Holland volgens het DESTEP-model. Dit staat voor demografische, economische, sociaal-culturele, technologische, ecologische en politiek-institutionele ontwikkelingen. Tabel 4.1 toont welke autonome ontwikkelingen bij elk van de 6 DESTEP-categorieën worden besproken in dit hoofdstuk. Ecologische ontwikkelingen verwijzen naar veranderingen in het milieu en ecologische systemen zoals de bescherming van de biodiversiteit en klimatologische invloeden. ‘Gezonde leefomgeving’ heeft geen direct effect op ecologische systemen maar houdt hier wel verband mee. Bovendien is deze autonome ontwikkeling het best passend onder de DESTEP- categorie ecologische ontwikkelingen.

Tabel 4.1 Autonome ontwikkelingen per DESTEP-categorie DESTEP-categorie Bijbehorende autonome ontwikkelingen demografische ontwikkelingen aantal inwoners demografische ontwikkelingen leeftijdsopbouw bevolking demografische ontwikkelingen aantal huishoudens demografische ontwikkelingen huishoudensgrootte economische ontwikkelingen sectoren en arbeidsplaatsen economische ontwikkelingen innovatie economische ontwikkelingen economische hotspots in Noord-Holland DESTEP-categorie | Bijbehorende autonome ontwikkelingen sociaal-culturele ontwikkelingen | extramuralisering sociaal-culturele ontwikkelingen | individualisering technologische ontwikkelingen | mobiliteitstransitie technologische ontwikkelingen | energietransitie technologische ontwikkelingen | digitalisering/artificial intelligence (AI) ecologische ontwikkelingen | neerslag (als onderdeel van klimaatverandering) ecologische ontwikkelingen | temperatuur (als onderdeel van klimaatverandering) ecologische ontwikkelingen | droogte (als onderdeel van klimaatverandering) ecologische ontwikkelingen | zeespiegelstijging (als onderdeel van klimaatverandering) ecologische ontwikkelingen | biodiversiteit ecologische ontwikkelingen | gezonde leefomgeving politiek-institutionele ontwikkelingen | rol van de overheid politiek-institutionele ontwikkelingen | participatie 4.1.1 | Demografische ontwikkelingen Aantal inwoners Tussen 2025 en

2050 groeit de bevolking van de provincie Noord-Holland van 3.016.300 naar 3.517.600 inwoners (CBS, 2023b). Relatief gezien kent de provincie Noord-Holland een grotere groei in het aantal inwoners (16,6 %) dan Nederland als geheel (9,17 %). De groei in het aantal inwoners wordt met name veroorzaakt door een groei in het aantal inwoners in gemeenten in het zuiden van provincie Noord-Holland. Zo groeit het inwonertal van Aalsmeer, Amstelveen, Uithoorn, Blaricum, Diemen, Haarlem, Haarlemmermeer, Ouder-Amstel, Zaanstad en Zandvoort (provincie Noord-Holland, 2024f). Tabel 4.2 Regionale prognose aantal inwoners 2025-2050 (Bron: CBS, 2023b) Periode | Provincie Noord-Holland | Nederland 2025 | 3.016.300 | 17.980.500 2050 | 3.517.600 | 19.630.000 Leeftijdsopbouw bevolking Een groot deel van de huidige bevolking in Noord-Holland is momenteel tussen de 25 - 39 en 50 - 59 jaar. Richting 2050 neemt de absolute bevolking in elke leeftijdsklasse toe. De grootste toename treedt op | in de leeftijdsklassen 75+ers en de groep 35-49-jarigen. In 2021 zijn 530.000 Noord-Hollanders ouder dan 65 jaar, in 2040 is dit aantal gestegen naar 780.000 (provincie Noord-Holland, 2024f). Extra buitenlandse migratie zal in de toekomst zorgen voor meer groei bij de jongere bevolkingsgroepen (CBS, 2024b).

Daarnaast zal door de vergrijzing het aantal ouderen in Noord- Holland toenemen in 2050 (zie afbeelding 4.1). 111 | 174 | Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 112 | 174 Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 Afbeelding 4.1 Bevolkingspiramide Noord-Holland in 2024 en in 2050 (bron: provincie Noord-Holland, 2024f) Aantal huishoudens Het aantal huishoudens in Noord-Holland neemt richting 2050 toe met 275.000 (ten opzichte van 2024). Deze toename zit voornamelijk in de groep van één of tweepersoonshuishoudens in de leeftijdscategorie ≥65 jaar (provincie Noord-Holland, 2024f). De toename van gezinnen met kinderen bestaat volledig uit inwoners met een migratieachtergrond: Turks, Marokkaans, Surinaams en Antilliaans van de tweede generatie en groepen uit westerse en niet-westerse landen (bron: CBS, 2019). Deze toename en andere ontwikkelingen in huishoudens zijn terug te vinden in afbeelding 4.2. Afbeelding 4.2 Huishoudensontwikkeling naar type in 2024 en in 2050 (bron: Provincie Noord-Holland, 2024f)

Huishoudensgrootte In tabel 4.3 is te zien dat de gemiddelde huishoudensgrootte in de periode 2025 - 2050 langzaam afneemt. Dit komt overeen met het beeld dat er door de vergrijzing meer één of tweepersoonshuishoudens bijkomen (Provincie Noord-Holland, 2024f). Tabel 4.3 Gemiddelde huishoudensgrootte 2025 - 2050 provincie Noord-Holland (bron: Provincie Noord-Holland, 2024f) Periode | Provincie Noord-Holland (aantal personen per huishouden) 2025 | 2,06 2050 | 1,99 4.1.2 | Economische ontwikkelingen Sectoren en arbeidsplaatsen Door de toenemende vergrijzing ontstaat richting 2050 meer vacatures. Dit komt met name doordat de groep 50 - 65-jarigen die in de komende jaren de arbeidsmarkt | gaat verlaten, groter is dan de jongere leeftijdsgroepen (CBS, 2024). De verwachting is dan ook dat de personeelstekorten de komende jaren aanhouden (DNB, z.d.). De verwachting is dat in de provincie Noord-Holland de volgende sectoren in de toekomst blijven groeien en de meeste banen opleveren: | zorg en welzijn, cultuur, sport en recreatie, zakelijke dienstverlening, ICT, bouw en techniek (provincie Noord-Holland, 2025d). Tegelijkertijd zijn er enkele knelpunten en onzekerheden die de toekomstige groei kunnen beïnvloeden: | in de eerder genoemde sectoren is sprake van een tekort aan personeel.

Daarnaast speelt ook vergrijzing en de uitstroom van oudere werknemers een rol, wat betekent dat er vervanging nodig is maar de instroom | tekortschiet en er is sprake van regionale verschillen waarbij het werk niet gelijk verdeeld | is (UWV, 2025). Door de vergrijzing is er meer werkgelegenheid in de sectoren: zorg en welzijn, cultuur, sport en recreatie, zakelijke dienstverlening, ICT, bouw en techniek (provincie Noord-Holland, 2025d). Door de vergrijzing is sprake van een afname in de beroepsbevolking en krapte op de arbeidsmarkt. Afbeelding 4.3 laat zien dat in Noord-Holland de groei van de potentiële beroepsbevolking langzaam afvlakt | richting 2050, behalve in de regio’s Zaanstad en Amstelland-Meerlanden. Afbeelding 4.3 Ontwikkeling potentiële beroepsbevolking (15 - 75 jaar) 2021 - 2050 (bron: Provincie Noord-Holland, 2021b) 113 | 174 | Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 114 | 174 Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 Innovatie Door ontwikkelingen in de technologische sector vindt er een verschuiving plaats in de werkgelegenheid. Dit wordt bijvoorbeeld waargenomen bij de opkomst van artificial intelligence (AI). Een computersysteem neemt een deel van het werk over, waardoor er banen verdwijnen. Tegelijkertijd blijven werknemers belangrijk vanwege vaardigheden als planning, creativiteit, sociale interactie en organisatievermogen.

Dit kan nog niet door technologie worden vervangen. Daarnaast komen er door technologie en innovatie ook banen bij. Zoals afbeelding 4.4 laat zien, heeft de provincie Noord-Holland op dit moment procentueel gezien de meeste AI-bedrijven gevestigd, ten opzichte van de rest van Nederland (CBS, 2025f). Afbeelding 4.4 Verdeling AI-bedrijven naar provincie, 2024 (Bron: CBS, 2025f) De invloed van AI en daarmee innovatie op de banenmarkt heeft verschillende gevolgen. Banen worden niet alleen vervangen, maar ook veranderd en daarmee worden nieuwe functies gecreëerd. De prognose is dat AI mogelijk geen krimp veroorzaakt in de werkgelegenheid maar eerder verschuivingen in de aard van het werk laat zien (UWV, 2025). Technologie en innovatie kan ruimte besparen, maar anderzijds kost het onderzoek doen naar en produceren van de uitkomsten van technologie en innovatie ook fysieke ruimte (zoals kantoorruimte). Dit kan een conflict in de schaarse ruimte opleveren. Daarnaast is het een landelijk doel om in 2050 in Nederland over een circulaire economie te beschikken. Ook dit kost ruimte, variërend van een recycling hub tot de dienstensector die zich inzet voor het bereiken en uitvoeren hiervan (CBRE, 2023).

Economische hotspots in Noord-Holland Provincie Noord-Holland kent een aantal belangrijke economische hotspots: Westpoort (gemeente Amsterdam), IJmond (gemeente Velsen, Beverwijk en Heemskerk), Schiphol-Oost (gemeente Haarlemmermeer, de Pijp (gemeente Beverwijk) en Zaandammer - en Achtersluispolder (gemeente Zaanstad) (provincie Noord-Holland, z.d.r.).

Tabel 4.4 Economische hotspots in Noord-Holland Locatie | Economische focussector Westpoort (gemeente Amsterdam) | havengebied is een belangrijk knooppunt voor de circulaire economie (Holland Circulair Hotspot, z.d.) IJmond (gemeente Velsen, Beverwijk en Heemskerk) | industrie en havenactiviteiten, zoals metaalindustrie (Tata Steel), zeehavens en visserij (OVNH, z.d.) Schiphol-Oost (gemeente Haarlemmermeer) | Schiphol Airport De Pijp (gemeente Beverwijk) | havens, industrieterreinen en logistieke zones (gemeente Beverwijk, z.d.) Zaandammer- en Achtersluispolder (gemeente Zaanstad) | industrie, logistiek en kade-gebonden functies (Gemeente Zaanstad, 2023a) Zoals hiervoor genoemd is Schiphol één van de belangrijkste economische hotspots in de provincie Noord | - Holland. In de luchtvaartnota 2020 - 2050 van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat | wordt dan ook beschreven dat een goed functionerende luchthaven als Schiphol met een succesvolle thuismaatschappij belangrijk is voor de Nederlandse economie en als aantrekkelijke vestigingsplaats (Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, 2020a). Het demissionair kabinet wil dat de luchtvaart klaar is voor de toekomst, daarom moet de luchtvaart zorgen voor minder hinder en uitstoot van vervuilende stoffen. Dit sluit aan bij het rapport van het Planbureau voor de Leefomgeving (2024).

| In dit rapport wordt geanalyseerd hoe ver Nederland komt met het huidige en voorgenomen | klimaat-en energiebeleid op weg naar de doelstellingen voor 2030 en verder, bijvoorbeeld de reduc | tie van broeikasgassen en stimuleren van gebruik van hernieuwbare energie. De verwachte reductie van CO2-uitstoot in Nederland ligt op 44 - 52 % in 2030. Volgens de Luchtvaartnota 2020-2050 mag Schiphol op de langere termijn alleen groeien als de hinder voor omwonenden daalt en de milieubelasting (klimaat, geluid) afneemt. | Tegelijkertijd is er stevige politieke en maatschappelijke druk om het aantal vluchten en overlast te beperken. Het demissionaire kabinet nam een besluit dat vanaf november 2025 het aantal vluchten wordt beperkt tot 478.000 per jaar, met maximaal 27.000 nachtvluchten. En ook dat het vliegtuiggeluid rondom Schiphol met 20 | % moet verminderen. De bedoeling van die maatregel is om geluidsoverlast, milieubelasting en hinder voor omwonenden te verminderen (Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. 2025 | ). Naast Schiphol is ook Tata Steel een belangrijke economische hotspot in | Noord-Holland. Het bedrijf is de economische motor voor de regio IJmond en de provincie Noord | -Holland, en ook de enige staalproducent in Nederland. Echter is Tata Steel op dit moment een van de vervui | lendste bedrijven van Nederland (Tata Steel, 2023).

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://haarlemmermeer.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/041b3eab-a38c-40a3-a333-eabc69b46e81?agendaItemId=4d7fc33c-3046-43f4-ad75-2b273598a16c