Bijlage 2 Toelichting en bijlagen bij de toelichting bestemmingsplan Schalkwijkerweg

In de Omgevingsvisie is de ambitie opgenomen dit park te ontwikkelen tot een meer open, groen en multifunctioneel sportpark. Hiervoor is een gebiedsvisie vastgesteld (Gebiedsvisie Spaarnepark), die nog nader wordt uitwerkt. Vooralsnog is in dit bestemmingsplan de huidige planologische situatie overgenomen. De as Spaarne – Belgiëlaan – Kennedylaan - Floris van Adrichemlaan Poelpolder) is als 'icoonproject Dwars door Schalkwijk' in de Omgevingsvisie opgenomen. In de Omgevingsvisie is niet alleen de recreatieve waarde van Dwars door Schalkwijk en de rol van de verbinding in het 10-minuten netwerk op wijkniveau onderkend. De as heeft een belangrijke rol als groene verbindingsschakel binnen het ecologische netwerk in de stad, en als structuur

35

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

waarbinnen de wateropgave van de Boerhaavewijk en de Europawijk een plek kunnen krijgen. Ambitie is het creëren van een aantrekkelijke groenblauwe as in het totale recreatieve netwerk die via het Spaarneveer doorloopt aan de westkant van de stad. Daarnaast is het in de wijk een belangrijke as die op een veilige manier voorzieningen aan elkaar knoopt. Dit bestemmingsplan is consoliderend en conserverend van aard en kent geen implementatie van opgaven die voortvloeien uit de Omgevingsvisie. Concrete, uitgewerkte initiatieven kunnen/dienen t.z.t. via een separate planologische procedure mogelijk gemaakt worden voor zover ze niet mogelijk zijn op basis van dit bestemmingsplan. 3.3.2 Structuurvisie Openbare Ruimte Op 21 december 2017 stelde het college van burgemeester en wethouders van Haarlem de Structuurvisie Openbare Ruimte 'Groen en bereikbaar' (SOR) vast. In de SOR staan de hoofdkeuzes voor de langetermijnvisie (2040) van Haarlem beschreven. Haarlem wil graag een groene en bereikbare stad zijn waar je prettig kunt verblijven. Als hoofdkoers is benoemd 'het behouden en ontwikkelen van een stedelijk hoogwaardig woonmilieu'. Deze hoofdkoers valt uiteen in vier doelen, te weten: een aantrekkelijke stad; een gezonde/sociale stad; de rol van Haarlem in de regio; een bereikbare stad.

Om de aantrekkelijke, gezonde, sociale en bereikbare stad in de regio te blijven, ook in de toekomst, zijn er twaalf hoofdkeuzes gemaakt. Deze hoofdkeuzes hebben invulling gekregen door een aantal sleutelprojecten: projecten waarin verschillende hoofdopgaven samenkomen en een ruimtelijke vertaling krijgen. De meeste sleutelprojecten hebben een onderlinge samenhang, waarbij ze elkaar versterken. Ook zijn ze van belang voor de hele stad. Naast de stedelijke betekenis straalt de kwaliteitsverbetering ook af op de omliggende wijken. Planspecifiek In de SOR is Dwars door Schalkwijk naar het groen (Spaarne – Belgiëlaan – Kennedylaan - Floris van Adrichemlaan - Poelpolder) opgenomen als sleutelproject. Het voorliggende bestemmingsplan is niet in strijd met de uitgangspunten van de SOR. 3.3.3 Ruimtelijke Kwaliteit Nota Ruimtelijke kwaliteit In de Nota Ruimtelijke Kwaliteit wordt een integrale stadsbrede visie gegeven op ruimtelijke kwaliteit die voor ieder nieuw ruimtelijk plan de basis vormt. Met de visie wil Haarlem kernachtig uitdragen waar haar kracht en haar ambitie ligt. De relatie tussen duurzaamheid, in de zin van toekomstbestendigheid en de kwaliteit van de leefomgeving, cultuurhistorie en ruimtelijke kwaliteit is een belangrijk thema van de visie. Er zijn tien gouden regels geformuleerd die een prioriteit voor ruimtelijke ontwikkeling in Haarlem uitspreken.

36

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

Planspecifiek Voor het plangebied geldt (met uitzondering van de buurt Schoolenaer) een bijzondere regie. De aandacht ligt in deze gebieden voornamelijk op het open karakter en het aanwezige groen. Ontwikkelingen in deze gebieden worden slechts zeer beperkt toegestaan en dienen kleinschalig en gevarieerd in volumeopbouw te zijn. Bijzondere regie omvat verschillende structuurtypen. Per structuurtype zijn de essenties aangegeven. Onderhavig plan maakt door zijn ligging nabij het Spaarne onderdeel uit van de 'lange lijnen' en van het 'landschappelijke groen'. De Europaweg, die het plangebied in een noordelijk en een zuidelijk deel snijdt, is aangeduid als 'historische route'. Voor het landschappelijk groen geldt dat waterlopen en historische wegen structuurbepalend zijn in samenhang met de ondergrond. Het gebied heeft een groen, open karakter, met daarin boerderijen, (arbeiders)woningen etc. Het landschappelijk groen is in geologisch opzicht onderdeel van het veenweidegebied. De lange lijnen in de stad zijn gebiedsoverschrijdend. Deze lijnen verbinden, begrenzen woonwijken of snijden stukken stad voor het oog af. De allerbelangrijkste dragende structuurlijn is het Spaarne. De Schalkwijkerweg is een historisch lange lijn met een hoofdbomenstructuur op stadsniveau. De groene randen om de stad vormen daarnaast de overgang naar het omliggende veenweidelandschap.

Prioriteit ligt bij het zorgvuldig omgaan met structurerende lange lijnen (Spaarne, oude routes, groen, zichtlijnen, verbindingen). Deze zorgen, samen met de beschermde stadsgezichten, voor de samenhang en de herkenbaarheid van Haarlem. Voor de Schoolenaer geldt een transformatieregie. De buurt valt binnen het deelgebied 'woonbebouwing na 1985'. De bebouwing bestaat uit een herkenbaar geheel, met een duidelijk onderscheid openbaar – privé. Stedenbouw, architectuur en inrichting van de openbare ruimte hangen nauw samen. Ingrepen worden tevens beoordeeld op het omgaan met het (historisch) specifieke van de plek. In het uiteindelijke omgevingsvergunningstraject vindt de daadwerkelijke toetsing plaats door de Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit. Dit is een onafhankelijke commissie die het college van burgemeester en wethouders adviseert over o.a. aanvragen omgevingsvergunning. De aanvragen worden door de commissie getoetst aan de ruimtelijke kwaliteitscriteria zoals genoemd in de Nota Ruimtelijke Kwaliteit. Bij het beoordelen van omgevingsvergunning aanvragen voor de activiteit monumenten ziet de commissie erop toe dat bij verbouwplannen geen monumentale waarden in het geding zijn. Nota Dak De Nota Dak is een bijlage bij de Nota Ruimtelijke Kwaliteit.

In de Nota Dak staat hoe het Haarlemse daklandschap kan bijdragen aan enerzijds het behouden en vergroten van de ruimtelijke kwaliteit en anderzijds aan een intensiever ruimtegebruik. Ook beschrijft de nota de kansen en mogelijkheden en op welke wijze het dak kan bijdragen aan het verduurzamen van de stad. Voor het plangebied zijn de visies op duurzaamheid en daken, intensief ruimtegebruik en daken en het toevoegen van installaties op daken zoals 37

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

antennes of airco-installaties, van belang. HIOR Schalkwijk Het Handboek Inrichting Openbare Ruimte Schalkwijk (HIOR) vormt de verdere uitwerking en materialisering van de structuurvisie openbare ruimte. Het HIOR Schalkwijk is in 2017 (opnieuw) vastgesteld en wordt op het moment van het opstellen van dit bestemmingsplan herzien tot een actueel, gemeentebreed HIOR. In het HIOR is de uitstraling van de zuid oost Haarlem voor een groot deel vastgelegd. Opgenomen is een visie op de inrichting van de openbare ruimte (inclusief groen) en richtlijnen voor de toe te passen materialen, profielen, details en objecten, waarmee bij ontwerp, inrichting, uitvoering en beheer rekening moet worden gehouden. Het HIOR kan als instrument gebruikt worden bij kwaliteitsverbetering van vooral bestaand groen. Het doel van het HIOR is te komen tot een kaderstellende en samenhangende visie op de openbare ruimte, die bovendien is uitgewerkt in concrete voorschriften voor de inrichtingen van de openbare ruimte van het stadsdeel, gericht op een beheerbaar en uitvoerbaar straatbeeld van goede ruimtelijke kwaliteit. Het plangebied behoort tot de Groene zoom / rand dat het uitloopgebied van Schalkwijk vormt. Deze rand moet beter bereikbaar, zichtbaar en voelbaar worden. Voor de beleving dienen recreatieve routes te worden gecompleteerd.

Planspecifiek Onderhavig plan stelt geen inrichtingsmaatregelen voor maar staat het verder recreatief ontsluiten van de Groene zoom niet in de weg. De Schalkwijkerweg is in de HIOR getypeerd als 'plattelandsweg'. Een plattelandsweg kenmerkt zich door een weg van 5 m met aan weerszijden graskeien en een variabele groene berm met aan weerszijden bomen. 3.3.4 Wonen Haarlem is een aantrekkelijke stad om in te wonen. De vraag naar woningen in Haarlem blijft onverminderd hoog. De Woonvisie Haarlem 2021-2025 'Samen Doorbouwen aan een Duurzaam (t)huis' geeft richting aan het woonbeleid op de lange termijn tot 2030 en handvatten voor de uitvoering ervan in de periode 2021-2025. Belangrijkste doel is een toegankelijke, diverse en inclusieve stad te zijn die een duurzaam (t)huis biedt aan een breed scala van doelgroepen. De komst van voldoende (betaalbare) woningen is hierbij een randvoorwaarde. De bouwambitie tot 2030 ligt hoog. Gelet op de resterende opgave van de ambitie 2016 tot en met 2025 (7.200 woningen 2020-2025), de actualisatie van de raming van de aanvullende woningbehoefte (8.000 woningen 2019-2030) en de beschikbare plancapaciteit waarvoor visies zijn vastgesteld, wordt de ambitie voor de periode 2020-2030 vastgesteld op 8.000-10.000 woningen. De ambitie is dat er 3.200 tot 4.000 sociale huurwoningen bij komen.

Doorstroming moet worden gestimuleerd door naast het bouwen van middeldure woningen ook voorrang te geven aan doorstromers vanuit sociale huurwoningen. Haarlem wil een inclusieve stad zijn, een stad voor iedereen. Voor maatschappelijke opvang en beschermd wonen is extra aandacht. Door de

38

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

gemeente en partners worden woonvormen ontwikkeld voor Haarlemmers die uit de maatschappelijke opvang of een beschermde woonvorm komen. Op het gebied van duurzaamheid wordt gestreefd naar het voorkomen van hittestress en wateroverlast. Stadsdeel Schalkwijk Schalkwijk wijkt met zijn grote hoeveelheid naoorlogse woningen af van de overige stadsdelen. Schalkwijk is ruim en groen van opzet en kenmerkt zich door de scheiding van functies, zoals dat in de jaren zestig gebruikelijk was. Er is relatief veel ruimte voor extra woningen. In Schalkwijk zijn dan ook grote ontwikkelprojecten, waaronder de gebiedsontwikkeling Europawegzone (met de grootschalige woningbouwprojecten rond de Schipholweg en in Schalkwijk-Midden) en de herstructurering van de Waddenbuurt. Planspecifiek Het gemeentelijk woonbeleid heeft op het plangebied maar een beperkt effect omdat er geen ruimte is voor grootschalige nieuwbouw of herstructureringsprojecten en behoud van de huidige landschappellijke kwaliteit voorop staat. 3.3.5 Economie In juni 2020 is de Economische visie Haarlem met bijbehorende Economische Agenda 2020-2024 vastgesteld. De aanleiding voor de economische visie is de behoefte aan voldoende werk- gelegenheid in de stad, een gezonde arbeidsmarkt en een duurzame en circulaire economie. Haarlem is dé creatieve stad van toegepaste innovatie.

De proeftuin om innovatie te testen, op te schalen en te vermarkten. Bedrijven, kennis- en onderwijsinstellingen en overheden werken samen aan innovatieve oplossingen voor maatschappelijke opgaven. Samen vormen deze partijen een krachtig ecosysteem, versterken de economie en werkgelegenheid en dragen bij aan een duurzame, inclusieve en vitale stad. Een van de actielijnen voor de komende jaren is het positioneren van Haarlem als creatieve stad van toegepaste innovatie. Toerisme en recreatie passen hierbinnen. Planspecifiek De recreatieve routes door het plangebied en de molens zijn van belang voor de recreatie en het toerisme in dit gebied. Binnen de bestemming 'Wonen' zijn bedrijven aan huis toegestaan en is het in het plangebied verder mogelijk om bed & breakfast onder voorwaarden aan te bieden. Langs de Slot van Nieuwerkerkstraat zijn diverse bedrijven gevestigd. Het verzamelgebouw aan de Vuurtonstraat levert een bijdrage aan de sector zakelijke dienstverlening. Het plangebied kent naast de bovengenoemde sectoren nog (beperkt) agrarische werkgelegenheid. Evenementenbeleid Evenementen behoren tot de jaarlijkse hoogtepunten en zijn van grote economische, culturele en maatschappelijke waarde voor de stad Haarlem. 39

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

Evenementen trekken veel bezoekers, krijgen een hoge waardering en zetten Haarlem verder op de kaart als toeristische bestemming. De gemeente Haarlem beschikt over evenementenbeleid. In het beleid is een aantal locaties specifiek aangewezen om evenementen te houden en is ook een onderverdeling gemaakt in drie categorieën van evenementen. Deze categorieën lopen op in schaal en overlast. De categorieën die de gemeente Haarlem hanteert zijn: categorie 1: evenementen met onversterkte muziek, achtergrondmuziek en beperkte spreekinstallaties; categorie 2: evenementen met spreekinstallaties, versterkte (live) muziek met een kleinschalig karakter; categorie 3: evenementen zoals popconcerten, live optredens, dance-events en dergelijke. Planspecifiek De Groene zoom of deellocaties in dat gebied, zoals de sportparken, zijn niet als specifieke evenementenlocatie aangemerkt. Dit betekent dat er uitsluitend categorie 1 evenementen kunnen plaatsvinden. Ruimtelijke randvoorwaarden en voorschriften worden verder in de vergunning en gebruiksovereenkomsten geregeld. 3.3.6 Sport en recreatie Het sportbeleid van de gemeente Haarlem is erop gericht zoveel mogelijk inwoners van alle leeftijden te stimuleren om te bewegen.

De gemeente gelooft in de kracht van sport en levert daaraan en bijdrage door zich onder ander binnen de financiële mogelijkheden in te zetten op goede sportaccommodaties en een breed sportaanbod in samenwerking met de sportverenigingen. Het beleid is verwoord in diverse beleidsstukken: Strategische visie sportaccommodaties, Haarlem Sport (agenda voor de sport) en het Beleidsuitvoeringsplan Sportaccommodaties. Gestreefd wordt naar bereikbare, veilige en moderne sportaccommodaties. Honk- en softbal zijn aangewezen als Haarlemse kernsporten. Planspecifiek Haarlem is aan het verdichten. Hierdoor is het noodzakelijk te onderzoeken welke monofunctionele gebieden geschikt zijn om ook meervoudig gebruikt te worden. Een van deze plekken is het sportpark Nol Houtkamp aan de Noord-Schalkwijkerweg. Het betreft een traditioneel ingericht sportpark met een gesloten karakter. Vanuit de buitenkant van het sportpark, is het park amper zichtbaar en moeilijk bereikbaar. Ook op het terrein zorgen veel barrières ervoor dat er geen logische routes door het park zijn. De verbindingen zijn louter functioneel. Daarnaast wordt het park niet altijd intensief gebruikt en zijn veel ruimtes tijdelijk in gebruik gegeven aan initiatiefnemers, dan wel tijdelijke ruimtezoekers. Hoewel dit tijdelijke gebruik mogelijk wenselijk is, is er beleidsmatig niets over vastgelegd.

Er zijn ook plekken op het park die er rommelig uitzien. De omgeving van het sportpark is aan het veranderen. Zo zal er aan de noordzijde een mobiliteitshub verrijzen, staan er in de nabije omgeving drie

40

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

grote vastgoed ontwikkelingen gepland (met circa 1.600 woningen en commercieel programma) en wordt de Europaweg heringericht naar stadsstraat. Daarnaast is het sportpark onderdeel van de groene zoom en is de opgave voor het park vastgelegd in de Omgevingsvisie. Naast het sporten in verenigingsverband is er een groeiende behoefte aan informeel/ buitensporten en toegankelijk groen. Dit alles biedt grote kansen voor het huidige sportpark, maar maakt het ook noodzakelijk goed te kijken welke nieuwe functies het sportpark kan bieden in deze veranderende omgeving. Het gebied heeft zeer veel potentie om zich door te ontwikkelen tot aantrekkelijk en hoogwaardig (sport-)park. Voor het sportpark is een gebiedsvisie vastgesteld (zie paragraaf 3.3.7) waarin de functies sport, gezondheid, recreatie en groen een plek krijgen en dat duurzaam en klimaat-adaptief is ingericht. Een sportpark dat goed verankerd ligt in zijn omgeving en dat goed bereikbaar is. In het bestemmingsplan Schalkwijkerweg is vooralsnog de huidige planologische regeling overgenomen, omdat de visie nog om verdere uitwwerking vraagt. Recreatie speelt een belangrijke rol in een gezonde samenleving. De gemeente richt zich hierbij op de zorg voor voldoende recreatievoorzieningen dicht bij huis en de bereikbaarheid van recreatievoorzieningen voor de gebruikers.

In de Recreatienota wordt langzaam verkeer voor recreatieve doeleinden gestimuleerd. Haarlem is omgeven door waardevolle natuur- en recreatiegebieden. De duingebieden, het recreatiegebied Spaarnwoude en het groengebied Haarlemmermeer vervullen een belangrijke functie voor de recreërende Haarlemmer. Planspecifiek Zuid Schalkwijkerweg en het Spaarne vormen belangrijke recreatieve lijnen. Langs het Spaarne wordt het Jaagpad opnieuw doorgetrokken tot aan het ontwikkellingsgebied Tjaden. In het stedenbouwkundig plan Tjaden is rekening gehouden met een recreatieve aansluiting op het jaagpad. 3.3.7 Visie Spaarnepark Haarlem heeft de ambitie om de komende jaren te groeien. In Oost zijn er de laatste jaren al veel woningen bijgekomen en alleen al in Schalkwijk komen er tot aan 2030 nog duizenden woningen. Het aantal inwoners neemt toe en hiermee ook de behoefte aan plekken om te sporten, te verblijven, te ontmoeten. Ook is er ruimte nodig voor meer groen en water om de stad aangenaam en leefbaar te houden. Tegelijkertijd zien we dat de ruimte in Haarlem – ingeklemd tussen duin en polder – schaars is. Dit betekent dat we als stad – zoals vastgelegd in de Omgevingsvisie Haarlem 2045 – zoeken naar manieren om de beschikbare ruimte beter te benutten, bijvoorbeeld door te kijken naar het combineren van functies en in te zetten op meervoudig ruimtegebruik.

Zo kan de stad blijven voorzien in de verschillende behoeften van bestaande en nieuwe bewoners en blijven we een aantrekkelijke en leefbare stad.Bij de transformatie van het Nol Houtkamp Sportpark naar een open sportpark Spaarnepark spelen een aantal opgaves. In dit kader heeft de gemeenteraad op 27 juni 2024 de visie Spaarnepark vastgesteld. Met deze visie voor het Spaarnepark kunnen we vooral kansen – 41

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

voortkomend uit bovenstaande opgaven – verzilveren en borgen voor de toekomst. Door de sportvelden te intensiveren en het gebruik toe te laten nemen kan er ruimte worden gewonnen voor andere vormen van bewegen en sporten, die bovendien laagdrempelig en toegankelijk zijn voor jongeren en omwonenden in Oost en Schalkwijk. Een gezonde leefomgeving met water, groen en plekken om te spelen, te ontspannen en te ontmoeten levert een bijdrage aan het sociale weefsel in de buurt. Hiervan profiteren de sportverenigingen ook, want zien bewegen doet bewegen. Ende Noord-Schalkwijkerweg kan autoluw gemaakt worden door te kiezen voor een slimme, centrale parkeerplaats. Bovendien is een visie noodzakelijk om een goede aansluiting te kunnen maken op de HOV-hub. Als we de noordkant van het sportpark willen inzetten ten behoeve van de hub, moeten we weten wat we met de rest van het park willen. Een visie zorgt de komende jaren voor goede sturing op de verschillende opgaves die we hebben in het gebied. Sturing op de ambitie om meer mensen te laten sporten, sturing op de beschikbare ruimte door een kader te bieden aan verschillende ruimtezoekers, sturing op noodzakelijke investeringen door deze op logische momenten te doen en sturing op de tijdelijke gebruikers.

Zonder visie lopen we als gemeente het risico dat de ambities uit het oog raken, dat andere ruimteclaims opeens op het toneel verschijnen, investeringen niet optimaal worden ingezet en de onduidelijkheid richting tijdelijke gebruikers voort blijft duren. In de gebiedsvisie staan twee modellen. In beide modellen is door een herinrichting en optimalisatie van de sportvelden ruimte gecreëerd voor groen, ongeorganiseerd sporten, bewegen, ontmoeten, parkbeleving, waterberging en ecologie. Het fundamentele verschil is dat in variant 1 definitief ruimte is gereserveerd voor tuinen en stadslandbouw en in variant A deze ruimte beschikbaar blijft voor sport en bewegen. Met de sportverenigingen is na de terinzagelegging van de visie nog een aantal keren gesproken. Op basis van deze gesprekken zijn er wijzigingen aangebracht in de visie en heeft het de voorkeur het Spaarnepark zoveel als mogelijk beschikbaar te houden voor de sport. De sportverenigingen zijn veel meer gebonden aan het sportpark dan de tuinen, omdat zij hier hun faciliteiten tot de beschikking hebben en het ingewikkelder is elders in de stad ruimte te vinden voor een nieuw sportcomplex. Verder zijn er vanuit de sportverenigingen zorgen geuit over de mogelijkheid om in de toekomst uit te breiden en het verlies aan vierkante meters voor de sport.

De visie is zodanig aangepast dat de mogelijkheid bestaat om één heel en twee halve voetbalvelden toe te voegen (zie de gearceerde vlakken). Dit gaat, mochten deze velden in de toekomst nodig blijken, dan wel ten kosten van urban sportruimte en de Beach Volley. Planspecifiek In het bestemmingsplan Schalkwijkerweg is de visie nog niet planologisch geborgd. De visie moet nog worden uitgewerkt en op onderdelen zal nader onderzoek moeten worden gedaan. Wél worden de wijzigingsbevoegdheden uit het oude bestemmingsplan die op het gebied liggen en die gelet op de visie niet meer reëel zijn en onder de Omgevingswet sowieso nog maar een beperkte toepassing kennen – worden geschrapt. De uitvoering van de visie wordt gefaseerd opgepakt. Daar waar nodig wordt een ruimtelijk (kaderstellend) 42

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

product opgesteld conform de daarvoor geldende procedures. Dat betreft zowel een Voorlopig Ontwerp en Definitief Ontwerp, maar ook het aanpassen van het omgevingsplan.

43

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

44

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

Hoofdstuk 4

MILIEU- EN OMGEVINGSASPECTEN

Dit hoofdstuk bevat een inventarisatie van de verschillende milieu- en omgevingsaspecten, alsmede resultaten van de verschillende milieuonderzoeken .

4.1

Archeologie en cultuurhistorie De Erfgoedwet bevat de geldende wet- en regelgeving voor behoud en beheer van het cultureel erfgoed in Nederland. De wet regelt tevens de bescherming van archeologisch erfgoed in de bodem. De uitvoering van de Erfgoedwet en de integratie van archeologie en ruimtelijke ordening is primair een gemeentelijke opgave. De gemeente is verplicht om in nieuwe bestemmingsplannen rekening te houden met de mogelijke aanwezigheid van archeologische waarden. Dit volgt uit een wijziging van het Besluit ruimtelijke ordening en maakt onderdeel uit van de modernisering van de monumentenzorg. De Erfgoedwet is een voorloper op de Omgevingswet, welke op 1 januari 2024 in werking is getreden. Voor de planlocatie zijn de volgende onderwerpen relevant. bodemarchief/archeologie monumenten en beeldbepalende panden cultuurhistorie: waardevolle landschappen en structuren molenbiotopen

4.1.1 Archeologie Beleidskader De gemeente Haarlem heeft gebieden van archeologische waarde vastgelegd middels de dubbelbestemming 'Waarde – Archeologie'. In deze dubbelbestemming worden nadere eisen gesteld aan het verrichten van bodemingrepen. In 2009 is de archeologie nota met de toenmalige archeologische verwachtingskaart vastgesteld en vertaald in een facetbestemmingsplan om alle oude bestemmingsplannen te 'coveren'. Het archeologisch beleid zoals in 2009 vastgesteld is niet veranderd, de wettelijk taken en regels zijn onveranderd, enkel de inventarisatie -en beleidskaart is op grond van voortschrijdend inzicht/onderzoek geactualiseerd. De archeologische vewachtingen- en beleidskaart is een dynamische kaart, er kan door onderzoek namelijk duidelijk worden dat er ergens wel wat zit waarvan men dacht van niet, of juist andersom. De geactualiseerde kaart wordt per nieuw bestemmingsplan gebruikt en aldus vastgesteld. De Haarlemse bodem Het huidige Haarlem ligt zowel op de oudste strandwal, 56 eeuwen geleden ontstaan, als de op één na oudste strandwal van Nederland. Op deze strandwallen bouwden jagers en vissers in de nieuwe steentijd (vanaf 3600 v. Chr.) eenvoudige onderkomens. Vanaf de bronstijd (2000-800 v. Chr.) legden de mensen akkers aan en bouwden ze boerderijen. Vele eeuwen later, vanaf de Karolingische tijd (7e-8e eeuw n.

Chr.), ontstond op een strategische plek aan het Spaarne de nederzetting Haralem, of ook wel Haarloheim, wat huis(en) op een open plek in een op zandgrond gelegen bos betekent, is later verbasterd tot 45

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

Haarlem. Haarlem ontwikkelde zich al snel tot een belangrijke stad in Holland en kreeg in 1245 stadsrechten. De resten van woningen, huisraad en andere sporen van vroegere bewoning zijn in de loop der eeuwen door natuurlijke processen en kunstmatige ophogingen verborgen geraakt in de Haarlemse bodem. Zo is de Haarlemse bodem een opeenstapeling geworden van diverse lagen van 56 eeuwen bewoningsgeschiedenis. Plangebied Schalkwijkerweg Het plangebied heeft sinds de middeleeuwen lange tijd buiten de stad Haarlem gelegen. Na de Tweede Wereldoorlog wordt het gebied in de directe ontwikkelt tot stadsdeel. Het plangebied is gelegen in een gebied waar restanten van de strandwal aanwezig zijn. In de top van de strandwalafzettingen of duinafzettingen zijn resten uit de Late Steentijd te verwachten. In het hierboven liggende veenpakket worden resten verwacht uit de periode vanaf de Bronstijd tot en met de Romeinse tijd. Voor de periode vanaf de late middeleeuwen worden, met name langs het Spaarne, ook resten van onder andere boerderijen (erven), molens, kalkovens en buitenplaatsen verwacht. In de top van het veenpakket kunnen resten voorkomen vanaf de Romeinse tijd. Door de aanleg van de wijk heeft (sub) recente bodemverstoring plaatsgevonden, die vermoedelijk gepaard ging met egalisaties van de top van het Oude Duin en de strandwal, evenals verdichting van de grond en opspuiten van zand.

Het plangebied heeft op de Archeologische Beleidskaart Haarlem een verwachting op het aantreffen van archeologische waarden in categorie 2a, 2b, 5a, 5b en 6. Categorie 2 Verschillende delen van het plangebied behoren tot categorie 2, onderverdeeld in a en b. Categorie 2 betreft zones die op de verwachtingskaart staan weergegeven als zones met een hoge archeologische verwachting. In het plangebied Schalkwijkerweg betreft het relevante historische elementen als landgoederen, erven en molens. De delen van het plangebied die deze categorie hebben liggen op restanten van de strandwal van Heemstede-Spaarnwoude waar vanaf de late nieuw-steentijd menselijke bewoning en activiteiten zijn geweest. Zo is bijvoorbeeld op de locatie van de zogenoemde 'put van Vink', bij de aanleg ervan een prehistorische stenen bijl gevonden uit 3.600 voor Chr. Vanaf de middeleeuwen tot de aanleg van de huidige woonwijken zijn er vooral langs de Schalkwijkerweg resten van bebouwing te verwachten en resten van molen en kalkovens. 2a Het uitgangspunt voor de gebieden met een hoge verwachting is om behoud van archeologische waarden in originele context (behoud 'in situ') na te streven en bodemverstoringen dieper dan 30 cm beneden maaiveld (inclusief sloopwerkzaamheden) te vermijden.

Gezien het grote belang van de gebieden binnen categorie 2a en het feit dat reeds is vastgesteld dat binnen sommige van deze gebieden archeologie aanwezig is, is gekozen voor een vrijstellingsgrens van 50 m2. 46

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

Bij ingrepen groter dan 50 m2 totale planoppervlak en dieper dan 30 cm onder het maaiveld is een waardestellend archeologisch onderzoek vereist. 2b Categorie 2b betreft dezelfde elementen als waar categorie 2a uit bestaat, met als verschil dat de elementen van categorie 2b gebieden met een hoge archeologische verwachting betreffen die zijn afgedekt met een dik pakket recent ophoogmateriaal. Het gaat hierbij om enkele relicten uit de Tweede Wereldoorlog, delen van een AMK-terrein, een bufferzone om enkele bekende relevante vindplaatsen en een bufferzone om enkele relevante historische elementen in het gebied ten oosten van het Spaarne. Hier is het oorspronkelijke maaiveld in de jaren zestig van de vorige eeuw voorafgaand aan de bouw van nieuwe woonwijken en industriegebieden opgehoogd met een pakket zand van 2 tot 4 meter dikte. Dit ophoogpakket heeft geen archeologische waarde. Bij ingrepen groter dan 50 m2 totale planoppervlak en dieper dan 150 cm onder het maaiveld is een waardestellend archeologisch onderzoek vereist. Categorie 5 Het grootste deel van het plangebied hoort tot categorie 5 a en 5b. De gebieden behorende tot categorie 5 betreffen zones die op de verwachtingskaarten staan weergegeven als zones met een lage archeologische verwachting.

Dit betreft de relatief laag gelegen strandvlaktes, afgedekt met veen en-of getijde/afzettingen en (delen van) waterlopen zoals het Spaarne, de Liede etc. 5a In gebieden die tot categorie 5a behoren is het uitgangspunt om behoud van archeologische waarden in originele context (behoud 'in situ') na te streven en bodemverstoringen te vermijden. Bij bodemverstorende activiteiten groter dan 2.500 m2 totale planoppervlakte en dieper dan 30 cm onder het maaiveld, grootschalige en/of langdurige grondwaterpeilverlagingen is voorafgaand aan de bodemverstorende activiteiten een waardestellend archeologisch onderzoek vereist. 5b De gebieden in categorie 5b zijn afgedekt met een in dikte variërend pakket recent ophoogmateriaal. Het betreft de relatief laag gelegen strandvlaktes, afgedekt met veen en-of getijde/afzettingen in het gebied ten oosten van het Spaarne. Hier is het oorspronkelijke maaiveld in de jaren zestig van de vorige eeuw voorafgaand aan de bouw van nieuwe woonwijken en industriegebieden opgehoogd met een pakket zand van 2 tot 4 meter dikte. Dit ophoogpakket heeft geen archeologische waarde.

Daarom is voor categorie 5b bij bodemverstorende activiteiten groter dan 2.500 m2 totale planoppervlakte en dieper dan 150 cm onder het maaiveld, grootschalige en/of langdurige grondwaterpeilverlagingen voorafgaand aan de bodemverstorende activiteiten een waardestellend archeologisch onderzoek vereist. Categorie 6 Binnen de gemeente bevinden zich zones waar geen kans op het aantreffen van archeologische waarden bestaat, aangezien de bodem ter plaatse tot onder het 47

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

archeologisch niveau is verstoord. Voor deze gebieden gelden geen restricties met betrekking tot de archeologie.

Uitsnede Archeologische Beleidskaart Haarlem Conclusie Het bestemmingsplan kent aan de gebieden die zijn weergegeven op de ABH de dubbelbestemming 'Waarde - Archeologie' toe. De planregels definiëren de relevante begrippen en bepalen welke archeologische voorwaarden aan een omgevingsvergunning kunnen worden verbonden. Het aspect archeologie staat de uitvoerbaarheid van het bestemmingsplan niet in de weg. 4.1.2 Landschap en cultuurhistorie Beleidskader

48

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

Het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) bepaalt dat gemeenten bij het opstellen van bestemmingsplannen rekening moeten houden met cultuurhistorische waarden. Bij cultuurhistorische waarden gaat het over de positieve waardering van sporen, objecten, patronen en structuren die zichtbaar of niet zichtbaar deel uitmaken van onze leefomgeving en een beeld geven van een historische situatie of ontwikkeling. In veel gevallen bepalen deze cultuurhistorische waarden de identiteit van een plek of gebied en bieden ze aanknopingspunten voor toekomstige ontwikkelingen. Monumenten en beeldbepalende panden In het plan zijn aangewezen Rijksmonumenten en Gemeentelijke monumenten aanwezig. Deze zogenaamde orde 1 bouwwerken zijn beschermd op grond van de Erfgoedwet, de provinciale Erfgoedverordening of gemeentelijke Monumentenverordening. Daarnaast is een deel van de bouwwerken beeldbepalend. Orde 2 betreft bouwwerken of ouder dan 50 jaar of historische woonschepen die op grond van hun architectonische kwaliteit, op grond van hun plaats in de stedenbouwkundige structuur of als toonaangevend element behoudenswaardig zijn. Relevantie plangebied In de tabel hieronder is aangegeven welke waardevolle (monumentale) bebouwing en objecten zich momenteel in het plangebied bevinden. In bijlage 1 bij deze toelichting is de redengevende omschrijving van de orde 2 panden opgenomen (zie bijlage 1).

Straat en huisnummer Zuid Schalkwijkerweg, ongenummerd Zuid Schalkwijkerweg, ongenummerd Ringvaart, ongenummerd

Type bouwwerk Zaagmolen 'De Eenhoorn' met molenbiotoop Grenssteen

Noord Schalkwijkerweg 111 Noord Schalkwijkerweg 113

Woonhuis

Noord Schalkwijkerweg 103

RM

Poldermolen 'De Hommel' RM ('De Kleine Molen') met molenbiotoop Schip 'De dageraad' Schip 'Onderneming' Woonhuis Boerderij Woonhuis Boerderij Vml. kleerblekerij van Herman Sedel Vml. woonhuisatelier van kunstenaar Ko Donker Woonhuis

Jaagpad 70 Jaagpad 70A Noord Schalkwijkerweg 105 Noord Schalkwijkerweg 109 Noord Schalkwijkerweg 133 Zuid Schalkwijkerweg 7 Noord Schalkwijkerweg 93

Status RM

49

RM RM GM GM GM GM Orde 2 (beeldbepalend) Orde 2 (beeldbepalend) Orde 2 (beeldbepalend) Orde 2 (beeldbepalend)

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

Noord Schalkwijkerweg 125

Woonhuis

Noord Schalkwijkerweg 146

Boerderij/woonhuis

Noord Schalkwijkerweg 150

Woonhuis

Noord Schalkwijkerweg 152-154-156

Ensemble van 3. Nr. 156 op achtererf Huis ter Weeuwen Woonhuis

Zuid Schalkwijkerweg 8 Zuid Schalkwijkerweg 10 Zuid Schalkwijkerweg 28 Zuid Schalkwijkerweg 30 Zuid Schalkwijkerweg 32 Zuid Schalkwijkerweg 35 ontZuid Schalkwijkerweg 42-43 Zuid Schalkwijkerweg 45 Zuid Schalkwijkerweg 54-54A

Orde 2 (beeldbepalend) Orde 2 (beeldbepalend) Orde 2 (beeldbepalend) Orde 2 (beeldbepalend)

Orde 2 (beeldbepalend) Woonhuis Orde 2 (beeldbepalend) Woonhuis Orde 2 (beeldbepalend) Boerderij-ensemble van 2, Orde 2 Boerderij familie Stokman (beeldbepalend) Woonhuis/ vm. Boerderij Orde 2 (beeldbepalend) Woonhuis Orde 2 (beeldbepalend) Woonhuis Orde 2 (beeldbepalend) Woonhuis Orde 2 (beeldbepalend) Woonhuis Orde 2 (beeldbepalend)

Foto: karakteristieke jaagpadbruggen bij zaagmolen; met ongelijke leuning Cultuurhistorisch waardevolle gebieden en lijnen Het veenweidelandschap van de Verenigde Polders is als cultuurlandschap van 50

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

hoge cultuurhistorische waarde. Karakteristiek voor dit type landschap zijn de openheid en het opstrekkende slotenpatroon, haaks op het Spaarne en de Schalkwijkerweg. De Schalkwijkerweg ligt op een kade in het landschap en dient als boezemkade voor de polders. Het polderlandschap is grotendeels nog karakteristiek en een deel van de waterstaatsgeschiedenis is afleesbaar. Uitgangspunt is deze waardevolle aspecten van het landschap te behouden. Het jaagpad is zoals beschreven in paragraaf 2.1 een duidelijke verwijzing naar het verleden. Inmiddels in gebruik als recreatieve route, was dit pad ooit onderdeel van een belangrijke vaar/transportverbinding tussen Haarlem en Leiden. De toegankelijkheid van een zone langs het Spaarne blijft uitgangspunt voor dit bestemmingsplan. De Schalkwijkerweg is een belangrijke cultuurhistorische lange lijn. De Schalkwijkerweg is onderdeel van de Cultuurhistorische Hoofdstructuur van Haarlem. Het is als weg, in samenhang met de Noord Schalkwijkerweg, aangewezen als een van de 19 belangrijke lange lijnen van de stad (nr. 12). Lange lijnen zijn op het niveau van de stad en de regio verbindende historische structuren. De lijnen geven de stad samenhang en herkenbaarheid en zorgen voor oriëntatie. Het gaat om wegen en straten, waterlopen en spoorlijnen.

De lange lijnen zijn buurt- en wijkoverschrijdend en hebben vaak een gecompliceerd en samengesteld karakter: ze verbinden historische plekken en/of hebben een historische betekenis door een specifieke (voormalige) functie. De lange lijnen zijn fysieke ruimten inclusief de direct aanliggende bebouwing. Een hoofdrol is weggelegd voor de continuïteit van de lijn, die vaak wordt versterkt door bomenlanen en groen. De gebouwen erlangs geven maat, schaal en betekenis, en houden het historisch karakter afleesbaar. Waar de lijnen elkaar kruisen zijn soms markante historische plekken ontstaan. Alle lange lijnen met aanliggende bebouwing worden hoog gewaardeerd. Monumenten en cultuurhistorische waarden zijn gevisualiseerd in bijlage 2. De landschappelijke en cultuurhistorische waarden in dit gebied vormen de basis van het Bijzonder provinciaal landschap (zie paragraaf 3.2.3). De landschappelijke en cultuurhistorische kernkwaliteiten van het gebied zijn: De Groene Zoom laat de (oorspronkelijke) landschappelijke context zien waarin Haarlem is ontstaan: een laaggelegen veenweidegebied op een voormalige strandvlakte met kenmerkende strokenverkaveling, en historische structuren als de Schalkwijkerweg.

De openheid van het gebied is waardevol en vormt een contramal van de stad die aan de oostkant de stad zowel ruimtelijk als mentaal definieert en zorgt voor herkenbaarheid en leesbaarheid op het niveau van de regio. Gelaagdheid van het landschap: van oorsprong een laag gelegen strandvlakte, daarna veenweidegebied als cultuurlandschap (polder-karakteristiek), nu recreatie- en natuurlandschap. Met de Groene Zoom is bij het ontwerp van Schalkwijk heel bewust een aaneengesloten gebied onbebouwd gelaten, waardoor het zuidelijk deel van het gebied onbebouwd is gebleven. Dat uitgangspunt is daarna welbewust gehandhaafd. Lange historische weg door grotendeels landelijk gebied, parallel aan het

51

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

Spaarne. Het pre-stedelijke polderlandschap is zichtbaar gebleven. Het wegtracé is niet of nauwelijks gewijzigd. Het historisch profiel van een smalle weg met wegsloot aan weerskanten en met bomen (knotwilgen) erlangs is grotendeels bewaard. Dit houdt de geschiedenis van de weg afleesbaar. Langs de weg staat vooral vrijstaande (voormalige) agrarische bebouwing, die de historische gelaagdheid laat zien. Industrie: molens en kalkovens. De openheid tussen de bebouwing geeft een zichtrelatie tussen weg en Spaarne (met jaagpad) en maakt de landschappelijke context van het veenweidegebied beleefbaar. De ruimtelijke kwaliteit is gevisualiseerd in bijlage 3 en dient als basis voor de visie op het gebied, nader toegelicht in paragraaf 5.1. 4.1.3 Molenbiotoop Beleidskader Een molenbiotoop is de gehele omgeving van een molen voor zover die van invloed is op het functioneren van de molen als maalwerktuig (en als monument). Dit houdt in dat binnen een bepaalde afstand rond de molen geen nieuwe bouwwerken en of beplantingen mogen worden geplaatst of aangebracht die de molen kunnen belemmeren in zijn windvang. Voor een molen die in goede staat is en een bijzondere plaats in het (stads)landschap geldt tevens dat de molenbiotoop ter bescherming van de belevingswaarde van de molen fungeert.

De belevingswaarde van een molen is groter indien de molen vrij in een ruimte staat waarin geen grootschalige objecten voorkomen. Hierbij wordt aangesloten bij de leidraad Landschap en Cultuurhistorie van de provincie Noord-Holland. De landschappelijke en cultuurhistorische betekenis van molens is groot. In verband met de windvang en het weren van storende visuele elementen dient buiten bestaand bebouwd gebied de vrije ruimte rond molens gehandhaafd te blijven. De "1:100 regel" is hierbij het uitgangspunt. Dit betekent allereerst dat het oprichten van bebouwing of beplanting hoger dan de onderste punt van de verticaal staande wiek binnen 100 meter rond de molen niet is toegestaan. Verder geldt dat binnen een afstand van 100 tot 400 meter rond de molen wat betreft bebouwing en beplantingen geregeld moet worden dat de hoogte niet meer mag bedragen dan 1/100 van de afstand tussen het bouwwerk of de beplanting en de molen gerekend van de onderste punt van de verticaal staande wiek. Planspecifiek In het plangebied zijn 2 molens gelegen: De Hommel aan de Hommeldijk (Molenplas). De Eenhoorn aan de Zuid Schalkwijkerweg 6f (gelegen aan het Jaagpad langs het Zuider Buiten Spaarne). Deze molens hebben een grote landschappelijke en cultuurhistorische betekenis. Ze zijn onderdeel van het industriële erfgoed van dit gebied.

De 18e eeuwse paltrokmolen (zaagmolen) 'De Eenhoorn' is nog maalvaardig en de 19e eeuwse poldermolen 'De Hommel' (De Kleine Molen), type grondzeiler, bemaalde oorspronkelijk de polders van de Verenigde Groote en Kleine 52

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

Polders. Tegenwoordig draait een elektrisch gemaal. Rijksmonument poldermolen 'De Hommel' (De Kleine Molen) is gebouwd in 1879 en zorgde oorspronkelijk voor de bemaling van de Kleine polder. De molen werd voorzien van een draaibare kap zodat deze haaks op de wind gezet kon worden. De wind zorgt er immers voor dat de wieken kunnen draaien. In 1936 werd overgegaan op een andere energiebron: een ruwolie motor. Na de Tweede Wereldoorlog is deze uiteindelijk vervangen door een elektromotor.

Molen de Hommel Rijksmonument zaagmolen 'De Eenhoorn', van het type paltrokmolen, heeft tegenwoordig een belangrijke educatieve functie en draait in beginsel eenmaal in de week. Ook tijdens bepaalde evenementen (bijvoorbeeld tijdens de jaarlijkse Open Monumentendagen) is de molen actief en vormt het monumentale bouwwerk een belangrijke recreatieve voorziening langs het Spaarne. Om de molen in goede staat te houden is het van belang dat de wieken met enige regelmaat draaien. Voor een goede windvang is het nodig dat de molen zo vrij mogelijk in de omgeving staat (molenbiotoop). Vangen de wieken namelijk ongelijkmatig wind, dan zorgt dit op de lange duur voor extra belasting en daarmee voor schade aan het monumentale bouwwerk. Molen de Eenhoorn ondervindt wat dit betreft hinder van de boombeplanting bij de Schouwbroekerplas. Ook het zicht vanaf de Schouwbroekerplas op de molen wordt door de hoge beplanting belemmerd. Aangezien de molen een bijzondere plaats in het (stads)landschap inneemt, is het wenselijk dit zicht op de molen zoveel mogelijk te herstellen.

53

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

Molen de Eenhoorn De molenbiotoop, de vrije ruimte rond de molen, is van fundamenteel belang voor de werking en het behoud van de molen. Deze dient zowel om de zichtbaarheid van de molen en de karakteristiek van de omgeving in stand te houden als om de windvang voor het daadwerkelijk functioneren te borgen. Binnen deze molenbiotoop mag bebouwing en begroeiing de windvang niet belemmeren. Bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen moet rekening gehouden worden met de molenbiotoop, de vrije ruimte rond molens. Conclusie Het bestemmingsplan is een op hoofdlijnen conserverend plan. Het plan maakt geen grotere hoogtes mogelijk dan die al waren toegestaan binnen de voorheen geldende bestemmingsplannen en levert daardoor geen beperkingen op voor de werking van de molens. Er is ook geen sprake van het toevoegen van storende visuele elementen. In dit bestemmingsplan wordt een vrijwaringszone opgenomen ten behoeve van de molenbiotoop.

4.2

Bedrijven en milieuzonering Beleidskader Milieuzonering is het aanbrengen van een noodzakelijke ruimtelijke scheiding tussen milieubelastende en milieugevoelige functies ter bescherming of vergroting van de leefkwaliteit. In de milieuzonering staat de typering van (woon)gebieden centraal. Bij het wel of niet toelaten van bepaalde bedrijvigheid in (woon)gebieden wordt gelet op onder andere de ligging van (potentiële) bedrijven ten opzichte van de 54

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

omgeving, de mate van eventueel te verwachte hinder en het na te streven karakter van de buurt/wijk. Het wel of niet voldoen aan milieuzoneringseisen laat onverlet dat in de concrete situatie voldaan moet worden aan de geldende milieuregels en -vergunningseisen. Sinds 2008 (B&W Nota 200816922) sluit Haarlem aan bij de systematiek volgens de VNG-publicatie “Bedrijven en milieuzonering, Handreiking voor maatwerk in de gemeentelijke ruimtelijke ordening (laatste editie 2009)”, ook wel bekend als 'het Groene boekje'. Deze handreiking geeft naast een methodiek, voor een groot aantal activiteiten aan in welke categorie (1 t/m 5) zij vallen wat betreft hinder voor de omgeving, op basis van kenmerkende aan te houden richtafstanden voor verschillende milieuaspecten (met name geur, stof, geluid en gevaar). Deze richtafstanden gelden tussen bedrijven en rustige woonwijken, en worden ook wel aangehouden tussen bedrijven en rustig buitengebied of natuur. In veel gemeenten wordt in bepaalde gebieden van de stad een zekere menging van wonen en lichte bedrijvigheid acceptabel en zelfs wenselijk gevonden (functiemenging). Dit om de levendigheid van het gebied te bevorderen of te behouden. Met het oog op zulke functiemenging is in de VNG publicatie een selectie gemaakt van in aanmerking komende “lichte” bedrijven met daarbinnen een eigen categorie-indeling (A,B, C).

Daarbij is maatgevend of een activiteit geschikt is om aanpandig (direct grenzend) aan woningen (categorie A) plaats te vinden, of dat een bouwkundige afscheiding noodzakelijk is om hinder in de woning te beperken (B). De C-categorie is gelijk aan de B-categorie maar hier is aanvullend sprake van bedrijven die vanwege hun verkeersaantrekkende werking op de hoofdinfrastructuur moeten zijn aangesloten (gebiedsontsluitingsweg, soms wijkontsluitingsweg). Voor Haarlem is een (globale) indeling van zijn grondgebied in gebiedstypes of zones gemaakt (geupdate in BWNota 200816922). Deze indeling is bepaald door specifieke kenmerken van de gebieden (waaronder aanwezige functies, bebouwingsdichtheid, ligging ten opzichte van wegen en stations e.d.). Per gebiedstype is aangegeven welke categorie bedrijven er in principe toelaatbaar is, bij functiemenging (categorie A, B of C) of wanneer functiemenging in principe niet gewenst is (categorieën 1 t/m 4, overwegend bedrijventerrein Waarderpolder). De categorieën refereren naar de bedrijvenlijst op basis van de VNG-publicatie (zie ook bijlage 4).

55

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

Relevantie voor het plangebied Het plangebied Schalkwijkerweg bevat één woonwijk (de Schoolenaer, gebiedstype A1 laagbouw lage dichtheid). Ten zuiden daarvan ligt het Engelandpark (dagrecreatie C2) en is voor de rest overwegend sprake van buitengebied met woningen (C3) in lintbebouwing met hier en daar kleine bedrijfjes (m.n. jachtwerven) en een melkveehouderijbedrijf. Ten noorden van de Schoolenaer liggen sportvelden (dagrecreatie C2). Volgens de gebiedsindeling van Haarlem betekent dit voor het hele plangebied een maximale bedrijfscategorie B. Binnen het park en de sportgebieden geldt een nadere beperking in die zin dat de bedrijvigheid gerelateerd moet zijn aan het type recreatie (bijv. horeca faciliteiten). Op of nabij het sportveldengebied is ook kinderopvang als ondersteunende voorziening aanvaardbaar. Bestaande bedrijven Van de bestaande bedrijven in het plangebied is onderzocht of zij inderdaad vallen binnen ten hoogste hindercategorie B, aan de hand van de bedrijvenlijst zoals beschikbaar gesteld door de Omgevingsdienst IJmond. De complete bedrijvenlijst is opgenomen in de bij de toelichting behorende bijlage 4. Met uitzondering van een tankstation aan de Europaweg 4 zijn er alleen bedrijven in de categorie A en B in het gebied gevestigd. Een tankstation (met LPG, afzet <1000m3) is in principe niet geschikt voor functiemenging.

Hiervoor geldt een richtafstand van 50m (gevaar) tot woningen (cat.3.1). Hieraan wordt in de concrete situatie ruim voldaan. Ook overigens (toegang tot hoofdverbindingsweg) is geen sprake van een onwenselijke situatie. Het bedrijf beschikt over de vereiste milieuvergunning. Conform de bestaande situatie wordt dit bedrijf daarom positief bestemd.

56

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

Binnen het plangebied is er sprake van één agrarisch bedrijf met een agrarisch bouwvlak (Zuid Schalkwijkerweg 51, melkveehouderij). Het bouwvlak met daarop het emissiepunt (stallen) is in beginsel maatgevend voor de milieuzonering. Zowel ten westen als ten zuiden van het bedrijf liggen bestaande woningen. De afstand van het emissiepunt tot deze woningen is meer dan 50 m. Er is daarmee sprake van een verantwoorde milieusituatie (geur). De bedrijfsactiviteiten zijn al geruime tijd beëindigd en het perceel heeft inmiddels de bestemming 'Uitwerkingsgebied', waarbij wonen als één van de mogelijke nieuwe functies wordt genoemd. De milieusituatie zal daarbij alleen maar verbeteren. Sportvereniging Olympia heeft een omgevingsvergunning voor de geluidsinstallatie (vastgesteld 14 juli 2016, NL.IMRO.0392.OV9120012-va01). Door de geluidsinstallatie valt het complex onder de milieucategorie 4. De in de omgevingsvergunning genoemde niveaus voldoen om in de omgeving geen hinder te veroorzaken. Deze vergunning is positief bestemd in dit bestemmingsplan. Conclusie Het voorliggende bestemmingsplan legt de bestaande bouw- en gebruiksmogelijkheden vast en maakt, - uitgezonderd door het overnemen van bestaande wijzigingsbevoegdheiden - geen ontwikkelingen mogelijk. Waar o.b.v.

de vigerende regeling categorie A- en B-bedrijven mogelijk zijn, zijn deze ook in het voorliggende bestemmingsplan als zodanig opgenomen. Er is geen strijdigheid met het milieuzoneringsbeleid.

4.3

Bodem Beleidskader Op grond van de Wet bodembescherming wordt getoetst of de aanwezige bodemkwaliteit een belemmering vormt voor de beoogde functies in het bestemmingsplangebied. Voor het bestemmingsplangebied wordt beoordeeld op basis van de bodemkwaliteitskaart en op de aan/afwezigheid van locaties verdacht van bodemverontreiniging en uitgevoerde onderzoeken in het bestemmingsplangebied. Voor het gebied Schalkwijkerweg zijn geen nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen mogelijk gemaakt met dit bestemmingsplan. Daarom is een bodemonderzoek niet nodig. Huidig gebruik is passend bij bodemkwaliteit Op basis van de bodemkwaliteitskaart kan een algemene inschatting van de huidige bodemkwaliteit worden gegeven. De Haarlemse bodemkwaliteitskaart is samengesteld op basis van informatie uit diverse uitgevoerde bodemonderzoeken. In de bodemkwaliteitskaart zijn acht verschillende bodemkwaliteitszones onderscheiden. Per bodemkwaliteitszone is de gemiddelde bodemkwaliteit vastgesteld. Het bestemmingsplangebied Schalkwijkerstraat is gelegen in de verschillende bodemkwaliteitszones. Zowel in de boven- als de ondergrond komen naar verwachting lichte verontreinigingen voor (zie ook bijlage 5), maar deze bodemkwaliteit vormt geen belemmering voor het huidige gebruik of voor de mogelijk gemaakte bestemmingen. Het 57

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

aspect bodemkwaliteit levert daarom geen belemmering op voor de vaststelling van het bestemmingsplan. Bekende verontreinigingen vormen geen belemmering Binnen het bestemmingsplangebied zijn verontreinigingen aanwezig als gevolg van bedrijfsactiviteiten. De aanwezige verontreinigingen vormen geen belemmering voor de bestaande functies. Uit bodemonderzoeken uitgevoerd in en rond de Put van Vink (een voormalige zandwinput en stortplaats) blijkt een ernstige verontreiniging met koper, lood, zink, Pak, minerale olie en asbest in grond en met koper, zink, PAK en minerale olie in het grondwater. De verontreiniging hoeft op basis van de milieubeschikking uit 2015 (kenmerk STZ/MIL/2015/313970) niet met spoed te worden gesaneerd. Voorwaarde is dat de huidige situatie met een afsluiting in stand blijft. Voordat het terrein eventueel kan worden opengesteld moet een leeflaag van een meter dikte worden aangebracht om contactmogelijkheden met het stortmateriaal te voorkomen. Uit bodemonderzoek uitgevoerd op de Noord Schalkwijkerweg 93-95 blijkt een ernstige verontreiniging met zware metalen en PAK. Echter, gezien de functie, is sanering niet urgent. Voor ontwikkeling van het terrein is een melding met saneringsplan nodig, gericht op een eventuele nieuwe functie.

Uit bodemonderzoeken uitgevoerd op de werfterreinen Zuid Schalkwijkerweg 39-40 en 50A blijkt dat beide terreinen sterk verontreinigd zijn. Deze verontreinigingen vormen geen belemmering voor het huidige gebruik. Voor beide werfterreinen geldt dat bij eventuele ontwikkeling van deze terreinen op basis van actuele onderzoeksgegevens bepaald moet worden of een saneringsnoodzaak ontstaat bij een nieuwe functie. Conclusie Het aspect bodemkwaliteit levert geen belemmering op voor de vaststelling van het bestemmingsplan. In het kader van de aanvraag van een omgevingsvergunning voor nieuw-/verbouw of functiewijziging moet een technisch bodemonderzoek worden uitgevoerd naar de actuele bodemkwaliteit ter plaatse. Uit het onderzoek kan naar voren komen dat plaatselijk verontreiniging voorkomen die niet gewenst zijn binnen het gebied en een risico vormen voor een gebruiksfunctie. In dat geval zal een sanering moeten worden uitgevoerd. De doelstelling van een sanering zal zijn: minimaal het bereiken van de achtergrondwaarden van de betreffende bodemkwaliteitszone.

4.4

Duurzaamheid en energie Beleidskader Als er te veel broeikasgassen (zoals CO2 en methaangas) in de lucht komen, stijgt de temperatuur op aarde. Hierdoor verandert het klimaat, stijgt de zeespiegel en kunnen planten of dieren verdwijnen. In het kader van duurzaamheid is het dan ook van groot belang dat er rekening wordt gehouden met het klimaat. Bij nieuwbouw is het mogelijk zoveel mogelijk rekening te houden met duurzaamheid. Er dient immers bewuster met het milieu te worden 58

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

omgegaan om zodoende de aarde ook voor toekomstige generaties leefbaar te houden. Daarom hebben bijna alle landen in 2015 in Parijs het klimaatakkoord ondertekend. Het akkoord heeft als doel de opwarming van de aarde te beperken tot ruim onder 2 graden Celsius, met een duidelijk zicht op 1,5 graden Celsius. Ook voor gemeente Haarlem is duurzaamheid een belangrijk aspect. Alle woningen moeten in 2050 daarom van het gas af zijn. Gemeente Haarlem is bovendien onderdeel van de Energieregio Noord-Holland Zuid, en deelregio IJmond & Zuid-Kennemerland. Thans is voor deze regio een concept Regionale Energie Strategie (RES) opgesteld. Dit betreft een langjarige samenwerking, waarbij inzichtelijk wordt gemaakt hoe er voor minder CO2-uitstoot gezorgd gaat worden. Relevantie plangebied Omdat in het voorliggende bestemmingsplan consoliderend van aard is, vindt er geen toetsing plaats aan dit milieuaspect. Hierboven is aangegeven welke zaken ten aanzien van dit aspect relevant zijn en waar ten tijde van eventuele ontwikkeling op gelet moet worden.

4.5

Externe veiligheid Beleidskader Externe veiligheid beschrijft de risico's die ontstaan als gevolg van productie, opslag of handelingen met gevaarlijke stoffen. Dit kan zowel betrekking hebben op inrichtingen (bedrijven) als op transportroutes. Op beide categorieën is verschillende wet- en regelgeving van toepassing.Het huidige beleid voor inrichtingen (bedrijven) is afkomstig uit het Besluit externe veiligheid inrichtingen (BEV-i, 2004), het beleid voor transportmodaliteiten staat beschreven in het besluit Externe Veiligheid Transportroutes (BEV-t, 2015) en het beleid met betrekking tot buisleiding is opgenomen in het Besluit externe veiligheid buisleidingen (BEV-b, 2011). Binnen het beleidskader voor externe veiligheid staan vier kernbegrippen centraal: kwetsbaar object en beperkt kwetsbaar object, plaatsgebonden risico (afgekort als PR) en groepsrisico (afgekort als GR). De exacte definities van deze begrippen zijn opgenomen in bovengenoemde besluiten.

Het vaststellen van een nieuwe bestemmingsplan is een moment waarop de ruimtelijke ordening van een gebied met vaak zowel kwetsbare - en beperkt kwetsbare objecten als risicobronnen toetst wordt en waarbij beoordeeld wordt of het voorliggende plan voldoet aan gestelde in het BEV-i, BEV-T en BEV-b.kwetsbare objecten zijn naast woningen, woonboten en woonwagens ook gebouwen waarin groepen mensen verblijven die extra bescherming nodig hebben: minderjarigen, ouderen, zieken of gehandicapten. Daarnaast zijn kwetsbare objecten ook gebouwen waarin doorgaans grote aantallen personen gedurende een groot gedeelte van de dag aanwezig zijn. Hierbij kun je denken aan hotels of kantoren en grote winkels met een supermarkten of warenhuis erin. Sporthallen, sportterreinen, zwembaden en speeltuinen zijn daarentegen beperkt kwetsbare objecten. Risicobronnen zijn: BEVI-inrichtingen (bedrijven) waar handelingen en activiteiten met gevaarlijke stoffen plaatsvinden; 59

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

Wegen, spoorwegen of waterwegen waarover gevaarlijke stoffen vervoerd worden; Buisleidingen waardoor gevaarlijke stoffen getransporteerd worden. Het Plaatsgebonden Risico (PR) is de kans per jaar op overlijden van een individu die zich continu en onbeschermd op een bepaalde plaats bevindt, als gevolg van een calamiteit met gevaarlijke stoffen. Deze grenswaarde resulteert in een afstand die in acht moet worden genomen tussen risicovolle activiteiten, zoals in dit geval het transport van gevaarlijke stoffen en (beperkt) kwetsbare objecten. Onder andere woningen (en kantoren) worden in de regelgeving beschouwd als (beperkt) kwetsbare objecten. De grenswaarde voor het Plaatsgebonden Risico in nieuwe situaties is de contour (afstand vanaf de risicobron) waar een Plaatsgebonden Risico geldt van 1 op de 1.000.000. Het Groeps Risico (GR) is de kans op gelijktijdig overlijden van een groep mensen als gevolg van een calamiteit met gevaarlijke stoffen. Voor het groepsrisico bestaat geen harde grenswaarde. Wel bestaat er een referentie (oriëntatiewaarde). De Circulaire verplicht het bevoegd gezag bij de overschrijding van de oriëntatiewaarde of een toename ervan het groepsrisico expliciet te betrekken bij de vaststelling van het omgevingsbesluit. Dit is in het bijzonder van belang in verband met aspecten van zelfredzaamheid en hulpverlening.

Hiervoor dient advies in gewonnen te worden bij de Veiligheidsregio. In dit geval moet het bestuur van de gemeente Haarlem de hoogte en de toename van het groepsrisico verantwoorden. Relevantie plangebied Volgens de risicokaart (www.risicokaart.nl) zijn binnen en in de naaste omgeving van het plangebied verschillende risicobronnen aanwezig. Het betreft de risicobronnen: a. hogedruk aardgastransportleiding W-532-01; b. transportroute gevaarlijke stoffen over de Europaweg/Amerikaweg (aflevering voor Schouwbroekerbrug) en afrijden via Heemstede; c. tankstation Europaweg 4. Hogedruk aardgastransportleiding Bij de buisleiding is er gevaar voor brand. Plaatsgebonden risico Langs de gasleiding is geen veiligheidszone voor het plaatsgevonden risico (10¯6 per jaar) aanwezig. Dit betekent dat het plaatsgebonden risico geen belemmering vormt voor de uitvoerbaarheid van het bestemmingsplan. Groepsrisico Het invloedsgebied voor het groepsrisico van W-535-01 strekt zicht uit tot 140 meter aan weerszijden van de leiding. Binnen deze afstand is een afweging van het groepsrisico noodzakelijk. Het groepsrisico kan oplopen als gevolg van toename van het aantal personen binnen het invloedsgebied. Aangezien het een consoliderend bestemmingsplan betreft, zal er niet snel een zodanige toename in bouwvolume gerealiseerd worden dat het groepsrisico significant oploopt.

Een nadere verantwoording van het groepsrisico is niet noodzakelijk. Transportroute gevaarlijke stoffen

60

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

Langs transportroutes is er gevaar voor bermbranden en het vrijkomen van chemische gassen. Plaatsgebonden risico Binnen het bestemmingsplangebied vindt vervoer van gevaarlijke stoffen plaats via de Europaweg. Een weg binnen de bebouwde kom heeft volgens de Handleiding Risicoanalyse Transport geen veiligheidszone voor het plaatsgebonden risico (10¯6 per jaar). Hierdoor wordt voldaan aan de grens- en richtwaarden voor plaatsgevonden risico. Groepsrisico Recent onderzoek van de Provincie Noord-Holland naar het vervoer van gevaarlijke stoffen heeft aangetoond dat het groepsrisico ter plaatse laag is, minder dan 10 procent van de oriëntatiewaarde. Het groepsrisico kan oplopen als gevolg van enerzijds toename van het transport van gevaarlijke stoffen en anderzijds door toename van het aantal personen binnen het invloedsgebied. Aangezien het een consoliderend bestemmingsplan betreft, zal er niet snel een zodanige toename in bouwvolume gerealiseerd worden dat het groepsrisico signifcant oploopt. Tankstation Europaweg 4 Het tankstation kent een brandaandachtsgebied en een explosieaandachtsgebied. Beiden staan op de risicokaart aangegeven. Plaatsgebonden risico Het tankstation kent een risicocontour van 50 meter (brandaandachtsgebied) en een risicocontour van 150 meter (explosieaandachtsgebied). Binnen deze contouren liggen geen kwetsbare functies.