2022-06-16 Raad.doc

Vijf aanbevelingen voor het college. De bomenvisie is van 2015. Er is in de tussentijd heel veel gebeurd, dus ons advies is om die bomenvisie te herzien en alle nieuwe bomen op te nemen. De bomenvisie noemt ook een jaarlijkse bomenmonitor. Die zou er al zeven keer hebben moeten zijn. We hebben er nul gevonden. Wij adviseren dus om de bomenmonitor te gaan opleveren. Bij onze vragen werd over het herplanten ook verwezen naar een bomenrooilijst die twee keer per jaar wordt opgesteld. We verzoeken eigenlijk het college om die ook weer via officiëlebekendmakingen.nl ter beschikking te stellen. De laatste is van 2014 en daarna wordt er wel naar nieuwe versies verwezen, maar die zijn daar niet te vinden. In het onderzoek van vorig jaar is gevraagd naar meer informatie over activiteiten en doelen en we vinden het prettig dat ze nu zijn opgenomen. Maar we weten nog niet wat ermee bereikt is. Hoeveel bomen zijn geplant, hoeveel tegels zijn er gewipt en dergelijke? We stellen dan ook voor dat dat soort doelen SMART worden ingekleed. Aanbeveling 5 is eigenlijk aan de raad. Want een van de resultaten van de methode Duisenberg kan zijn dat we als raad de doelen beter gaan specificeren die we opnemen in ons beleid.

En dat is een advies om wanneer wij stappen gaan zetten om indicatoren op te nemen, dit in ons achterhoofd te houden en dat we met name het terugkijken en vooruitkijken en het koppelen aan 'wat hebben we bereikt en waar willen we naartoe?' beter tot uitdrukking brengen. Dat zijn de stukken over de Kwaliteit fysieke omgeving. Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 16 juni 2022

18

Mevrouw KLIPHUIS: Dank u wel. Zijn er nog kort vragen over aan de rapporteur? Ik zie mijnheer Spijker. De heer SPIJKER: Dank u wel voorzitter. Er is een negatief saldo gekomen, heeft u uit kunnen vinden of dat is dat gekomen door nogal wat bomen te rooien en niet door extra herplanten? Heeft u dat kunnen uitvinden? De heer BIER: Nee, dat hebben we niet kunnen uitvinden. Volgens de bomenvisie kost het planten van een boom € 1.500,00. Dan mag je verwachten dat er 1000 bomen minder geplant zijn dan gerooid zijn. Zo simpel is die rekensom niet te maken en dat moet je ook niet willen op basis van wat er aan doelen en prestaties gegeven wordt. Zo kun je niet naar dit beleidsvak kijken. Mevrouw KLIPHUIS: Dank u wel. Een duidelijke rapportage waaruit blijkt dat een op het eerste oog simpel onderwerp als bomen en de vraag 'hoeveel bomen planten we nu?' qua informatie toch nog best redelijk ingewikkeld in elkaar kan zitten. Althans, dat niet een-op-een helder is wat er nu precies gebeurd is afgelopen jaar en waar het geld precies aan uitgegeven is. Een mooi voorbeeld van een rapportage en ik wil graag de volgende uitnodigen die wat gaan vertellen over een heel ander programma. Ik kijk even. De heer ACHTERBERGH: Dank u wel. Mark Achterbergh, rapporteur 1 en rapporteur 2, Paul Vermeulen en onze slimme volger in de coulissen, Jennifer Hup.

We hebben het programma Zorg en werkbeleid, doel C gekozen. Dat is een programma dat natuurlijk de afgelopen jaren extra in de schijnwerpers is geweest en waar een hoop gebeurt. En daarin zit natuurlijk een bepaald doel 'onze inwoners zijn economisch zelfstandig' en 'werk boven uitkering'. Dat is ook onze visie en onze focus een beetje geweest. Onze hoofdconclusie is dan ook dat informatie door de jaren heen niet consistent en daardoor niet goed vergelijkbaar is. En daarom kunnen we ons controlerende taak als raad niet voldoende goed uitvoeren. Ons advies en ons credo, vooral door mevrouw Hup aangedragen, is: werk steriel en hecht je conclusies altijd goed af. Dat is een heel mooie analogie naar de medische wereld. Misschien toch een beetje zorg in het werkverhaal. Het beleid op hoofdlijnen is natuurlijk gericht op zo veel mogelijk inwoners helpen naar werk en als ze het kwijtraken, ze zo snel mogelijk weer helpen om in die maatschappij draaiende te blijven. In 2021 was met dit beleid € 9,2 miljoen gemoeid. Maar welke doelen zijn er dan behaald? En het doel is dan, nogmaals, 'onze inwoners zijn economisch zelfstandig' en 'werk boven uitkering'. Dat doel is helder, maar wat betekent dat concreet? Dat is een vraag die we vrij snel hadden en dat is best lastig.

Er zijn zes activiteiten genoemd in dit programma, maar het is niet altijd even duidelijk wat er concreet gedaan is of wat de effecten daarvan waren. Een voorbeeld is het uitoefenen van de poortwachtersfunctie. Daar krijgen we informatie over de instroom in de bijstand, maar weten niet hoeveel mensen er in de bijstand zaten en hoeveel mensen er uitgestroomd zijn. Dus er is geen compleet beeld over de bijstand. Daarbij is het lastig om getallen onderling te vergelijken omdat een absoluut cijfer wordt gebruikt, de instroom in de bijstand, en een ander getal is dan weer relatief. Dus een indicator personen met een bijstandsuitkering. Dat maakt het ingewikkeld als raadslid, als leek, om een goede vergelijking te kunnen maken. Wat heeft het gekost? Daar hebben we ook even goed naar gekeken, want er waren natuurlijk ontzettend veel steunpakketten met heel veel geld en dat gaf een beetje een gek beeld. Een van de dingen die we zagen was een percentage van 800%. Dan denk je 'jeetje, wat is daar gebeurd?' Maar dat is natuurlijk die enorme stroom geld die wij van het rijk hebben gehad om bepaalde dingen te kunnen bekostigen. Dus daar hebben we ook echt onze focus op gelegd. En die waren op hoofdlijnen uiteindelijk wel te volgen. Het probleem was wel dat je echt moet weten waar je moet kijken, waar je Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 16 juni 2022

19

moet zoeken. Dus we hebben daar wel echt hulp nodig gehad en het zou eigenlijk zo moeten zijn dat je als raadslid gewoon op eenvoudige wijze alle stromen kunt volgen. Voor het oordeel rechtmatigheid, doeltreffendheid en doelmatigheid hebben we eigenlijk niet voldoende informatie kunnen vinden om daar een goed beeld van te krijgen. Dat is ook eigenlijk weer veroorzaakt door wat we eerder noemden, dat niet alle informatie consistent goed vergelijkbaar was. In de jaarstukken '20 en '21 met betrekking tot het RWC worden verschillende termen aangehaald waardoor het overzicht onduidelijk is. Zo wordt dan een jaar gesproken over verbonden bedrijven met een RWC terwijl in het andere jaar wordt gesproken over bedrijven verbonden met elkaar. Wat betekent dat dan? Wat houdt dat in? Hoe kunnen we dat vergelijken? Dat konden we niet. Het ene jaar gaat het over plaatsingen en het andere jaar worden er ineens interventies genoemd. Ik vond het heel verwarrend, er werden allerlei verschillende cijfers gebruikt. Dus wat hebben wij gedaan? Een tabelletje gemaakt en gekeken 'welke termen worden gebruikt en wat voor nummers hangen daar nou aan?' Dat zien jullie achter ons. We hebben de Jaarrekeningen 2020 en 2021 onder elkaar gezet en de conclusie is dat van de vijf termen die gebruikt zijn, er in drie gevallen geen consistent gebruikgemaakt is van of de term of het cijfer.

Een voorbeeld: in 2020 wordt er wel een aantal verbonden bedrijven met een RWC genoemd, namelijk 110, maar in 2021 wordt dat niet in genoemd, maar wordt een andere term gebruikt. Dat is verwarrend. Het advies dat wij als rapporteurs dan ook willen geven, is: gebruik voor een heldere vergelijking de jaarcijfers en zet ze in een schematisch overzicht. De vorige keer is dat ook al als advies meegegeven en het zou nog beter verankerd moet worden. Gebruik daarbij ook consistente waarden, anders is het voor ons niet te doen om een goede vergelijking te maken. Maak een dergelijke opsomming van cijfers en getallen dus schematisch en zorg dat het in een tabel staat zodat we niet op speurtocht hoeven in de tekst. Dat is het voorbeeld dat we hier hebben. Dan gaan we over naar Paul. De heer P. VERMEULEN: Ja, want ook wij komen natuurlijk met aanbevelingen. De eerste aanbeveling over de door- en uitstroom van bijstandsgerechtigden. Maak de gegevens inzichtelijker en duidelijker door niet alleen gegevens over de instroom, maar ook over de door- en uitstroom van bijstandsgerechtigden te benoemen. Aanbeveling 2. Bemiddeling richting arbeidsmarkt. Probeer in het vervolg gebruik te maken van of absolute cijfers, Mark had het er net over, of van relatieve cijfers, of allebei, maar gebruik ze in ieder geval niet door elkaar. Aanbeveling voor het Regionaal Werkcentrum.

Gebruik voor een heldere vergelijking van de jaarcijfers een schematisch overzicht met dezelfde consistente waarden. De laatste aanbeveling die we hebben. Het verwijzen naar de bron, het rapport van AM Match van 2021. Als een bron wordt gebruikt, en dan bedoel ik ook dit rapport, om conclusies te trekken zoals 'het gaat goed', dan moet de bron middels een hyperlink altijd beschikbaar en opvraagbaar zijn. Stel ook bijbehorende verbeterplannen en voortgangsrapportages tijdig beschikbaar aan de raad. Op het laatste punt hadden we nog een kleine aanvulling. De heer ACHTERBERGH: Ja want er stond – ik moet heel eerlijk bekennen dat ik niet meer exact weet waar het over ging, volgens mij ging het ook over de bijstand – 'het gaat goed en dat blijkt uit dit rapport'. Maar dat rapport stond er niet in. Dat konden we niet door middel van een hyperlink opvragen. We hebben aardig wat vragen gesteld van 'wat voor rapport is het dan?' Daar hebben we geen antwoord op gehad, dus dat vinden we wel iets dat geadresseerd moet worden. Als er iets in een rapport gezegd wordt, of het nou is dat het goed gaat of dat het slecht gaat, volgens dit rapport, moeten we als raadslid op eenvoudige wijze dat rapport kunnen inzien. Dat is tot nu toe niet gelukt.

Daarom overwegen wij als rapporteurs om een motie aan te maken in verband met een tussenmoment waarop we als rapporteurs, als raad, een moment krijgen met ambtenaren, zodat we gewoon een Q&A kunnen doen, en op de man af kunnen vragen 'hoe zit dat nou, wat betekent dat nou?' En dat geldt ook voor de eerste rapportage, over de bomen, dus dat overwegen wij. Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 16 juni 2022

20

Ik moet afronden. Dat was het ook. Dus we overwegen een motie. Mevrouw KLIPHUIS: Dank u wel. Zijn er nog vragen? Heel kort want we lopen anders uit de tijd en dan gaat het af van de bespreking van de jaarrekening. Ik zie een vraag van mevrouw Van Straten. Mevrouw VAN STRATEN: Sorry, een verduidelijkende vraag over die motie. Jullie vroegen om een Q&A. Toen wij hier dinsdag binnenliepen zaten de mensen van de Financiële afdeling hier voor ons, om allerlei vragen te beantwoorden. Zoekt u een ander instrument? Want ik ben een beetje op zoek naar wat u dan precies wilt want ik kreeg de indruk dat ze daar zaten om heel veel vragen te beantwoorden. De heer ACHTERBERGH: Het is een tussenstap in de methode Duisenberg die we nu niet gedaan hebben dus voordat we onze rapportage afmaken, moeten we een moment krijgen dat we met de ambtenaren, niet alleen de Financiële afdeling, maar als het om bomen gaat, ook met de Bomenafdeling, gewoon een vraag en antwoord kunnen doen. Dat is ook een advies geweest dat eerder besproken is, maar vervolgens niet is uitgevoerd binnen de methode. Wij zien daar wel meerwaarde in om wel met die ambtenaren om tafel te kunnen. De tijd was daar ook te kort voor. Mevrouw KLIPHUIS: Dank u wel. Dan de volgende groep, mijnheer Vermeulen en mevrouw Gumbert, die zijn bezig geweest met het programma Economie.

Mevrouw GUMBERT: Mevrouw Van den Berg en de heer Vermeulen en ik hebben het programma Economische zaken gekozen als onderwerp voor ons onderzoek. In eerste instantie wilden we specifiek het ondernemersplein bekijken, maar daar stond niet veel over in deze jaarstukken en toen hebben we maar het hele programma genomen, maar het ondernemersplein is natuurlijk wel voor ondernemers een soort visitekaartje voor de gemeente. Als gemeente willen we ondernemers ondersteunen, faciliteren en stimuleren. Hoe doen we dat en wat is het resultaat van die inspanningen? Onze eerste technische vraag was 'wat is nu eigenlijk de toekomstbestendige groei?' De toekomstbestendige economische groei, waar de gemeente in dit programma naar streeft? Die vraag kon niet beantwoord worden. Nu hebben we een vers coalitieakkoord met de mooie titel Toekomstbestendig groeien. Nu hopen we natuurlijk dat die vraag alsnog beantwoord wordt. Maar na ons onderzoek hebben nog steeds heel veel vragen en weinig antwoorden. Welke doelen willen we bereiken? Wat doen we daarvoor, wat kost het precies en wat levert het op? Er worden in onze jaarstukken veel relevante beleidsstukken benoemd waar we tegenwoordig op door kunnen klikken. Meestal.

Dat is mooi, toch zijn er nog steeds vragen, want wat is het verband tussen veel van die stukken en de doelen en activiteiten in het programma? En er bleken ook relevante beleidsstukken te staan bij de activiteiten die wel in de jaarstukken voorkomen, maar die stukken stonden niet in het lijstje relevant beleid. Dat is jammer, want daar moesten we dus nog apart om vragen. Ik ga heel snel, nog een minuut. Een van de onderdelen van de Duisenbergmethode is 'maak een doelenboom, een mooi instrument waarmee soms in een oogopslag dingen zichtbaar worden'. Dit is maar een stukje voor onze doelenboom. We hadden drie pagina's. Meteen valt op dat bij alle doelen in het vakje effectindicator alleen maar 'geen' staat, en dat geldt ook voor het vakje prestatieïndicator. Daar staat ook alleen maar 'geen'. Wij kunnen in de jaarstukken niet vinden hoe de gemeente evalueert wat het resultaat van beleid is, de effectindicator, en hoe de activiteiten uitgevoerd zijn, de prestatieïndicator. Uiteindelijk is onze hoofdconclusie dat het uit de jaarstukken niet duidelijk wordt wat de resultaten zijn van het beleid en de daarvoor ingezette financiële middelen. Beleid op hoofdlijnen. We geven meer dan € 8 miljoen uit, maar aan activiteiten die specifiek genoemd worden, zoals het ondernemersplein, worden maar kleine bedragen uitgegeven. Het ondernemersplein kost € 125.000,00.

Dat is in verhouding tot € 8 miljoen niet veel. We kunnen al met Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 16 juni 2022

21

al dus de doelmatigheid en doeltreffendheid niet beoordelen. De rechtmatigheid wordt door de accountant beoordeeld. En aanbevelingen voor het college. De volgende aanbevelingen. Ten eerste: maak concrete plannen, bepaal naar welke doelen gestreefd wordt, welke activiteiten ingezet worden, wat het kost en hoe het geëvalueerd wordt. Uiteindelijk moet dat voor het hele programma gebeuren, maar wij stellen voor dat als eerste te doen voor het ondernemersplein want dat is een visitekaartje waar veel ondernemers en inwoners direct mee te maken. Twee: maak informatie toegankelijker en leesbaarder. Mevrouw KLIPHUIS: Kun je het samenvatten, want dan kunnen we ook nog die andere rapporteurs horen. Mevrouw GUMBERT: Ja, volgens mij is dit het laatste dat we gaan doen. Dus maak informatie toegankelijker en leesbaarder, bijvoorbeeld door het gebruik van grafieken en bijvoorbeeld door een doelenboom. En geef bij onderwerpen in meerdere programma's aan waar we dat kunnen vinden en noem niet alleen een lijst van relevante beleidsstukken, maar geef ook aan bij welke activiteiten dat beleid hoort, of welke activiteiten bij welke relevante beleidsstukken aansluiten. Mevrouw KLIPHUIS: Heel veel dank, ook voor de versnelling aan het eind. Omwille van de tijd laat ik even de vragenronde achterwege en dan kunnen we nog heel even kort naar de laatste presentatie van mevrouw Smand en de heer Boerman.

Ik verzoek jullie wel het kort te doen. Mevrouw SMAND: Mobiliteit. Twee beleidsdoelen staan niet op de slide. Heel kort, een gemeente die verkeersveilig is, per auto, per fiets en voor voetgangers en per OV en de doorstroming van alle vormen van vervoer en de bereikbaarheid van de Haarlemmermeer dient op alle dagen optimaal te zijn. Dat zijn twee prachtige beleidsdoelen. We hebben ons bij mobiliteit vooral afgevraagd 'waar stopt het nu?' omdat mobiliteit natuurlijk ook over de gemeentegrenzen heen gaat. Samenwerking is enorm belangrijk omdat je in samenwerking natuurlijk ook die doorstroming heel goed kunt bevorderen. Dus wegen stoppen niet bij de gemeentegrenzen en de financiering stopt ook niet bij het gemeentelijke budget. Dat was eigenlijk de conclusie. Daar kwam dit plaatje uit. Dat plaatje komt uit de Mobiliteitsvisie 2018. Dan ziet u eigenlijk dat onderin het stuk in de jaarrekening staat waar we eigenlijk naar kijken, maar daarboven zit nog heel veel. Daar zitten stakeholders, daar zitten euro's, daar zit overleg, maar daar zit ook cofinanciering als het gaat om wegen, et cetera, die aangelegd worden. Het doel van de methode Duisenberg is om de informatiewaarde voor de raad te verhogen. Met dat in het achterhoofd hebben we ook heel duidelijk naar het plaatje gekeken.

De hoofdconclusie is dat mobiliteit veel groter is dan het programma Mobiliteit waar wij hier in de jaarrekeningen naar kijken en hierdoor zijn sturingsmogelijkheden voor de raad best beperkt. Met andere woorden, we kijken door een rietje. We kijken door een rietje als we naar mobiliteit kijken in de Jaarrekening 2021. Dat hebben we ook gevraagd aan de ambtenaren en die hebben dat ook bevestigd. Mobiliteit zit in vele onderdelen, zowel qua omschrijving, qua beleid, maar ook als het gaat om budget. Daar hebben wij vier aanbevelingen aan gekoppeld. De eerste is eigenlijk een beetje geïllustreerd door het plaatje. Dat gaat over stromen, een heel ander onderwerp, maar kunnen we als je naar de mobiliteit kijkt, zicht krijgen op geldstromen? Waar komt dit allemaal vandaan, waar gaat het naartoe, hoe zit het in elkaar als we naar de hele jaarrekening kijken, maar ook naar die omgeving bij de jaarrekening? Dus een verzoek aan het college, kunnen we die geldstromen qua mobiliteit ook ergens in de jaarrekening terug zien? Dan komen er nog drie andere aanbevelingen. Cofinanciering is, zoals gezegd, ook een belangrijk onderwerp als het gaat om mobiliteit en de cofinanciering van projecten zouden we daarom ook graag terugzien in de jaarrekening. Omdat dat de informatiewaarde van de raad ook verbetert. En daar gaat Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 16 juni 2022

22

het uiteindelijk om. We hebben in het uitvoeringsprogramma Mobiliteit een prachtige mobiliteitsmonitor gezien met mooie indicatoren die een heel goed beeld geven in een oogopslag. En een aanbeveling is om er daar met de raad in overleg, met u allemaal, een aantal uit te selecteren en die te verhuizen naar de jaarrekening volgend jaar. En als laatste, de samenhang in het jaarverslag. Daar zou wellicht ook nog een slag gemaakt kunnen worden als het gaat om de cijfers, de grafieken, de tabellen, wat minder tekst en de relaties daartussen wat verder verbeteren. Ten slotte wil ik heel graag Jaap Baars en Liesbeth Reekers bedanken en ook alle ambtenaren. De heer Baars en mevrouw Reekers hebben ons door vijf workshops geloodst op dinsdagavonden en toen ik eraan begon, toen wij eraan begonnen, maar ik als nieuwkomer zeker, dacht ik 'waar gaat dit over?' Hoe kan ik hier ooit uitkomen? Maar dank, het is gelukt. Mevrouw KLIPHUIS: Dank u wel. We hebben een samenvatting van de hoofdconclusies maar we lopen wat uit de tijd dus we gaan de samenvatting nu niet bespreken. Ik wil een ding nog zeggen, de conclusies betekenen niet dat de jaarrekening niet goed in elkaar zit. Dit gaat specifiek over het verbeteren van de informatiewaarde en niet zozeer over dat er iets mis is met onze jaarrekening, dat even voor alle duidelijkheid.

Ik kijk even naar het college of het nog wil reageren of het mee kan nemen in de inbreng en we naar het debat over de jaarrekening kunnen gaan. Wethouder NOBEL: Ik laat dat graag aan de raad, als de raad zegt 'we willen dat liever nu of straks'. Het is ook een beetje aan u want u heeft net de presentatie gehouden, wilt u nu een reactie van het college of wilt u dat liever bij de jaarrekening? Mevrouw KLIPHUIS: Ik kijk even naar onze echte voorzitter wat er handig is. De VOORZITTER: Ik dacht dat ik het allemaal had afgegeven en nu moet ik er opeens over gaan? Mevrouw KLIPHUIS: U gaat over het tweede deel. De VOORZITTER: Laat ik twee dingen concluderen: u geeft uw aanbevelingen aan het college en eigenlijk geeft u ook aanbevelingen aan de raad. Ik kan me voorstellen dat we eerst kijken wat de raad doet met uw rapportage, want u bent rapporteurs aan de raad, dus ik kan me voorstellen dat we dat eerst ophalen en of daar nog vragen uit voortkomen. Ik kan me ook voorstellen dat de aanbevelingen altijd door het college worden meegenomen om naar te kijken dus dat is prima. Ook al zouden ze niet behandeld worden. Maar mijn voorstel zou zijn om ze dan nu via u, via de raad en uw bijdragen te laten lopen en dan vervolgens de reactie van het college te vragen. Is dat een goed idee, ook qua timing? Mijnheer Vermeulen.

De heer VERMEULEN: Ik ga u daar voor bijna 99% in bijvallen, onze bedoeling was deze presentatie te houden en we zijn inderdaad wat uitgelopen in de tijd. De volgende fase is om met de door mijnheer Achterbergh aangekondigde motie te komen en we dachten dat het juiste moment om dat te doen is bij de voorjaarsrapportage. Dit was dit, laten we het even laten bezinken en in de wandelgangen met elkaar erover praten. Die motie komt dan bij de voorjaarsrapportage en we hopen dan op een reactie van het college. De VOORZITTER: Heel goed, dan wil ik u in ieder geval danken voor het voorzitterschap en alle rapporteurs zeer bedanken voor het goed te volgen en interessante betoog dat u heeft gehouden en ik neem aan dat de raad daar nota van genomen heeft. Ik ga vanavond via loting het woordvoerderschap doen. De spreektijden voor de eerste termijn zijn Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 16 juni 2022

23

met u gedeeld. Ik wil meteen kijken wie als eerste het woord gaat voeren. De heer KOS: Mag ik een punt van orde maken voorzitter? De VOORZITTER: Jazeker. De heer KOS: Zitten we nu in een raadsdebat? De VOORZITTER: We zitten in een raadsdebat. De heer KOS: Dan is het volgens mij gebruikelijk dat we alleen met raadsleden zitten, toch? De VOORZITTER: Dat klopt. De heer KOS: Maar dat zitten we nu niet. De VOORZITTER: In de raadzaal zitten volgens mij alleen maar raadsleden. Wie is er dan niet raadslid? Oké, zou u dan willen plaatsnemen aan de zijkant? Excuus, het is inderdaad zo dat bij een raadsdebat alleen de raadsleden in de raadzaal aantreden. Dus dank daarvoor. Ik nodig EEN Haarlemmermeer uit om als eerste het woord te voeren. De heer SPIJKER: Voorzitter, ik ben helemaal vereerd. U heeft deze raadsperiode kunnen afsluiten met een positief resultaat van € 6,7 miljoen. Wel zorgde de compensatie van het rijk,anders, en een herstellende economie voor dit positieve resultaat. Maar goed, laten we op enkele punten ingaan. Er zijn natuurlijk oplopende financiële resultaten in het programma Zorg en Werk, daar moeten we zeker rekening mee houden. Echt opletten. Houd ook rekening met de tekorten op het hoogspanningsnet die de geplande groei van onze gemeente tegenwerken. Dan de nettoschuldquote. Die is gedaald van 118 naar 81%.

Je weet, het is altijd mijn favoriete onderwerp om even over te katten, maar deze ronde ben ik positief, dus complimenten. Maar houd rekening met uw koopplannen in het stationsgebied, die kunnen die schuldquote weer flink laten oplopen. Dus houd die wel sterk in de gaten. Dan kijk ik even naar de wethouder van Financiën. De Jeugdwet is een programma met een kostenpost waar u streng toezicht op moet houden. Zoals u zelf aangeeft, is dit een openeinderegeling met een hoge gevaarmarge. Dan nog even onze complimenten voor de positieve financiële ontwikkeling bij de ontwikkeling van Badhoevedorp. Samenvattend, deze jaarrekening vertoont goede, zwarte cijfers. Vorig jaar was u nog bezig om alle gesubsidieerde instellingen enorm te korten. Helaas krijgen ze die korting straks gepresenteerd in 2025, dus we moeten echt heel hard gaan werken opdat dat niet gebeurt. Dan de leden van de Duisenberggroepen. Hartstikke grote complimenten. U heeft enorm veel en goed gewerkt en ons duidelijk gemaakt en het is een heel goede lijst, dus hartstikke goed gedaan. Dan even als eerste hierover: wij ondersteunen het voorstel van de PvdA betreft de dekking van de motie menstruatiearmoede. Ik dacht dat ik later was, of als laatste, en dat het zou eerder worden voorgesteld, maar hierbij. De VOORZITTER: Dank u wel.

Ik heb u niet vermeld dat mevrouw Antolini niet aanwezig is, maar ik wil u wel meedelen dat de PvdA de volgende is die het woord gaat voeren. Mevrouw HUSSAIN: De PvdA heeft kennisgenomen van de jaarstukken en is blij verrast met het voordelig resultaat van € 6,74 miljoen. De fractie van de PvdA is dan ook akkoord met de voorgenomen collegebesluiten in het raadsvoorstel. Bij de voorjaarsrapportage en de begroting Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 16 juni 2022

24

moesten de nodige bezuinigingen genomen worden. Deze kwamen in de maatschappij hard aan. Uiteindelijk vallen de cijfers wel mee. Had in dit geval de bezuinigingen kunnen worden voorkomen? Het was in ieder geval een bewogen jaar, waardoor deze uitkomst meer dan welkom is. Daarnaast is er ook een goedkeurende controleverklaring van de accountant. Een compliment voor het afgelopen college. Daarna is er een aantal highlights dat de PvdA graag wil aanstippen. In het vorige akkoord waren er grote opgaves voor de woningbouw. Uit cijfers blijkt Haarlemmermeer nog steeds onder het landelijk gemiddelde aantal sociale huurwoningen te zitten, maar bijvoorbeeld ook de gestelde aantallen van het vorige akkoord zijn nog niet gehaald. Ook het personeelstekort binnen de organisatie blijft een dingetje. Mijn collega Sidali heeft het gisteren ook genoemd. De ambitie was om meer fte's aan te nemen, maar die zijn er nog niet volledig. Wat voor lessen kunnen we meenemen naar het aankomende jaar, college? En tot slot wil ik aandacht vragen voor de motie Menstruatiearmoede van mijn andere collega, mevrouw Denie. De PvdA verzoekt het college dan ook deze incidentele uitgaven te dekken uit de algemene reserve. Dank u wel, voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel.

Dan vraag ik Forza! De heer VERMEULEN: Ik ga het niet hebben over de cijfertjes want iedereen heeft het over dezelfde meevaller, daarover wissel ik graag van gedachten met jullie in de tweede termijn. Ik ga het een beetje anders insteken. We gaan het dus niet hebben over die informatiewaarde. Dat hebben we ook al een paar keer gedaan en die gaat echt vooruit. Tot aan de toelichting van de jaarrekening per programma gaat het eigenlijk best goed, maar wat zien we daarna? Wat hebben we allemaal zoal gekregen voor € 0,5 miljard? Wat is er gedaan? Dan ga ik nu even lezen in onze samenvatting en dan zie ik 'we hebben een democratische en transparante besluitvorming, evenals een excellente dienstverlening aan inwoners, instellingen en ondernemers geborgd. We hebben ervoor gezorgd dat inwoners, bezoekers en ondernemers, in Haarlemmermeer veilig zijn. Onze inwoners krijgen waar nodig hulp en ondersteuning gericht op het naar vermogen en zelfstandig deelnemen aan de samenleving. Verder ontwikkelen inwoners zich naar vermogen, participeren actief in de samenleving, ontplooien zich optimaal en ontwikkelen een verantwoorde levensstijl.' En dat allemaal dankzij de gemeente.

'Ook is Haarlemmermeer een verkeersveilige gemeente met goed bereikbare voorzieningen, met efficiënt openbaar vervoer en hebben we een aantrekkelijke veilige efficiënte, duurzame en goed functionerende ruimtelijke omgeving als resultaat van een zorgvuldige afweging om het welzijn voor inwoners, bedrijven, werkenden, bezoekers en recreanten te vergroten. Voor zowel onze huidige inwoners, als voor de mensen die in Haarlemmermeer willen gaan wonen, zijn er voldoende woningen die aansluiten bij de woonbehoefte in de verschillende levensfasen. De variëteit in woonmilieus sluit hier goed bij aan. Dat komt omdat door woonbeleid en woonprogrammering de randvoorwaarden zijn geschapen, zodat er voldoende en gedifferentieerd aanbod is van woningen. De woningvoorraad sluit hiermee aan op de behoefte van verschillende doelgroepen. Door woonbeleid waarborgen we een toegankelijke en toekomstbestendige woningmarkt voor huidige en nieuwe inwoners van Haarlemmermeer.' Asjemenou voorzitter? 'Een schone, duurzame, hele en veilige openbare ruimte, goed onderhouden openbaar groen en bomen, goed begaanbare, schone en veilige gemeentelijke wegen, straten en pleinen. De duurzame economische groei op zowel lokaal als regionaal niveau met inachtneming van de kwaliteit van de leefomgeving'. Ja, ja. De gebroeders Grimm hadden het niet beter kunnen opschrijven.

Waarom is de opkomst dan toch maar 45% geweest bij de laatste verkiezingen? De optimisten zeggen altijd tegen mij dat dat komt omdat de mensen zo tevreden zijn dat ze stemmen overbodig vinden. De realisten kunnen opperen dat de voorstelling van zaken in de toelichting van de jaarrekening per programma niet helemaal aansluit op de beleving van onze inwoners, en dat die er geen vertrouwen meer in hebben, in welke politieke partij dan ook. En daarom Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 16 juni 2022

25

is het belangrijk om meetbare doelen te stellen, zodat we als raadsleden kunnen toetsen waar we staan en waar we met z'n allen naar toe willen. Tot zover voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel, dan ga ik naar het CDA, mijnheer Van der Peet. De heer VAN DER PEET: Dank u wel voorzitter, we willen beginnen met de collega's bedanken die dit jaar als rapporteurs Duisenberg onderzoeken hebben uitgevoerd over het jaarverslag en de jaarrekening. Hier komen stevige conclusies uit naar voren die wij grotendeels herkennen. We kunnen de aanbevelingen die de rapporteurs doen, volledig onderschrijven. We zullen de verschillende programma's binnen de begroting echt 'Duisenbergproof' moeten gaan maken en dat zal ook wel een flinke inspanning vragen en dat moeten we in een tempo doen dat de organisatie het ook bij kan benen. Daar hebben we het gisteren ook even over gehad. We zijn ervan overtuigd dat dit uiteindelijk zal leiden tot meer efficiëntie binnen de P&C-cyclus en een betere informatievoorziening waarmee we als raad onze controlerende taak beter kunnen uitvoeren. Als we kijken naar de jaarrekening, ziet het CDA een uitstekend resultaat over 2021. Het moge duidelijk zijn dat ontvangen en nog te ontvangen compensatie van het rijk grote invloed heeft op onze balans. In 2021 ging het ten aanzien van corona alleen al om bijdragen van bijna € 7 miljoen, vergelijkbaar met 2020.

Met de installatie van Rutte-4 ziet het meerjarenbeeld er ook compleet anders uit omdat er structureel meer geld beschikbaar komt voor gemeenten. Maar daar hebben we het over twee weken uitgebreid over met elkaar tijdens het voorjaarsdebat. De incidentele meevallers laten op een aantal onderwerpen zien dat de realisatie is meegevallen ten opzichte van de begroting. Het voorstel van overhevelen van € 5,1 miljoen aan niet-bestede budgetten naar 2022 kunnen wij de zonder meer steunen. Als we kijken naar de investeringen, zien we een realisatiegraad van 70,3% in 2021. We zijn ook in veel gevallen afhankelijk van derden voor realisatie, dus het is begrijpelijk dat dat percentage laag is. Maar wat het CDA betreft, zullen we echt in de toekomst naar een hogere realisatiegraad toe moeten. Uiteindelijk levert dit een resultaat op van € 1,6 miljoen in de plus dat we via het voorliggende raadsvoorstel overhevelen naar de reserve Schaalsprong. Dit kan omdat de ratio weerstandsvermogen met 4,3 ruimschoots boven de norm van 2 ligt en hierdoor wederom als uitstekend kan worden betiteld. Aangezien de woningnood een van de grootste opgaven in onze gemeente is en we hiervoor in de periode tot 2040 veel extra middelen zullen nodig hebben, is deze storting in de spaarpot heel verstandig.

Tot slot vinden wij het positief dat de inspanningen van iedereen om via de methode Duisenberg te komen tot verbeteringen, zichtbaar vruchten begint af te werpen. We hebben met elkaar nog een lange weg te gaan, maar het begin is er. We hebben er vertrouwen in dat we de komende periode dit met elkaar, samen, ook een stuk verder gaan brengen. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel mijnheer Van der Peet. Dan vraag ik mijnheer Beusenberg namens SRH. De heer T. BEUSENBERG: Nou voorzitter, u zult het met de jongere en gezelligere versie van mijnheer Beusenberg moeten doen. Het eerste raadsplein van dit nieuwe college en het oude college heeft nog extra geld in de knip overgehouden. We zien op de infographic aan het begin van het stuk een inkomstenbron staan waar SRH maar wat graag van af wil. Dat klinkt gek, een inkomstenbron waar je vanaf wilt, maar met de plannen uit Den Haag gaat dat ook gebeuren, zo is mij verteld door een van de wethouders, namelijk de hondenbelasting. Dat moet voor eens en altijd afgelopen zijn. Belasting heffen op een huisdier is voor SRH ontoelaatbaar. Ik hoop dat het college daarom ook direct besluit om te stoppen met deze belasting en dat mijn collega's zich daar ook in kunnen vinden. In een tijd waarin brandstofprijzen de Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 16 juni 2022

26

pan uitrijzen, de energierekening niet te betalen is, kunnen we het niet van onze inwoners verlangen om te betalen voor een huisdier. Die € 700.000,00 hadden dus ook kunnen missen, met de positieve resultaten. Verder zien wij de toekomst rooskleurig, zeker omdat de toeristenbelasting weer zal gaan stijgen in het komende jaar, want ik denk dat we daar wel vanuit mogen gaan met z'n allen nu de maatregelen zijn afgeschaft. Wij kunnen instemmen met de jaarrekening en ook steunen wij het voorstel van de PvdA. Dank u wel. De VOORZITTER: Qua tijd gaat het in ieder geval heel goed, mijnheer Beusenberg. We gaan naar mevrouw Van Straten, VVD. Mevrouw VAN STRATEN: Dank u wel voorzitter, ik ga een paar dingen zeggen over de jaarstukken, welgeteld drie, en dan ga ik mijn spaarzame tijd ook gebruiken om toch nog even te reflecteren en een reactie te geven op al die enthousiaste mensen die met de Duisenbergmethode bezig zijn geweest. Helemaal omdat we nu daar een jaar mee bezig zijn geweest. Dus we kunnen ook een stukje terugkijken en daar een stukje op reflecteren. Maar eerst die jaarstukken. We staan hier ieder jaar weer en dan kijken we 'is het afgelopen jaar uitgekomen wat we hadden bedacht?' Gelukkig valt het in deze gemeente eigenlijk altijd mee. Tenminste, in de jaren dat ik hier sta, kunnen we altijd zeggen dat het beter afloopt dan we hadden gedacht.

Dat is ook dit jaar weer het geval en dat kwam door grondopbrengsten die eerder kwamen dan gedacht. We staan ook ieder jaar hier, niet alleen de VVD, maar veel mensen uit de raad, om een beroep te doen, met name op de Rijksoverheid, om die voorspelbaarheid van die inkomsten te verbeteren. Zodat we ook beter kunnen begroten. Daarom was het des te opvallender voor de VVD dat de accountant in het jaarverslag daar ook een opmerking over had gemaakt en dat die account had geconstateerd dat we ook een beetje de hand in eigen boezem konden steken. Zij stelde dat wij die voorspelbaarheid ook kunnen verbeteren door beter grip te krijgen op de verbonden partijen. Nu zag ik in een reactie van het college dat die handschoen opgepakt wordt, dus ik hoop dat wij volgend jaar kunnen zien dat daar ook resultaat in wordt geboekt, dat de verschillen tussen de begroting en wat het uiteindelijk heeft opgeleverd of hoe we het uiteindelijk het jaar afsluiten, minder groot zijn en dat we die voorspelbaarheid kunnen vergroten. Want wij hebben daar allemaal volgens mij een ongemakkelijk gevoel bij als we dat niet goed doen. Dat was een punt. Een ander punt dat ik wil benadrukken is waar we als VVD al een hele tijd geleden mee begonnen zijn: het grip krijgen op de kosten binnen het Sociaal Domein. Daar werden we in het begin nog wel eens op aangekeken, om het diplomatiek te zeggen.

De financiële noodzaak dwong ons ertoe om toch met elkaar het gesprek aan te gaan en we hebben daar stappen in gezet. Vorig jaar zeer grote stappen, durf ik wel te zeggen. Maar de accountant geeft in haar jaarverslag toch ook weer aan dat er nog verdere stappen in gezet kunnen en moeten worden. Dus ook daar wil de VVD weer expliciet aandacht voor vragen en erop wijzen dat we met het proces dus ook nog verder moeten gaan. Verder zien wij de ontwikkeling van de belastingdruk een ontwikkeling doormaken waar wij als VVD niet blij van worden. Die lag eerst redelijk onder het gemiddelde in Nederland maar die zien we langzaam stijgen naar bovengemiddeld en daar willen we als VVD de aandacht voor vragen en in ieder geval zorgen dat het college er ook scherp op blijft. Want wat de VVD betreft, blijft belastingdruk in ieder geval het liefst onder het gemiddelde, maar komt die zeker niet daarboven. Dan ga ik nu even terugkijken naar de Duisenbergmethode. We zijn daar, zoals mevrouw Kliphuis zei, een jaar geleden mee begonnen met een paar mensen die het aandurfden. Want ik durf best te zeggen dat het best een heel ingewikkeld proces kan zijn, en een beetje overweldigend. Het zijn zes vragen die je moet beantwoorden, dus het lijkt ook heel simpel.

Ik denk dat die zes vragen voor iedereen een heel handig handvat zijn, zowel voor het college als voor de ambtelijke organisatie, want die zes vragen geven wel heel goed inzicht in 'waar hebben wij nou behoefte aan als raad?' Als ik dan terugkijk – ik heb het zelf ook gedaan want een jaar geleden stond ik hier ook als rapporteur Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 16 juni 2022

27

– hoor ik hier eigenlijk een beetje dezelfde geluiden. Ik probeer eigenlijk een soort gemene deler te vinden om het ook makkelijker te maken voor de ambtelijke organisatie om snel slagen te maken. Ik hoor dat iedereen zegt 'het is opgepakt'. De informatie die er is, is uitgebreider. Er wordt meer over de activiteiten gezegd. 'Wat doen we nou voor dat geld?' wordt meer verteld in het jaarverslag. Er zijn twee dingen die ik iedereen hier ook hoor zeggen die wij een jaar geleden ook hebben aangegeven die wat mij betreft echt het komende jaar wel opgepakt kunnen worden. Dat zijn die hyperlinks als je het dan over die verbonden partijen hebt die iets hebben gedaan, of als je het over een rapport hebt waar iets uit voortkomt. Maak dan de link heel makkelijk in dat stuk zichtbaar, zodat wij dat heel snel kunnen terugvinden. En ik hoor hier eigenlijk de gemene deler 'veel tekst is leuk, maar soms kan het in tabel veel overzichtelijker en veel sneller'. Dat zijn in ieder geval twee dingen die ik hier hoor. Dan heb ik ook de indruk dat we als we zo dat proces met elkaar doorlopen, veel rapporteren, maar eigenlijk niet veel praten in de raad met elkaar. De druk op de ambtelijke organisatie is hoog, maar ik kijk ook het college aan vanavond. Volgens mij kan het college ook een rol daarin spelen.

Het zijn allemaal oud-raadsleden, dus die kunnen zich heel goed verplaatsen in wat raadsleden nodig hebben aan informatie waarop ze kunnen sturen. Als wij willen gaan naar het verantwoorden op basis van vertrouwen, waar professor Bossert het ook laatst over had, zodat we ons niet blindstaren op alleen die cijfers – want daar wil ik ook wel een beetje voor waarschuwen, dat we niet allemaal die tunnel in fietsen 'we moeten allemaal keiharde cijfers hebben en haalbare doelen' want we zijn hier met publieke waarden bezig en die zijn niet altijd in harde cijfers uit te drukken – betekent dat wel dat er van het college een verhaal moet komen, waarin duiding gegeven wordt, waarin duidelijk wordt aangegeven 'wat hebben we ervoor gedaan en hoe is dat uitgepakt?' En als die informatie op een goede manier wordt gegeven, denk ik dat we elkaar voor een heel groot deel tegemoet kunnen komen. En dan hoeven we minder discussie te hebben over de harde cijfers. Er wordt mij hier subtiel duidelijk gemaakt dat ik moet afronden. In ieder geval zitten we hier met drie groepen eigenlijk, de raadsleden, de ambtelijke organisatie en het college. Ik heb nu het idee dat het heel veel tussen ambtelijke organisatie en raadsleden gaat, maar ik zou graag willen dat het college er ook bij betrokken is, want dat kan een heel belangrijke rol spelen in het verhaal naar de raadsleden toe. Dank u wel.

De VOORZITTER: Dank u wel, dan ga ik voor de woordvoering namens de ChristenUnie-SGP naar mevrouw Hup. Mevrouw HUP: Dank u wel voorzitter. Geachte voorzitter, tussen de dag van gisteren waarop we vooruitkeken naar de nieuwe periode en de bespreking over twee weken waar we met de voorjaarsrapportage vooruitkijken, zijn we vandaag met de jaarstukken aan het terugkijken. Terugkijken op een voorbijgegaan jaar, uit een voorbijgegane raads- en collegeperiode. De vraag is dan ook of eruit is gekomen wat je ervan had verwacht. Als we dan naar het jaarresultaat kijken, is dat wel zo, wat onze fractie betreft. Het is bekend dat onze fractie verwachtingen had over de financiële ontwikkelingen en om het perspectief te schetsen: we hebben een flinke bezuinigingsopgave gehad vorig jaar omdat het negatieve resultaat was geprognotiseerd van € 13,7 miljoen. In de najaarsrapportage was dit tekort geslonken naar een prognose van € 7,3 miljoen en wat blijkt er bij de jaarrekening? Er is een bedrag over van € 6,7 miljoen. Dus ten opzichte van de bezuinigingsopgave is er vorig jaar een bedrag van € 20 miljoen overgebleven. Dat is een applausje waard voor de wethouder van Financiën. Maar dat geeft wel te denken over de openingszin van het coalitieakkoord. 'Ook de gemeente Haarlemmermeer is in financieel zwaar weer gekomen'.

Had daar niet moeten staan 'De gemeente Haarlemmermeer is financieel niet in zwaar weer gekomen'? Wat onze fractie betreft, is de reparatie van de pijnlijke bezuinigingsmaatregelen meer dan realistisch. Ja, zelfs geboden, gezien de raadsmotie Ruimte voor maatschappelijke ontwikkelingen dat naar aanleiding van het raadsvoorstel Strategische Heroriëntatie Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 16 juni 2022

28

2022-2025 hierover is aangenomen. We hopen dat de nieuwe coalitie de reparatieambitie uit het coalitieakkoord meer dan waar gaat maken. Tot slot nog wat huiswerk voor de wethouder van Financiën: doe wat aan de prognoses die u ons in de verschillende rapportages voorhoudt. Onze oud-fractievoorzitter had deze overschotten wel voorgerekend bij de begrotingsbehandeling, en nog eens extra bij de sessie in oktober. Hoe krijgt u de verwachtingen van de voorjaarsnota en najaarsrapportage meer in lijn met de werkelijkheid? Tot zover voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel, dan ga ik voor de woordvoering namens D66 naar mevrouw Smand. Mevrouw SMAND: Dank u wel voorzitter. Het doornemen van de jaarrekening van de gemeente Haarlemmermeer is een hele klus. En dat geldt vast en zeker ook voor het samenstellen en voor het controleren ervan, dus dank aan iedereen die daar een bijdrage aan heeft geleverd. Met het doornemen van de jaarrekening is er ook een risico dat je jezelf verliest in details. Wat is een detail en wat niet? Daarom heeft D66 zich gericht op een aantal grote onderwerpen dat wellicht illustratief kan zijn voor andere onderwerpen die in de jaarrekening worden besproken. Een tweede aandachtspunt is het verhaal achter de cijfers. Betekent minder geld uitgeven dan begroot altijd iets positiefs, of juist niet? En dat geldt ook andersom. Dus zo hebben we daarnaar gekeken.

Maar eerst een aantal algemene opmerkingen. Het jaar 2021 is afgesloten met een positief resultaat. Hartstikke mooi, al een aantal keer genoemd hier en ook daar zijn wij heel blij mee. De financiële temperatuur van de gemeente is goed af te lezen uit de infographic op pagina 4 en 5 en die verhoogt absoluut de informatiewaarde van de jaarrekening, waarvoor dank. De lasten van de inwoners en ondernemers zijn ongeveer gelijk gebleven en ook daar zouden we blij mee zijn. Dan de twee aandachtspunten als voorbeelden. Ten eerste Zorg en Werk en dan specifiek de jeugdzorg. In 2021 is ruim € 2 miljoen minder uitgegeven dan begroot, vooral omdat minder kosten zijn gemaakt voor die jeugdzorg. Dat wordt zeker niet veroorzaakt doordat er minder jeugd is die zorg nodig heeft. De oorzaak is personele krapte, waardoor mensen langer moeten wachten en daar zit, of daar kan veel leed achter zitten. Dus die bezuiniging is in die zin als je kijkt naar het verhaal achter de cijfers, geen bezuiniging, maar minder besteding, niet positief. Daarom pleiten wij voor creatieve maatregelen als het gaat om het oplossen van de wachtlijsten. We realiseren ons heel goed wat we hier zeggen, want personele krapte is echt een uitdaging op vele fronten. We pleiten voor creatieve maatregelen, publiek-private samenwerking in projectverband en lef om nieuwe uitdagingen aan te pakken.

Het tweede punt is de energietransitie. Vanwege de coronacrisis heeft die transitie vertraging opgelopen. Dat is begrijpelijk. Dit heeft geleid tot een onderbesteding van iets meer dan € 400.000,00. Het voorstel in de jaarrekening is om dit bedrag over te hevelen naar de algemene dekkingsreserve. In de najaarsrapportage is er ook een onderbesteding op de energietransitie gemeld van € 570.000,00 en ook die is toegevoegd aan de algemene dekkingsreserve. In totaal praten we dus over een kleine € 1 miljoen. Ons voorstel als D66 is om dit bedrag als fonds apart te zetten, voor de energietransitie en maatregelen die we daar moeten nemen en dat aan te wenden voor het ondersteunen van onze inwoners en ondernemers bij het nemen van energiebesparende maatregelen. Voor € 1 miljoen doe je niet zo heel veel, maar er zijn best wel initiatieven mogelijk. Een voorbeeld is de Energiebank Haarlemmermeer, maar ook bijvoorbeeld een Haarlemmermeer energiebeurs in 2023 waar alle maatregelen en mogelijkheden onder een dak zijn te vinden. Makkelijk toegankelijk voor bewoners. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan kijk ik naar mijnheer Sulmann, GEZOND Haarlemmermeer. De heer SULMANN: Dank u wel voorzitter. De Jaarstukken 2021. Het jaarlijkse water-onder-deVerslag raad der gemeente Haarlemmermeer 16 juni 2022

29

brugdebat want het voorgaande jaar is inmiddels alweer zes maanden geleden, veranderen doen we deze stukken niet en de accountant is akkoord. Dit jaar wel met een erratum. Een van de wijzigingen was de infographic, want even leek het alsof we de stukken toch wel konden veranderen, maar nee, het was de infographic van de programmabegroting, Dit is nu rechtgezet. Wel meteen een idee om de infographic nog informatiever te maken. Vergelijk de cijfers met een aantal jaren in het verleden. Zo kunnen we als raad in een oogopslag zien hoe de algemene cijfers zich verhouden tot elkaar door de jaren heen. Daarbij steunen we natuurlijk de adviezen van de commissie Duisenberg; hoe SMART'er, hoe beter. Dan het resultaat. Ten opzichte van de najaarsrapportage heeft Haarlemmermeer in plaats van een verlies van € 7,3 miljoen een positief resultaat van € 6,7 miljoen. Toch € 14 miljoen verschil. Een hoog bedrag als je kijkt naar het bedrag uit de begroting waar de gemeente daadwerkelijk invloed op heeft. Zoals bijvoorbeeld de legesopbrengsten. De Omgevingsdienst heeft ons onjuiste informatie verstrekt, waardoor er een positief effect van € 3,3 miljoen ontstond. Had men dit bij de Omgevingsdienst niet eerder in de gaten of hebben wij iets gemist? Dan de ozb niet-woningen. Door leegstandscontroles zijn extra aanslagen opgelegd met een positief effect van € 2,03 miljoen.

In totaal € 5,6 miljoen verschil dat we als gemeente hadden kunnen voorkomen en waarmee we beter beleid hadden kunnen maken. Wat betreft de ozb is een oplossing simpel: sla eigenaren ook aan voor het gebruikersdeel van de ozb. Zo hoef je geen arbeidsintensieve en kostbare controles uit te voeren, ontvang je de maximale gebruikers-ozb en wordt leegstand verminderd doordat de eigenaren gestimuleerd worden om een gebruiker te zoeken voor het pand omdat eigenaren het gebruikersdeel natuurlijk verwerken in de huur die betaald wordt. Je zou zeggen een win-win-winsituatie, maar als de politiek ons iets leert, is dat dat iets wat logisch is niet altijd uitgevoerd wordt, toch jammer. Zoals gezegd, zijn die de jaarstukken water onder de brug zolang die brug natuurlijk maar niet gaat roesten. Maar hoe gaan we in de toekomst voorkomen dat we deze grote inschattingsfouten weer maken en de grote onrust omtrent aangekondigde bezuinigingen vermeden kan worden? We horen het graag. Tot zover voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel, dan kijk ik naar mijnheer Boerman van GroenLinks. De heer BOERMAN: Dank u wel voorzitter, de jaarstukken. Er is al veel over gezegd, er zijn ook veel vragen gesteld en ik ga niet te veel daarover zeggen. Water onder de brug, zei mijnheer Sulmann net al, maar toch wordt ons een aantal voorstellen gedaan en daar wil ik het wel over hebben.

Daarvoor ga ik even terug naar wat er gisteravond gebeurde. Toen werden er twee opvallende dingen genoemd in het coalitieakkoord. De eerste was de oprichting van een Klimaatfonds, net zei D66 er ook iets over, een klimaat- en energiefonds. En als tweede werd daar gezegd door de nieuwe coalitiepartijen 'we willen de meest nadelige effecten van de bezuinigingen terugdringen', 'de ombuigingen verzachten'. En dan hebben we het vandaag over de Jaarstukken 2021. En wat blijkt dan? We hebben vorig jaar helemaal geen zwaar weer gehad zoals voorspeld. Integendeel zelfs, de zon scheen, we houden juist miljoenen over. In plaats van € 7 miljoen in de min komen we bijna € 7 miljoen in de plus uit. Nu kun je je met zo'n enorm bedrag je al afvragen hoezeer we als gemeente in control zijn, anderen zeiden dat ook al, en wat we hier dan als raad aan het doen zijn. En zeker wat we vorig jaar aan het doen waren. Ik ken geen gemeente in Nederland waar het verschil in input en output van de begroting zo groot is.

Dan zijn er raadsleden die zeggen 'daar zijn we heel blij mee, we houden heel veel geld over', maar je kunt ook zeggen 'hoe kan het nou dat ons dit elke keer lijkt te overkomen?' Hoe kan het dat we als raad elke keer het zwarte scenario voorgeschoteld krijgen en het in de praktijk steeds weer meevalt? En hoe kan het dat we als GroenLinks en anderen, mijnheer De Vries zie ik ook zitten, vorig jaar honende reacties kregen toen we dit een jaar geleden ook al voorspelden? Maar eigenlijk erger nog, hoe kan het dat we vorig jaar zwaar moesten bezuinigen, laat ik het zo maar noemen, op het brede Sociale Domein, maar dat nu er ineens geld overblijft, ons wordt Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 16 juni 2022

30

voorgesteld als raad dit toe te voegen aan de reserve Schaalsprong? Het doet GroenLinks toch concluderen 'we schrappen bij de sociale infrastructuur, om de fysieke infrastructuur te kunnen betalen'. Minder Speel-o-theek en Jeugdland, meer asfalt. Vandaar dat we vanavond willen voorstellen de bijna € 1,7 miljoen die we over hebben niet te storten in de reserve Schaalsprong zoals voorgesteld door het college maar in de algemene reserve om dit vervolgens te gebruiken voor het verzachten van de ombuigingen. Eigenlijk komen we daarmee de nieuwe collegepartijen tegemoet. Want die hadden dat ook al voorgesteld in het coalitieakkoord, dus die hebben dat afgesproken en ik denk dat we ze daarmee helpen. Of een andere suggestie: waarom zouden we die € 1,7 miljoen overschot niet meteen storten in het Klimaatfonds? Dat Klimaatfonds, zo kunnen we lezen in het coalitieakkoord, begint met € 0,00 en zal moeten worden gevoed door rijk en provincie, maar hier hebben we gewoon € 1,7 miljoen en daar kunnen we gewoon mee beginnen. Nog niet heel veel meteen, een tientje per inwoner, maar in elk geval een bestemming die ons beter te beargumenteren lijkt dan de reserve Schaalsprong. Voor beide voorstellen dienen we vanavond dan ook een amendement in. Zo kom ik bij mijn derde pleidooi van vanavond en daarvoor heb ik geen amendement, maar ik wil het wel bepleiten.

Dat heeft te maken met de Duisenbergmethode en de indicatoren die daarbij genoemd zijn. Daar zijn we blij mee en we willen nog wel een stapje verdergaan. Dat stapje verder vatten we samen onder het begrip brede welvaart. Dit begrip omvat alles wat mensen van waarde vinden. Naast materiële welvaart gaat het ook om zaken als gezondheid, onderwijs, milieu, leefomgeving, sociale cohesie, persoonlijke ontplooiing en veiligheid. Heel veel gemeenten werken er al mee, ook provincies en ook het CBS brengt het al in kaart en we willen voorstellen dat ook in onze gemeente helder te maken zodat we ook als raad aan onze inwoners kunnen laten zien hoe we op al deze belangrijke punten kunnen verbeteren. Dus dat zal onze inbreng zijn voor de volgende jaarstukken. Maar voor nu wil ik het daarbij laten De VOORZITTER: Dank u wel. Dan ga ik naar HAP, wie voert daar het woord? Mevrouw Woolthuis, gaat uw gang. Mevrouw WOOLTHUIS: Dank u wel voorzitter, bedankt voor het woord. Er is al heel veel gezegd en als eerste wil ik ook namens mijn fractie de rapporteurs van de methode Duisenberg bedanken. Fijn om helder en overzichtelijk te worden meegenomen in de diverse bevindingen die zij voor ons hebben gedaan. Dan de financiële jaarstukken. Het is al gezegd, we hebben een voordelig resultaat van € 6,7 miljoen over 2021.

Bij de najaarsrapportage hielden we nog rekening met een nadelig resultaat van € 7,2 miljoen en nu is er wederom sprake van een verschil tussen de prognose en de gerealiseerde cijfers. Ruim € 13 miljoen. Het verschil tussen deze prognose en realisatie baart ook mijn fractie zorgen, we baseren namelijk onze keuzes en besluiten op de cijfers die we op een bepaald moment voor ons krijgen. Mijn fractie heeft dat daarom al eerder aangegeven en zorgen geuit over de normeringsystematiek en de manier van begroten. Aan de hand van schriftelijke vragen heeft HAP het actiepunt bij het college neergelegd om de voorspelbaarheid van begroten in de aankomende tijd te doen verbeteren. Ook de VNG beaamt dit probleem en roept het rijk op om gemeenten meer duiding te geven van wat zij aan inkomsten kunnen verwachten. Maar mijn fractie realiseert zich – en dan gaan we computer iets sneller dan ik – wel degelijk dat we grotendeels afhankelijk zijn van het rijk wanneer het gaat over de uitkering vanuit het Gemeentefonds en de daarmee gepaard gaande schommelingen. In de decembercirculaire van 14 december 2021 zagen we al een wat positiever beeld dan we aanvankelijk hadden verwacht en dit was een voorteken voor wat komen ging. Maar onze zorg blijft. Hoe kunnen we als raad meer accurate cijfers krijgen? Het verschil van € 13 miljoen is in onze ogen ook echt groot.

Dat begint nu bij de jaarrekening, om een structureel karakter te geven. De vraag van vanavond, die dan wederom op tafel ligt, is: kunnen wij als raad even los van de systematiek vanuit het rijk, vanuit onze eigen interne organisatie meer controle krijgen om de Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 16 juni 2022

31

beleidsbudgetten beter te ramen? Laten we kijken naar een voorbeeld dat het incidentele voordeel mede heeft veroorzaakt. Het aantal cliënten van de jeugd-GGZ zonder verblijf steeg minder hard dan verwacht. Hadden we deze cijfers beter kunnen voorspellen? En als dat niet zo is, wat maakt het dan dat we dit niet beter kunnen voorspellen en kunnen we daar intern anders mee omgaan? In het meerjarenperspectief Investeringen lezen we ook dat er een realisatiegraad van 70,3% is. Een helder en verklaarbaar percentage. Veel investeringen lopen namelijk over meerdere periodes en een deel daarvan zijn al gemaakte investeringen die in uitvoering zijn en dus nog niet gerealiseerd. Een prima percentage, waar HAP tevreden over kan zijn. Voorzitter, ik sluit af. We kunnen instemmen met de beslispunten en kijken naar de toekomst, waar de verschillen tussen prognose en realisatie minder groot zullen uitvallen. Dank u wel voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel, dan hebben we in eerste termijn de reacties gehoord van de verschillende raadsfracties op het jaarverslag en dan vraag ik namens het college de wethouder van Financiën om te reageren op de verschillende vragen en de rapportage van de rapporteurs. Mijnheer Nobel, ik nodig u van harte uit om hier te komen staan. Wethouder NOBEL: Bedankt dat u me meters laat maken, voorzitter. Laat ik beginnen met het bedanken van de rapporteurs.

Ik heb verschillende subgroepen gezien en laat ik vooropstellen dat het hele college – want ik sta hier als wethouder van Financiën, maar de rapporteurs waren verdeeld over verschillende programma's die eigenlijk het hele college raken – ook werk wil maken van de methode Duisenberg. Ik denk dat dat een belangrijk signaal is. We hebben in iedere fase vooral de oude commissie en de wethouder van Financiën en ook vooral de ambtenaren van Financiën daarin betrokken. Maar u heeft vandaag denk ik ook een eerste aanzet gegeven om naar alle programma's te kijken, dus dank daarvoor. Het is het college opgevallen dat over de programma's heen er ook verschillende zaken teruggerapporteerd worden. Ik zou willen beginnen met onderschrijven wat de heer Achterbergh aangaf, het zou fijn zijn als we een soort van puzzelmoment inbouwen. Mijnheer Achterbergh gaf aan dat de raad eventueel met een motie zou komen. Ik weet niet precies hoe die motie eruit zou zien, maar de gedachtegang die hij daarbij uitsprak kan het college volgen. Ik denk dat dat het proces voor de uiteindelijke totstandkoming van een beter product en betere informatiewaarde ten goede zou komen. Dus graag. Ik weet nog niet precies hoe de motie luidt, maar de strekking zoals u die zojuist vertelde, spreekt het college in ieder geval aan.

Het is verleidelijk voorzitter, om nu al die rapporteurs op al hun aanbevelingen en al hun bevindingen terug te rapporteren, maar dat ga ik niet doen om de doodeenvoudige reden dat ik denk dat de motie waar mijnheer Achterbergh zelf aan refereerde, als die straks door de raad wordt aangenomen, in ieder geval heel veel van de punten die worden opgeworpen kan wegwerken. Ik heb zelf dan weer teruggekregen op de aanbevelingen die u heeft gedaan, vanuit de ambtenarij, dat bijvoorbeeld veel cijfers er wel zijn, maar in andere beleidsstukken zitten. Dat betekent nog steeds dat u er niet over beschikt in de jaarrekening en dat je dat misschien nog steeds zou willen. Ik denk dat er ook gewoon een heel groot deel miscommunicatie is van informatie die al voorhanden is, maar die niet in de jaarrekening staat. De vraag is dan 'wat wilt u in de jaarrekening?' Ik heb denk ik breed beluisterd dat dat voor heel veel zaken geldt. Maar de vraag is ook 'hoe wilt u die in de jaarrekening verwerken?' Ik hoor van u terug 'dat mag in een tabel, maar het hoeven ook niet altijd getallen te zijn'. Ik hoorde de VVD zeggen 'niet alles is te vatten in getallen'. Dat moeten we ook met elkaar scherpstellen.

Kortom, ik denk dat het goed is om op veel van de zaken die u heeft opgehaald nog een verdiepingsslag in te maken, met name ook vanuit de ambtelijke organisatie, om te kijken 'wat hebben we nu eigenlijk al?' En wat vraagt u nu extra aan getallen? Een concreet voorbeeld. Ik hoorde de heer Bier samen met mevrouw Hogervorst zeggen 'we zouden willen dat op officiële bekendmakingen alsnog dit bekend wordt gemaakt', en dan werd gerefereerd, geloof ik, aan het aantal bomen. Dan krijg ik ambtelijk terug 'dat Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 16 juni 2022

32

gebeurt al'. Kortom, ik denk dat er ook sprake is van langs elkaar heen praten en niet van onwilligheid en dat we daar ook een heel grote slag met elkaar kunnen maken. Dan zou ik graag naar de jaarrekening willen gaan, voorzitter. En dan begin ik met EEN Haarlemmermeer die vroeg 'houdt u wel de schuldquote in de gaten als college?' Uiteraard, het staat ook in het nieuwe coalitieakkoord. Het stond ook in het vorige coalitieakkoord: daar waar we grote investeringen doen, betekent dat dat het iets doet met de schuldquote. Terecht zegt u 'door die Wvg komen er mogelijk aankopen onze kant op, of verzoeken tot aankoop onze kant op – daar gaan we het vanavond ook nog over hebben – en dat doet iets met de schuldquote'. Dat ben ik met u eens. Datzelfde geldt bijvoorbeeld voor een investering in het nieuwe gemeentehuis. Dat doet ook iets met de schuldquote. Tegelijkertijd hebben we ook altijd tegen elkaar gezegd 'er zijn meer financiële indicatoren en die staan op groen'. Dat betekent niet dat we op de indicator de schuldquote, die al op rood staat, niet moeten blijven letten. Maar het betekent ook dat we in een groeigemeente zitten en dat we ambities met elkaar hebben en dat we al die indicatoren tegenover elkaar af moeten zetten en moeten afwegen 'goh, is het verstandig?' We hebben met elkaar besloten, om even door te gaan op die Wvg, dat we dat willen doen.