2023-06-22 Raad (002)

17

van dit stuk enig besef hebben van wat er werkelijk speelt onder de mensen is dan ook eenvoudig te geven. Deze toekomstverkenning wijkt helaas af, qua inhoud en opzet, van andere onderzoeken van de RKC, die veelal terugkijken naar doeltreffendheid en doelmatigheid. Echter, met deze verkenning wil de RKC vooruitkijken. Daarom pakken ze externe trends erbij, waaronder klimaatadaptatie en de energietransitie. We lezen dan ook onder het kopje Economische Agenda 'de maatschappij vraagt om een actualisering van de richting door meer naar duurzaamheid te kijken'. Hier moet staan 'het rijk', niet 'de maatschappij'. De overheid duwt alle klimaatplannen door onze strot en we hebben letterlijk geen keuze. De gemeente dwingt ondernemers om zich aan bepaalde ideologische regeltjes te houden. Ben je bijvoorbeeld niet duurzaam genoeg, dan zul je ook veel minder kansen krijgen. We lezen ook dat Haarlemmermeer samenwerking zoekt met Circulair West. Voorzitter, Circulair West richt zich expliciet op het menselijk gedrag. Ze denken na over hoe ze mensen en de samenleving daadwerkelijk willen, kunnen en zullen veranderen. Zo geeft Circulair West aan op de website 'we moeten te weten komen wat mensen triggert en onderzoeken wat er nog meer gedaan kan en moet worden om circulaire oplossingen voor hen tot het nieuwe normaal te maken'. Dit is pure gedragsbeïnvloeding.

Tot slot worden de communistische Chinese smartcityplannen ook meegenomen in het toekomstbeeld van de gemeente. Zo staat in het stuk 'een veilige gemeente door de uitgebreide camerasurveillance', Big Brother Haarlemmermeer. Voorzitter, het wordt tijd om de ondernemers te geven wat ze echt willen. Geef ze de ruimte om te ondernemen, val ze niet lastig met onhaalbare klimaatdoelen, laat de ondernemer het werk doen. Probeer te helpen, maar bemoei je niet overal mee. Tot zover. De VOORZITTER: Dank u wel, een helder verhaal. BVNL, mijnheer De Ruiter. De heer DE RUITER: Dank u wel voorzitter. Voorzitter, de toekomst voorspellen blijkt achteraf altijd heel makkelijk te zijn. De fractie van BVNL is mede daarom blij dat de makers van het toekomstscenario van het vestigingsklimaat duidelijk hebben aangegeven dat zo'n scenario geen voorspelling is. Lettend op de actualiteit ziet de fractie van BVNL namelijk ook wel andere scenario's voor 2050. Zonder direct te willen doemdenken, zou het maar zo kunnen zijn dat er tegen die tijd sprake is van een wederopbouw. We hebben tenslotte een regering in Den Haag zitten die meldt dat we in oorlog zijn en die er ook alles aan doet om de oorlog verder uit te breiden en zo mogelijk naar ons toe te halen. Schiphol en omgeving zouden wel eens een belangrijk doelwit kunnen blijken voor de bombardementen als die oorlog zich naar de NAVO-landen uitbreidt.

Dan loopt het aantal vluchten ook snel terug, dat zal GroenLinks behagen. Vanaf deze plek, in het belang van onze voorspoed en veiligheid, in het belang van Nederland wil ik daarom ook de regering in Den Haag met nadruk oproepen om het conflict in Oekraïne niet verder op de spits te drijven, maar juist aan te sturen op vredesbesprekingen. De VOORZITTER: Mijnheer Rip. De heer RIP: Ik wil graag aan de woordvoerder van BVNL vragen om zich aan het onderwerp te houden en niet de wereldproblematiek hier neer te leggen, want daar hebben we totaal geen behoefte aan. De VOORZITTER: Ik was bijna zelf als voorzitter ook genegen dat te doen. Ik vond het wel moeilijk om te doen, maar dank aan mijnheer Rip. Mijnheer De Ruiter, wilt u zich bij het onderwerp houden? De heer DE RUITER: Ik houd me bij het onderwerp. Ik heb het over Schiphol en volgens mij ligt Schiphol hier in de gemeente en Schiphol kan echt gewoon een risico vormen op het moment dat… Dat er iets uitbreekt.

Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 22 juni 2023

18

Maar goed, ik kom terug naar Haarlemmermeer. Wat betreft oorlog, hoe rechtvaardig het misschien ook voelt, is vrede te allen tijde meer in het belang van Nederland en zeker in het belang van een goed vestigingsklimaat in Haarlemmermeer. Alstublieft mijnheer Rip. De fractie van BVNL ziet niet goed hoe we van de huidige boeren verantwoordelijk voor een belangrijk deel van de voedselproductie ineens natuurbeheerders en biodiversiteitsbevorderaars maken. Hoe gaan we deze luchtfietserij financieren – het is eerder ook al genoemd – als we tegelijk ook Schiphol nog eens fors laten krimpen? De melding dat we voorloper worden op het gebied van smart cities, doet ons huiveren. Tot voor kort waren afstelstoplichten nog heel lastig om te realiseren. Met een smartcityconcept worden burgers digitaal 24/7 gecontroleerd en mogelijk ook aan banden gelegd. Dit stuk roept bij onze fractie meer vragen op dan het antwoorden geeft. In onze optiek is het meer het horrorscenario dan een realistische toekomstvisie. Dank u wel voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel. Ik wil u nogmaals eraan herinneren, of nogmaals, ik heb het nog niet eerder gezegd, maar de Rekenkamer stelde de raad voor om wensbeelden te schetsen. Ik zou als voorzitter ook een goed idee vinden als er in de bijdragen ook wensbeelden terugkomen. Mijnheer Rip. De heer RIP: Ja voorzitter, dank u wel en daar ga ik ook mee beginnen.

Ik begin met de Rekenkamercommissie. Dat is een instrument van de raad en daar moeten we trots op zijn en ik wil bij dezen mijn complimenten geven. Ik zet er een kanttekening bij. Het is voor mij en voor mijn fractie HAP een eerste stap. Dat moet ik er wel bij zeggen, want het levert inderdaad heel veel vragen op. We hebben het ook zo gelezen en wij gaan nu proberen een paar wensbeelden met u te delen en ik hoop in de tweede termijn ook gewoon met elkaar in discussie te kunnen gaan over de toekomst van het vestigingsklimaat van ondernemers. Ik moet eerlijk zeggen, ik was gefascineerd en ik heb geboeid geluisterd naar de bijdrage van GEZOND Haarlemmermeer en hun wensbeeld voor 2050. Ik denk dat als dat zo is en dat allemaal uitkomt zoals mijnheer Sulmann het schetst, we hier in een fantastische gemeente zitten. Dus ik hoop dat het ook gaat lukken. Maar een aantal dingen. Ik wil iets over Schiphol zeggen. Dat zeg ik gewoon omdat het de kracht van Schiphol is dat we hier vandaag zitten in deze zaal om het over een vestigingsklimaat te hebben. En ik kan u meegeven, dat zullen wij nooit meer meemaken, maar Schiphol gaat nooit meer weg uit onze gemeente. Dus dat betekent dat we er op een of andere manier mee moeten dealen. Alleen denk ik dat er vele wegen zijn, ook naar Schiphol want dat hebben we ook allemaal goed geregeld, dus er zijn ook veel mogelijkheden.

Dus dat wil ik wel zeggen, die economische pijler zal altijd blijven. Wat ik mee wil geven. Ik vind dat we het mkb beter in de etalage moeten zetten. Verschillende bijdragen van politieke partijen zeiden dat eigenlijk al, bij de representatie van ondernemers zet ik ook mijn vraagtekens. En niet omdat de mensen die geïnterviewd zijn geen mening mogen hebben of zo, maar er zijn zoveel ondernemers en niet iedereen is lid van een ondernemersvereniging. Dus ik vraag me ook af of die diepgaande blik op de wensbeelden van de ondernemers misschien niet nog een tandje opgeplust kan worden, zodat we alle ondernemers bereiken die er misschien wat van vinden. Het vestigingsklimaat. Hoe maak je dat nou mogelijk wanneer we toch in de afgelopen maanden geconfronteerd worden met ontmoediging richting mkb? Ik noem maar een aantal voorbeelden. Het traject 1CD in Rijsenhout, het lukt ons gewoon niet. De Bakkerij Dijkzeul in Vijfhuizen wordt ook bedreigd in zijn bestaan. Frenkie op het plein in Hoofddorp. Ik noem maar een aantal ondernemers die heel belangrijke bijdragen leveren aan de sociale cohesie. Op een of andere manier lukt het ons niet om die een vast bestaansrecht mee te geven. En tot slot als voorbeeld Pionier-Bols, waar we uiteindelijk een ambitie hebben om woningen neer te zetten. Daar moeten we iets doen met de zittende ondernemers en die kunnen daar eigenlijk niet wegkomen.

Waarom niet? Omdat we voor onszelf heel hoge eisen stellen als het gaat om vestigingsklimaat en ontwikkeling van gebieden. En dat is goed, het moet duurzaam zijn, het moet klimaatneutraal, maar daarmee maak je die drempel zo waanzinnig hoog dat je eigenlijk alleen maar de grote jongens van de wereld naar binnen kunt halen. Oké, dat zijn de internationale bedrijven. Daar zullen we ongetwijfeld goed aan verdienen, maar de vraag is op langere Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 22 juni 2023

19

termijn: wat leveren deze bedrijven nu echt concreet aan de lokale samenleving? Dat zijn mooie onderwerpen om over te discussiëren straks in de tweede termijn. Even kijken, heb ik alles gezegd? Volgens mij wel. Ik wil meegeven… De VOORZITTER: Het was al vrij veel, want u loopt tegen het einde van de termijn. De heer RIP: Dan wil ik nog even meegeven dat ik trots ben op een aantal bedrijventerreinen in Haarlemmermeer en hoe die er op dit moment bijliggen. Dat hebben we te danken aan de inzet die we daarvoor gedaan hebben. En ik noem dan even heel snel Lijnden en Nieuw-Vennep-Zuid. Dat is een pareltje. Als je daar doorheen rijdt, heb je gewoon het idee 'dat is mooi. Dat is een prachtig mooi vestigingsklimaat'. Dus dat wil ik even meegeven. Ik laat het hier even bij. In tweede termijn kom ik graag terug op wat stellingen. De VOORZITTER: Dank u wel. Ik geef het woord aan de heer Beusenberg junior. De heer T.M. BEUSENBERG: Voorzitter, terugkijken naar wat er gebeurd is, is goed, maar denken aan de toekomst is beter. Een terechte vraag die bij SRH omhoog komt is: wat voor gemeente willen wij zijn? De Rekenkamercommissiecommissie schetst naar eigen zeggen een positief toekomstbeeld en dat zou ik graag over willen nemen.

Maar houdt het college ook rekening met een minder positief toekomstbeeld? Omdat dit onderzoek maar weinig is gebaseerd op lokale ondernemers, maar vooral op de grote jongens. De afgelopen jaren zijn we namelijk al een aantal keer geconfronteerd met situaties waarvan onze economie een flinke klap heeft gekregen. Tijdens mijn tranche als volger van de methode Duisenberg werd voor mij al duidelijk hoe kwetsbaar onze economie eigenlijk is. Binnen no-time kan onze economie van snelst groeiend, naar snelst dalende economie van ons hele land gaan. Dat is iets waar we ons wel van bewust moeten zijn. Ik hoop dat de portefeuillehouder dat ook is. Verder houd ik natuurlijk ook van positiviteit en ik wil niet de azijnzeiker uithangen, maar nogmaals voorzitter, we moeten ons ervan bewust zijn dat niet alles vlekkeloos verloopt. Dan kom ik bij de beleidsdoelen. Zoals het college zelf al onderstreept, weinig concreet. Voorzitter, ik hoop dat dit in de Economische Agenda wel gaat gebeuren, want als u nu zelf al onderstreept dat het weinig concreet is, dan heeft u steken laten vallen. Laten we maar snel hopen op verbetering. Ook wil ik de Rekenkamercommissie nog bedanken voor dit onderzoek, maar laten we de dag niet prijzen voordat het avond is. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel. Ik geef het woord aan mevrouw Smand namens D66. Mevrouw SMAND: Dank u wel voorzitter.

Toen we het rapport doornamen, dachten we 'dit smaakt naar meer'. Toekomstdenken, kijken waar Haarlemmermeer in 2040 staat, vraagt om een bredere discussie en wellicht ook een andere aanpak dan in dit rapport is toegepast. Maar ik zie het als een mooie opstap. Wij zien het als een mooie opstap. 'Hoe gaat Haarlemmermeer eruitzien?' is een belangrijke vraag. Een krachtiger Haarlemmermeer, een groener Haarlemmermeer en een menselijker Haarlemmermeer. Dat zijn voor ons drie belangrijke haakjes die ook terugkomen in andere onderzoeken. En het vestigingsklimaat is een middel dat je in kunt zetten om die toekomstvisie invulling te geven. Dus wij zouden hem eigenlijk vanaf een andere kant aan willen vliegen. Dat is ook de vraag aan de collega's waarover we graag in gesprek gaan: hoe zien wij – en dan niet hier in deze zaal, maar de inwoners, de ondernemers, maar ook de senioren die straks niet meer aan het arbeidsproces mee deelnemen – Haarlemmermeer in 2040? Hoe gaan we dat vormgeven? Welke termen plakken we daarop? Welk ondernemersklimaat hoort daarbij? Dus ik zou het eigenlijk om willen draaien. Dat neemt niet weg dat een blik in de toekomst, zeker met alle veranderingen die op ons afkomen en waar we eigenlijk ook al middenin zitten, ongelooflijk Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 22 juni 2023

20

belangrijk is. De stip op de horizon moeten we met z'n allen zetten. Niet in deze zaal, maar door heel veel meningen en visies op te halen. En dat op een goede manier bij elkaar te brengen. Daar zou ik graag een aantal punten aan toe willen voegen. Laten we het vooral simpel houden. Laten we inzetten op minder regels en meer een praktische benadering. Laten we ons dienstbaar opstellen. En laten we ons vooral ook faciliterend opstellen richting de ondernemers. De VOORZITTER: Ik wachtte op de punt want u heeft een interruptie van mevrouw Van 't Hull van de VVD. Mevrouw VAN 'T HULL: Ja, dat ging nog over het punt - omdat we zo lang wachtten op de punt – over hoe we het verder moeten vormgeven aan dat vestigingsklimaat. Wat vindt D66 van de manier waarop dit nu door de Rekenkamer is neergezet, van de manier van samenbrengen? Mevrouw SMAND: Als een goede aanzet, maar daar zit ook een risico in dat we in een tunnel lopen waar we te eendimensionaal gaan denken. Dat heeft te maken met de breedte van het onderzoek; hoe is dat ingezet en hoe zijn deze meningen opgehaald en hoe is dat samengevat? En dat heet dan vestigingsklimaat, maar het is eigenlijk veel breder als je het rapport leest. Dus vandaar dat ik het ook een beetje lastige combinatie vind om over vestigingsklimaat te spreken en over een toekomstbeeld dat veel breder is. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel.

Ik geef het woord aan mevrouw Hup namens ChristenUnie-SGP. Mevrouw HUP: Dank u wel voorzitter, vandaag blikken wij een stuk vooruit, naar 2050 maar liefst. Ik moet eerlijk bekennen. Dat doet mij een beetje wegdromen. Hoe willen wij het inrichten binnen onze prachtige poldergemeente? We zijn tenslotte pioniers. En deze sessie is naar aanleiding van een toekomstschets voor ondernemers in onze gemeente en geeft ons een basis vanavond voor een raadsdialoog. We weten dankzij de leuke impressie hoe het scenario er nu uit kan zien en mogelijk kunnen we middels een aantal indicatoren, trends en ontwikkelingen, maar vooral wensen, de toekomst schetsen. Zeker weten doen we natuurlijk nooit, maar het er vanavond een keer goed over hebben, is een goede eerste stap. Dank ook aan de Rekenkamercommissie voor het onderzoeksrapport. Dit gaf me een goed beeld van de huidige en toekomstige werkelijkheid. Maar wat spreekt ons dan aan en wat niet? Het betaalbaar wonen is in ons opzicht dan nog een behoorlijke klus met oog op het bouwen en de stikstofdiscussie die nu loopt en het tekort aan grond. We moeten het allemaal nog maar afwachten. Over de Noord/Zuidlijn zijn we natuurlijk heel positief, maar we hopen wel dat die er dan ligt in 2050 want dat heeft in Amsterdam ook wat langer geduurd dan verwacht.

Het scenario zelf is zeer positief, maar is het ook realistisch? Als je kijkt naar de oplossing voor het landschapsbeheer, zien wij dat de gemeente fors betaalt. Dan heb je geen boeren meer, maar ambtelijke loonwerkers. Wij vinden het wel een beetje kort door de bocht om de boeren dan in te zetten voor ons natuurbeheer waarbij ze hun eigen bedrijfsvoering moeten opgeven. Kan dat niet anders? Betreft het onderwijs vonden wij dit een goede toekomstschets. Het Nova College hanteert dit beleid ook al. Het is dus uitvoerbaar. Ze staan in verbinding met de lokale ondernemers en op deze wijze houden ze jong talent ook binnen de gemeente. Dat vinden wij een goed streven. Nogmaals, het is een positieve insteek, maar is het realistisch? Of is dit een idealistisch sociaal wereldbeeld? Als wij dit willen, dan moeten wij het financieel aardig op orde krijgen na 2026, want wij gaan het landschap beheren en de gebouwen beheren, zoals leegstaande panden aanbieden voor broedplaatsen, die de gemeente liever kwijt is dan rijk. De gemeente die voor bouwen zorgt, is wel een mooi toekomstbeeld, maar we zijn wel heel erg benieuwd naar de financiële haalbaarheid. En als het net zo oploopt als met het gemeentehuis misschien, dan zitten we straks in 2050 in de schulden en dan kun je allemaal leuke plannen hebben, maar dan komt er weinig uitvoering. Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 22 juni 2023

21

Ik rond af voorzitter. Het is een heerlijk, optimistisch toekomstbeeld, maar laten we het realistisch toekomstbeeld ook niet uit het oog verliezen. Een mooi streven is het wel, dus op naar 2050. Tot zover. De VOORZITTER: Dank u wel. Op naar 2050. Mevrouw Gumbert. Mevrouw GUMBERT: Dank u wel voorzitter. Allereerst ook onze dank aan de RKC voor dit toekomstscenario. De raad wordt om wensbeelden gevraagd, maar dit stuk staat ook vol met wensbeelden. Volledig klimaatneutraal vliegen, vliegen op waterstof? Dat zijn ideeën die heel mooi klinken, maar die niet realistisch zijn, ook niet in 2050 en zelfs niet met een prijskaartje eraan, zoals dat stuk stelt. Een hyperloop? Reken daar ook maar niet op. Laten we stoppen met dromen over dit soort sciencefiction en beginnen met keuzes maken. Echte keuzes. En laten we daarbij het klimaat vooropstellen. GroenLinks heeft bijvoorbeeld deze wens: een economie met minder nadruk op logistiek. Veel minder Nederland distributieland, want daar zit de toegevoegde waarde niet. Nu niet en in 2050 ook niet. Het is nu al vervuilend en lelijk en slecht voor de leefbaarheid. Een slimmere economie hebben we nodig, met ruimte voor slimme, schone en lokale ondernemers. Dat is een keuze die wij moeten maken en daar hoort ook kiezen wat we niet willen bij. Nu is het nog te veel en/en.

Het eerste toetsingskader moet wat ons betreft zijn 'is een bedrijf klimaatbestendig, circulair, opereert het volgens sociale normen, brengt het de volksgezondheid niet in gevaar en draagt het bij aan onze samenleving?' En zo niet, dan moeten we ook bedrijven de deur durven wijzen. We zijn wel op zoek naar 'hoe dan?' Waar bijvoorbeeld creatieve broedplaatsen worden genoemd, is het leuk om op te schrijven dat Haarlemmermeer na Amsterdam een goede tweede zal zijn geworden op dit gebied. Maar hoe gaan we dat dan doen? Wat zijn de randvoorwaarden? Als Purmerend dit op zou schrijven, of Almere, dan zouden wij ze ook uitlachen. Maar wat is er nodig om dit wel te laten lukken? Daar ontbreekt de diepere analyse nog voor. Het opschrijven alleen is niet genoeg. We moeten er dingen voor doen en dingen voor laten. Dat is een van de punten waar nog behoefte is aan meer onderzoek: wat kan? Wat is realistisch, wat is haalbaar? En wat niet? De RKC zou misschien in dat onderzoek nog een rol kunnen spelen. Bijvoorbeeld door het toetsen van de effectiviteit van beleidsmaatregelen om dit wensdenken te kunnen realiseren. Samenvattend vragen wij om veel betere inzet op randvoorwaarden en duidelijke keuzes in plaats van het opschrijven van wensbeelden zonder helderheid over wat we niet willen. De VOORZITTER: Mijnheer Vermeulen heeft een vraag denk ik, aan mevrouw Gumbert.

De heer VERMEULEN: Ja, ik zit er even op te broeden voorzitter, maar ik zou toch heel graag weten… De VOORZITTER: De broedplaatsen zijn al begonnen, merk ik? De heer VERMEULEN: Ja, zeker. Al die mensen die nu in de logistiek werken, wat gaan die in de toekomst allemaal precies doen in de wereld van GroenLinks? Mevrouw GUMBERT: Voorzitter, voor zover wij tot nu toe hebben begrepen, is het aantal banen in die logistieke centra helemaal niet zo groot en de druk op de arbeidsmarkt is wel heel erg groot. De VOORZITTER: Mijnheer Vermeulen. De heer VERMEULEN: Mijn verontschuldigingen dat ik niet duidelijk was. Ik had het over de logistieke sector, in die warehouses gebeurt van alles automatisch, maar uiteindelijk is iedereen die ik bij mij aan de deur zie komen gewoon van vlees en bloed en die rijdt met een autootje rond en komt spullen

Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 22 juni 2023

22

brengen. En bij de supermarkt zie ik ook altijd vrachtauto's staan en dan leveren ze spullen af. En wat gaan al die mensen doen als we geen logistiek meer hebben? De VOORZITTER: Mevrouw Gumbert. Mevrouw GUMBERT: Er wordt niet gezegd dat we geen logistiek meer hebben, maar wel dat logistiek niet de kurk, of de enige kurk is, waar onze economie op drijft. Diversificatie wordt ook in dit scenario van de RKC genoemd als heel belangrijk. Dat bleek bijvoorbeeld tijdens corona, dat er enorme problemen ontstonden juist omdat iedereen in diezelfde sector werkzaam was. De VOORZITTER: Misschien is het iets voor de tweede termijn om er dan over verder te gaan. Mevrouw Denie van de PvdA om de eerste termijn af te sluiten. Mevrouw DENIE: Dank u wel, om te beginnen… Mevrouw GUMBERT: Maar, ik was eigenlijk… De VOORZITTER: Sorry, ik dacht dat u… Mevrouw GUMBERT: Ik had nog een zinnetje. De VOORZITTER: Nog een zin, gaat uw gang. Mevrouw GUMBERT: Dank u wel voorzitter, voor dit zinnetje. De VOORZITTER: Sorry, mevrouw Denie. Mevrouw GUMBERT: Ik wilde nog zeggen dat we hopen dat we in de Economische Agenda en integrale beschouwing werklocaties, waar het college na de zomer mee komt, die helderheid en duidelijke keuzes terug zullen zien over wat we wel willen en wat we niet willen, zodat we aan een economie kunnen bouwen die werkt en blijft werken voor iedereen. Dank u voorzitter.

De VOORZITTER: Die mocht u nog kwijt. Dan mevrouw Denie, nu om het af te sluiten. Mevrouw DENIE: Dank u wel. Om te beginnen danken wij ook de RKC voor het werk. Het college geeft aan in de bestuurlijke reactie dat het in gesprek is met de mkb'ers voor het opstellen van een mkb-agenda. Voorzitter, hoe kan dit? Na de coronacrisis, de energiecrisis en de stijgende inflatie die ook onze ondernemers hard heeft getroffen, is het wat de PvdA betreft niet langer tijd voor gesprekken. Het is tijd om actie te ondernemen en wat ons betreft liever gisteren dan vandaag. Een langetermijnvisie, een toekomstperspectief, dat klinkt allemaal hartstikke mooi. Maar wat doet het college nu, behalve gesprekken voeren, om onze mkb'ers te steunen? Het huidige vestigingsklimaat is volgens het onderzoek in orde, maar de visie is weinig concreet. Waarom houdt het college deze afwachtende houding aan? Graag een reactie van de wethouder. In de bestuurlijke reactie staat ook iets over het opstellen van een Economische Agenda en een Integrale Beschouwing Werklocaties, maar hoe zit het met de huidige investeringsagenda? Hoe ziet die er op dit moment uit? Ook hierop graag een reactie. En dan tot slot: van volume naar value. Ja, dat klinkt leuk. Maar dat klinkt ook als het bevorderen van vestiging door grote bedrijven met veel geld en het verjagen van de lokale ondernemer.

We hebben al eerder benoemd dat met de hoge grondprijzen het onmogelijk is voor de lokale ondernemer om zich te vestigen. Hoe heeft het college voor ogen deze lokale spelers niet langer buitenspel te zetten binnen Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 22 juni 2023

23

de 'van volume naar value-visie'? En, hoe kunnen zij zich gaan vestigen in bijvoorbeeld nieuwe wijken met die huidige grondprijzen? Op deze manier is er geen ruimte meer voor het mkb in onze polder en daarmee voor wat echt belangrijk is voor onze polder als het gaat om ondernemerschap. Laten we de lokale ondernemer niet laten verjagen door grote bedrijven. Wij willen bedrijven met lokale binding en werkgevers die goed werk creëren voor hun werknemers met goede huisvesting in de buurt voor alle arbeiders. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan is het woord aan het college, mevrouw Ruigrok. En die gaat zelfs achter de katheder staan, want het is een raadsdebat. Ze heeft helemaal gelijk. Wethouder RUIGROK: Dank u wel. Voorzitter, het is een raadsdebat, dus ik laat me de kans niet ontnemen om hier gewoon eventjes achter deze katheder te kunnen gaan staan. Gaat het niet goed? O, daar. Oké, dank ook aan de cameramannen en -vrouwen. Ik heb ook van heel veel raadsleden gehoord: dit is geen voorspelling. De Rekenkamer heeft een rapport uitgebracht dat eigenlijk inderdaad niet heel gebruikelijk is, want meestal kijken ze achterom, waarin ze nu, prikkelend, vooruit hebben gekeken. Ik heb dit ook terug gehoord in uw bijdragen. Want geprikkeld hebben ze u zeker en ik denk dat dat goed is, maar u gaat erover.

Mevrouw Maat zei het ook al 'hartstikke mooi dat dit er ligt, maar we gaan juist met elkaar, met de raad en ondernemers in gesprek'. U heeft ons uit uitgedaagd, ook in de methode Duisenberg om te zeggen 'oké, hoe maken we het dan concreet?' We nemen dit veld op en daar zijn verschillende inspiratiesessies voor opgezet. Eentje was een paar weken geleden en daar waren ongeveer 50 ondernemers van kleine, midden- en grote bedrijven. Mevrouw Denie gaf het ook al aan, we voeren gesprekken met het mkb, maar u kent mij en de ambtenaren, we zijn ook altijd in staat om als er iets speelt dat direct op te pakken, op te volgen en een vervolg te geven. Een aantal van u geeft aan 'wat hebben we aan die grote ondernemingen?' Inderdaad, werkgelegenheid, vestigingsklimaat, maar ook grote ondernemingen hebben een groot hart voor de plek waar ze zitten. Afgelopen vrijdag was ik nog met wethouder Sedee in het Venneperhout om te spreken met een farmabedrijf dat daar vier jaar lang gaat investeren in het vervangen van zieke bomen. Dan denk ik: die zijn echt geworteld in onze gemeente. De VOORZITTER: Mijnheer Vermeulen over geworteld in de gemeente. De heer VERMEULEN: Ja, nu vraag ik me eigenlijk af voorzitter, omdat de wethouder daar achter de katheder staat, gaan we het debat voeren in de ring of vanaf onze plaats? De VOORZITTER: Dat zou mijn voorstel zeker zijn, in de tweede termijn zeker.

Maar hier mag het ook al. De heer VERMEULEN: Oké. Maar ik zit hier nu, ik ga de vraag gewoon stellen. De VOORZITTER: Dan vraag ik het wel aan de volgende, als u iets zeggen wilt, wilt u dan van de interruptiemicrofoons gebruik maken? De heer VERMEULEN: Het is ook een beetje potsierlijk. Maar de volgende keer zal ik dat zeker doen. Ik hoor heel goed wat u vertelt, wat dat farmabedrijf gaat doen. Maar bent u het met onze fractie eens dat juist die lokale ondernemers zo belangrijk zijn voor de sociale cohesie in een dorp? Dat zijn degenen die helpen dorpsfeesten te organiseren en al die activiteiten die anders niet meer plaatsvinden. Het is natuurlijk hartstikke mooi dat er ook andere werkgevers zijn die voor werk zorgen, maar uiteindelijk is een samenleving meer dan alleen geld verdienen.

Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 22 juni 2023

24

De VOORZITTER: Wethouder Ruigrok, bent u het daarmee eens? Wethouder RUIGROK: O, u zag mij al druk knikken, maar tot dat laatste stukje ongeveer. Maar een samenleving is samenleven, dus, wat mij betreft, met grote en kleinere bedrijven. Een aantal van u gaf het al aan, economie is juist een ontzettend mooi gebied, omdat economie wordt gemaakt door de ondernemers en de mensen die initiatieven nemen. Daar bruist het van. Dat is er genoeg in Haarlemmermeer en dat zie ik zowel bij de grote, als de kleine ondernemer. Juist die lokale ondernemer zorgt inderdaad voor die cohesie. En ik zou hier eigenlijk ook nog wel een oproep willen doen. Sluit u dan ook aan bij die ondernemersverenigingen en zorg dat dit ook zo blijft, want het gebrek aan vrijwilligers is echt dramatisch en we moeten echt met elkaar ook ervoor zorgen dat we ook een bruisende gemeente blijven. Terugkomend op 'hoe nu verder'. Dit is een eerste aanzet om richting te geven. Hoe willen we dan verder die randvoorwaarden aangeven? Met de werklocaties zijn we nu druk bezig. Dat moet de komende weken komen, dus ik hoop dat dat nog voor het reces gaat. Ik hoorde iemand zeggen 'na het reces', maar ik probeer natuurlijk dat voor het reces voor elkaar te krijgen. En dan volgen daarna in september de mkb-agenda en de Economische Agenda.

En dat gebruiken we dan weer voor een volgende inspiratiesessie, ook weer met ondernemers, om te kijken naar 'hoe willen we het?' Ik heb zelf uit dit rapport van de Rekenkamer inspiratie gehaald om te kijken 'hoe zou een toekomst eruit kunnen zien?' Maar ook bevestiging van de stappen die we al gemaakt hebben. Diversificatie daar zetten we al jaren op in. Keuzes maken, het belang van circulariteit, dat dat ook betekent dat je bedrijventerreinen nodig hebt met een hogere milieucategorie, kwaliteit, selectiviteit, ruimte met ruimte maken. Mevrouw Van 't Hull had het erover. We hebben daarvoor een pilot voor gestart in BeukenhorstOost. We hebben toen bedrijven benaderd die daar zitten. Maar ik denk dat het een goed moment is als we met de werklocatiesstrategie naar buiten komen, om nog een keer veel breder aandacht te geven aan dit onderwerp, want het is een beetje zoals met de kip en het ei. Wij zeggen 'u mag eigenlijk heel veel doen en ruimte met ruimte maken, bijna regelluw', maar er is niemand gekomen met een initiatief. Dus ook hier doe ik een oproep: zorg dat bedrijven zich melden en ze hoeven niet per se uit Beukenhorst-Oost te komen. Ze mogen ook uit de rest van Haarlemmermeer en zelfs van over de Ringvaart vandaan komen of uit het voormalige Haarlemmerliede en Spaarnwoude. Dus laat ze zich melden en dat kan bij mij of bij de medewerkers van EZ.

Dus we gaan samen aan de slag om een volgende stap te maken naar de randvoorwaarden voor dat vestigingsklimaat. Maar ik ben het ook met u eens, dat is in grote mate vooral ook in handen van de ondernemers en de mentaliteit en de ondernemerszin die bij hen vandaan komt. De VOORZITTER: Ik vraag u om nog even te blijven staan want ik zie wat vingers omhooggaan en dan geef ik nu het woord aan mevrouw Denie die net als laatste aan de beurt was. De eersten zullen de laatsten zijn. Mevrouw DENIE: Dank u wel voorzitter. De wethouder gaf op de vraag wat het college nu doet behalve gesprekken voeren om de mkb'ers te steunen aan dat het college altijd in staat is om als er iets speelt, dat op te pakken en er vervolg aan te geven. Maar dan is het toch mijn vraag wat het college heeft gedaan toen we de berichten ontvingen van lokale bakkers, bijvoorbeeld dat ze de deuren moesten sluiten omdat de gasprijzen te hoog werden. Wethouder RUIGROK: Ja, gelukkig was dat ook weer een heel mooi voorbeeld waarin een lokale ondernemer aanbood 'ze mogen bij mij komen bakken en de ovens gebruiken, et cetera'. Wij hebben verwezen naar de landelijke regeling, de TEK-regeling, de tegemoetkoming energiekosten. Dus op die manier gaan we daarmee om. En op die manier werkt het ook om de rechtstreekse contacten te laten werken.

Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 22 juni 2023

25

De VOORZITTER: Dan zag ik de heer Vermeulen. De heer VERMEULEN: Ja, ik zou dan nog wel heel graag weten welke acties de wethouder onderneemt om te voorkomen dat het grootkapitaal – ze zitten niet in onze gemeente, maar stel dat een Google hier komt, die kan betalen wat ze willen ten koste van de lokale ondernemer – ervoor zorgt dat de lokale ondernemer niet gefaciliteerd wordt. Wethouder RUIGROK: Daar zorgt eigenlijk de wetgeving voor. We moeten het voor iedereen toegankelijk maken, dus voor een bedrijventerrein kan iedereen zich inschrijven. Toevallig hebben we ook in de praktijk wel eens tegen een grote partij gezegd 'dat past hier niet, dat gaat niet'. Maar een lokale partij moet aan dezelfde voorwaarden – lees prijs, en noem maar op – voldoen. Het Didam-arrest geeft aan dat dat algemeen toegankelijk is voor iedereen die daar een plek wil vinden. De VOORZITTER: Ik zag de vinger van de heer Rip en daarna van mijnheer Spijker. De heer RIP: Om op dat laatste ook nog maar even een opmerking te maken. Ik snap dat het voor iedereen toegankelijk is. Alleen is het te allen tijde voor de voorwaarden aan de voorkant een ongelijk speelveld. En een ongelijk speelveld, dat kun je nooit winnen. Dus ja, ik ben het met u eens, het is toegankelijk. Maar een mkb'er kan nooit voldoen aan de eisen die we op dit moment stellen aan het uitgeven van gronden.

Waarom zeg ik dat? Omdat er schaarste is, want dat komt nadrukkelijk naar voren. De vraag die ik dan toch wel heb is: welke keuzes gaan we maken op het moment dat we schaarste hebben, wetende dat we mogelijk nog moeten inbreiden in kernen, om bijvoorbeeld aan onze woningopgave te voldoen als we inbreiden in kernen en we bijvoorbeeld ook de voorzieningen in stand willen houden? En ik hoor u te weinig over onze 31 kernen waar een fietsenmaker in het dorp ongelooflijk belangrijk is. Daar hoor ik u weinig over en u heeft het over initiatieven en over ruimte met ruimte, maar dan moet ik hier toch wel meegeven – en dat is vervelend, want we hebben er allemaal mee te maken – er zijn zat initiatieven van ondernemers, maar tot op heden komt dat - als ik even naar Rijsenhout kijk bijvoorbeeld – moeizaam van de grond. Dat is jammer. Dus afsluitend wil ik even vragen over de mkbagenda: u zegt 'na de zomer', maar zou er ook wat meer tempo in kunnen? Want ik zit er echt naar uit te kijken. De VOORZITTER: Dat is echt een vraag aan het college, denk ik. Mevrouw Van 't Hull, wilt u eerst nog een reactie geven op mijnheer Rip? Mevrouw VAN 'T HULL: Ja, dank u wel voorzitter. Dat is inderdaad in reactie op mijnheer Rip, meer naar aanleiding van dat hij zei 'ik hoor niet zoveel over…'. Toen dacht ik 'ja, maar we hebben het hier over een wensbeeld dat is neergezet door de Rekenkamer'.

Daar mis ik bijvoorbeeld ook nog dingen in, zoals ik al aangaf, de luchthaven, de logistiek, maar ook farma waar we nu op inzetten, en diversificatie. De VOORZITTER: Dan wordt het misschien meer iets voor de tweede termijn. Mevrouw VAN 'T HULL: Ik denk dat het goed is dat we het daar in de tweede termijn nog even over hebben. Hoe we hier dit rapport duiden. De VOORZITTER: Dat lijkt me ook goed en dan heb ik nu als eerste de vraag aan de wethouder hoe het zit met die mkb-agenda. wethouder RUIGROK: Mijnheer Rip, ik zou graag zeggen 'dat doen we ook voor het reces', maar ik heb goed te horen gekregen dat dat nou weer net een beetje te enthousiast is. Dus ik probeer werklocaties Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 22 juni 2023

26

in ieder geval te vinden. Ik weet zeker dat u ook weet dat ik een groot hart heb voor de lokale ondernemer en ook de lokale fietsenmaker. Laatst heb ik nog een leuke fiets bij de lokale fietsenmaker gekocht. Dus daar hoeft u zich ook geen zorgen over te maken, maar het gaat mij juist om dat gelijke speelveld, juist om partijen de kans te geven. De tijd dat Haarlemmermeer gewoon de armen open had en zei 'kom maar binnen, want we hebben ruimte zat', is voorbij en daarom hebben mevrouw Sedee en ik in de vorige periode al restrictief beleid voor datacenters neergezet, want als we dat niet hadden gedaan, hadden we er niets aan kunnen doen. Dus daar hebben we keuzes in gemaakt en dat gaan we nu ook weer met elkaar doen. Met de ondernemers samen en met u als raad gaan we de voorwaardenset bekijken 'hoe gaan we dan die diversificatie doen? Hoe gaan we die bedrijventerreinen kleuring geven en invulling geven?' De VOORZITTER: Daar wil mevrouw Smand ook nog iets over vragen. Mevrouw SMAND: Een vraag ter verduidelijking, want ik heb het niet helemaal helder. Er komt een mkbagenda en er komen nog wat meer instrumenten aan. Maar die dienen een doel, die richten zich op een bepaalde visie. Deze visie hier, moet je vaststellen of met elkaar afspreken.

Wat gaan we daarmee doen, zodat de instrumenten die ingezet worden ook getoetst kunnen worden aan 'is dit de richting die we voor ogen hebben?' Dat is mij niet helemaal duidelijk. Wethouder RUIGROK: Ik hoop dat ik het duidelijk kan maken. Dit rapport van de Rekenkamer dient echt als inspiratie voor u, voor ondernemers, voor iedereen die hier mee bezig is. 'Deze kant kan het opgaan', zegt de Rekenkamer. Maar ik hoor al aan verschillende kanten, 'dit gaat niet ver genoeg' of 'dit gaat veel te ver'. Dat is aan u en daarom zijn we met de instrumenten bezig om inderdaad meer keuzes te maken. Bij werklocaties gaan we dus inderdaad zeggen 'meer kwaliteit, meer selectiviteit, niet alles kan meer overal', om met mijnheer Remkes te spreken. De VOORZITTER: Ik zag ook de vinger van de heer Spijker. De heer SPIJKER: Dank u wel voorzitter, dan wil ik aan de wethouder voorleggen 'kunnen we ook zeggen 'meer simpliciteit?' Vorige week waren we in Vijfhuizen en daar was de ondernemer van De Kippenkar die gewoon zegt 'ik wil een marktstalletje hebben'. Die loopt al twee jaar vast en van hot naar her, met zijn hoofd tegen de muur. Dat zou toch handiger zijn? Is er een oplossing, voorzitter? De VOORZITTER: Wethouder.

Wethouder RUIGROK: Mijnheer Spijker, ik was bij dezelfde dame en ik dacht ook 'hoe moeilijk kan het zijn om in plaats van twee stippen daar acht stippen te realiseren?' Dus ik ben ermee bezig. De VOORZITTER: Precies. Dank. Ik zie dat er geen vragen meer zijn voor het college in deze termijn, dus dank dat u daar gestaan heeft. Dan gaan we naar de tweede termijn. Ik ben nog even aan het twijfelen of ik de tweede termijn zal doen aan de hand van de drie stellingen die de Rekenkamer heeft ingebracht of aan de hand van een aantal onderwerpen dat u als raad heeft voorgesteld. Ik denk dat dat laatste handiger is op dit moment. Ik heb er drie opgeschreven. De VVD had er twee over de representativiteit van het onderzoek, heb ik gezien, en hoe we verdergaan met de logistiek, om het zo maar te vertalen. Ik had bij D66 opgeschreven hoe we omgaan met de Visie Haarlemmermeer 2040. Ik zie dat mijnheer Rip ook nog iets wil inbrengen voor de tweede termijn. Wat zou u willen inbrengen? Dat ben ik nu aan het ophalen. De heer RIP: Ik hoorde ook mijn collega's aan de rechterzijde praten over visie. Ik zou het daar eens graag over willen hebben. Lees: schaarste van onze gronden. Lees: de omgeving. Ik denk dat we Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 22 juni 2023

27

misschien wat meer over onze schouder moeten kijken en over onze schaduw heen willen regeren, want we moeten denk ik de regio wat groter maken dan alleen binnen de Ringvaart als het gaat om het economische belang van Nederland. Dus ik denk dat het tijd is om… De VOORZITTER: Ik denk dat u genoeg heeft gezegd om dat als onderwerp mee te nemen in de tweede termijn. Mijnheer Vermeulen heeft ook nog een punt. De heer VERMEULEN: Voorzitter, ik wil graag het volgende punt inbrengen: de beperkte rol van de gemeente in de economie en het feit dat dat eigenlijk nauwelijks tot niet maakbaar is en of we dan niet meer een slimme, faciliterende rol moeten kiezen. De VOORZITTER: Dank daarvoor. Ik kijk eerst even naar mevrouw Van 't Hull want ze keek me aan alsof ik verkeerd had begrepen wat u wilde inbrengen. Dus ik ga nu als eerste aan u vragen: wat wilt u inbrengen? Mevrouw VAN 'T HULL: Dank u wel voorzitter. U zat er niet heel erg ver naast hoor, want u had het over de representativiteit, maar dat kan je samenvoegen met duiding, met hoe we hier met dit rapport omgaan en dat gaat eigenlijk ook in op de vraag die mevrouw Smand heeft gesteld. En het lijkt me goed dat we als raad even goed met elkaar vaststellen wat we hiermee gaan doen en hoe dit verder in het proces gaat, ook richting Economische Agenda, mkb-agenda en brede beschouwing werklocaties.

De VOORZITTER: Kan ik dat beschouwen als aftrap van dit kleine debatje? Mevrouw VAN 'T HULL: Dan zou ik nog graag nog wat anders willen zeggen. De VOORZITTER: Dan krijgt u daarvoor weer het woord. Dan beginnen we daarmee, met de duiding van het debat. Mevrouw VAN 'T HULL: Ja, dank u wel. Ik zou het graag willen hebben over… De VOORZITTER: Ik had het al gezegd, we zouden het debat graag willen bij de microfoon, dan wordt het echt een debat. Gewoon daar in het midden in de arena. Mevrouw VAN 'T HULL: Ik doe het gewoon eventjes hier. Ik heb het al meerdere partijen horen zeggen, gelukkig, want wij bekeken dit rapport en dachten 'dit is niet objectief, dit is niet representatief, hoe kunnen we hier wat mee doen?' Er is een heel mooi filmpje geplaatst waardoor het bijna werkelijkheid lijkt. Ik heb het net D66 ook al horen zeggen: hoe gaan we hiermee om? Want het is een visie. Gaan we dat vaststellen? Nou zeker niet. Wij beschouwen dit echt als prikkelend. Ik ben wel enigszins gerustgesteld door het college dat ook aangaf 'dit is een eerste aanzet en wij komen met een Economische Agenda en we gaan het daar als raad uitgebreid over hebben'. Maar ik zou graag van mijn collega's horen hoe zij hierover denken. De VOORZITTER: Ik zou als eerste even willen zeggen dat de raad ook niet wordt voorgesteld om het vast te stellen. Dat is in ieder geval duidelijk.

Maar ik ben ook benieuwd hoe anderen daarover denken. Mevrouw VAN 'T HULL: Dat weet ik, maar ik heb graag dat iedereen zich daar bewust van is. De VOORZITTER: Mijnheer Vermeulen.

Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 22 juni 2023

28

De heer VERMEULEN: Ja voorzitter, dank u wel. Bij ons is dat rapport eigenlijk de ene oogbal ingegaan en de andere weer uit. Het is een vermakelijk stukje proza waar ik helemaal niets mee kan, dat geen enkele verbintenis heeft met de toekomst wat ons betreft. De enige punten die die ons meegegeven werden ter overpeinzing, daarvoor had dat rapport achterwege kunnen blijven, want natuurlijk wil je graag met je ondernemers in gesprek over hoe zij de toekomst zien. En hoe wij als gemeente ze daarin kunnen ondersteunen. Dus dat is een heel goed punt om het over te hebben en ik hoop ook zeker dat we dat gaan doen. Verder heeft zo'n onderzoek als je met een heel smal deel van ondernemend Haarlemmermeer gaat praten en daar niet iedereen in meeneemt, geen enkele waarde. De VOORZITTER: Mevrouw Smand. Mevrouw SMAND: Dank u wel. Ik wil graag even reageren op mevrouw Van 't Hull. Inderdaad, geen visie die we hier vaststellen, maar het smaakt wat ons betreft wel naar meer, dat we die discussie wel gaan voeren met z'n allen. Nogmaals, niet hier in de raadzaal. Maar hoe zien we Haarlemmermeer in 2040? Dat gaat, nogmaals, breder dan een Economische Agenda.

Ik zou graag van de collega's willen horen – dat betekent niet dat wij hier Haarlemmermeer bepalen – of zij het ook zo voor zich zien dat we die discussie moeten voeren en met wie moeten we die discussie dan voeren? Niet met elkaar, maar vooral met heel veel anderen. En daar moet wat mij betreft een brede strategische nota uitkomen, in plaats van een economische nota. Dat zijn even de vragen die ik in het midden wil leggen en ik ben benieuwd naar de reactie. De VOORZITTER: Ik zie dat die er volop zijn. Mevrouw Maat namens het CDA. Mevrouw MAAT: Ik denk dat ik mevrouw Smand dan gerust kan stellen, want naast de Economische Agenda komen er ook werkateliers waarin we met elkaar ook als raad gaan bepalen hoe we die visie dan vorm gaan geven. Dus zoals mevrouw Van 't Hull al zei, het is prikkelend. Ik denk dat we er inspiratie uit kunnen halen en dat we uiteindelijk dus in die werkateliers met elkaar gaan bekijken 'wat zijn dan punten daaruit die wij dan tof vinden, die we hier moeten hebben?' En gaat zo'n Noord/Zuidlijn er in 2050 zijn? Ik denk het niet, maar goed, dat zijn dus allemaal dingen die we in die werkateliers met elkaar kunnen bespreken. De VOORZITTER: Mijnheer Rip. De heer RIP: Ook richting mevrouw Van 't Hull. Het is prikkelend en ik heb ook gezegd in onze bijdrage, de HAP vindt het een eerste stap en zo zien we het ook. We moeten daarmee verder.

Maar ik wil wel meenemen dat als je een structuur hebt met 31 kernen en we willen nieuwe inwoners, we willen woningen bouwen, dan horen daar voorzieningen bij. En dan is het niet de bedoeling dat we fietsen gaan bestellen via Amazon. Nee, dan hoor je in die 31 kernen naar de fietsenmaker te kunnen gaan om te zeggen 'hé, ik wil een fiets kopen'. Dus dat bedoel ik met die mkb en dat we met de schaarste in onze beschikbare ruimte heel eerlijk zeggen 'dan zit ik niet meer op zo'n groot internationaal bedrijf te wachten'. Omdat die voorwaarden daarvoor zo hoog zijn, daarmee kan de mkb'er die toevallig weg moet voor een woningbouwproject nooit concurreren. De VOORZITTER: Mijnheer Rip, ik begrijp de opmerking, maar dat was volgens mij niet wat mevrouw Van 't Hull inbracht. Dat ging over het onderzoek. De heer RIP: Dat ging over de visie toch?

Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 22 juni 2023

29

Mevrouw VAN 'T HULL: Het ging over de visie naar aanleiding van wat is geschetst door de Rekenkamer en manier waarop dat ons is voorgeschoteld. Bijna als 'dit zijn de plannen'. Maar het is echt ter inspiratie en ik hoorde al in verschillende inbrengen van andere collega's dat dat misschien niet helemaal duidelijk was. Daarom lijkt me goed dat wij met elkaar vaststellen dat dit echt eerste aanzet is, en prikkelend bedoeld. Ik had nog wel een vraag richting mevrouw Smand, want die wil het breder gaan trekken. We hebben juist gezegd naar aanleiding van de methode Duisenberg met het werkgroepje waar we toen mee zaten dat wij juist op economische zaken verdieping wilden; wat voor economie willen we nou zijn? En daarvoor is de Economische Agenda. Dus breder trekken is misschien een nieuw onderwerp, maar dat lijkt mij juist minder focus opleveren en minder richting. Ik vroeg me af hoe mevrouw Smand dat ziet. De VOORZITTER: Misschien is het handig om eerst anderen te horen over de wenselijkheid van een Visie 2040 want zo vertaal ik het dan maar. Dan kan daarna mevrouw Smand het afsluiten. Mevrouw Gumbert zag ik als eerste en daarna mijnheer Vermeulen. Mevrouw GUMBERT: Dank u wel voorzitter. Ik wilde eigenlijk reageren op de opmerking van mevrouw Smand.

Het lijkt mij heel erg belangrijk om het te hebben over 'wat willen we nou?' En dan niet in een vage visie die door de Rekenkamer is opgesteld, maar wel degelijk ook door onszelf over 'waar willen we heen, wat is de richting die wij op willen?' En ook met ondernemers natuurlijk 'hoe ziet onze toekomst eruit?' Ja, daar moeten we het zeker over hebben. Daar ben ik het volledig mee eens. Wanneer dat debat dan precies gaat plaatsvinden? En dan is het ook niet één debat, maar daar kan die Economische Agenda prima startpunt voor zijn, denk ik. De VOORZITTER: Mijnheer Vermeulen. De heer VERMEULEN: Voorzitter, dank u wel. Wanneer onze inwoners zich echt zorgen moeten gaan maken, is het wel als de gemeente weer eens een visie heeft. Inmiddels weten we dat visies ertoe leiden dat we vooral dingen niet kunnen, dus laten we alsjeblieft geen visies hebben. Laten we gewoon de maatschappij zich organisch laten ontwikkelen, laten we dat volgen, laten we dat faciliteren, laten we scheidsrechter zijn, maar laten we vooral niet gaan bepalen voor onze inwoners hoe die toekomst eruitziet, want dat bepalen onze inwoners echt zelf. De VOORZITTER: Ik constateer dat u geen behoefte heeft aan een visie. Mevrouw Denie. Mevrouw DENIE: Dank u wel. Ik wil nog even terugkomen op het punt van de VVD over de representativiteit van het onderzoek.

Ik sluit me er wel volledig bij aan dat op het moment dat er maar een heel kleine groep ondernemers is bevraagd, dat onderzoek inderdaad niet representatief is. En, zoals mevrouw Gumbert zei, slechts een eerste aanzet. Dank u wel. De VOORZITTER: Mijnheer Rip. De heer RIP: Ik wil toch even reageren mevrouw Smand want ik hoop dat ik u begrijp. Als ik u probeer te vertalen, wilt u wat meer over de grenzen van de Ringvaart kijken. Ik ben het denk ik helemaal met u eens. Wij doen dat te weinig. Als je schaarste hebt, moet je veel meer over je eigen schaduw stappen en we moeten veel meer kijken richting – ik noem maar wat – Plabeka, MRA. Er zijn zoveel gemeenteraden en zoveel hobbels. We moeten dat, denk ik, breder trekken. Als dat de visie is het waar u naartoe wilt, dan denk ik dat wij dat wel kunnen steunen. De VOORZITTER: Mevrouw Smand.

Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 22 juni 2023

30

Mevrouw SMAND: Dank u wel voorzitter. Om met mijnheer Rip te beginnen, zijn opmerking geldt zeker voor een aantal onderwerpen. Soms moet je gewoon vaststellen dat je als gemeente te klein bent om karren in je eentje te trekken en dan brengt samenwerking je verder. Absoluut. En op het gebied van economie is dat denk ik cruciaal. Ik wil ook nog graag even terugkomen op de suggestie die mijnheer Vermeulen deed, dat we vooral geen visie moeten ontwikkelen. Dat lijkt mij een heel slechte zaak omdat ik met visie ontwikkelen absoluut niet bedoel dat wij gaan bepalen wat goed is voor de inwoners en ondernemers. Het gaat er juist om dat we heel breed ophalen en daarin faciliterend zijn, waar behoefte aan is en hoe we dat kunnen omzetten in regelgeving, besluiten en alle instrumenten waar we mee werken om dat te helpen realiseren. Wij gaan niet ondernemen, wij gaan niet mede ondernemen. Dus dat bedoel ik met een visie en dat komt ook met de vraag; wat is onze rol daarin? Maar we zijn niet de kartrekker. Dus dat even ter aanvulling. De VOORZITTER: Mevrouw Van 't Hull. Mevrouw VAN 'T HULL: Ik wil graag nog even reageren op het punt dat mevrouw Smand inbracht om het breder te trekken.

Als dat inderdaad breder trekken is door over de grenzen heen te kijken, maar ook zeker buiten de gemeente, dan komen we als raad daar ook helemaal aan tegemoet, want we hebben opgeroepen tot werkateliers en dat wordt ook zo ingevuld om dat samen met ondernemers te doen. Maar dan blijft het wel belangrijk dat we aandacht blijven houden voor de representativiteit, omdat de mensen die daaraan deelnemen ook maar een selectie vormen. Dus dan is het heel erg goed dat we het wel breder trekken, maar dat ook niet als waarheid aannemen. Voor de rest kan ik het dus eens zijn met D66. De VOORZITTER: Ik krijg de indruk dat mijnheer Vermeulen daar anders over denkt. De heer Vermeulen. De heer VERMEULEN: Ja voorzitter, dank u wel. Ik zou graag inderdaad reageren op mevrouw Smand. Ze noemde tenslotte mijn naam. En dan zou ik haar willen voorstellen, als zij wil weten… Kijk, als je een visie vaststelt met alle goede bedoelingen in de raad, en ik heb er al meerdere langs zien komen hier in deze gemeenteraad, gebeurt dat met de beste bedoelingen, maar uiteindelijk worden die visies uitgevoerd. En ik hoef maar te verwijzen naar drie ondernemers op de Aarbergerweg in Rijsenhout. Die hebben ook een visie voor hun deelgebied aldaar. Uw fractievoorzitter kent ze toevallig ook. Ik zou zeggen, ga eens met die mensen praten over wat die van visie vinden.

Ik denk dat we geen visies moeten hebben in de gemeente Haarlemmermeer. De VOORZITTER: Mevrouw Smand, uw visie op de visie. Mevrouw SMAND: Onze visie op de visie. Misschien komt het ook doordat ik veel minder ervaring heb en veel minder lang in deze raad zit dan mijnheer Vermeulen. Maar ik ben hoopvol en positief optimistisch dat wij ook als raad in staat zijn om te leren van de fouten die gemaakt zijn, wellicht, in het opstellen van voorgaande visies, maar een stip op de horizon stellen waar we naartoe kunnen sturen met z'n allen, lijkt mij essentieel om überhaupt iets uit te kunnen richten dat nuttig is. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel. Ik kan denk ik deze beide onderwerpen afsluiten, ten aanzien van het onderzoek en de stip op de horizon. Eventueel komt daar een voorstel voor en dan zien we dat verschijnen. Nu zit het er in elk geval niet bij, laat ik dat ook constateren. Ik had nog twee andere stellingen opgeschreven voor de tweede termijn en de eerste was de logistiek. Ook van de VVD. Klopt dat? Mevrouw Van 't Hull denkt 'moeten we daar nu over door?'

Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 22 juni 2023

31

Mevrouw VAN 'T HULL: Het was niet specifiek logistiek, maar ik denk dat je hem wel kunt vertalen in inhoudelijk op de visie ingaan, wat voor vestigingsklimaat zien wij voor ons? Zoals ik net al eventjes in een reactie zei, op een inbreng van iemand anders, misten wij toch echt wel de luchtvaart, logistiek, maar ook farma. We hebben al een tijdje geleden met elkaar vastgesteld dat we ons daarop focussen, juist ook voor die diversificatie, om dat te stimuleren en niet geheel afhankelijk te zijn van een economische drager. Dat je economische dragers nodig hebt, is één ding dat zeker is, want met alleen broedplaatsen ga je het niet redden. De VOORZITTER: Dat levert in ieder geval een reactie op van mijnheer Vermeulen. De heer VERMEULEN: Voorzitter, dank u wel. Ik denk dat wij... Nederland is qua geografische ligging uiteindelijk een doorvoerland. Daar kunnen we weinig aan veranderen. Dat is bijna een logisch gevolg van waar we ons bevinden op de aardbol. Schiphol zal er in 2050 ook nog zijn. In welke vorm, dat weten we nog niet, maar die luchthaven gaat niet weg. Dus daar blijven spullen blijven binnenkomen. Die zit daar. We kunnen inderdaad ons best doen om farmaceutische bedrijven die zich nu hoofdzakelijk in Amsterdam vestigen, over te halen hiernaartoe te komen.

We kunnen ook inzetten op uitbreiding van onze eigen lokale ondernemers en dat lijkt mij eigenlijk de logischere stap. De VOORZITTER: Dat roept een reactie op van mevrouw Denie. Mevrouw DENIE: Dank u wel. Eigenlijk aansluitend op waar mijnheer Vermeulen mee afsloot, wat ik inderdaad ook al wilde zeggen: ik hoor de VVD nu zeggen 'farma, luchtvaart, de logistiek'. Maar waar is in dit hele verhaal de lokale ondernemer? Leuk dat je wilt aanjagen dat er nog meer grote bedrijven komen, waarbij ook zeker als we kijken naar de luchtvaart, de schrijnende verhalen over hoe de werknemers behandeld worden, inmiddels bekend zijn. Het lijkt ons juist goed als we ook inzetten op die lokale ondernemers stimuleren zich hier te vestigen. De VOORZITTER: Nou, de lokale ondernemer is hier al gevestigd, maar ik snap wat u bedoelt. Mevrouw Van 't Hull. Mevrouw VAN 'T HULL: Dat snap ik ook zeker en die heb ik niet genoemd omdat het zoiets natuurlijks is dat wij hier een sterke lokale economie hebben. De smeerolie, dat zijn de lokale ondernemers. Er moet ook zeker plek voor verblijven. Maar het was een reactie op de visie die is neergezet door de Rekenkamer waar juist werd aangenomen dat de grote bedrijven dan wel verdwenen zouden zijn en we minder vluchten zullen hebben.

En heel farma heb ik helemaal niet teruggezien, terwijl dat toch wel echt iets is waarvan we met elkaar hebben gezegd 'dat is wel iets waar we op moeten inzetten'. De VOORZITTER: Mevrouw Denie en daarna mijnheer Rip. Mevrouw DENIE: Dank u wel. Ik ben blij dat het voor de VVD vanzelfsprekend is dat de lokale ondernemer zich hier vestigt. Maar wat ik ook al aangaf in mijn bijdrage, hoe vanzelfsprekend is dat met de hoge grondprijzen, hoe gaan zij zich vestigen in nieuwe wijken? Ik begrijp dat u verwijst naar die visie en dat toekomstscenario, dat eventueel geschetst is. Maar zo vanzelfsprekend is het hier in de toekomst niet meer dat de lokale ondernemer zich kan vestigen. De VOORZITTER: Mijnheer Rip als eerste. De heer RIP: Ja, ik wil nog eventjes reageren.

Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 22 juni 2023

32

De VOORZITTER: U moet even het knopje induwen. En vasthouden. Anders neemt u een andere. Daar is hij weer. De heer RIP: Ja, hij doet er een beetje lang over. Ik wil even reageren, want ik snap heel goed wat mevrouw Van 't Hull zegt, maar die luchthaven, dat heb ik ook namens HAP in mijn eerste termijn al gezegd, is zo belangrijk, die gaat nooit meer weg. Dus we moeten daar een slimmigheidje in zien te ontdekken zodat we de lusten en lasten wat beter verdelen. Maar ik daag u uit: waarom moeten wij die dozen logistiek hebben? En waarom kunnen we dat niet beter verdelen over de regio? U heeft het over farma naar binnenhalen, maar dan halen we dat eigenlijk weg bij collega-gemeente Amsterdam, want daar zitten de meeste. Waarom zijn we elkaars concurrenten? We moeten veel slimmer nadenken en elkaar wat gunnen in die hele regio, zodat we de ruimte die hier is, misschien op een andere manier kunnen invullen. Ik wil hier ook meegeven: het binnenhalen van farma en het binnenhalen van datacenters levert ongelooflijk veel expats op. En die willen allemaal woningen. En vervolgens kunnen we geen woningen bouwen hier, dus we moeten het echt veel breder trekken en ik daag u uit om daar eens over na te denken en niet die postzegel hier in Haarlemmermeer helemaal vol te douwen met logistieke bedrijven.

Ik denk dat we daar een veel grotere mix moeten creëren en we zullen dus ook veel meer met de omgeving in gesprek moeten. De VOORZITTER: Mevrouw Van 't Hull, u wordt uitgedaagd. Mevrouw VAN 'T HULL: In eerste instantie nog even op de lokale ondernemers. Natuurlijk hebben we daar een uitdaging, zoals ik al zei, het is niet vanzelfsprekend dat wij een sterke lokale economie hebben. Daar moet je wat voor doen. Bijvoorbeeld door innovatief om te gaan met je ruimte gebruiken. Dat hebben jullie mij al vaker horen zeggen. Dat is teruggekomen in het rapport, wat ik erg leuk vond om te zien, want het was zelfs verder doorgetrokken. Dus met dat soort innovatieve oplossingen ga je dus creatiever om met je ruimte en ergens daarin moet een weg zijn om toch lokaal ondernemerschap te blijven houden. Ingaande op mijnheer Rip. Natuurlijk moeten wij samenwerken met de regio en dat doen we al. Maar we moeten wel eerst zelf bepalen wat wij willen; waar willen wij sterk in zijn en waar kunnen we samen sterker in zijn? En daar hebben we het ook al over gehad bij logistiek en farma. Dat doen we niet alleen, dat doen we met de regio. Ik denk dat er genoeg farmabedrijven zijn en dat we daarvoor niet hoeven te concurreren met een Amsterdam. De VOORZITTER: Ik kijk even wie er als eerste loopt. Mevrouw Smand en mevrouw Maat stonden al in de ring. Mevrouw Smand.

Mevrouw SMAND: Ik wil graag even reageren op wat door een aantal voorgangers gezegd is, dat het lijkt alsof we een keus moeten maken: gaan we voor het mkb of gaan we voor de grote bedrijven en hoe mixen we dat dan een beetje in de marge? Dan kom ik toch weer terug op het punt 'hoe willen we – en met 'we' bedoel ik nogmaals breed Haarlemmermeer – dat Haarlemmermeer eruitziet? Dat betekent ook, wat wij van harte ondersteunen, zeker in de dorpskernen, dat het mkb daar een prominente plek moet hebben. Omdat dat van alles en nog wat met zich meebrengt, sociale cohesie en noem maar op. Dat betekent misschien ook dat je, op basis daarvan, een keuze moet maken om bepaalde grote bedrijven niet meer hier te hebben, of aan dorpsranden of iets dergelijks. Dat is, dan zou je kunnen zeggen in economische termen, de prijs die je betaalt. Heb je die ervoor over? Het heeft, wat mij betreft, nogmaals alles te maken met visie en hoe halen we op wat die visie is? Anders blijven we of het één of het ander kiezen en dat is niet goed. De VOORZITTER: Mevrouw Maat.

Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 22 juni 2023

33

Mevrouw MAAT: Ja voorzitter, ik werd nog even getriggerd door het zinnetje 'ruimte met ruimte' van de VVD, want dat lijkt tegenwoordig wel een soort spreuk te worden. Als ik net onze wethouder heb gehoord, valt het ook nog wel vies tegen hoeveel initiatiefnemers we hebben daarvoor. Maar een distributiecentrum blijft een distributiecentrum en het is niet zo dat als een distributiecentrum dan 's nachts niet meer werkt, we opeens een ander distributiecentrum daarin kunnen stoppen. Dus als we het hebben over de vraag van mijnheer Rip die zegt 'willen we die doos hier hebben?' dan zegt mevrouw Smand ook 'dan moeten we daar gewoon keuzes in maken'. We hebben al gezegd met elkaar met dat datacenterbeleid 'daar zetten we een stop op'. Maar ik denk ook dat als we nu kijken naar onze ruimte… Ik reed gisteren op de Nelson Mandeladreef, het is wel gewoon een keer klaar. Als we het dan hebben over de lokale ondernemers van mevrouw Denie, zou ik zeggen 'laten we onze focus dan daar eerst eens opleggen'. Laten we kijken hoe we deze mensen kunnen helpen, hoe gaan we zorgen dat onze winkelcentra gewoon vol zijn met ondernemers? Hoe gaan we dan zorgen dat die fietsenmaker kan blijven zitten waar die zit? Ik denk dat dat nu onze focus moet zijn in de gemeente Haarlemmermeer. De VOORZITTER: Mevrouw Maat, dank. Dan mijnheer Vermeulen. De heer VERMEULEN: Voorzitter.

Iedereen gaat voorbij aan wat mijnheer Rip zei, die heeft eigenlijk de spijker op zijn kop geslagen. Ja, ere wie ere toekomt. Als je het heel vrij vertaalt, hebben we een toekomstvisie die eigenlijk heel optimistisch is. Die uitgaat van een enorm leefbare samenleving in 2050. Dat is het enige wat ik er wel in mee wil nemen, bij die leefbaarheid hoort ook dat je kunt wonen. En inderdaad, om dan allemaal bedrijven aan te trekken hier om dan een mooie hoge grondprijs op te kunnen halen die alleen maar buitenlandse werknemers meebrengen die zich hier ook moeten vestigen, waarvoor wij ons dan weer in allerlei bochten moeten wringen om daar huizen voor te bouwen? Dan zie ik veel liever dat we ons inzetten om onze eigen inwoners en onze eigen ondernemers te faciliteren en hier een sterke samenleving te creëren. En misschien, dat moeten de inwoners uiteindelijk zelf weten, ziet onze toekomst er dan uit zoals geschetst in het toekomstrapport, maar dat is aan onze inwoners. De VOORZITTER: Eerst mijnheer Rip, dan mevrouw Gumbert en dan geef ik als laatste over dit onderwerp het woord aan mevrouw Van 't Hull. De heer RIP: Ik wil nog heel even reageren op mevrouw Smand. Een uitstekende bijdrage. Ik ben het helemaal met haar eens, maar het is niet de prijs die we betalen, mevrouw Smand, het is de luxe waarin we het mogen doen op dit moment. Dat vind ik een iets andere invalshoek.