Bijlage 2 Toelichting en bijlagen bij de toelichting bestemmingsplan Schalkwijkerweg

Schalkwijkerweg

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

2

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

Toelichting

3

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

4

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

Hoofdstuk 1 1.1

INLEIDING

Aanleiding tot actualisering van het bestemmingsplan Het hoofddoel van het nieuwe bestemmingsplan 'Schalkwijkerweg' is het bieden van een actueel planologisch- juridisch kader dat de bestaande en toegestane situatie op een goede manier regelt en digitaal ontsluit. De wens van de gemeente is om niet alleen alle bestemmingsplannen actueel te hebben, maar ook digitaal beschikbaar. Het digitaliseren van dit plangebied draagt bij aan de uitgangspunten van de Omgevingswet, omdat ook dit bestemmingsplan deel gaat uitmaken van het (tijdelijk) omgevingsplan en omdat deze digitale bestemmingsplan inzichtelijker en leesbaarder zijn voor de gebruiker. Met het opstellen van het bestemmingsplan Schalkwijkerweg wordt tegemoetgekomen aan de actualisering van de vigerende bestemmingsplannen in overeenstemming met het door het college vastgestelde programma bestemmingsplannen 2014-2018 (Reg.nr. 2014/39689). In het plangebied zijn momenteel grotendeels het bestemmingsplan Schalkwijkerweg en (delen van het) bestemmingsplan Schalkwijk van kracht. Deze plangebieden zijn samengevoegd in één plan. Daarnaast geldt er voor het perceel Zuid -Schalkwijkerweg 50a een beheersverordening. Het betreft een bestemmingsplan met een consoliderend karakter, waarin geen nieuwe ontwikkelingen zijn opgenomen. De gebiedsvisie Spaarnepark, die in juli 2024 door de raad is vasgesteld wordt nog nader uitgewerkt.

Daarnaast wordt de noordzijde van het plangebied t.z.t. het knooppunt Haarlem NieuwZuid gerealiseerd. Ook deze wordt te zijner tijd via een separate ruimtelijke procedure planologisch mogelijk gemaakt. De bestaande ruimtelijk-functionele structuur en de voortzetting van het huidige toegestane gebruik zijn de uitgangspunten en daarmee is het bestemmingsplan grotendeels beheersgericht. De gemeente ziet deze actualisatie en digitalisering van het bestemmingsplan daarnaast ook als een geschikte gelegenheid om een grotere mate van uniformiteit tussen de bestemmingsplannen onderling aan te brengen. Dit betreft zowel uniformiteit in de systematiek als in de planregels. Voorliggend bestemmingsplan zorgt voor de digitalisering van het analoge deel van dit bestemmingsplan. Bij het opstellen van het programma zijn de bestemmingsplangebieden heringedeeld. De plannen Schalkwijkerweg en (onderdelen van) Schalkwijk zijn samengevoegd tot één plan.

5

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

Globale ligging plangebied in Haarlem Het bestemmingsplan Schalkwijkerweg bestaat uit een verbeelding, regels en een toelichting. De regels bevatten de juridische regels over het gebruik van de ruimte. Deze regels geven aan of, en zo ja, hoe ruimte bebouwd mag worden en welke functies (bestemmingen) zijn toegestaan. De verbeelding geeft de exacte plaats van de bestemmingen aan, en verwijst naar de regels. De toelichting, tenslotte, is de onderbouwing van regels en verbeelding. Hierin staan het doel van het bestemmingsplan en de toekomstige ontwikkeling van het gebied. De toelichting gaat in op onderwerpen die voor die ontwikkeling de gebruiks- en bouwmogelijkheden van belang zijn, zoals de ruimtelijke karakteristiek, 6

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

cultuurhistorische waarden, de haalbaarheid van het plan en milieuaspecten.

1.2

Doel van het bestemmingsplan Het hoofddoel van het nieuwe bestemmingsplan 'Schalkwijkerweg' is het bieden van een actueel planologisch- juridisch kader dat de bestaande en toegestane situatie op een goede manier regelt en digitaal ontsluit. De bestaande planologische regelingen voor dit gebied zijn voornamelijk nog analoge bestemmingsplannen. Het digitaliseren van dit plangebied draagt bij aan het werken met de Omgevingswet, omdat ook dit bestemmingsplan deel gaat uitmaken van het (tijdelijk) omgevingsplan en omdat een digitaal bestemmingsplan inzichtelijker en leesbaarder is voor de gebruiker. Omdat het bestemmingsplan vóór 1 januari 2024 als ontwerp ter inzage is gelegd, blijft op grond van artikel 4.6 lid 2 Invoeringswet Omgevingswet het oude recht (Wet ruimtelijke ordening) van toepassing op het bestemmingsplan, totdat het plan van kracht wordt. Daarbij wordt uitgegaan van het behoud en de versterking van de landschappelijke waarden en het recreatief medegebruik van het gebied met behoud van ruimte voor de aanwezige bewoning, (agrarische) bedrijvigheid en overige functies. Dat gebeurt door het bieden van een actueel planologisch-juridisch kader voor dit deel van Haarlem, dat de bestaande en toegestane situatie op een goede manier regelt.

De basis voor het plan zijn de bestaande ruimtelijk-functionele structuur en de voortzetting van het huidige toegestane gebruik op hoofdlijnen. De verbeelding en de regels zijn zo opgesteld dat waar nodig het bestemmingsplan een maximale bescherming biedt voor de functies en gebouwen die in het huidige karakter dienen te worden behouden. Tweede doel van het bestemmingsplan is om aan te geven waar in beperkte mate ruimtelijke ontwikkelingen kunnen plaatsvinden, zowel voor gebruik als voor bebouwingsmogelijkheden. Het plan biedt bijvoorbeeld, waar dat mogelijk en wenselijk is, ruimte voor niet verstorende functieverandering of uitbreiding van bebouwing, zonder dat daarvoor het bestemmingsplan hoeft te worden aangepast. Het resultaat van deze wijze van bestemmen is dat inzichtelijk is wat wel en niet kan in het plangebied, zowel qua functies als qua bebouwingsmogelijkheden, maar waarbij tevens bescherming plaatsvindt van de daar aanwezige waarden.

1.3

Geldende planologische regelingen Binnen het plangebied Schalkwijkerweg gelden de volgende bestemmingsplannen:

Nummer

Naam van het plan

NL.IMRO.0392 0000900bp001

Schalkwijkerweg

7

Vastgesteld Onherroe pelijk 28-01-2010 ja

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

NL.IMRO.0392.0000900bp002

Schalkwijk

18-12-2008 ja

NL.IMRO.0392.BP0120004-va01

Facetbestemmingsplan 02-07-2009 ja Archeologie NL.IMRO.0392.BP0120001-va01 Parapluplan 17-05-2018 ja parkeernormen Haarlem 2018 NL.IMRO.0392.BP012003-va01 Reparatieplan B 21-11-2019 ja Haarlem NL.IMRO.0392.BP0120005-va01 Reparatieplan C 22-04-2021 ja Haarlem 2020 NL.IMRO.0392.BV9120001-va01 Beheersverordening 26-05-2016 ja Zuid Schalkwijkerweg 50A NL.IMRO.0392.OV9080002-0003 Projectbesluit Zuid 07-08-2012 ja Schalkwijkerweg 55 Tabel 1: Geldende bestemmingsplannen op moment van opstellen bestemmingsplan. Afwijkende bouwmogelijkheden, zoals die op basis van afgeronde vrijstellingsof ontheffingsprocedures, projectbesluiten en omgevingsvergunningen mogelijk zijn gemaakt zullen ook in dit bestemmingsplan opgenomen worden. Bij het van kracht worden van het bestemmingsplan Schalkwijkerweg zullen de in tabel 1 genoemde ruimtelijke plannen, voor het deel dat ligt binnen het plangebied, hun rechtskracht verliezen.

1.4

Leeswijzer plantoelichting Hoofdstuk 2 gaat in op de bestaande ruimtelijk-functionele structuur van het plangebied. De ontstaansgeschiedenis van het gebied verklaart namelijk de huidige verschijningsvorm voor een belangrijk deel. Hoofdstuk 3 behandelt het voor het plangebied relevante beleid. Hoofdstuk 4 bevat een inventarisatie van de verschillende milieu- en omgevingsaspecten en de resultaten van de verschillende onderzoeken. Het gaat hierbij om alle zaken die kunnen leiden tot ruimtelijke beperkingen. Het uitvoeren van onderzoeken en het maken van analyses van het plangebied is nodig overeenkomstig artikel 3.1.6 van het Besluit ruimtelijke ordening (Bro). Hoofdstuk 5 beschrijft de visie op het plangebied en gaat in op de ontwikkelingen die nu of mogelijk in de toekomst in het plangebied spelen. Hoofdstuk 6 gaat in op de juridische aspecten van het bestemmingsplan en licht de planregels, de milieuzoneringslijst, de waarderingskaart, de verbeelding en de regeling voor bebouwing toe. Hoofdstuk 7 beschrijft de financieel-economische uitvoerbaarheid en licht de uitkomsten van het gevoerde vooroverleg toe. Ook beschrijft dit hoofdstuk de wijze waarop handhaving plaatsvindt. Bij de toelichting hoort ook een aantal bijlagen.

8

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

Hoofdstuk 2 2.1

BESCHRIJVING BESTAANDE SITUATIE

Algemene gebiedsbeschrijving Ontstaan en ontwikkeling Het plangebied ligt ten oosten van het Spaarne, in de westelijke flank van de Roomolenpolder en de Verenigde Groote en Kleine Polder, tussen de Haarlemse stadswijk Schalkwijk, het dorp Cruquius en Heemstede. Haarlem ligt ingeklemd tussen twee heel verschillende, unieke landschappen: de binnenduinrand en het veenweidelandschap, gescheiden door het Spaarne. Op de hoger gelegen droge zandwal ten westen van het Spaarne vestigden zich de eerste bewoners. De strandwal heeft een sterke noord-zuid oriëntatie en vormde de belangrijkste kustbarrière. De bebouwing van het oostelijk deel van de huidige stad komt door de gesteldheid van de grond en de technologische mogelijkheden veel later op gang. De oostoever van het Spaarne was lange tijd voor grote delen woest en leeg, een veenmoeras met wildernissen en her en der bossen. Een gebied om te jagen en te vissen. Vanaf de late middeleeuwen werd het gebied ontgonnen en gecultiveerd tot akker- en weidegrond. De Haarlemmer was voor zijn voedsel en brandstofvoorziening afhankelijk van dit gebied. Het langgerekte lintdorp Schalkwijk is vermoedelijk ontstaan in de 13de eeuw bij de ontginning van het veengebied oostelijk van het Spaarne. De ontginning van het veengebied vond plaats vanaf een dijk parallel aan de veenstroom het Spaarne.

De “Heerewegh buyten de Schalcwyckerpoort”, later “Schalcwyckerwegh” genoemd, liep vanaf de voormalige Schalkwijkerpoort aan de zuidoostkant van Haarlem en eindigde aan het toen nog niet drooggelegde Haarlemmermeer. In de 16de eeuw stonden er boerderijen langs de weg, en een aantal kalkmolens dicht bij de stad. Vanaf de 17de eeuw werden ook enkele buitenplaatsen of herenboerderijen aangelegd. Op de plek waar nu de Schouwbroekerbrug ligt lag de grootste buitenplaats met oprijlanen, boomgaarden, moestuinen en het 18 hectare grote Schalkwijkerbos. Het - nog bestaande - jaagpad direct langs het water dateert uit de 18de eeuw.

9

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

Afgebeeld is het Zuider Buiten Spaarne met links de Schalkwijkerweg (nu gedeeltelijk Schalkwijkerstraat en Noord-Schalkwijkerweg). Hier lagen vroeger de buitenplaatsen (v.l.n.r.) Sparen en Landlust, Memorandum en Veldlust, in de 19de eeuw verenigd tot de buitenplaats Oosterspaarne. Op de achtergrond de runmolen Spaarn en Wind en rechts op de voorgrond de buitenplaats De Leystar. Aan het eind van de 19e eeuw is de oostoever van het Spaarne met de opkomende industrialisatie echt in ontwikkeling gekomen. De polders werden drooggemalen door molens, die tegenwoordig onderdeel zijn van het industriële erfgoed van dit gebied. De 18e eeuwse paltrokmolen (zaagmolen) 'De Eenhoorn' is nog maalvaardig en de 19e eeuwse poldermolen 'De Hommel' (De Kleine Molen), type grondzeiler, bemaalde oorspronkelijk de polders van de Verenigde Groote en Kleine Polders. Tegenwoordig draait een elektrisch gemaal. Na 1850 werd het noordelijk deel van de weg in de stadsuitbreidingen opgenomen (Schalkwijkerstraat). Bij de aanleg van stadsuitbreiding Schalkwijk bleven de Schalkwijkerweg en de strook veenweidegebied langs het Spaarne ongemoeid, om te kunnen dienen als uitloop- en recreatiegebied voor de vele nieuwe bewoners. Langs de weg is gaandeweg de hoeveelheid bebouwing toegenomen.

Met het groeien van de stad zijn tussen de boerderijen langs de Schalkwijkerweg woningen gebouwd en is bedrijvigheid, zoals jachtwerven, ontstaan. Ter hoogte van de Belgiëlaan vestigde zich begin 20e eeuw bijvoorbeeld een glasfabriek; later werd dit een watermeterfabriek. Ook andere functies, zoals recreatie en natuur, zijn in de plaats gekomen van de agrarische bedrijvigheid. Toch is het oorspronkelijke agrarische grondgebruik, met percelen met grasland, nog overheersend aanwezig in het zuidelijk deel van de planlocatie.

10

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

Na de inlijving van Schalkwijk bij Haarlem (1963) is de Schalkwijkerweg gesplitst in de Noord- en Zuid Schalkwijkerweg zoals wij die nu kennen.

Historische kaart 1900

Historische kaart 1975

Karakteristiek van het gebied Het plangebied van bestemmingsplan Schalkwijkerweg is onderdeel van de 'groene zoom' rond Schalkwijk en heeft een bijzondere karakteristiek. Dat komt door het groene, deels agrarische karakter van het gebied ingeklemd tussen de duidelijke stedelijke randen van Spaarne met stedelijke bebouwing aan de westzijde, en de rand van Schalkwijk aan de oostzijde. Het landelijk gebied reikt hier tot diep de stad in. De openheid in het zuidelijk deel is kenmerkend voor het 11

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

gebied en levert prachtige uitzichten op. De belevingswaarde wordt vergroot door het recreatieve medegebruik van dit gebied via de Noord en Zuid Schalkwijkerweg en het wandelpad over het historische Jaagpad.

2.2

Ruimtelijke structuur

2.2.1 Herkenbare deelgebieden door type gebruik Het 'landelijke', groene karakter van het gebied wordt ondersteund door het gebruik en aanwezige functies in de verschillende deelgebieden. De karakteristieke deelgebieden zijn: Het Spaarne en de Ringvaart: het Spaarne is een veenrivier waarvan het bochtige verloop nog steeds goed zichtbaar en in gebruik is. Oorspronkelijke vormde het Spaarne een verbinding tussen het Haarlemmermeer en het IJ, tegenwoordig verbindt het de Ringvaart van de Haarlemmermeerpolder met Spaarndam. Langs het tracé van de Schalkwijkerweg wordt het Spaarne gekenmerkt door de groene oevers en een landschappelijk karakter. Direct langs het Spaarne loopt het Jaagpad. Het Spaarne gaat In het Spaarne liggen woonboten. Ook zijn er voorzieningen ten behoeve van watersport en watergerichte bedrijvigheid aangebracht, zoals steigers en haventjes. Langs de Ringvaart van de Haarlemmermeerpolder loopt de Hommeldijk. Opvallende gebouwen zijn de twee molens. Aan het Spaarne staat een paltrokmolen, De Eenhoorn, met houtzagerij. Aan de Hommeldijk staat tussen de Ringvaart en de Molenplas een poldermolen, De Hommel (ook bekend als De Kleine Molen) Het veenweidelandschap: het van oorsprong agrarische veenweide-landschap heeft een open karakter en is in die vorm ook nog terug te vinden in het plangebied (Verenigde polders).

Wordt gekenmerkt door een regelmatige strokenverkaveling met bijbehorend slotenpatroon dwars op de Schalkwijkerweg. Deze ontginningswijze dateert uit de Middeleeuwen en is veelal nog intact. Het is daardoor een zeer waardevolle kwaliteit, maar door het open karakter ook zeer kwetsbaar. In grote delen van het veenweidelandschap tussen Spaarne en de uitbreidingswijk Schalkwijk heeft inmiddels verdichting en ingebruikname plaatsgevonden. Voornamelijk door 'stedelijke' functies als sport, wonen en recreatieparken. In deze gebieden heeft de veenweidegrond deels een antropogene deklaag gekregen. In deze gebieden zijn vaak nog wel oude houtwallen of sloten te vinden die herinneren aan het oorspronkelijke landschap en daarmee een groene landschappelijke kwaliteit in het gebied brengen. De noord-zuid gerichte Schalkwijkerweg: kenmerkend aan de weg is de verhoogde ligging op een smalle dijk (kade) met aan weerszijden een teensloot. Het wegtracé loopt grotendeels parallel aan het Spaarne en is sinds het ontstaan nauwelijks gewijzigd. De route ademt historische en landschappelijke kwaliteit en is daardoor geliefd bij recreanten. Kenmerkend is de afwezigheid, dan wel pluksgewijze, losse beplanting van elzen, wilgen of solitaire heesters in de berm. De afwisseling van gebied.

Het bebouwingslint langs de Schalkwijkerweg kenmerkt zich door de afwisseling van bouwwerken, erfbeplanting, opstallen en tussengelegen weilandjes (nog zeer spaarzaam aanwezig), waardoor er kenmerkende doorzichten naar het

12

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

Spaarne of achterliggend veenweidelandschap zijn. Deze kwaliteit staat de laatste decennia ernstig onder druk. De sportparken: dit betreft het Nol Houtkampsportpark ten noorden van de Belgiëlaan en complex van United-DAVO aan de Zuid Schalkwijkerweg. In dit gebied zijn een grote variëteit aan sportfuncties aanwezig, met o.a. honken softbalvelden, voetbalvelden en tennisbanen en de daarbij behorende kleedaccommodaties, kantines en hallen. Enerzijds hebben er met de komst van de sportvelden grote veranderingen in de landschaps- en kavelstructuur plaatsgevonden (schaalvergroting en grote gebouwen), anderzijds zijn er op veel plekken tussen de sportvoorzieningen nog oude houtwallen, singels en sloten terug te vinden die van landschappelijke, cultuurhistorische en ecologische waarde zijn en voor een groene dooradering van het gebied zorgen. Het parklandschap: dit betreft het Engelandpark, een langgerekte parkzone aan de oostzijde van het plangebied, dat de Belgiëlaan verbindt met de Schouwbroekerplas. De parkzone loopt daarna verder tot aan het park Oosterspaarn. De Schouwbroekerplas: het zijmeertje van het Spaarne is in de jaren zestig van de vorige eeuw ontstaan door zandafgravingen voor de bouw van het aangrenzende Schalkwijk. Daarna deed het dienst als afvaldumpplaats voor bouwgrond. Het gebied is een nazorglocatie van Afvalzorg, het bedrijf dat monitort op vervuiling.

Voor het gebied is een gebiedsvisie opgesteld, gericht op bodemsanering in samenhang met natuurontwikkeling passend bij recreatieve behoefte (genieten van natuur). Woonwijk 'Schoolenaer': 'Schoolenaer' ligt ten zuiden van de Belgiëlaan en is de enige woonwijk in de Groene Zoom van Schalkwijk, op het voormalig 'Paswerk' terrein. Bij de stedenbouwkundige opzet van deze wijk is uitgegaan van de strategie van twee netwerken, dat uit gaat van het waternetwerk en het verkeersnetwerk als belangrijke strategische dragers van een ecologisch verantwoorde stedelijke ontwikkeling. De structuur van de wijk sluit aan op de oorspronkelijke ondergrond van de veenweideverkaveling. Het Engelandpark heeft in de wijk groene uitlopers in westelijke richting, die gecombineerd zijn met water en nieuwe routes. Overige 'recreatieve' elementen, zoals horeca (Watermeterfabriek), volkstuinen en stadstuinen (Vrij Waterland, pluktuinen). beplanting benadrukt de openheid.

13

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

14

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

Kaart: deelgebieden 2.2.2 Ruimtelijke karakteristiek Het bestemmingsplangebied bevindt zich tussen de westelijke rand van Schalkwijk en de Spaarne. Hoofdstructuur Het Spaarne stroomt op de overgang van de oude strandwal waarop de stad zich heeft gevestigd en het veenweidegebied wat zich aan de oostzijde van de strandwal bevindt. De Schalkwijkerweg slingert zich langs de oostelijke oever van deze oude veenrivier. In dit veenweidegebied heeft eind jaren zestig omvangrijke stadsuitbreiding plaatsgevonden. Op een aangebracht zandpakket van ca. 2 meter dik heeft Schalkwijk zich ontwikkeld. De buitenranden zijn bewust niet opgehoogd en zijn vrij gelaten van bebouwing. Deze zijn bestemd voor groene, recreatieve voorzieningen: de Groene Zoom van Schalkwijk. Grote delen van deze groene zoom zijn in gebruik genomen door stadsrandfuncties zoals sportvelden of stadstuinen, een deel is ingericht als park en er is een woonwijkje ingeslopen. Er is echter ook een aanzienlijk deel vrijwel onaangeroerd gebleven en fungeert nog steeds als weidegebied voor vee. Het veenweidegebied Verenigde polders wordt enerzijds begrensd door de rand van Schalkwijk (Molenwijk) en anderzijds door een bebouwingslint tussen Spaarne en veenweide. Op enkele plekken zijn er tussen de huizen nog waardevolle zichtrelaties met het Spaarne aanwezig.

Gebiedskenmerken De Schipholweg begrenst het plangebied aan de noordzijde met hoge begroeiing en bomen erlangs ter hoogte van de groene zoom die de achterliggende sportvelden die deel uitmaken van de groene zoom een anoniem en afgesloten karakter geven. Op dit punt wordt langs de Schipholweg een knooppunt voor openbaar vervoer ontwikkeld, omring door nieuwe woningen in hoge gebouwen, inclusief een nieuwe entree voor het sportpark. Vanaf de Buitenrustbruggen is er een schitterend uitzicht op het Spaarne met haar groene, lommerijke oevers en wordt de recreant verleid om de Schalkwijkerweg, die hier aantakt, te verkennen.

15

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

Schipholweg Tussen Schipholweg en Europaweg bevindt zich een overgangsgebied waar in de groene zoom veel stedelijke functies een plek hebben gevonden, zoals sportvelden, stadstuinen, parkgroen en zelfs een woonwijkje. Het gebied heeft het landelijke karakter behouden, maar is door alle stadsrandfuncties wel verdicht. Door de antropogene deklaag in dit gebied is het oorspronkelijke karakter van het veenweidegebied verloren gegaan.

16

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

Sportpark Nol Houtkamp in noordelijk deel plangebied De Europaweg snijdt het plangebied in twee delen. De lange en hoog aangelegde Schouwbroekerbrug, die zowel het Spaarne als de Schouwbroekerplas overspant, biedt een schitterend, weids uitzicht op het Spaarne en de groene, landelijke omgeving.

17

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

De Europaweg kruist de Schalkwijkerweg hoog Tussen Europaweg tot ringvaart is het oorspronkelijke veenweidelandschap grotendeels behouden gebleven. Bij het kruisen van de brug is er even het gevoel van 'de stad uitgaan'. Dit gebied maakt onderdeel uit van het Bijzonder provinciaal landschap Spaarnwoude en omgeving. Kenmerkend zijn de doorlopend open ruimte, de vergezichten en de zichtlijnen vanuit de lintbebouwing.

Open veenweidelandschap in zuidelijk deel plangebied

18

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

Ook langs het Spaarne is de 'tweedeling' in het plangebied voelbaar. Het Zuider Buiten Spaarne, met aan de ene kant de Groene Zoom van Schalkwijk en aan de andere kant Haarlem-Zuid en Heemstede, wordt gekenmerkt door een licht kronkelend verloop met lange bochten, waarlangs het beeld van de oevers van noord naar zuid verloopt van tamelijk verdicht en parkachtig naar een meer open situatie met een abrupte afsluiting bij de Ringvaart de opvallende bebouwing van Tjaden. De noord-zuidgerichte Schalkwijkerweg vormt de rode draad in dit gebied. ligt iets verhoogd op een smal, slingerend dijkje met langs de voet een teensloot. De weg kenmerkt zich door een landelijk en historisch karakter met hoge recreatieve waarde. Tussen de Schalkwijkerweg en het Spaarne is de lintbebouwing weliswaar vrijstaand, maar door bijgebouwen, bedrijfsbebouwing en erfbeplanting is de visuele verbinding tussen weg en Spaarne vrijwel overal weggevallen. Slechts op enkele plekken is de visuele relatie tussen weg en Spaarne bewaard gebleven. Met name ten zuiden van de Europaweg zorgt de afwezigheid van bebouwing aan de oostzijde van de weg voor een grote landschappelijke beleving. In de loop der tijd heeft een aantal ontwikkelingen langs de Noord- en Zuid Schalkwijkerweg afbreuk gedaan aan het landelijke karakter van het gebied.

De overwegende agrarische functie van vroeger is grotendeels op de achtergrond geraakt doordat met name de woonfunctie zich heeft verdicht en is inmiddels overheersend.

Landelijke wonen in lintbebouwing langs Schalkwijkerweg 19

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

Ruimtelijke karakteristiek (zie bijlage 3, kaart ruimtelijke karakteristiek) De visuele kwaliteit in dit deel van de groene zoom wordt in belangrijke mate bepaald door de openheid van (vooral het zuidelijke deel van) het gebied en het zicht vanaf de Zuid Schalkwijkerweg op de stadsrand van Schalkwijk en op het Spaarne. Met name daar waar het veenweidegebied direct grenst aan de Zuid Schalkwijkerweg is het uitzicht zeer fraai. Extra bebouwing en beplanting in dit gebied kan deze openheid en de daarbij behorende landschappelijke kwaliteit negatief beïnvloeden. In deze paragraaf wordt de 'landschapsbeleving' met de verschillende 'doorzichten/zichtlijnen' en 'Uitzichtpunten' en karakteristieke landschappelijke patronen benoemd en beschreven. Tevens wordt beschreven op welke manier het bestemmingsplan de bestaande visuele kwaliteiten beschermt. In algemene zin geldt dat de bouwmogelijkheden zo veel mogelijk (als voor dit gebied verantwoord kan worden geacht), zijn beperkt tot de huidige mogelijkheden. De huidige bestemmingen kennen (minimale) bouwmogelijkheden en gebruiksmogelijkheden die aansluiten bij het huidig gebruik. Verder geldt dat bij de beoordeling van afwijkingsverzoeken de ruimtelijke karakteristiek, zoals beschreven in deze paragraaf, nadrukkelijk zal worden betrokken bij de afweging.

De landschapsbeleving in dit gebied wordt sterk bepaald door het verschil in het karakteristieke open veenweidegebied met de weidse uitzichten in het zuiden en het verdichte, met stedelijke functies ingerichte, noordelijke deel van het plangebied. Het open veenweidegebied is zodanig waardevol dat het is aangemerkt als Bijzonder provinciaal landschap en dat voor het agrarisch gebied bijzondere beschermingsregimes gelden. Op verschillende plaatsen langs de Schalkwijkerweg is het landschap tot in zijn volle openheid beleefbaar, en is doorzicht tot aan de rand van de polder of de oever van het Spaarne mogelijk. Binnen deze open ruimtes zijn geen ontwikkelingen mogelijk. De bruggen in het gebied, de Schouwbroekerbrug en de Buitenrustbruggen, vormen door de hoge ligging belangrijke landmarks en uitzichtpunten. Over het Spaarne is het contrast tussen de verstedelijkte westoever en het landelijk natuurrijke gebied aan de oostzijde met kleinschalige elementen, zoals het Jaagpad, volkstuinen, bruggetjes, molens en schuren zichtbaar. Langs de historische route Schalkwijkerweg is nog steeds de karakteristieke lintbebouwing aanwezig: het lint verdicht zich richting het noorden. Tussen de erven door zijn met name in het zuidelijk deel doorzichten en zichtlijnen aanwezig. Uitgangspunt is dat de grootte van de erven gelijk blijft, en bestaande doorzichten en zichtlijnen behouden.

Water in dit gebied heeft het landschap gevormd. De Schalkwijkerweg is een hoofdwaterkering en ligt daarom iets hoger als het omringende landschap. Met name in het agrarisch gebied van de Verenigde Polders (het zuidelijke deel van het plangebied), is de fijnmazigheid van het slotenpatroon nog steeds aanwezig. Dit is karakteristiek voor het veenweidelandschap. Omdat de waterlopen onderdeel uitmaken van de primaire waterstructuur in dit gebied, zijn ze in het bestemmingsplan opgenomen. 20

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

Langs het Spaarne is watergebonden bedrijvigheid aanwezig in de vorm van scheepswerven en jachthavens. Langs grote delen van de oever liggen woonboten. Deze elementen kennen een aparte bestemming. In het bestemmingsplan is een wijzigingsgebied opgenomen met de mogelijkheid om de watergebonden bedrijvigheid te versterken. Ook het oorspronkelijke Jaagpad is nog steeds herkenbaar aanwezig langs het water. In het zuidelijk deel is in het bestemmingsplan de mogelijkheid opgenomen het Jaagpad door te trekken (via het dijkje en Tjaden).

2.3

Functionele structuur Het huidige grondgebruik is leidend voor de bestemmingen die aan de gebieden gegeven worden.

21

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

22

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

Kaart grondgebruik 2.3.1 Ontsluiting Het plangebied is voor het gemotoriseerd verkeer ontsloten door de Belgiëlaan en de Noord- en Zuid Schalkwijkerweg. Aangezien het hier niet gaat om doorgaande wegen, maakt alleen bestemmingsverkeer er gebruik van. De Europaweg, die het verordeningsgebied doorkruist, heeft een belangrijke ontsluitingsfunctie voor geheel Schalkwijk. Alleen toegankelijk voor langzaam verkeer (fietsers en/of voetgangers) zijn het Goede Herderpad, het Jaagpad, de Lage Kadijk en het Hommelpad. In het kader van het Haarlemse fietspadennetwerk is er een pontverbinding tussen Schalkwijk en Haarlem-Zuid, ofwel tussen de wijk Oosterhout en de Belgiëlaan om het Zuider Buiten Spaarne over te steken. De woonwijk “Schoolenaer” wordt voor gemotoriseerd verkeer via de Belgiëlaan ontsloten. Voor langzaam verkeer is de wijk daarnaast ontsloten via een route door het Engelandpark en via de Noord-Schalkwijkerweg. Via de Noord-Schalkwijkerweg is de wijk overigens wel toegankelijk voor hulp- en nooddiensten. 2.3.2 Bedrijvigheid Uit de informatie van de Omgevingsdienst IJmond zijn de volgende bedrijven in het plangebied gevestigd: Adres Europaweg 4 Jaagpad 69 Slot van Nieuwerkerkstraat 2 Slot van Nieuwerkerkstraat 8 Vuurtonstraat 1A

Naam bedrijf EG Services (Netherlands) B.V. (Esso) Jachthaven Beenders Stichting Molens Zuid Kennemerland SMZK Bouwbedrijf G.P. Blokdijk B.V. Lievegoed GGZ Haarlem, De Borgstichting

Noord Schalkwijkerweg 131 Horstman beheer

Zuid Schalkwijkerweg 7B

J.D. Aarts tuinaanleg en groenvoorziening bv. Klomp Scheepstechniek

Zuid Schalkwijkerweg 38 achter Zuid Schalkwijkerweg 39-40 Zuid Schalkwijkerweg 40

jachthaven werkplaats bouwbedrijf GGZ hoveniersbedrijf

Zuid Schalkwijkerweg 4

Zuid Schalkwijkerweg 33

Type bedrijf tankstation

Maatschap A.B. en A.J. Stokman Haarlemsche Jachtwerf P.H. van Opzeeland Bach luidsprekers

Zuid Schalkwijkerweg 50A, 50B 23

vastgoedbeheer zonder werkplaats hoveniersbedrijf scheepsmaterialen (detailhandel) agrarisch gebruik gronden jachtwerf werkplaats en detailhandel jachtwerf

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

Zuid Schalkwijkerweg 51

Melkrundveehouderij J.W.N. van de Nes

melkrundveehouderij

Agrarische bedrijvigheid Langs de Zuid Schalkwijkerweg bevinden zich twee agrarische bedrijven, waarvan er één met een huiskavel in dit gebied. Dankzij de aanwezigheid van het agrarische bedrijven worden de meeste gronden in de Verenigde Polders gebruikt voor het weiden van vee. Dit landschappelijke beeld is zeer passend bij het karakter van het buitengebied. Rekening houdend met de omvang van de Verenigde Polders is in het plangebied ruimte om één à twee agrarische bedrijven rendabel te laten functioneren. In het plangebied wordt dan ook geen ruimte geboden voor nieuwvestiging van agrarische bedrijven. Jachtwerven en overige bedrijvigheid Langs de Zuid Schalkwijkerweg bevinden zich nog enkele jachtwerven en terreinen die gebruikt worden voor opslag. Ook is er een jachthaven aanwezig. In het bestemmingsplan is voor een tweetal bedrijven de bestaande situatie vastgelegd. De aanwezige jachtwerven bevinden zich in de lintbebouwing langs de Zuid Schalkwijkerweg en hebben een duidelijke watergerelateerde functie. In het Spaarneplan is de ambitie geformuleerd om het recreatieve gebruik van het Spaarne (een staande-mast-route) te bevorderen en gebiedseigen bedrijvigheid te behouden. Bedrijven aan huis Op enkele adressen binnen het plangebied vinden bedrijfsmatige activiteiten plaats die wat omvang betreft het karakter hebben van (parttime) beroep-aan-huis.

Deze kleine bedrijfsvormen zijn inherent aan wonen en behoeven geen specifieke bestemming: in woningen is een bedrijf aan huis toegestaan tot maximaal 35 % van het bruto vloeroppervlak met een maximum van 50 m². Maatschappelijke voorzieningen Maatschappelijke voorzieningen betreffen functies die hun doelstelling(en) verbonden hebben aan de samenleving. De aanwezige maatschappelijke voorzieningen zijn grotendeels buurtoverstijgend, maar hebben voldoende draagvlak binnen de buurt. Aan particuliere initiatieven hieromtrent wordt in beginsel ruimte geboden binnen de bestemming 'gemengde doeleinden' (dienstverlenende maatschappelijke functie, zoals GGZ). Daarnaast zijn verspreid door de buurt zijn diverse praktijken aan huis (waaronder artsen, fysiotherapeuten en pedicuren). 2.3.3 Sport en recreatie Het plangebied wordt recreatief en sportief medegebruikt, onder andere door wandelaars, fietsers, hardlopers en dergelijke. Daarnaast zijn er enkele specifieke sport- en recreatiefuncties in het gebied aanwezig: Sportpark Nol Houtkamp: (Henk van Turnhoutpad, Noord Schalkwijkerweg) Sportvereniging United: Zuid Schalkwijkerweg 19 Scoutingvereniging Marco Polo: Noord Schalkwijkerweg 125A 24

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

Scouting Hildebrand Zuid Schalkwijkerweg 37 scouting Hildebrand Diverse schooltuinen en volkstuinen, langs Belgiëlaan en Noord en Zuid Schalkwijkerweg Engeland park Park Oosterspaarn 2.3.4 Wonen De woonbebouwing langs de Noord- en Zuid-Schalkwijkerweg is doorgaans vrijstaand. De totale woningvoorraad in het plangebied bedraagt, inclusief de woonwijk Schoolenaer, ruim 200 woningen. Voorts zijn er 42 woonschepenligplaatsen. In het plangebied komen zowel reguliere burgerwoningen voor, als (agrarische) bedrijfswoningen. Die bedrijfswoningen zijn gekoppeld aan een bestaand bedrijf en zijn noodzakelijk o.a. vanwege veiligheid van bedrijfsmiddelen en/of vanwege bedrijfsprocessen. Vanwege die koppeling kan een bedrijfswoning ook niet los van de bedrijfsgronden verkocht worden aan een geïnteresseerde toekomstige bewoner. De bedrijfswoningen zijn op de volgende adressen gesitueerd, hebben een (agrarische) bedrijfsbestemming en zijn met een aparte aanduiding op de verbeelding vastgelegd: Noord Schalkwijkerweg 131 Zuid Schalkwijkerweg 7B Zuid Schalkwijkerweg 36 Zuid Schalkwijkerweg 51 De reguliere burgerwoningen bevinden langs de Noord- en Zuid Schalkwijkerweg en zijn overwegend vrijstaand. In de wijk Scholenaer, achter de lintbebouwing, is sprake van geschakelde woningen. Deze woningen hebben de bestemming Wonen.

Woonschepenligplaatsen De maatvoering en het aantal woonschepen is geregeld in het geldende bestemmingsplan Schalkwijkerweg. De in het plangebied gelegen woonschepen bevinden zich langs een oever met landschappelijke, cultuurhistorische en recreatieve betekenis. Doordat op enkele plaatsen de woonschepen dicht op elkaar liggen wordt het zicht op het Spaarne en het veenweidegebied in Heemstede ontnomen. Ook zorgt het gebruik van de gronden soms voor een belemmering van het zicht. Daar waar open tuinen zijn aangelegd blijft voor de wandelaar het zicht op het water bewaard. In andere gevallen verstoren bouwwerken en erfafscheidingen het zicht op het water. Met name langs het Jaagpad is hierdoor de situatie van een poort of “achterom” ontstaan, in plaats van een goed toegankelijke recreatieve wandelroute. Om die reden is het wenselijk het zicht op het Spaarne te herstellen of te verbeteren. Daar waar fysiek nog mogelijk zou, bij nieuwe situaties, een aanpassing in de onderlinge afstand mogelijk moeten zijn teneinde de beleving van het Spaarne vanaf het Jaagpad te waarborgen. Ook het beperken van de hoogte van erfafscheidingen en het opnemen van regels voor de situering van eventuele schuurtjes en parkeerplaatsen voorkomt dat het zicht op het Spaarne voor wandelaars (verder) ontnomen wordt.

25

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

De in het plangebied gelegen woonschepen bevinden zich langs een oever met landschappelijke, cultuurhistorische en recreatieve betekenis. Doordat op enkele plaatsen de woonschepen dicht op elkaar liggen, wordt het zicht op het Spaarne en het veenweidegebied in Heemstede ontnomen. Ook zorgt het gebruik van de gronden soms voor een belemmering van het zicht. Daar waar open tuinen zijn aangelegd blijft voor de wandelaar het zicht op het water bewaard. In andere gevallen verstoren bouwwerken en erfafscheidingen het zicht op het water. Met name langs het Jaagpad is hierdoor de situatie van een poort of “achterom” ontstaan, in plaats van een goed toegankelijke recreatieve wandelroute. 2.3.5 Waterhuishouding De waterhuishouding in dit gebied is onderdeel van het karakteristieke landschap. De Schalkwijkerweg is een regionale waterkering, met wettelijke beschermingszones. De Europavaart en de Schouwbroekerplas zijn onderdeel van het boezemwater. Ten oosten van de Schalkwijkerweg wordt de waterhuishouding in twee polders geregeld: de Romolenpolder in het noorden, en de Verenigde Groote en Kleine polders in het zuiden. De waterhuishouding is in paragraaf 4.14 nader uitgewerkt. 2.3.6 Groengebieden en natuur De groene zoom is het uitloopgebied van Haarlem, en heeft een zeer divers karakter.

In het noordelijke deel is het 'groen' vooral ingericht als sportpark, volkstuin/schooltuin en wijkpark (Engelandpark). In het zuidelijk deel van het gebied zijn geen specifieke groengebieden aanwezig, maar wel een groen, agrarisch veenweidegebied met een functie voor weidevogels. Zowel in de groengebieden als langs de Schalkwijkerweg staan (grote) bomen. Gebieden hebben soms een 'natuurlijk' randje, zoals het Boragepad tussen sportpark en Kruidenbuurt, en de oever van het Spaarne, met jaagpad. Lijnvormige natuur, langs oever (waterkering, jaagpad) Groen en Natuurwaarden zijn in respectievelijk paragraaf 4.7 en 4.11 nader uitgewerkt.

26

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

Hoofdstuk 3 3.1

BELEIDSKADER

Rijksbeleid

3.1.1 Nationale Omgevingsvisie (NOVI) Gemeenten, waterschappen, provincies en het Rijk zijn samen verantwoordelijk voor de fysieke leefomgeving. Sommige belangen en opgaven overstijgen het lokale, regionale en provinciale niveau en vragen om nationale aandacht. Dit noemen we 'nationale belangen'. Het Rijk heeft voor alle nationale belangen een zogenaamde systeem-verantwoordelijkheid. Voor een aantal belangen is het Rijk zelf eindverantwoordelijk. Maar voor een groot aantal nationale belangen zijn dat de medeoverheden. De NOVI komt voort uit de Omgevingswet, die naar verwachting op 1 januari 2023 in werking treedt. De NOVI richt zich op die ontwikkelingen waarin meerdere nationale belangen bij elkaar komen, en keuzes in samenhang moeten worden gemaakt tussen die nationale belangen. Voorbeelden van nationale belangen zijn: Bevorderen van een duurzame ontwikkeling van Nederland als geheel en van alle onderdelen van de fysieke leefomgeving. Waarborgen en bevorderen van een gezonde en veilige fysieke leefomgeving. Zorgdragen voor een woningvoorraad die aansluit op de woonbehoefte. Waarborgen en realiseren van een veilig, robuust en duurzaam mobiliteitssysteem. Zorgdragen voor nationale veiligheid en ruimte bieden voor militaire activiteiten. Waarborgen van een goede waterkwaliteit, duurzame drinkwatervoorziening en voldoende beschikbaarheid van zoetwater.

Verbeteren en beschermen van biodiversiteit. Behouden en versterken van cultureel erfgoed en landschappelijke en natuurlijke kwaliteiten van (inter)nationaal belang. De belangrijkste keuzes die worden gemaakt richten zich op het volgende. De opwekking van duurzame energie moet worden ingepast met oog op omgevingskwaliteit. Iedereen krijgt de komende jaren te maken met de overstap naar duurzame energie. Daarvoor zijn bijvoorbeeld meer windmolens en zonnepanelen nodig. Clustering is daarbij van belang en zonnepanelen worden in eerste instantie op en aan gebouwen gerealiseerd. Ook moet er ruimte zijn voor een overgang naar een circulaire economie. Hergebruiken van grondstoffen en materialen en benutten van duurzame energiebronnen wordt steeds belangrijker. De inrichting van de leefomgeving moet een aantrekkelijk vestigingsklimaat zoveel mogelijk bevorderen. Een aantrekkelijke omgevingskwaliteit vraagt goede inpassing van bedrijven, logistieke functies en datacentra. Tot 2030 moeten er ongeveer 1 miljoen woningen gebouwd worden. Er wordt zoveel mogelijk gebouwd binnen bestaand stedelijk gebied, zodat open ruimtes en groen tussen steden behouden blijft. De nieuwe woningen moeten

27

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

betaalbaar en goed bereikbaar zijn. Bewoners moeten tevens een prettige, gezonde en veilige leefomgeving ervaren. Dat vergt grote investeringen in openbaar vervoer, veilige fiets en wandelpaden, meer groen, ontmoetingsruimte en wateropvang in de stad, en goede verbindingen met recreatiegebieden in de nabijheid van de stad. Het landgebruik moet in balans zijn met natuurlijke systemen. Bijvoorbeeld door kringlooplandbouw. Zo wordt een goede bodem- en waterkwaliteit en biodiversiteit bevorderd. Om te kunnen blijven genieten van het landschap moet behoud van de kwaliteit van het landschap sterker meewegen in de keuzes die worden gemaakt. Planspecifiek Het bestemmingsplan maakt het mogelijk om zowel de (extensieve) recreatieve functie als de natuur verder te ontwikkelen met aandacht voor de bestaande kwaliteiten van het plangebied en de directe omgeving daarvan. Bestaande legale functies zijn positief bestemd. Het plan is hiermee in lijn met de Nationale Omgevingsvisie. 3.1.2 Besluit algemene regels ruimtelijke ordening Op 30 december 2011 is het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) in werking getreden. Bij het vaststellen van ruimtelijke plannen dient rekening te worden gehouden met het Barro. Het Barro is gericht op de doorwerking van nationale belangen in gemeentelijke ruimtelijke plannen.

Van de provincies en de gemeenten wordt gevraagd om met de inhoud van deze belangen rekening te houden bij hun ruimtelijke besluitvorming. Ter plaatse van het plangebied gelden geen nationale belangen op basis van het Barro. Planspecifiek Het bestemmingsplan Schalkwijkerweg staat (met uitzondering van enkele bestaande wijzigingsbevoegdheden, die onder de Omgevingswet beperkte toepassingsmogelijkheden kennen) geen nieuwe ontwikkelingen toe. Het Barro kent geen concrete kaders, directe uitgangspunten of uitvoeringsprogramma's die op het plangebied van toepassing zijn. 3.1.3 Besluit ruimtelijke ordening Het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) geeft regels waar concrete ruimtelijke projecten aan moeten voldoen. Zo is in het Bro de ladder voor duurzame verstedelijking verankerd. Deze ladder is gericht op vraaggericht programmeren en het zorgvuldig benutten van ruimte. Op 1 juli 2017 is het Bro gewijzigd, waarbij een nieuwe Laddersystematiek geldt. In artikel 3.1.6, lid 2 Bro is voorgeschreven dat indien bij een bestemmingsplan 'een nieuwe stedelijke ontwikkeling' mogelijk wordt gemaakt, de toelichting van het bestemmingsplan een beschrijving van de behoefte bevat en, indien het bestemmingsplan die ontwikkeling buiten het bestaand stedelijk gebied mogelijk maakt, een motivering is opgenomen waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien.

Planspecifiek 28

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

Bestemmingsplan Schalkwijkerweg is een conserverend bestemmingsplan. Het plan maakt geen nieuwe stedelijke ontwikkelingen mogelijk. Toetsing aan de Ladder voor duurzame verstedelijking is daarom niet aan de orde.

3.2

Provinciaal Beleid

3.2.1 Omgevingsvisie 2050 De Omgevingswet integreert een groot deel van de wetgeving op het gebied van ruimte, wonen, infrastructuur, milieu, natuur en water. Eén van de kerninstrumenten van de Omgevingswet is de Omgevingsvisie. De omgevingsvisie NH2050 is op 26 november 2018 vastgesteld. Daarmee komen de wettelijke verplichte provinciale plannen (Structuurvisie, het Provinciaal Verkeer- en Vervoerplan, het Milieubeleidsplan en de Watervisie) te vervallen. De leidende hoofdambitie in de Omgevingsvisie NH2050 is de balans tussen economische groei en leefbaarheid. Zodanig dat bij veranderingen in het gebruik van de fysieke leefomgeving de doelen voor een gezonde en veilige leefomgeving overeind blijven. Onder de hoofdambitie, Balans tussen economische groei en leefbaarheid, zijn samenhangende ambities geformuleerd die zicht richten op (de kwaliteit van) de leefomgeving, het gebruik van de leefomgeving en de energietransitie. De ambities ten aanzien van de leefomgeving richten zich op een klimaatbestendig en waterrobuust Noord-Holland, het behouden en waar mogelijk verbeteren van de kwaliteit van de fysieke leefomgeving (in het kader van gezondheid en veiligheid) , en het vergroten van de biodiversiteit in Noord-Holland.

Voor het gebruik van de leefomgeving geldt een duurzame economie met innovatie als belangrijke motor, waardoor er ruimte is voor ontwikkeling van circulaire economie, duurzame landbouw, energietransitie en experimenten. Verder wil de provincie vraag en aanbod van woon- en werklocaties beter afstemmen (kwantitatief en kwalitatief). Daarbij moet woningbouw, in overeenstemming met de kwalitatieve behoeftes en trends, vooral in en aansluitend op de bestaande verstedelijkte gebieden worden gepland. Duurzaamheid van de totale woningvoorraad is het uitgangspunt. De derde ambitie binnen deze categorie is het effectief, veilig en efficiënt kunnen verplaatsen van inwoners, bedrijven en producten van Noord-Holland, waarbij negatieve gevolgen van de mobiliteit op klimaat, gezondheid, natuur en landschap steeds nadrukkelijk worden meegewogen. Als laatste geldt het behouden en versterken van de unieke kwaliteiten van de diverse landschappen en de cultuurhistorie. Het bestemmingsplan is in lijn met de provinciale omgevingsvisie.

29

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

3.2.2 Omgevingsverordening NH2020 De Omgevingsverordening NH2020 geldt vanaf 17 november 2020. In de Omgevingsverordening NH2020 zijn regels samengevoegd op het gebied van natuur, milieu, mobiliteit, erfgoed, ruimte en water. De provincie wil met de omgevingsverordening ontwikkelingen, zoals woningbouw en de energietransitie, mogelijk maken en zet in op het beschermen van mooie en bijzondere gebieden in Noord-Holland. Er wordt gezocht naar een evenwichtige balans tussen economische groei en leefbaarheid. In de verordening zijn de kernkwaliteiten van de landschappen vastgelegd en worden ze beschermd. De verordening kent drie regimes gericht op behoud en ontwikkeling van natuur, landschap en werelderfgoed: Natuurnetwerk Nederland (NNN) Bijzonder Provinciaal Landschap (BPL) Unesco-werelderfgoed (Stelling van Amsterdam, Beemster en Nieuwe Hollandse Waterlinie). Het zuidelijk deel van het bestemmingsplan Schalkwijkerweg (ten zuiden van de Europaweg) ligt in Noordhollands Landelijk Gebied, binnen het BPL 'Spaarnwoude en omgeving' en Werelderfgoed Stelling van Amsterdam en valt daarmee binnen het werkingsgebied van de Omgevingsverordening NH2020. De provinciale belangen in en rond het plangebied zijn vervat in richtlijnen voor het hele grondgebied en in de provincie werkingsgebieden.

Uit de Omgevingsverordening NH2020 zijn de volgende werkingsgebieden/ instructieregels van invloed op het plan: Nieuwe stedelijke ontwikkelingen (artikel 6.3 Omgevingsverordening NH2020) Een ruimtelijk plan kan uitsluitend voorzien in een nieuwe stedelijke ontwikkeling als de ontwikkeling in overeenstemming is met de binnen de regio gemaakte schriftelijke afspraken. Afweging: Het plan staat geen nieuwe stedelijke ontwikkelingen toe. Kleinschalige ontwikkelingen (artikel 6.4 Omgevingsverordening NH2020) Ter plaatse van het werkingsgebied landelijk gebied kan een ruimtelijk plan uitsluitend voorzien in een kleinschalige ontwikkeling, niet zijnde een kleinschalige woningbouwontwikkeling indien: de ontwikkeling plaatsvindt op een locatie waar een stedelijke functie is toegestaan; het toegestane bebouwd oppervlakte niet wordt vergroot; en het aantal burgerwoningen niet toeneemt. Op deze wijze worden functiewijzigingen in het landelijk gebied mogelijk gemaakt, met uitzondering van woningbouwontwikkelingen. Afweging: Het bestemmingsplan kent een wijzigingsmogelijkheid (wijzigingsgebied 1) van

30

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

hoveniersbedrijf naar jachthaven. Dit is passend op basis van de Omgevingsverordening. MRA – Landelijk gebied (artikel 6.9 Omgevingsverordening NH2020) Een ruimtelijk plan kan ter plaatse van het werkingsgebied MRA landelijk gebied niet voorzien in een kleinschalige woningbouwontwikkeling. Functiewijziging van een stedelijke functie of van een agrarisch bouwperceel naar wonen in de vorm van maximaal twee burgerwoningen is mogelijk, indien wordt voldaan aan de in de Omgevingsverordening NH2020 gestelde voorwaarden betreffende o.a. de sloop van bestaande bedrijfsbebouwing. Afweging: Het bestemmingsplan kent een wijzigingsmogelijkheid (wijzigingsgebied 2) van agrarisch bouwperceel naar wonen. Dit is passend op basis van de Omgevingsverordening. Bijzonder Provinciaal Landschap (artikel 6.41 Omgevingsverordening NH2020) In het bijzonder provinciaal landschap zijn nieuwe stedelijke ontwikkelingen niet toegestaan. Onder een stedelijk ontwikkeling wordt verstaan een stedelijke ontwikkeling als bedoeld in artikel 1.1.1f, eerste lid, onder i, van het Besluit ruimtelijke ordening (zie begrip in bijlage 1 bij de verordening). Uit de jurisprudentie over dit begrip volgt dat een ontwikkeling geen zekere omvang dient te hebben om te worden gekwalificeerd als stedelijke ontwikkeling.

Voor woningen is er op grond van de jurisprudentie sprake van een stedelijke ontwikkeling bij meer dan 11 woningen. Daarbij geldt dat de ontwikkeling de kernkwaliteiten van het bijzonder provinciaal landschap niet aan mag tasten. Afweging: Het bestemmingsplan voorziet niet in nieuwe stedelijke ontwikkelingen binnen het BPL. Ten behoeve van dit bestemmingsplan zijn de kernkwaliteiten vertaald in de kaart Ruimtelijke karakteristiek en de kaart Monumenten en cultuurhistorische waarden. Ruimtelijke kwaliteitseis ingeval van een nieuwe ruimtelijke ontwikkeling in het landelijk gebied (artikel 6.59 Omgevingsverordening NH2020) Met de instructie ruimtelijke kwaliteitseis verweeft Provinciale Staten de Leidraad Landschap en cultuurhistorie in de Omgevingsverordening. Bij de inpassing van een nieuwe ruimtelijke ontwikkeling ter plaatse van het werkingsgebied landelijk gebied, wordt in het ruimtelijk plan, gelet op de Leidraad Landschap en Cultuurhistorie: 1. rekening gehouden met: de ambities en ontwikkelprincipes van het toepasselijke ensemble en van de toepasselijke provinciale structuren; 2. bij de inpassing betrokken: de kansen zoals beschreven bij de ambities en ontwikkelprincipes; en 3. bij de inpassing betrokken: de ontstaansgeschiedenis en de kernwaarden van het toepasselijke ensemble en van de toepasselijke provinciale structuren. Afweging:

31

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

De kernkwaliteit van het landschappelijke ensemble waarin het zuidelijk deel van de Schalkwijkerweg ligt zijn benoemd in de Leidraad Landschap en Cultuurhistorie (zie paragraaf 3.2.3). Ten behoeve van dit bestemmingsplan zijn de kernkwaliteiten vertaald in de kaart Ruimtelijke karakteristiek en de kaart Monumenten en cultuurhistorische waarden. Erfgoederen met uitzonderlijk universele waarde (artikel 6.49 Omgevingsverordening NH2020) Gemeenten dienen in hun ruimtelijke plannen regels op te nemen die ervoor zorgen dat de kernkwaliteiten van de werelderfgoederen in stand blijven of versterkt worden. Een nieuw ruimtelijk plan mag alleen ontwikkelingen mogelijk maken die de kernkwaliteiten niet aantasten. Afweging: De kernkwaliteit van het UNESCO-werelderfgoed waarin het zuidelijk deel van de Schalkwijkerweg ligt zijn benoemd in paragraaf 3.2.3. Ten behoeve van dit bestemmingsplan zijn de kernkwaliteiten vertaald in de kaart Ruimtelijke karakteristiek en de kaart Monumenten en cultuurhistorische waarden. De dubbelbestemming Waarde - cultuurhistorie ziet toe op het beschermen van de desbetreffende waarden. In de regels is een omgevingsvergunningplicht opgenomen voor bepaalde grondbewerkingen. Klimaatadaptatie (artikel 6.62 Omgevingsverordening NH2020) In de Omgevingsvisie NH2050 is de doelstelling opgenomen van een klimaatbestendig en waterrobuust Noord-Holland.

Dat geldt voor stad, land en infrastructuur. Het gaat om het voorbereid zijn op wateroverlast, hittestress, verdroging en verzilting en het beperken van de gevolgen van overstromingen. Een en ander kan consequenties hebben voor locatiekeuze, inrichting van de openbare ruimte en het ontwerp van gebouwen en infrastructuur. Ook kan het de bedrijfsvoering raken. Als basisrandvoorwaarde is in de Omgevingsvisie opgenomen dat alle nieuwe ontwikkelingen een klimaatstresstest doorlopen. Afweging: Het bestemmingsplan Schalkwijkerweg is een consoliderend plan. Er vindt daarom nu geen toetsing plaats op het milieuaspect duurzaamheid en energieverbruik. Paragraaf 3.3 beschrijft welke aspecten met betrekking tot dit onderwerp relevant zijn en wat aandachtspunten zijn bij eventuele ontwikkelingen. Paragraaf 4.4 beschrijft op welke wijze er sprake is van een duurzame waterhuishouding in dit gebied. Beschermingszone regionale waterkering (artikel 6.77 Omgevingsverordening NH2020) De planlocatie ligt deels binnen het werkingsgebied van de Regionale waterkering. Ter plaatse van het werkingsgebied Regionale waterkering voorziet het ruimtelijk plan in bescherming van de waterkerende functie door op deze functie toegesneden bestemmingen en regels.

Ter plaatse van het werkingsgebied beschermingszone regionale waterkering voorziet een ruimtelijk plan in een beschermingszone aan weerszijden van de waterkering

32

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

waar geen nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen toegestaan zijn, tenzij overeenstemming is bereikt tussen betrokken gemeenten, waterbeheerder en provincie. Afweging: Onderhavig plangebied ziet op een continuering van de bestaande bouw- en gebruiksmogelijkheden. Het noordelijk deel van het plangebied ligt in stedelijk gebied, het zuidelijk deel van het plangebied ligt in landelijk gebied. Voor het zuidelijk deel zijn in de Omgevingsverordening instructieregels opgenomen die toezien op het beschermen van de landschappelijke en cultuurhistorische waarden. Het bestemmingsplan is niet in strijd met het provinciale beleid zoals is vervat in de Omgevingsvisie. De dubbelbestemming Waarde - Cultuurhistorie ziet toe op het beschermen van de desbetreffende waarden. In de regels is een omgevingsvergunningplicht opgenomen voor bepaalde grondbewerkingen. 3.2.3 Leidraad Landschap en Cultuurhistorie De provincie Noord-Holland wil de kwaliteit en de diversiteit van het Noord-Hollands landschap graag behouden en verder ontwikkelen en de dorpen behouden en ontwikkelen. Het ruimtelijk kwaliteitsbeleid in het landelijk gebied is in de Omgevingsvisie en Omgevingsverordening verankerd.

De Leidraad Landschap en Cultuurhistorie (vastgesteld door Gedeputeerde Staten op 10 april 2018, en geconsolideerd bij het vaststellen van de Omgevingsverordening) is een provinciale handreiking voor het inpassen van nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen in het landschap, zoals bebouwing, agrarische bedrijven, infrastructuur of vormen van energieopwekking. Artikel 6.57 van de Omgevingsverordening NH2020 gaat over Ruimtelijke kwaliteit bij nieuwe ontwikkelingen in het landelijk gebied (zie ook paragraaf 3.2.2). Op basis van artikel 6.57 moeten nieuwe ontwikkelingen in landelijk gebied passen binnen de kaders van de Leidraad Landschap en Cultuurhistorie. Het plangebied ligt in het landschappelijke ensemble 'Zuid-Kennemerland'. Het landschap in Zuid-Kennemerland heeft een noordzuidgerichte opbouw evenwijdig aan de kust en kent daardoor een grote diversiteit van oost naar west. Achter de brede duinzone van het jonge duinlandschap bevindt zich het strandwallen en -vlaktenlandschap. Aan de oostzijde van Haarlem ligt veenpolderlandschap rond de rivier het Spaarne. De lineaire opbouw van het landschap, evenwijdig aan de kust, is structurerend ; De strandwal van Haarlem-Heemstede is verstedelijkt en verdicht.

De aanwezigheid van de Stelling van Amsterdam (met forten, schootvelden en inundatiegebieden) heeft ervoor gezorgd dat het landschap aan de noordoostzijde van Haarlem open is gebleven. Het water van het Spaarne vormt een open ruimte. Het beleefbaar houden van deze landschappelijke openheid is uitgangspunt bij ontwikkelingen. In het plangebied zijn zichtlijnen aanwezig richting aanwezige molens; Haarlem ontwikkelde zich op een raakpunt tussen de strandwal en het Spaarne. De rivier vormt nog steeds een belangrijke structuur die de stad met het buitengebied verbindt. Het Spaarne vormt samen met de Stelling de landschappelijke drager aan de oostzijde van Haarlem. Behoud van de openheid tussen het water en de stedelijke randen van Haarlem is belangrijk 33

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

voor de landschappelijke beleving. Het landelijk gebied aan de oostzijde van Haarlem maakt onderdeel uit van het Bijzonder Provinciaal Landschap Spaarnwoude en omgeving (BPL Spaarnwoude en omgeving) en de Stelling van Amsterdam. Voor het BPL Spaarnwoude en omgeving en de Stelling van Amsterdam zijn de kernkwaliteiten in aparte rapportages nader benoemd. De kernkwaliteiten van het BPL Spaarnwoude en omgeving zijn: 1. Aardkundige en landschappelijke karakteristiek: het Spaarne is een veenrivier waarvan het oorspronkelijke, bochtige verloop nog steeds goed zichtbaar is. De veenrivier toont de oorspronkelijke hoofdafwatering van het gebied en volgt voor een belangrijk deel de oorspronkelijke loop. De grillige structuur moet zichtbaar blijven. 2. Open ruimte en zichtlijnen: het veenpolderlandschap heeft grotendeels een open karakter. Het open polderlandschap is van grote waarde. De waarde van de openheid wordt bepaald door de doorlopende open ruimte en de vergezichten die deze mogelijk maakt. Ruimtelijke ontwikkelingen in het open landschap die leiden tot (verdere) verdichting of verrommeling zijn een aantasting van deze kernkwaliteit. Ruimtelijke ontwikkelingen op terreinen met een recreatieve functie zijn mogelijk ten behoeve van deze voorziening, mits deze ontwikkelingen landschappelijk zijn ingepast. 3.

Ruimtelijke dragers: het bebouwingslint Zuid-Schalkwijk is een belangrijke drager in het gebied. Het bebouwinglint ligt rond de primaire waterkering Zuid-Schalkwijkerweg. De dijken zijn continue lijnen in het lanschap en hebben een herkenbaar dijkprofiel. Het bebouwingslint van het buurtschap Zuid Schalkwijk is een afwisselend meer open en meer dicht lint met vooral bebouwing aan de waterzijde en in beperkte mate aan de polderzijde. Langs het jaagpad liggen woonboten. Ruimtelijke ontwikkelingen zijn mogelijk mits er voldoende doorzichten in het lint blijven bestaan en zij zorgvuldig worden ingepast in de karakteristiek van het lint. De kernkwaliteiten van de Stelling van Amsterdam zijn: 1. Het unieke, samenhangende en goed bewaard gebleven, laatnegentiende-eeuwse en vroegtwintigste-eeuwse hydrologische en militair-landschappelijke geheel, bestaande uit: een doorgaand stelsel van liniedijken in een grote ring om Amsterdam; sluizen en voor- en achterkanalen; de forten, liggend op regelmatige afstand, voornamelijk langs dijken; inundatiegebieden; voormalige schootsvelden (visueel open) en verboden kringen (merendeels onbebouwd gebied); de landschappelijke inpassing en slechte zichtbaarheid van de voormalige militaire objecten; 2. Relatief grote openheid; 3. Groene en relatief stille ring rond Amsterdam.

Planspecifiek Het bestemmingsplan Schalkwijkerweg laat geen nieuwe ontwikkelingen toe. Ten behoeve van dit bestemmingsplan zijn de kernkwaliteiten vertaald in de kaart Ruimtelijke karakteristiek en de kaart Monumenten en cultuurhistorische

34

bestemmingsplan "Schalkwijkerweg" (vastgesteld)

waarden. Bij een omgevingsvergunning moet rekening gehouden worden met de landschappelijke en cultuurhistorische waarden zoals weergegeven op deze kaarten.

3.3

Gemeentelijk Beleid Voor zover niet genoemd in hoofdstuk 4 Milieu- en Omgevingsaspecten (o.a. water, groen en ecologie, archeologie, verkeer en vervoer/parkeernormen, duurzaamheid).

3.3.1 Omgevingsvisie Haarlem 2045 De gemeenteraad heeft de Omgevingsvisie Haarlem 2045 op 27 januari 2022 vastgesteld. De Omgevingsvisie 2045 Haarlem schetst de koers voor de ontwikkeling van Haarlem. Ook laat de visie laat zien wat de ruimtelijke consequenties zijn van de huidige opgaven én van geschetst toekomstig beleid. Er worden aan de hand van de opgaven voor Haarlem zes strategische keuzes gemaakt in de omgevingsvisie, namelijk: 1. Mengen en verdichten 2. Buurtgericht ontwikkelen 3. Vergroenen en vernatten 4. Bevorderen gezonde leefomgeving 5. Ruimte voor energietransitie 6. Mobiliteitstransitie Deze keuzes geven richting aan de ontwikkeling van de stad zodat de schaarse ruimte optimaal wordt benut, dat de opgaven een plek krijgen en de Haarlemse identiteit overeind blijft. De zes strategische keuzes, met bijbehorende speerpunten, vormen de essentie van devisie. De visie voor Haarlem is in de Omgevingsvisie ook conceptmatig gevisualiseerd. Op een integrale visiekaart is op hoofdlijnen aangegeven hoe alles samenkomt in de fysieke leefomgeving. Planspecifiek De veenweidepolder is op deze kaart aangewezen als 'Bevorderen gezonde leefomgeving' (ecologische verbinding, landschapsontwikkeling). Het Spaarnepark is een van de grootste sportcomplexen van Haarlem, in de groene zoom om Schalkwijk. Het complex is momenteel ruimtelijk een behoorlijk gesloten enclave.