2022-12-08 Raad.doc

Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 8 december 2022

33

een meerderheid voor is want de sessie gaat dan over – ik moet het even helder zeggen – en ik zie dat niet alle raadsleden hebben opgelet. Mevrouw WOOLTHUIS: De sessie gaat over het voorstel waar het college dan dinsdag mee komt en dat vervolgens naar ons als raad toekomt. Het gaat voornamelijk over de bestaanszekerheid voor de mensen die dat zo hard nodig hebben. De VOORZITTER: Dat laatste is denk ik het belangrijkste, wie wil dit voorstel steunen? Ik zie een meerderheid en dat wil zeggen dat wij straks bij de vaststelling van de agenda die vanochtend bij het presidium is voorbereid, moeten kijken wat we gaan inruilen en dat moet u dan straks even anders gaan vaststellen. Wij gaan dat even terwijl u vergadert behandelen, maar tot die tijd heeft u nog een kwartier om met elkaar te spreken en de vraag is wie nog een onderwerp op tafel wil leggen over… Ja, de heer Spijker, gaat uw gang. De heer SPIJKER: Dank u wel voorzitter. Ik heb een hele leuke. Op de Zuidas hebben ze een heel mooi voorstel over de energienota en dat heet 'Zuidas doe(t) het licht uit'. Nu kom ik wel eens hier langs het raadhuis en het lijkt wel of we heel Hoofddorp willen verlichten. We zouden eens op onze energiekosten kunnen besparen door te zeggen 'doe op alle etages waar niet wordt gewerkt, het licht eens uit'. Ik denk dat we al aardig kunnen besparen, als eerste stap. Dan doen we tenminste eens wat.

De VOORZITTER: Dank u wel, nog mensen die daarop willen reageren? Niet? Zijn er nog andere onderwerpen? Nee, als dat zo is, ga ik vragen of u in staat bent om het voorstel door te geleiden naar de stemmingslijst. O, mevrouw Hup. Mevrouw HUP: Dat had ik dan eerder niet moeten zeggen, dan waren we nu klaar, maar ik had nog wel een stelling en die ging over subsidies en dat is toch een belangrijk onderwerp om het over te hebben dus ik laat het een beetje aan de raad over. Ik ben benieuwd wat mijnheer Boerman nog wil bespreken maar ik moet het nu introduceren, moet ik daar weer naartoe? Wat is de bedoeling? De VOORZITTER: De vraag is wat wilt u bespreken, zegt u het maar. Mevrouw HUP: Oké. Ik had een stelling ingebracht want wij worstelen gewoon met de vraag 'wanneer is iets een goede subsidie?' Wat kan je daar uiteindelijk mee doen? Dus ik had een stelling bedacht 'wat maakt een subsidie een zinvolle subsidieverlening?' om ook over te debatteren in tweede termijn. De VOORZITTER: Dank u wel. Reacties? Mijnheer Boerman. De heer BOERMAN: Vraagt u een reactie of vraagt u om onze stelling? De VOORZITTER: Ik hoor een voorstel en u staat daar, dus ik neem aan dat u wilt reageren. Zo niet, dan ga ik even naar iemand die wil reageren hierop. De heer BOERMAN: Laten we dat maar even doen. De VOORZITTER: Mevrouw Van Straten. Mevrouw VAN STRATEN: Dank u wel voorzitter.

Ik wil daar wel graag op reageren, want het sluit een beetje aan op bij onze teleurstelling bij dit voorstel. Een goede subsidie is een subsidie die zijn doel bereikt, dat doel moet dus vooraf duidelijk vastgesteld zijn en dat moet duidelijk meetbaar zijn. Daar Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 8 december 2022

34

zijn we al heel lang mee bezig om dat beter te krijgen in de stukken en duidelijker te krijgen, zodat we ook als we ergens geld weghalen, kunnen inschatten wat voor impact dat heeft. Nu zijn we dat dus wat ons betreft een beetje te veel op gevoel aan het doen. Dus wat ons betreft: een duidelijk doel en duidelijk meetbaar. De VOORZITTER: Nog anderen? Mevrouw Hup. Mevrouw HUP: Ja, voorzitter ik ben heel erg blij met de reactie van mijn twee collega's, waarvoor dank. Ik heb een keer van onze raadsadviseur een heel mooie metafoor gekregen, de bloemetjes van Catharina. Er stond ooit eens een soldaat naast de bloemetjes, de bloemetjes zijn ondertussen weg maar de soldaat staat er nog. Ik denk dat het mooi is om eens een keer te gaan kijken welke subsidies er worden verleend aan welke maatschappelijke organisaties, zodat dat inzichtelijk wordt gemaakt, en met welk doel en uiteindelijk welk product. Dank u wel voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel. Mijnheer Boerman. De heer BOERMAN: Ja, voorzitter mijn punt sluit daar eigenlijk naadloos bij aan want dat was het andere punt dat ik wilde inbrengen, dat was ons punt dat die verzachting van die ombuigingen veel te veel ingrijpt en dat komt gewoon omdat we daar niet helder hebben wat nu precies het effect is.

Het college zegt 'laat het maar, we gaan in gesprek met', maar ik heb geen idee wat er in die gesprekken afgesproken wordt, ik heb geen idee met elke opdracht het college die gesprekken aangaat. Wij horen daar niets over. Alleen vandaag horen we 'we gaan € 2 miljoen verzachten en daar horen drie percentages bij'. Ja, er komt wel een beetje bij, maar wij horen nog steeds van inwoners en instellingen dat daar te hard wordt ingegrepen. En dan is het voor ons heel moeilijk om te beoordelen, wat is nou 'te hard'? Het college zegt 'ja, het valt wel mee'. Wij zouden er ook zeer veel hechten aan dat we in ieder geval in de gaten hebben welke doelen daarmee bereikt worden. De VOORZITTER: Helder, reactie daarop? Mijnheer De Ruiter. De heer DE RUITER: Voorzitter Ik heb nog een reactie op mevrouw Hup die graag wil zien waar de subsidies heen gaan. Ik durf het niet helemaal met zekerheid te claimen, maar ik meen te mogen zeggen dat het de man die ik vervang er ooit voor gestreden heeft om al die subsidies op de gemeentelijke website te krijgen. En ik zie de wethouder instemmend knikken. Daar staan ze nog steeds op. Dus mevrouw Hup. Kijk op de website, zou ik zeggen. De VOORZITTER: Ik kijk even naar mevrouw Hup. De heer DE RUITER: Het was volgens mij vraag van mevrouw Hup. De VOORZITTER: Mevrouw Hup.

Mevrouw HUP: Ik waardeer elke bijval, maar dat zijn alleen cijfers en ik wil graag een uiteindelijk doel en resultaat, dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel. Mijnheer Sidali. De heer SIDALI: Ik wil de collega van GroenLinks, mijnheer Boerman, bijvallen. Het is inderdaad zo dat de noodzaak om te bezuinigen er op dit moment gewoon niet meer is. Die was er een jaar, twee jaar geleden wel. En de noden om juist die mensen nu te helpen, zijn alleen maar veel groter geworden. Dus je zou gewoon heel goed moeten nadenken als coalitiepartijen, weer even terug met Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 8 december 2022

35

elkaar het hok in moeten en zeggen 'waarom willen we nou eigenlijk nog bezuinigen? Wat is de noodzaak daarvan op dit moment nog?' Wij zien die niet, tot en met 2025. Er waren allemaal partijen, CDA, HAP en D66 die allemaal zeiden 'ja, zodra het weer goed gaat met ons, moeten we die bezuiniging eigenlijk zoveel als mogelijk terugdraaien'. Nou, € 2 miljoen is niet zoveel als mogelijk, voorzitter, want er kan veel en veel meer. De VOORZITTER: Mijnheer Vermeulen. De heer VERMEULEN: Dank u wel, voorzitter, het is niet helemaal mijn taak hier, maar ik ga toch de wethouder bijvallen die toch heel duidelijk zei dat we graag ook op de lange termijn een sluitende begroting hebben. En aangezien Forza! dat ook wil, sluit ik me daarbij aan. Als je allemaal maatschappelijke dingen aan het doen bent met geld van de inwoners, zonder dat je daarbij een duidelijk beeld voor ogen hebt wat je ermee bereikt en als de mensen die bij je klagen, ook meestal de mensen zijn die subsidie ontvangen, dan is de mening van Forza! dat als je dat niet weet en niet kunt meten, je het geld beter kan laten bij je eigen inwoners. Die kunnen dat geld veel beter besteden. En die weten precies waar ze het aan uit kunnen geven. Dus wij pleiten ervoor, als er geld over is, geef dat gewoon terug van de inwoners in de vorm van belastingverlaging. Tot zover. De VOORZITTER: Dank u wel. Mevrouw Van Straten.

Mevrouw VAN STRATEN: Dank u wel voorzitter, ik denk dat de PvdA hier gewoon een onwaarheid staat te verkondigen, want er is wel een noodzaak tot bezuinigen want we hebben geen sluitend meerjarenbeeld. De wethouder heeft dat heel goed uitgelegd. Ik denk dat de PvdA nu oproept om heel onverstandige dingen te zeggen, in plaats van wat ze nu voorstellen. De VOORZITTER: Daar mag u op reageren, mijnheer Sidali. De heer SIDALI: Dank u wel. Volgens mij heeft de heer Boerman van GroenLinks de vinger daarop weten te leggen in het vorige debatje met de portefeuillehouder. Het is namelijk een politieke keuze van de VVD. Het is een politieke keuze van de VVD om juist nog wel door te blijven bezuinigen. U staat achter die cijfers, maar die cijfers kunt u naar uw eigen hand zetten. Ik kan die cijfers zo maken dat er een sluitende begroting is en dat we daarbij ook nog niet eens die bezuiniging hoeven te doen. Waarom gaat u in 2025 naar € 15 miljoen voor uw coalitieakkoordideeën, om het zo maar zeggen? Vanaf 2024 is dat € 7 miljoen en in 2025 € 15 miljoen. Dat heeft u dan ineens nodig voor de coalitieplannen. Het zou anders kunnen. Het zou anders kunnen als je die politieke keuzes anders maakt. Dus het is een politieke keuze van de VVD om dit vol te houden. De VOORZITTER: Ik snap het maar het probleem is dat als u elkaar steeds uit blijft dagen, er zes mensen staan te wachten.

Dus ik krijg nog een reactie en dan ga ik echt alle mensen hierop laten reageren. Ik ga naar mevrouw Van Straten. Mevrouw VAN STRATEN: Ja. Dank u wel voorzitter. Ik hoor de heer Sidali oproepen om creatief te boekhouden en daar zit zijn VVD niet van. Dus die keuze maken wij inderdaad niet. Dat is een politieke keuze. De VOORZITTER: Dan ga ik naar mevrouw Woolthuis. Mevrouw WOOLTHUIS: Dank u wel voorzitter, ik hoor wat de PvdA zegt, maar we hebben wel degelijk moeten bezuinigen, dat was klip-en-klaar en dat was duidelijk voor iedereen, lijkt mij. En over

Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 8 december 2022

36

de manier waarop we dat hebben gedaan, zijn beslissingen genomen waar ook de PvdA bij was, die ook in de coalitie zat op dat moment. Dus laten we dit spelletje niet gaan spelen hier. De VOORZITTER: Ik zie nog een reactie, ik wil u allemaal nog even een kans geven namelijk. De heer BOERMAN: Als we het spelletje spelen, voorzitter, dan spelen we het vandaag. En vandaag wordt duidelijk dat we de komende drie jaar € 33 miljoen overhouden. € 33 miljoen staat in uw eigen stukken, college. En dus hebben we een andere situatie. Wanneer u zegt 'we hebben toen afgesproken dat we € 2 miljoen zouden verzachten', dan is onze oproep nu 'kijk eens of dat meer kan'. Dat kan meer, in ieder geval tot en met 2025. Als u daar niet voor kiest is dat een politieke keuze en dan wilt u dus niet wat u vorig jaar gezegd heeft tegen al die instellingen, waartegen u heeft gezegd 'als het kan, dan gaan we verzachten'. U zegt 'dat kan, maar voor ene heel klein beetje'. En als ik nog een zin mag toevoegen voorzitter? Ik ben heel blij met de steun van Forza!, die zegt 'van subsidies moeten we dus de doelen weten en daar moeten we van weten of die bereikt worden'. Zo heb ik het gehoord en dat willen we ook heel graag weten. Daarom hebben we die vraag ook duidelijk gesteld aan het college. De VOORZITTER: Dank u wel. Dat was en heel lange zin. Mijnheer Van der Peet.

De heer VAN DER PEET: Dank u wel voorzitter, ik denk dat we hier vanavond absoluut geen Sinterklaas moeten vieren, volgens mij is die beste man alweer terug naar Spanje en er komen gewoon heel donkere wolken op ons af. Als we zien wat voor kosten voor indexatie van prijsstijgingen en compensatie er staan, is dat veel te weinig. Daar komt ontzettend veel narigheid aan. En als we niet oppassen, moeten we daarvoor weer opnieuw gaan bezuinigen. Dus nu geld weggeven? Dan ben ik het eens met wat de wethouder zegt, incidenteel geld moet je nooit structureel inzetten. En dan het volgende, die moties zijn aangenomen en als er volgend jaar duidelijkheid komt van de regering over die regeling, over hoe het naar 2026 komt en er komt ruimte, voor 2026 tot en met 2030, dan gaan we hier nog een keer met elkaar het debat aan want dan zijn de kaarten anders geschud. De VOORZITTER: Dank u wel. Mevrouw Smand en dan mijnheer Vermeulen en dan ga ik echt afronden want dan is het 22.30 uur. Gaat uw gang. Mevrouw SMAND: Ik denk dat de gebruikers van, de klanten van maatschappelijke instellingen, sportverenigingen enzovoort gebaat zijn bij duurzame financiering en dat we daarvan uit moeten gaan en dat betekent dat we echt structureel geld nodig hebben om subsidies uit te breiden.

Dus dat is denk ik het belangrijkste uitgangspunt, en dat we wel alle deuren open moeten houden, gaat het ons beter dan zoals het er nu naar uitziet op de langere termijn, dan moeten we daar zeker naar kijken, absoluut, dat heeft prioriteit, maar wel met structureel geld. Dank u wel. De VOORZITTER: Mijnheer Vermeulen. De heer VERMEULEN: Dank u wel voorzitter, mijnheer Van der Peet had het over Sinterklaas. Ik hoorde eigenlijk de echo van de woorden van Joop den Uyl hier terug maar dat komt een klein beetje op hetzelfde neer. We hebben € 6,6 miljoen dit jaar als vrijval. Dat zit ook bij de meevallers van onvoorziene kosten die niet gebruikt zijn voor de volgende jaren, daar hebben ze dat potje laten staan om de doodeenvoudige reden dat er heel veel onzekerheden op ons afkomen. De energienota is net al genoemd en die soupeert al bijna dat hele potje op, als ik het zo hoor. Dan hebben we het nog niet gehad over de beoogde bezuiniging op jeugdzorg die misschien niet doorgaat, van € 850.000,00 en zo kunnen we nog een hele tijd doorgaan, dus de oproep blijft 'wees zuinig, houd de hand op de knip'. En als het echt door de jaren heen blijkt, zoals mijnheer Van der Peet zegt, dat we echt structurele Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 8 december 2022

37

meevallers hebben en enorme overschotten houden op de begroting, dan kunnen we het eens gaan hebben over wat we ermee gaan doen, of we dat gaan verjubelen met z'n allen of dat we het teruggeven aan onze inwoners. Dank u voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel dan ga ik de tweede termijn hiermee afronden. Ik kan concluderen dat het voorstel door kan voor besluitvorming. Ik ga u een andere zaak voorleggen, u heeft zojuist aangegeven dat u een sessie wilt en dat u dat nog wilt doen op 22 december a.s. Daar staan nu vier sessies, het sessieverzoek van GroenLinks over de brede welvaart, het sessieverzoek project de nieuwe kom, het sessieverzoek van Forza! over de betogingen en een besloten sessie over verkeer en mobiliteit over de bereikbaarheid regionaal. Dat zijn de sessies die staan van 19.00 tot 22.00 uur. Er zijn twee varianten. We gaan zo vijf minuten pauze hebben en daarna heeft u het tweede raadsdebat. En dat gaat over de het rapport van de Rekenkamercommissie over de Voedselbank. Wellicht kunt u in die vijf minuten samen komen tot het uitstellen van een van deze vier sessies. En dan hoor ik het wel bij het de agenda vaststellen, dan kunt u natuurlijk daar een amendement op plegen en dan kan ik kijken of daar een meerderheid voor is. En de tweede variant is dat u de sessie die middag gaat doen en dat zou dan tussen 15.00 en 16.30 uur zijn op 22 december a.s.

Beide varianten liggen voor. Het presidium is al bijeen geweest dus dit is echt iets dat u vandaag, want u gaat zo meteen uw agenda vaststellen voor de 22e, even onderling in de beruchte wandelgangen met elkaar moet afstemmen. En dan hoop ik dat het straks bij het vaststellen van de agenda een meerderheid zie voor de oplossing. Ik hoop dat de variaties helder zijn en dan sluit ik in dit geval dit debat. En dan zie ik u graag terug om 20.40 uur voor het volgende raadsdebat. Raadsdebat RV RKC Onderzoek Leven met de Voedselbank (2022.6961529) De VOORZITTER: Goedenavond allen, raadsleden, belangstellenden, college, ook belangstellend, hoop ik. Daar ga ik van uit. Welkom bij het raadsdebat inzake het raadsvoorstel van de Rekenkamercommissie van Haarlemmermeer over het onderwerp Leven met de Voedselbank. We hebben een raadsdebat vanavond, een bijzonder raadsdebat, mag ik wel zeggen. Dat heeft enerzijds te maken met het onderwerp, en anderzijds met de vorm. Daar bent u over geïnformeerd, maar dat gaan we allemaal meemaken. Het raadsdebat duurt tot 22.00 uur. Er heeft zich een inspreker gemeld en dat is de heer De Bats, de voorzitter van de Stichting Voedselbank Haarlemmermeer. Ik geef hem graag het woord voor vijf minuten. De heer DE BATS: Geachte voorzitter, leden van de raad, collegeleden en andere aanwezigen.

De Voedselbank is verheugd dat de Participatieraad en de Rekenkamercommissie onze signalen hebben opgepakt over de verontrustende groei van het aantal langdurige klanten. We zijn het eens met de conclusies uit het rapport Leven met de Voedselbank en we onderschrijven de aanbevelingen aan uw raad om te komen tot een verbetering van de ondersteuning van inwoners in langdurige armoede. Hiertoe behoren 413 huishoudens met 1305 mensen die deze week op een van onze inmiddels acht uitdeelpunten hun pakketten ophalen. Een meerderheid van de aanvragers is vrouw en de grootste groep vormen de eenoudergezinnen. De 747 kinderen uit die huishoudens vormen meer dan de helft van onze klanten. Langdurige klanten maken een derde deel van ons bestand uit. Hun verhalen in dit rapport zijn vaak schrijnend en ook beschamend, maar er zijn door de onderzoekers gelukkig een aantal duidelijke rode draden getrokken waar actie op gepleegd kan, en volgens ons, moet worden. Natuurlijk hebben we ook als Voedselbank de aanbevelingen ter harte genomen.

Zo zijn er sinds het uitbrengen van het rapport twee nieuwe uitdeelpunten geopend, zodat we dichter bij de klanten komen, wordt er door leerlingen van het Kaj Munk College gekeken hoe wij aan klanten beter kunnen uitleggen dat het door ons verstrekte voedsel ook na het datumstempel op de verpakking veilig kan worden gegeten, wordt er met SchuldHulpMaatjes een proef gestart om klanten met schulden, maar Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 8 december 2022

38

die nog zonder begeleiding zitten, op hun hulp te wijzen, en proberen wij te realiseren dat onze klanten dit jaar, bovenop onze pakketten, zelf hun kerstmaaltijd kunnen samenstellen. Helaas heeft het college geen reactie op de aanbeveling om speciaal aandacht te geven aan kinderen en hun verzorgenden in armoede. Dit terwijl in het rapport onderzoek wordt aangehaald waaruit blijkt, en ik citeer 'naast de praktische bevindingen dat deze kinderen minder vaak deelnemen aan sociale en culturele activiteiten, hebben zij een minder goede gezondheid, blijven de schoolprestaties achter, hebben zij vaker te maken met overgewicht, vertonen zij vaker ongezond gedrag, zoals alcohol- en drugsgebruik en hebben zij een lagere levensverwachting. Ook lijdt hun psychisch welzijn onder armoede; kinderen in armoede oordelen negatiever over hun leven en voelen zich vaker ongelukkig. Ook blijkt uit dat armoede wordt doorgegeven aan opeenvolgende generaties'. Einde citaat. Er wordt vaak gesteld dat armoede moeilijk te traceren is. Wel nu, er zijn 750 kinderen uit gezinnen uit een risicogroep die door de Voedselbank gevraagd worden zich voor een voedselpakket eerst bij de gemeente aan te melden. Hun situatie zou bekeken kunnen worden, waarna zij wel die speciale aandacht zouden kunnen krijgen. Dat brengt mij naar het volgende punt.

Wij benadrukken de aanbeveling om de wijze waarop de gemeente de intake voor de Voedselbank uitvoert, te herzien en het nut daarvan te vergroten. In de afgelopen jaren is die intake door de gemeente teruggebracht tot een administratieve backoffice functie. De intake zou echter de start moeten zijn van een traject om burgers te wijzen op voorzieningen en ze weer onafhankelijk van de voedselmarkt te maken. Het rapport noemt een aantal redenen waarom klanten geholpen zouden moeten worden. Quote 'veel mensen hebben het idee niet tegen de instanties op te kunnen en hebben behoefte aan iemand die hen bijstaat, die vanuit hun perspectief en belang meekijkt en meewerkt om de hulp, ondersteuning, voorzieningen te krijgen waar men recht op heeft en die men nodig heeft.' Quote 'de aanvraag van voorzieningen is belastend, waardoor mensen ook afzien van een aanvraag', quote 'De bekendheid van diverse ondersteunende voorzieningen is beperkt'. Naast directe en vroege hulp aan burgers kunnen de intake en drie- of zesmaandelijkse herintakegesprekken de gemeente ook inzicht geven in het functioneren van de verschillende instanties en organisaties. En daarbij kan de aanbeveling om als gemeente de regie te nemen in de verbetering van de samenwerking tussen organisaties inhoud worden gegeven.

De kosten van het bieden van vroege hulp betalen zich overigens door het voorkomen van latere, veel zwaardere trajecten, meer dan dubbel en dwars terug. Ook klanten met een schuldhulp/leefgeldregeling van een bewindvoerder of schuldhulpregelaar zijn geïnterviewd. Zij behoren tot naar onze schatting honderd huishoudens die wij ondersteunen, die moeten leven van een week leefgeld van € 50,00 voor de eerste persoon in hun huishouden en € 10,00 voor een volgende persoon. Die bedragen zijn in de afgelopen tien jaar nooit geïndexeerd. De VOORZITTER: Mijnheer De Bats, ik zie dat u nog een aantal vellen heeft liggen, maar… De heer DE BATS: Ik heb slechts een vel, als ik mag afronden met twee alinea's? De VOORZITTER: Zeker. De heer DE BATS: Dank u. Wij zijn benieuwd naar uw mening over deze, al dan niet via de gemeente uitgevoerde schuldhulptrajecten, waardoor huishoudens langdurig, weliswaar uiteindelijk schuldenvrij, maar langdurig afhankelijk worden van hulp, waaronder die van de Voedselbank. Naar aanleiding van uw vorige debat, wij zijn dankbaar voor de door de gemeente verstrekte subsidie van € 40.000,00 en voor de giften van € 110.000,00 die we jaarlijks van clubs, kerken, bedrijven en particulieren ontvangen. En voor met name Haarlemmermeerse bedrijven die ons voedsel doneren.

Door deze brede gedragenheid door de bevolking, kunnen wij zo voor ter waarde van € 1,5 miljoen aan voedsel uitdelen. Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 8 december 2022

39

Het rapport komt op een goed moment nu we door de energie- en prijzencrisis een groei in het klantenbestand verwachten. In het derde kwartaal hadden wij een 70% hogere instroom dan een jaar geleden. Wij denken dat zich deze winter een nieuwe groep klanten zal aandienen die eerder nooit verwacht had gebruik te moeten maken van de Voedselbank. En we zien daarnaast een afname van het aanbod vanuit de levensmiddelenbedrijven. Toch verwachten wij, net als tijdens de coronacrisis met onze 175 vrijwilligers ook deze uitdagingen het hoofd te kunnen bieden. Hoewel wij niet pretenderen de doelgroep van het armoedebeleid te kunnen representeren, steken wij wel de hand op als wij problemen bij onze klanten constateren. Dat heeft gelukkig in dit geval geleid tot een waardevol rapport. En om in WK-termen te spreken: de voorzet is op maat, voor u als raad, het inkoppen. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel. Ik kan het me eigenlijk niet indenken, maar zijn er nog vragen voor de heer De Bats? Zo streng was het ook weer niet bedoeld, maar het is duidelijk in ieder geval. Dank u wel, mijnheer De Bats. Dan volgt nu de grootste uitdaging van dit debat, dat is dat we alle fracties in anderhalve minuut willen laten pitchen op het voorliggende voorstel. Ik nodig mensen uit om dat hier te doen.

Ik denk dat het handig is om dat gewoon te doen via de volgorde die we gewoon zijn bij dit soort debatten dus dan wil ik eerst GroenLinks uitnodigen en daarna de VVD en dan gaan we zo het rijtje af. Dat maakt het het makkelijkst want dan weet iedereen dat hij of zij vast kan gaan lopen op het moment dat de beurt eraan komt. Mevrouw Van Goethem. Mevrouw VAN GOETHEM: Dank u wel voorzitter. Ik ben weliswaar pas negen maanden raadslid, maar toch voelt deze sessie ondanks de nieuwe vorm van debatteren al een beetje als een herhaling van zetten. Veel van de problematiek die genoemd wordt in het rapport van de Rekenkamercommissie, waarvoor dank voor het opstellen aan de commissie is namelijk al een maand geleden besproken, in de sessie over schuldhulpverlening. Graag horen we dan ook van de wethouder hoe de aanbevelingen van de Rekenkamercommissie worden geïncorporeerd in de net voltooide aanbesteding. Is dit mogelijk en zo nee, hoe zorgen we dan dat er de aankomende twee jaar wel aandacht is voor deze extra kwetsbare doelgroep, die dus gedeeltelijk nog niet in beeld is bij de Voedselbank of bij de gemeente? In de ogen van GroenLinks is het terug te leiden naar het gebrek aan regie van de gemeente.

Om mensen uit de armoedeval te halen, dient er namelijk net even dat extra stapje te worden gezet, zodat ze weer vertrouwen krijgen in de overheid en, belangrijker nog, in elkaar, en in zichzelf, en hun eigen regie in hun leven oppakken. En voorzitter, of de gemeente dit doet met een externe uitvoeringspartij, of in eigen beheer, daar gaat het ons niet om. Waar het om gaat, is dat zaken door de gemeente zelf in samenhang worden opgepakt. Ik hoorde het de Voedselbank net ook al zeggen, in elke subsidie aan partijen binnen de schuldhulpverlening dient als voorwaarde te staan dat ze onderdeel zijn van een netwerk. Een keten die naar elkaar verwijst en elkaar begeleidt. Private instellingen, zoals de Voedselbank, kunnen dat ook. Een jaarlijkse bijeenkomst met alleen schuldhulppartners is niet genoeg, er moet juist ook op andere velden iets van aandacht zijn. Structurele aandacht voor armoede. Net als voor onderwijs, jeugd, welzijn, WMO, sport en cultuur. Kortom, we vinden het armoedebeleid van de gemeente nogal armoedig en we kunnen ons dan ook vinden in de aanbeveling van de Rekenkamercommissie. Ook in de aanbevelingen die de Voedselbank net nog extra deed. En we steunen de motie van de Rekenkamercommissie. Tot zover voorzitter.

De VOORZITTER: Dank u wel, mijn uitdaging om het in anderhalve minuut te doen wil niet zeggen dat u alles dat u in drie minuten wilt zeggen in anderhalve minuut moet proberen te zeggen. Laat ik dat ook meegeven aan de andere sprekers. Het woord is aan mevrouw Mees, van de VVD.

Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 8 december 2022

40

Mevrouw MEES: Dank u wel voorzitter, ik had wel hetzelfde plan. En nog een noot die nog niet van mijn tijd afgaat, graag in het vervolg nieuwe initiatieven qua werkwijze raad niet op mijn woordvoering want ik moet het gewone nog leren! Daar gaan we. Dank aan de Rekenkamercommissie voor het onderzoek en aan de maatschappelijke instanties voor hun reacties erop. De VVD is van mening dat het niet nodig zou moeten zijn dat er in ons land voedselbanken bestaan. Het zou niet thuishoren in een ontwikkelde, welvarende samenleving. Dat een particulier initiatief als de Voedselbank niet gemist kan worden, is een signaal dat deze voorziening wel degelijk nodig is. Daarom moeten we goed onderzoeken waar en waarom we als overheid wellicht een doelgroep missen en moeten we het proces opnieuw tegen licht houden. Het advies van de Rekenkamercommissie in zichzelf wijst al uit dat het bij langdurige gebruikers niet alleen om armoede gaat. Het is dan ook te kort door de bocht om te stellen dat de gemeente gefaald heeft in het armoedebeleid. Sommige mensen zijn duurzaam niet in staat hun eigen financiële huishouding op orde te krijgen, hebben negatieve life events met enorm effect op hun bestaansniveau meegemaakt of hebben om andere redenen keuzes gemaakt die desastreus hebben uitgepakt. Het is simpelweg moeilijk als overheid om deze mensen in beeld te krijgen.

De VVD wil op dit punt nogmaals benadrukken dat intensiveren op vroegsignalering heel belangrijk is. Hier wordt gelukkig al door de gemeente op gehandeld. De VVD steunt de aanbevelingen van de Rekenkamercommissie dat er betere samenwerking tussen maatschappelijke organisaties moet komen en steunt de reflecties op de prestatie van schuldhulpverlening door de PLANgroep. Over dit laatste heeft de VVD haar mening al bekendgemaakt in de sessie over de schuldhulpverlening. De VVD is het eens met het advies van RKC om het contact met deze groep mensen te verbeteren en maatwerk te leveren. Wij zijn alleen van mening dat eerst gekeken moet worden naar bestaande kanalen waarover de gemeente beschikking heeft, in plaats van extra mankracht bij de Voedselbank te positioneren. Wij brengen dit in als stelling voor de tweede termijn. We zouden alvast – ik vind het best eng, sorry hoor, maar dat hoor je ook in mijn stem en daar erger ik me ook weer aan. We zouden alvast van de portefeuillehouder willen horen of hij het met de VVD eens is dat eerst naar de huidige gemeentelijke kanalen gekeken moet worden, zoals bijvoorbeeld inkomensconsulenten die gesprekken voeren met bijstandsgerechtigden, voordat bekeken wordt of extra medewerkers in een particuliere instelling neergezet moeten worden. Dank u wel voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel voor de bijdrage. Uitstekend.

De volgende bijdrage komt van Forza!, de heer Kos en die komt uit onverwachte hoek. Laten we eens kijken of hij ook onverwacht uit de hoek komt. De heer KOS: Voorzitter, ik dacht, als ik vast in de buurt sta, heb ik tien seconden extra spreektijd van u gestolen. Maar ik weet ook hoe het is om voor te zitten dus ik zal me er braaf aan houden. Voorzitter, de fractie van Forza! is ongelukkig met het gegeven dat slechts 25% van de mensen die het nodig hebben daadwerkelijk gebruikmaakt van de Voedselbank. We hebben als gemeente samen met de hulpverlening nog veel te doen om deze inwoners te bereiken en vooral te leren luisteren naar hun signalen. De Rekenkamercommissie laat zien op welke subonderwerpen winst valt te behalen. De rol die Forza! hierbij voor de gemeente ziet, is aanspreekpunt zijn voor inwoners en verbinder tussen de diverse hulpgevende instanties. We zijn dan ook voorstander van de eerste twee beslispunten. Voorzitter, het is droevig om te constateren dat het juist de partij die de uitvoering geeft aan de schuldhulpverlening, de PLANgroep, de partij is waarbij de service en het begrijpen van de doelgroep die zij bedient structureel ontbreekt. Voorzitter, het is wat Forza! betreft echt onmogelijk dat de PLANgroep als winnaar uit de aanbesteding is gekomen.

En hoe is dat dan gebeurd? Doordat wij als gemeente eisen stellen waardoor de overige twee partijen uitgesloten zijn van verdere deelname. Wethouder, hoe heeft dit zo kunnen gebeuren? Inwoners van Haarlemmermeer mogen verwachten Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 8 december 2022

41

dat hun gemeente een partij selecteert die een hulpvraag aan kan, in plaats van een partij die beloond wordt voor het veroorzaken van heel veel onnodige ellende. Tot zover. De VOORZITTER: Dank u wel. Duidelijk en binnen de tijd zelfs. Het woord is aan mevrouw Elfers namens de HAP. Mevrouw ELFERS: Dank u wel voorzitter. Voorzitter, Leven met de Voedselbank. Een waardevol rapport, onze dank daarvoor. Langdurig leven met de Voedselbank, je gunt het niemand en aan de andere kant is het hartverwarmend dat een organisatie als de Voedselbank anno 2022 maatschappelijk geaccepteerd is en dat er zelfs particuliere initiatieven, zoals Prakkie zijn ontstaan, waar de steeds groter groeiende groep inwoners die niet onder de huidige voorwaarden van de Voedselbank vallen, maar die niet zonder deze voorziening kunnen, wel terechtkan. Een groeiende groep inwoners waar wij als gemeente lastig zicht op hebben. En dan naar het voorstel, voorzitter. De fractie van HAP kan het voorstel van het college steunen om de aanbevelingen uit het RKC-onderzoek over te nemen. Net als de aanbevelingen die zojuist door mijnheer De Bats uitgesproken zijn. En ergens voorzitter, klinkt een aantal aanbevelingen zo logisch dat het mijn fractie verbaasd heeft dat dit nog niet opgenomen is in ons huidige beleid en in ons dagelijks handelen.

Samenwerken met diverse organisaties, maatwerk leveren en deze inwoners laagdrempelig, niet stigmatiserend en vriendelijk bejegenen, had wat HAP betreft al de norm moeten zijn. En een aantal aanbevelingen heeft mijn fractie al in het recent vastgesteld schuldhulpverleningsbeleid voorbij zien komen. Al dan niet anders verwoord. Voorzitter. Graag sluit ik af met een compliment richting organisaties, vrijwilligers en andere betrokkenen die keer op keer steeds vaker weer de schouders eronder zetten om broodnodige organisaties als de Voedselbank draaiende te houden. De VOORZITTER: Dank u wel. Het woord is aan mijnheer Sidali namens de PvdA. De heer SIDALI: Dank u wel, voorzitter. Het gaat om mensen in langdurige armoede. Hun situatie is complex, schrijnend en hardnekkig. Dat is de conclusie. De RKC is hard in haar oordeel als het gaat om de rol van de gemeente. De gemeente staat op een grote afstand van mensen met een schuldenprobleem. Bijna alles is belegd bij externen. Er is wantrouwen en het gevoel niet gehoord te worden. Mensen ervaren hoge drempels tot voorzieningen en ondersteuning. De gemeente neemt een te beperkte rol op zich en zou meer regie moeten nemen. De gemeente heeft alleen een administratieve functie in relatie tot toegang tot de Voedselbank, dat zijn de intakes. Een van de respondenten uit het rapport zegt 'De gemeente houdt niet van mensen, ze houdt van regels.

Ze stuurt me door naar de Voedselbank'. De conclusie en aanbevelingen liegen er niet om, voorzitter. Een opsomming van wat we allemaal doen, in reactie op de aanbeveling, is niet genoeg, want kennelijk is wat we al doen, niet voldoende. Te weinig aandacht is er voor kinderen, namelijk 500 kinderen onder de achttienjaar. Daar komen nog eens 250 kinderen boven de achttien jaar bovenop, inwonend bij hun ouders. Leefgeld – voorzitter de situatie is ook niet om over naar huis te schrijven – is een beetje gedateerd. € 50,00 voor de eerste gebruiker en € 10,00 voor de volgende, nooit geïndexeerd. Daardoor ook niet realistisch. Je wordt door de gemeente voor drie jaar op leefgeld gezet. We willen het leefgeld ophogen, kan het college dat toezeggen? We hebben het al gehoord, 70% hogere instroom dan in 2021. Een nieuwe groep dient zich aan, voorzitter. Hoe gaat het college ervoor zorgen dat deze mensen niet alleen een intake krijgen, maar ook de juiste hulp krijgen? Tot slot, voorzitter, de langdurige gebruikers van de Voedselbank hebben concreet gesproken. Wij moeten nu spreken met concrete maatregelen, dank u wel.

Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 8 december 2022

42

De VOORZITTER: Dank u wel. Het woord is aan mevrouw Van der Veldt van D66. Mevrouw VAN DER VELDT: Dank u wel voorzitter. Een rapport waarin de Rekenkamercommissie feiten en emotie helder heeft weten te onderscheiden. Een hele prestatie bij zo'n schrijnend onderwerp. Dank daarvoor. Het baart D66 zorgen dat 450 van de 1140 Haarlemmermeerse gebruikers van de Voedselbank een leeftijd onder de achttien jaar heeft. Door betere ondersteuning en maatwerk kan de cirkel van armoede in opeenvolgende generaties verbroken worden. Zo krijgen ook kinderen uit arme gezinnen een eerlijke kans om hun talenten te ontwikkelen. Daar waar kinderen betrokken zijn, moet wat D66 betreft extra aandacht komen. Gelukkig is het ook een voorstel van de Rekenkamercommissie D66 kan de aanbeveling van de RKC om huishoudens beter te ondersteunen, goed volgen en zal het raadsvoorstel dan ook van harte steunen, maar we willen hieraan toevoegen dat we graag meer regie in de keten van al die verschillende loketten zouden zien. Regie op een efficiënte, maar vooral op een menselijke manier. Onze inwoners moeten wel weten hoe ze gebruik kunnen maken van voorzieningen en welke voorzieningen hen inhoudelijk verder kunnen helpen, bijvoorbeeld door de herziening van een intake met opvolgende gesprekken zoals mijnheer De Bats al aangaf. Tot zover. De VOORZITTER: Dank u wel.

Volgens mij stond mijnheer Beusenberg al klaar om het woord te voeren. Mijnheer Beusenberg namens SRH. De heer BEUSENBERG: Dank u wel voorzitter. Ik zou eigenlijk niet het woord voeren in deze sessie, maar ik ben er lekker wel. De aanbevelingen uit het raadsvoorstel kunnen wij natuurlijk van harte ondersteunen. In een ideale wereld zou er geen Voedselbank nodig zijn. Maar dan gaan we terug naar de keiharde realiteit en dat is dat we zojuist hoorden dat er 750 kinderen in onze gemeente gebruik moeten maken van de Voedselbank. We vinden het natuurlijk fantastisch dat de Voedselbank er is, dus dank voor uw werk, voor alle vrijwilligers en iedereen die soms boodschappen geeft als mensen van de Voedselbank bij de supermarkt staan. Daar wil ik het voor nu bij laten en nogmaals, de aanbevelingen uit het raadsvoorstel kunnen wij van harte ondersteunen. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel. Het woord is aan mijnheer Koning van het CDA. U heeft het woord. De heer KONING: Dank u wel voorzitter. De fractie van het CDA heeft het moeilijk met dit RKCrapport. Na het lezen van hartverscheurende verhalen, vooral waar kinderen in het geding zijn, voelen wij ons primair aangesproken op onze plicht tot naastenliefde. Maar bij de geschetste portretten is alleen afgegaan op wat de mensen vertellen. Het zijn eenzijdige verhalen.

Het is niet geverifieerd door hulpverleners te spreken die betrokken waren bij die inwoner. We moeten dus een voorbehoud maken. Immers, mensen kunnen helemaal leeglopen. Hulpverleners kunnen gedaan hebben wat mogelijk is, maar mensen kunnen zich niet geholpen voelen. De schuldvraag wordt in deze situaties, volkomen begrijpelijk, niet altijd objectief ingevuld. Wij hebben er problemen mee dat een organisatie zo wordt neergezet zonder wederhoor toe te passen, en dat hoefde maar in vijf gevallen. Voorts is bij schuldhulpverlening al veel gebeurd. Een grote inzet op vroegsignalering, 56 Vastelastenorganisaties werken al mee, van de 24 voorgenomen ontruimingen zijn er 23 voorkomen. Ook de mogelijkheden voor schuldhulpverlening zijn wettelijk bepaald. We hebben inmiddels al een contractmanager aangesteld. En aanbeveling nummer 3 kan niet meer. Ten slotte is de regelgeving bij minimabeleid nogal rommelig en tegenstrijdig. Zo mag je moeder geen boodschappen voor je betalen, maar bij de Voedselbank halen mag wel, hoewel dat op hetzelfde neerkomt. Kortom, het is heel lastig voor de gemeente om alle aanbevelingen over te nemen want we betwijfelen of we daarmee het doel wel bereiken. Dat doel was dat er geen Voedselbank meer nodig zou zijn. Tot zover. Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 8 december 2022

43

De VOORZITTER: Ik dank u wel, mijnheer Koning. Het woord is aan mevrouw Hup. ChristenUnieSGP. Mevrouw HUP: Ik kan heel flauw doen, en zeggen 'dan weten jullie ook eens hoe dat is', maar voor mij is anderhalve minuut ook uitdagend. Onze fractie heeft kennisgenomen van het onderzoek. En we hebben tijdens onze fractievergadering ook echt het debat goed voorbereid. Ik wilde het eigenlijk aan mijnheer Den Butter overlaten, maar ik ga het vanavond doen. Zelf hebben we geen thema 's ingebracht, maar ik zal wel aanhaken bij de thema 's die jullie fracties hebben ingebracht, dus ik ben heel benieuwd. We hebben natuurlijk wel een korte pitch. We vinden dat de Voedselbank een belangrijke vrijwilligersorganisatie is van Haarlemmermeer, die zich richt op mensen die zich op het bestaansminimum bevinden. Deze organisatie verdient ook echt onze steun en respect. Voor de overheid is het een van de belangrijkste taken om te zorgen voor deze mensen. Dit gaat om mensen die het moeilijk hebben, mensen die moeten worden geholpen bij zelfredzaamheid. De aard van het onderzoek naar juist die mensen die al langer door de Voedselbank worden geholpen, legt bloot hoe mensen zich voelen die langdurig niet zelfredzaam zijn. Maar daarmee gaat de kern van het onderzoek meer over de kwaliteit van onze armoedebestrijding voor deze moeilijke categorie dan over de Voedselbank zelf.

Voorzitter, wij gaan ook zelf niet over de Voedselbank, maar geconstateerd kan worden dat armoedebestrijding voor deze mensen nog geen soelaas heeft geboden. Door de selectiewijze van het onderzoek heeft de groep onderzochte mensen logischerwijs weinig perspectief. Het is een grote uitdaging hoe we die mensen weer uit deze situatie kunnen krijgen. We gaan graag in het debat op zoek naar mogelijkheden om deze groep te helpen op weg naar een zelfredzaam en waardig bestaan. Tot zover, voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel en u neemt al een aardig voorschot op het debat. Dan is het woord aan FVD, mevrouw Antolini. Mevrouw ANTOLINI: Dank u wel voorzitter. Het onderzoek van het Rekenkamercommissie heeft zich toegespitst op het langdurig gebruik van de Voedselbank. In onze gemeente zijn er ongeveer 400 huishoudens die langdurig in de financiële problemen zitten en hiervan meldt ongeveer 20% zich bij de Voedselbank. Dat steeds meer huishoudens zich melden bij de Voedselbank en dat het alleen nog maar zal toenemen, heeft alles te maken met het gevoerde beleid in Den Haag. Maar wat kan de gemeente nu betekenen voor de inwoners? De gemeente Haarlemmermeer doet veel, is conclusie, maar dat neemt niet weg dat er ook zaken beter kunnen. Het voorstel om het contactmoment bij intake beter te benutten is dan ook een prima punt, maar hiermee worden alleen de nieuwe aanmeldingen bereikt.

Het feit is dat de Voedselbank een particulier initiatief is en dat mensen hiervan in redelijke anonimiteit gebruik willen maken. Dan nog het onderdeel PLANgroep. De RKC heeft ook opgevangen dat er nare ervaringen zijn met deze organisatie en tot onze verbazing wordt de samenwerking weer voor twee jaar voortgezet. Omdat er geen alternatief blijkt te zijn. Het college geeft aan dat er extra inspanningen worden gedaan om de dienstverlening op niveau te krijgen. Wij zien graag dat de raad hierover tussentijds een update krijgt. Tot zover voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel, dan geef ik nu het woord aan EEN Haarlemmermeer, mijnheer Spijker. Daarna mijnheer De Ruiter. De heer SPIJKER: Voorzitter, allereerst een compliment aan de Voedselbank. En dan nu het slechte nieuws: de voedselbanken zijn in nood en de mensen die hiervan afhankelijk zijn, komen in steeds Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 8 december 2022

44

grotere problemen. Hierbij moeten we er ook rekening mee houden dat er steeds meer mensen zijn die wel gebruik zouden kunnen maken van de Voedselbank, maar door schaamte of andere redenen dit helaas niet doen. Het probleem is dus nog groter dan nu al zichtbaar is in cijfers, dus hoe pakken we het aan? EEN Haarlemmermeer heeft de volgende oplossingen. Als iemand bij de Voedselbank komt voor de intake is er meestal in de periode daarvoor al een groot probleem aan de gang dat voor deze intake ligt. Zorg dat alle intake-medewerkers een mapje krijgen met daarin allerhande informatie over alle mogelijke hulpinstanties die kunnen bijspringen om deze mensen zo snel mogelijk weer zelfredzaam en onafhankelijk te laten zijn. Leg uit hoe de gemeente ze, naast de Voedselbank, ook kan bijstaan en op weg kan helpen met andere initiatieven en instanties. Hoe ze deze kunnen bereiken en waar ze terecht kunnen. Hierdoor zouden we volgens EEN Haarlemmermeer een groot deel van de onderliggende oorzaken anoniem en zonder extra inbreuk op privacy vast in de juiste richting van een oplossing sturen. Graag gaan we hierover met de raadsleden in debat. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel en ik geef u zo weer het woord, over anderhalve minuut, dan mag u het nog een keer zeggen, maar ik geloof dat de meeste mensen nu wel geluisterd hebben. Dan kunnen we het daarover hebben.

Ik geef als laatste in de eerste ronde het woord aan mijnheer De Ruiter, namens BVNL, moet ik er nog bij zeggen. De heer DE RUITER: Dank u voorzitter, laat ik beginnen met zeggen dat ik net zo zenuwachtig ben om hier te staan als mevrouw Mees. Alleen aan mij merkt u niets natuurlijk. Van buiten ben ik een en al rust, maar van binnen kook ik. Dat kan ik u verzekeren. Voorzitter, de PLANgroep, het is meerdere keren genoemd. Het is een chaos. Het is een organisatie die niet presteert. Ze blijven mensen brieven schrijven, e-mails schrijven, mensen die veelal laaggeletterd zijn. BVNL was niet verbaasd. BVNL lazerde van haar stoel met twee mensen tegelijk toen we het nieuws hoorden dat PLANgroep wederom de aanbesteding had gewonnen. Ik ga er niet te veel woorden aan vuil maken. Ik wil nog wel even aandacht vragen voor de paragraaf Bereken uw recht. Daaruit blijkt dat veel cliënten die bijvoorbeeld geadviseerd worden door andere instanties, zoals onder andere Vluchtelingenwerk, prima hun weg weten te vinden in de bestaande procedures, maar veel Voedselbankgebruikers geven aan geen weg te weten in de regelingen om bijvoorbeeld een vergoeding te krijgen voor een schoolfiets, of een laptop, waar dringend behoefte aan kan zijn. Veel gebruikers geven zelfs aan de vragen of de procedures belastend te vinden en zien er daarom maar liever helemaal vanaf.

Wij maken ons daar zorgen om en vragen ons af of de goede bedoelingen niet verzuipen in bureaucratie. En ten slotte, voorzitter, blijkt dat veel mensen die te maken hebben met de schuldhulpverlening ook geen enkele indicatie hebben wanneer het traject ten einde loopt. Mijn vraag daarover zou zijn, is dit meegenomen in de nieuwe prestatieafspraken? En zo nee, waarom niet? En laat ik dan afsluiten met mijn welgemeende complimenten voor het werk van de Voedselbank en de vrijwilligers. Dank u. De VOORZITTER: Ik dank u wel en nu bent u natuurlijk gewend dat we dan het woord geven aan het college, maar dat zal vandaag niet gebeuren. We gaan eerst met elkaar in debat, dat is hoe het is afgesproken. En zoals ik net al een beetje aankondigde, dat wil zeggen dat ik nu als eerste het woord geef aan mijnheer Spijker. Het handigst is om de debatten zoveel mogelijk in het midden van de raadzaal te houden want anders gaan we zo naar elkaar toe reageren. Dus ik zou het fijn vinden als u dat vanaf daar doet en mensen die een reactie willen geven nodig ik uit om daar ook bij te komen. De heer SPIJKER: Voorzitter, bij elk intakegesprek voor de Voedselbank moet men de betrokkene wijzen op de extra hulp en financiële oplossingen. De stelling is: laat de gemeente focussen op programma's die mensen op korte termijn weer zelfredzaam maken.

En deel 2: de gemeente moet Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 8 december 2022

45

beter de resultaten van alle steun monitoren en controleren. Ik hoor graag een reactie. De VOORZITTER: Ik zie mensen lopen, maar die lopen ook weer weg. Maar ik zie mijnheer Koning staan bij de microfoon. Mijnheer Koning namens het CDA. De heer KONING: Ik vind dit een heel goede suggestie en wel om deze reden, dat we al vijftien jaar bezig zijn om regelingen die we hebben voor de minima onder de aandacht te brengen. We hebben al folders neergelegd in de spreekkamers van huisartsen en we hebben werkelijk van alles gedaan maar het bereik neemt niet toe en ik vind dit een idee om op een heel compacte manier die informatie gewoon bij iedereen die zich meldt af te geven. De VOORZITTER: Mijnheer Kos. De heer KOS: Dank u wel voorzitter. Mijnheer Spijker, via de voorzitter natuurlijk, ik vind het een hartstikke goed idee in de basis. Ik denk dat we daar iets mee kunnen. Het enige waar we het apart over moeten hebben is dat we ook heel vaak de neiging hebben om te blijven proberen, proberen en proberen terwijl er eigenlijk qua problematiek opgeschaald moet worden. Dus als we zoiets er nog bij kunnen doen, zijn wij helemaal tevreden. De VOORZITTER: Mevrouw Van Goethem. Mevrouw VAN GOETHEM: Dank u wel voorzitter. We zijn het ook vanuit GroenLinks in principe wel eens met de stelling.

Maar wat we willen voorkomen en ook vanavond met name willen voorkomen is dat wij als raad de oplossing gaan verzinnen. Volgens mij zijn er genoeg experts binnen de schuldhulpverlening en binnen de Voedselbank en dergelijke om juist de uitwerking daarvan te gaan regelen. Dus als we het hebben over 'er moet hier een foldertje komen te liggen en er moet daar een postertje komen te hangen', daar zijn wij volgens mij als raad niet van. Als het gaat over de vraag 'wat is de regietaak van de gemeente en waar is de gemeente van, waar is zo meteen de PLANgroep weer van en waar zijn zo meteen de uitvoerende instanties van?', dan ben ik daar helemaal bij en dan zeg ik 'ja, dat moeten we inderdaad veel beter op papier zetten.' De VOORZITTER: Mijnheer Beusenberg, SRH. De heer BEUSENBERG: Dank u wel voorzitter. Natuurlijk is het mooi om te streven naar zelfredzaamheid en dat willen we natuurlijk ook. Mijnheer Spijker zei 'focus ergens op'. Natuurlijk is het goed om daarop te focussen maar het mag niet ten koste gaan van wat er nu gebeurt. Dat is eigenlijk wat wij nu willen meegeven, dank u wel. De VOORZITTER: Mevrouw Van der Veldt. Mevrouw VAN DER VELDT: Dank u wel voorzitter, ik zou ook graag op het tweede deel van de stelling willen reageren, over het monitoren.

Het lijkt me heel goed om inderdaad de efficiëntie bij te houden, maar probeer niet de menselijke maat in de weg te staan, kijk niet alleen naar de kwantiteit maar ook naar kwaliteit. De VOORZITTER: Mevrouw Elfers namens HAP. Mevrouw ELFERS: Dank u wel voorzitter, we zijn het eens met deze stelling als deze stap ook leidt tot betere samenwerking tussen de gemeente en organisaties, als dat nog niet gedaan wordt. Daarnaast geeft u aan 'laat de gemeente zich focussen op programma's die mensen op korte termijn weer Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 8 december 2022

46

zelfredzaam maken', maar het probleem met focussen is dat als je alleen gaat focussen op programma's er ook een afstand tussen gemeente en organisaties komt en daarmee ook de mensen om wie het draait. Dat kunnen we dan weer niet ondersteunen. De VOORZITTER: Ik denk dat ik even het woord geef aan mijnheer Kos en dat u hem dan daarna mag afronden, als we al zo snel gaan. De heer KOS: Mijnheer Kos wilde nog even op mevrouw Van Goethem reageren. Misschien begrepen we elkaar verkeerd maar ik vind dat er wel een rol voor de gemeente moet zijn omdat wij juist overzicht hebben wat waar nodig is om weer snel richting die zelfredzaamheid te gaan. Dus ik vind dat we daar zeker als gemeente wel een rol in moeten hebben. De VOORZITTER: Mevrouw Van Goethem, wat vindt u? Mevrouw VAN GOETHEM: Ik vind heel veel voorzitter en dat vind ik dus ook, ik vind inderdaad dat we daar als gemeente zeker een rol in moeten hebben. Maar ik vind dat we dus als raad het erover moeten hebben wat die rol dan is en niet dat we als raad in oplossingen moeten gaan denken over een folder hier of een poster daar. Dus volgens mij kunnen we elkaar daarin vinden. De VOORZITTER: Dank u wel. Mijnheer Spijker, denk ik. De heer SPIJKER: Dank u wel voorzitter. De VOORZITTER: O, u mag ook een reactie geven hoor, maar ik geef u in ieder geval de gelegenheid om af te sluiten. Mevrouw Hup.

Mevrouw HUP: Op de valreep, wij vinden het echt heel goed, vooral het einddoel om ze zelfredzaam te maken. Dus houd die menselijke maat goed in het oog, maar ik zou willen voorstellen om bij elk intakegesprek voor de Voedselbank ook meteen de betrokkenen te wijzen op extra hulp met financiële middelen of oplossingen want die zijn er ook. Zodat de gemeente dus echt gaat focussen op die programma's en zodat je de mensen op korte termijn zelfredzaam maakt, tot zover voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel. Mijnheer Spijker, kunt u chocola maken van deze inbreng? De heer SPIJKER: Ik ga proberen er chocolademelk van te maken. Iedereen bedankt, ik ben blij dat we het grotendeels met elkaar eens zijn. Voor mevrouw Van Goethem: het is heel belangrijk dat we niet alleen maar een foldertje uitdelen of dat we alleen maar hoofdorganisatie zijn. Het is een driehoeksoverleg, we moeten met elkaar samenwerken. Wij als gemeenteraad moeten nu langzamerhand eens een keer zeggen 'college en organisaties, neem de stap'. We moeten die kaders meegeven. We kunnen niet wachten. Er zijn mensen die drie, vier, vijf jaar bij de Voedselbank lopen, daar kunnen we die mensen niet laten zitten. Hun probleem wordt steeds groter, we horen nu zelf van PLANgroep wat voor ellende er is geweest.

Dat kunnen we niet zo laten, we moeten nu zeggen 'we moeten nu doorpakken' en dan kan het college straks hier verder aan werken en daar een beleid op maken zodat we dat kunnen goedkeuren of aanpassen. De VOORZITTER: Dat lijkt me een helder debat, waarvoor dank. Mevrouw Mees, u heeft gezien hoe het moet. No pressure. Ik nodig u uit om uw stelling te verdedigen. Mevrouw MEES: Als ik dit had geweten, had ik hem niet ingeleverd. Daar komt ie, het is een prikkelende stelling: de gemeente moet deze doelgroep, de doelgroep die lang bij de Voedselbank is, Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 8 december 2022

47

zien in het kader van de wettelijke taak op basis van de Participatiewet en niet bij een privaat initiatief zoals de Voedselbank. Een kleine toelichting. De VVD is van mening dat niet altijd het expliciete besluit wordt genomen over de vraag of een inwoner vrijgesteld kan worden van reintegratieverplichtingen vanuit de bijstand. Door een zorgvuldig besluit daarover te nemen per individu kan wellicht ook gekozen worden voor het laten bestaan van deze contactmomenten tussen gemeente en inwoner en bijvoorbeeld inkomensconsulenten laten helpen met extra financiële ondersteuning en vroegsignalering van andere problemen. Door vrijstelling te geven, soms dus zonder expliciet aandacht voor het besluit, zorg je er zelf als gemeente voor dat je mensen uit het oog verliest, terwijl je in die gesprekken juist ook zicht zou kunnen houden op hoe het met iemand gaat. Dit zou dus passen binnen de bestaande inrichting van de gemeente. En ik ben benieuwd wat jullie daarvan vinden. De VOORZITTER: Ik niet minder, ik zie dat mevrouw Elfers daar als eerste iets van vindt. Mevrouw ELFERS: Voorzitter, dank u wel. De stellingen kwamen gisteravond binnen, dus ik ben gaan voorbereiden en toen dacht ik in eerste instantie 'wat bedoelt u met het woord 'zien' in deze zin?' En u heeft uw betoog nu gehouden en eerst dacht ik 'u gaat linksaf'.

Maar nu denk ik met het laatste stukje, de aanvulling, 'u gaat rechtsaf'. Dus ik zou heel graag nog even uit uw mond de verheldering willen horen; wat bedoelt u met 'zien'? Is dat als in aan de keukentafel, dus fysiek, of als in het stukje papier, de wettelijke taak? Begrijpt u nu wat ik bedoel? De VOORZITTER: Mevrouw Mees. Mevrouw MEES: Ik hoop het. Wat ik bedoel. De Rekenkamercommissie doet een voorstel om een uitbreiding te doen met gemeenteambtenaren bij de Voedselbank bij de intake om daar dus meer personeel neer te zetten, wat geld gaat kosten. Onze stelling is: dat is niet nodig. Laten we gewoon de paden die er al zijn, de inkomensconsulenten die al bij de gemeente werkzaam zijn, die contacten laten onderhouden, in plaats van mensen vrij te stellen van het weer terug komen bij de gemeente, want daardoor verlies je ze uit het oog. De VOORZITTER: Mevrouw Elfers, is dat helderder zo? Mevrouw ELFERS: Dat wilde ik inderdaad zelf zeggen voorzitter. Dank u wel. En dan zijn we het deels niet met u eens, of eigenlijk met u oneens, om het zo te zeggen, want wij vinden juist dat zien, dat fysieke contact, dat persoonlijke contact, erg belangrijk. Een van de aanbevelingen is ook om veel meer die samenwerking op te zoeken. Wij denken juist dat uw stelling ervoor zorgt dat die samenwerking veel meer uit elkaar gaat dan met elkaar samen gaat.

Dus in dat geval kunnen wij het niet eens zijn met uw stelling. De VOORZITTER: Ik denk dat het handig is om eerst de andere reacties op te halen en dan kunt u daarna reageren. Mijnheer Sidali. De heer SIDALI: Dank u wel voorzitter. Wij zijn het ook niet eens met deze stelling. Want het impliceert eigenlijk weer dat je op afstand komt te staan als gemeente, zo voelt het een beetje aan. U bedoelt het net anders, maar toch weer niet. Dat maakt het weer heel erg ondoorgrondelijk voor mij om deze stelling goed te vinden omdat we juist veel meer regie moeten hebben. En de geëigende paden, voorzitter, die werken nu juist niet, dus we zullen toch echt iets moeten vinden waardoor we de mensen dicht bij ons houden. En als ik dan zie 'we moeten er niet meer in investeren qua fte of wat dan ook, maar juist laten zoals het is', denk ik 'dat werkt dus niet'. Dus ik zou juist wel zeggen: laten we daar veel meer in investeren en daar ook gewoon geld in steken. Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 8 december 2022

48

De VOORZITTER: Ik wilde mevrouw Mees vragen om af te ronden maar hier hoor ik zoveel 'nee' op uit de VVD dat ik u graag even de gelegenheid geef om te verduidelijken. Mevrouw MEES: Dank u voorzitter. Ik bedoel niet dat er geen persoonlijk contact meer is, ik probeer te vertellen dat wij vinden dat de mensen die bij de gemeente de contacten met de mensen hebben, de inkomensconsulent, et cetera, die dus met de mensen bezig zijn in de bijstand, die gesprekken moeten doen. Dus het gaat juist wel om een persoonlijk contact, alleen niet met een nieuw iemand namens de gemeente bij de Voedselbank. Maar met iemand die hier in huis eigenlijk al met deze mensen omgaat en moet zorgen dat we ze blijven zien in plaats van door een vrijstelling te geven voor re-integratieverplichting ze uit het oog te verliezen. Dus ik zeg eigenlijk: ze moeten blijven komen om dat gesprek te blijven voeren over hoe het met ze gaat. De VOORZITTER: Dat lijkt me duidelijk. Andere reacties? Mijnheer Koning. De heer KONING: Ja, de mensen die hier de Participatiewet uitvoeren, hebben het dus al druk want die moeten re-integratietrajecten opstarten, die moeten hercontroles doen, die moeten onderzoeken of je in aanmerking komt voor bijstand of niet. Dus als we uw plannen gaan uitvoeren betekent dat dus dat er bij die groep nog mensen bij moeten en dat gaat gewoon geld kosten. En zover is het CDA nog niet.

Dus ik vind: daar waar het gewoon meegenomen kan worden zonder al te veel tijdbelasting, prima, doe maar, maar ik vrees toch dat er een belangrijk financieel plaatje aan hangt. De VOORZITTER: Uw punt is helder, volgens mij, zijn er nog anderen die mevrouw Mees wel kunnen volgen of er anders over denken? Mijnheer De Ruiter. De heer DE RUITER: Ja voorzitter, ik kan mevrouw Mees in zoverre volgen dat ze zegt dat het contact moet blijven. Ik zoek nog een beetje in deze discussie. Volgens mij lazen we in het rapport dat een van de problemen is dat de doelgroep niet bereikt wordt, omdat ze aangeschreven worden, met e-mails en brieven, terwijl heel veel mensen laaggeletterd zijn. Dus ik denk zeker dat het persoonlijke contact belangrijk is. Ik proef een beetje bij de fractie van de VVD, dat ze op twee benen staat, want er moet wel menselijk contact zijn, maar er mogen geen mensen bij om dat contact te hebben. Misschien kan mevrouw Mees dat nog verduidelijken. De VOORZITTER: Op twee benen staan is niet altijd een slechte eigenschap. Ik geef het woord aan mevrouw Mees. Mevrouw MEES: Op zich hinken we niet op twee gedachten.

We zeggen gewoon 'het is goed dat er persoonlijk contact is, alleen doe dat via de geëigende paden zoals die er al zijn en zorg ervoor dat mensen niet uit het oog verloren worden door ze vrijstelling te geven van die contactmomenten, want daardoor blijf je ze bij je houden. En zoals mijnheer Koning van het CDA zei, het is niet de bedoeling dat daar dan weer meer mensen bij komen. Maar wij denken wel dat die personen weer kunnen doorverwijzen naar experts, op detailonderwerpen, binnen de gemeente. Daarmee zorg je er uiteindelijk voor dat deze mensen wel uit de penarie komen. De VOORZITTER: Mevrouw Van Goethem, GroenLinks. Mevrouw VAN GOETHEM: Dank u wel voorzitter. nog even om van mevrouw Mees nog iets verduidelijking te krijgen, klopt het dat op het moment dat wij gaan doen wat u voorstelt, we het dus volgens de gebaande baan gaan doen? Ik kan me voorstellen dat deze mensen niet voor niets een vrijstelling hebben gekregen en het is daarbij een belasting voor deze mensen om iedere keer Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 8 december 2022

49

opnieuw te komen. Want wat voor vragen worden er dan gesteld? Komen we dan niet weer terug bij het punt dat ook uit het rapport blijkt, namelijk de bejegening en de manier waarop zij het vertrouwen in de overheid al kwijt zijn geraakt, et cetera. Ik heb zelf wel de gedachte dat misschien juist door die combinatie van wel terugkomen, maar dat outreachend doen, bij bijvoorbeeld de Voedselbank, en door dat versimpelen, zodat mensen tegelijkertijd hun boodschappen kunnen halen en ondertussen nog een keertje in gesprek kunnen gaan over hoe het nou echt daadwerkelijk gaat, je veel meer outreachend bent en dus ook je manier van regie voeren als gemeente heel anders neerzet. Maar ik vind het wel een heel interessante gedachtegang omdat je dan wel al veel meer kijkt naar maatwerk en de menselijke maat. Op die manier waarop u het nu insteekt. De VOORZITTER: Mijnheer Spijker. De heer SPIJKER: Ja dank u wel voorzitter. Ik kan mevrouw Mees wel goed volgen, want ik denk dat de Voedselbank geen extra mensen heeft om naast voedsel te verstrekken, ook nog een heel sociaal contact op te bouwen. Dat gaat helaas niet en daar is de gemeente uitstekend geschikt voor. Alleen zullen we een ander soort omgangsvorm moeten hebben.