Bijlage 1 Programmabegroting 2026-2030
Tekst van het document
2025
2026
2027
2028
2029
Totaal
Stedelijk water Openbare ruimte
284 0
685 0
2.227 0
4.579 22.232 0 0
30.007 0
0
50
150
800
0
1.000
400
0
436
3.138
0
3.974
Mobiliteitstransitie en fiets Zuidelijke ringtracé N205 Actieplan fiets
* Aan het begin van de paragraaf (onder huidige financiële situatie) is gemeld dat de ruimte in de stelpost nog € 28 miljoen bedraagt, gezien deze al is meegenomen in de berekening is de beschikbare ruimte in de stelpost hier op 0 gezet.
Project
Floresstraat e.o. Paul Kruger fietsstraat Wilhelminastraat herinrichting Gonnetbuurt Kleine Houtweg Programmabegroting 2026-2030
Fase
3 5 4 4 4
Bedrag Actuele Kadernota prognose 2026 (februari (juni 2025) 2025) 2.551 1.900 12.100 1.300 4.728
5.525 1.900 16.890 6.847 8.767
Reeds uitgegeven t/m2024
Maximale besparing
Jaren waarvoor besparing geldt
21 356 365 225 426
900 459 2.000 3.000 500
2025-2029 2025-2026 2025-2029 2025-2028 2025-2029 43
Project Inzet stelpost stedelijk water Totaal binnen projecten
Fase -
Bedrag Actuele Kadernota prognose 2026 (februari (juni 2025) 2025) 22.579 39.929
Reeds uitgegeven t/m2024
Maximale besparing
1.393
3.000 9.859
Jaren waarvoor besparing geldt -
Floresstraat e.o. Er bestaat geen technische noodzaak voor vervanging aan de bovengrondse assets. Het uitvoeren van dit project is gebaseerd op de wateroverlast aan de Rijksstraatweg. De middelen voor het aanpakken van de wateroverlast, en alle daaropvolgende kosten voor slopen en terugbrengen van de verharding, zullen volledig ter dekking moeten komen van IP Riool (stelpost stedelijk water, RIO.000). Voorgesteld wordt om de bijdrage aan dit project vanuit de stelpost Openbare ruimte te maximeren op € 700.000 om voornamelijk de groene beleidsambities te realiseren t.b.v. het verbeteren boomkwaliteit en aanbrengen extra groen in de verharde straat. Ten opzichte van de actuele raming (€ 5,5 miljoen) levert dit een besparing van € 900.000 op. Paul Krugerstraat fietsstraat Dit project kent geen onderhoudsbehoefte vanuit de assets en hoeft dus niet worden uitgevoerd. Voorgesteld wordt om het resterende budget van € 459.000 te dekken vanuit de stelpost Actieplan Fiets (FTS.01). Het huidige bedrag dat in het Investeringsplan is opgenomen (€ 459.000) valt dan vrij ten gunste van de stelpost Openbare ruimte. Wilhelminastraat Voor dit project worden diverse werkzaamheden uitgevoerd die gericht zijn op verbetermaatregelen voor het fietsverkeer. Vanuit het SOR is een bijdrage van € 3,5 miljoen beschikbaar gesteld voor de fietsring.
De kosten voor deze maatregelen zijn inmiddels met ruim € 2 miljoen gestegen. Gezien het belang van de fiets in het Mobiliteitsbeleid, is het voorstel om deze extra kosten te dekken vanuit de stelpost Actieplan Fiets (FTS.01). Gonnetbuurt Voor dit project is in de stijging in de huidige prognose ten opzichte van het bedrag dat was opgenomen bij de Kadernota 2026 voor een aanzienlijk deel toe te rekenen aan extra werkzaamheden voor riolering. De werkzaamheden betreffen het aanbrengen van een apart hemelwaterstelsel, waarbij het regenwater afgevoerd gaat worden naar het Spaarne. Deze aanpassing aan het riool is niet alleen volgens het huidige beleid en het plan Stedelijk water, maar tevens de mogelijkheid voor de herontwikkeling van het stationsgebied. In dat project zal ook een gescheiden rioolsysteem aangebracht worden, die dan kan aansluiten op het door dit project aangelegde riool in het Ripperdapark. Voorgesteld wordt om het project ongewijzigd door te laten gaan en de aanvullende middelen voor € 3 miljoen te dekken uit de stelpost Stedelijk water (RIO.000). Kleine Houtweg Naast het versoberingsvoorstel binnen het project Kleine Houtweg om de lichtmasten te hergebruiken wordt ook voorgesteld om het werken met elektrisch materieel (begroot op een bedrag van € 500.000) voor de helft te dekken uit de stelpost Duurzaamheid.
Voor het overige deel zal een subsidieaanvraag gedaan worden. Het succesvol aanvragen van de subsidie Duurzaamheid zou 50% van dit bedrag kunnen dekken.
Programmabegroting 2026-2030
44
Inzet stelpost Stedelijk water In dit memo wordt steeds enkel rekening gehouden met het aandeel openbare ruimte, het aandeel riool wordt hierin niet meegenomen. Zoals weergegeven in de tabel onder huidige financiële situatie bedraagt het aandeel tekort op het onderdeel riool € 16 miljoen. Daarnaast zal de stelpost de komende jaren voor een groot deel benut worden door het deel werkvoorraad projecten en ingrepen voor het aandeel riolering (€ 8 miljoen). Voor het resterende bedrag (€ 3 miljoen) wordt voorgesteld om voor alle projecten – binnen de bestaande spelregels - de maximale bedragen toe te rekenen aan het onderdeel riolering. 4. Inzet middelen reserve Beheer en Onderhoud Openbare Ruimte (BOOR) Met het vaststellen van het Strategisch Beheerplan Openbare Ruimte (SBOR) is een plan opgesteld om de middelen voor de in het plan opgenomen ambities (o.a. vergroenen, verduurzamen, energietransitie etc.) te bekostigen. De kapitaallasten en deze aanvullende ambities worden gefinancierd uit de reserve BOOR en de reserve Kapitaallasten Maatschappelijk Nut. Beide reserves zijn geprognosticeerd leeg begin 2031. De huidige programmering (basis Programmabegroting 20252029) geeft het beeld dat de reserve later, ultimo 2036 uitgeput is. De stand van de reserve BOOR is in werkelijkheid hoger dan verwacht bij het opstellen van de berekening voor SBOR.
Er zijn twee redenen voor de hogere stand van de reserve: enerzijds is er sprake van niet voorziene dotaties aan de reserve, doordat de middelen die de afgelopen jaren zijn overgebleven op de taakvelden voor groot onderhoud zijn toegevoegd aan de reserve. Anderzijds is er sprake van lagere onttrekkingen aan de reserve, doordat de kapitaallasten achterblijven ten opzichte van de eerdere berekening, in verband met de uitvoeringskracht. De huidige verwachting bij het huidige ritme is dat in 2031 de reserve nog € 19,5 miljoen in omvang is. Voorgesteld wordt om de beschikbare middelen evenredig te verdelen over de komende jaren ten bate van het IP Openbare Ruimte:
Vrije ruimte reserve BOOR
2025
2026
2027
2028
2029
Totaal
3.900
3.900
3.900
3.900
3.900
19.500
Totaaloverzicht en conclusie De bijsturingsmaatregelen die hierboven zijn uitgewerkt leveren onderstaand totaalbeeld op ten opzichte van het eerder bepaalde tekort in de huidige financiële situatie: Bijsturingsmogelijkheden per onderdeel
Bedrag
1. Uitstellen 2. Versoberen 3. Andere dekkingsbron 4. Inzet middelen reserve BOOR Totaal voorstellen bijsturing
16.046 8.274 9.859 19.500 53.679
Dit leidt tot het volgende totaaloverzicht: Totaal benodigde ruimte Totaal voorstellen bijsturing Toevoeging investeringsruimte 2029 Ruimte
Bedrag -67.115 53.679 20.000 6.564
Voorgesteld wordt om de resterende € 6,5 miljoen beschikbaar te houden in de stelpost Openbare ruimte voor tegenvallers die zich mogelijk nog voordoen binnen de werkvoorraad projecten en
Programmabegroting 2026-2030
45
ingrepen. Van dit onderdeel is eerder in deze paragraaf aangegeven dat hiervoor nog geen actuele ramingen beschikbaar zijn. Lange termijnperspectief Met de bovenstaande maatregelen ontstaat een projectenportefeuille die in de komende vier jaar binnen het beschikbare budget kan worden gerealiseerd. Maar de wereld houdt niet op na 2029, de kostenontwikkelingen ook niet en de opgave in de openbare ruimte zeker niet. Daarom is het zaak dat in de eerste helft van de komende collegeperiode een veel diepgaandere analyse wordt gemaakt over deze inhoudelijke en financiële omvangrijke opgave. Het komende college kan dan besluiten nemen over programmering, ambitie én financiering voor de periode na 2029. Tegelijkertijd moet worden gewerkt aan structurele systeemverbeteringen in organisatie en bedrijfsvoering.
1.7 Investeringen 1.7.1 Actualisatie van het Investeringsplan Realistisch plannen van voorgenomen investeringen In dit Investeringsplan 2025-2029 (verder: Investeringsplan) zijn alle investeringen die reeds waren opgenomen bij de Programmabegroting 2025-2029 en de investeringen die zijn toegevoegd en/of opgehoogd bij de Kadernota 2026, op basis van de meest recente planningen, waar nodig opnieuw in de tijd gezet. Het bedrag aan investeringen dat kan worden uitgevoerd binnen het financiële kader van een maximale netto schuldquote (NSQ) van 120% en (met name) een structureel sluitende begroting is beperkt. Als investeringen worden gepland maar niet of niet tijdig worden uitgevoerd, wordt er ten onrechte schaarse investeringsruimte geclaimd binnen het kader. Daarom is er opnieuw gekeken naar het realisme van de planningen. Met de kennis over de voortgang van investeringen tot medio 2025 is opnieuw gekeken naar de planning van investeringen voor 2025 en verder. Dit heeft geleid tot een bijgestelde planning van investeringen over de jaren. De actualisatie leidt niet tot het aanpassen van de bedragen per investering, maar wel tot een andere verdeling van de investeringen over de tijd. Naast de actualisatie vindt een methodiekwijziging plaats.
Er wordt niet langer gewerkt met een stelpost die uitgaat van onderuitputting en daarmee zorgt dit voor een correctie op de begrote kapitaallasten (per saldo een begrotingsvoordeel). De begrote maar (nog) niet gerealiseerde kapitaallasten dienen beschikbaar te blijven voor de betreffende investering voor het moment waarop deze investering alsnog plaats vindt. Daarom worden niet gerealiseerde kapitaallasten gedoteerd aan de reserve Kapitaallasten en wordt deze reserve later ingezet om de toenemende kapitaallasten (door het alsnog realiseren van de investeringen) mee af te dekken. Reeds genomen raadsbesluiten Tussen de Kadernota 2026 en deze Programmabegroting 2026-2030 zijn enkele besluiten genomen over de ophoging of verschuiving van investeringsbedragen. Deze zijn verwerkt in het Investeringsplan. Woonvoorziening Kleverparkweg In de nota Aankoop en transitie perceel met opstallen Kleverparkweg 17 (2025/513956) is besloten
Programmabegroting 2026-2030
46
om naast de € 2 miljoen die in het IP was opgenomen voor de aankoop van het pand, aanvullend € 1,6 miljoen te investeren in de transitie en verbouwing van het pand. Tijdelijke parkeergarage kavel 2B In de nota Tijdelijke Parkeergarage Kavel 2B (2025/0495668) is besloten tot ophoging van het krediet voor deze parkeergarage door de inzet van de IP post ‘parkeeroplossingen’ en door het krediet voor de parkeergarage Sonneborn te verlagen. OV knooppunt Nieuw Zuid De gemeentelijke dekking voor het OV knooppunt is met € 12,6 miljoen verhoogd naar € 21 miljoen in het besluit Voortgang OV-knooppunt Haarlem Nieuw Zuid en Financiële bijdrage gemeente Haarlem (2025/215459). Vervolgens is in de nota Vrijgeven van krediet om de werkzaamheden aan het OV-knooppunt Haarlem Nieuw Zuid voort te zetten en opdracht te kunnen verlenen voor de realisatie (2025/488027) op basis van de eigen dekking en (hogere) subsidies en bijdragen van partners het krediet opgehoogd tot € 99,5 miljoen. In totaal is € 105,5 miljoen gereserveerd voor deze investering; de resterende € 6 miljoen wordt gedekt uit toegezegde maar nog niet beschikte subsidies en bijdragen en is (daarom) nog niet als krediet vrijgegeven.
Centrale afstandsbediening bruggen In besluit Voorkeursvariant centrale afstandsbediening beweegbare bruggen (2025/485625) heeft de raad besloten de IP post BRG.02 (Centrale afstandsbediening bruggen) op te hogen met het benodigd aanvullend budget van € 661.000 voor de voorbereiding en aanleg van de hoofdinfrastructuur Centrale Afstand Bediening en een reservering in het IP op te nemen voor het benodigd aanvullend budget van € 2,1 miljoen voor de voorbereiding en aanleg van de aanpassingen aan de bruggen ten behoeve van de CAB en het aansluiten op de bediencentrale van de Provincie, als onderdeel van het groot onderhoud aan de beweegbare bruggen, op IP-post BRG.05. Financieel-technische wijzigingen Op basis van de landelijke begrotingsregels of voor de eigen sturing en overzichtelijkheid van investeringsbudgetten worden enkele wijzigingen in het Investeringsplan doorgevoerd. Werkzaamheden kantoorgebouwen en Hybride werken In het investeringsplan zijn op post VG.IN twee budgetten opgenomen ter aanpassing van de installaties in gemeentelijke kantoorgebouwen. De installaties worden aangepast als onderdeel van de verbouwing van de kantoorgebouwen voor het hybride werken.
De budgetten voor Zijlvest 39 luchtbehandelingsinstallatie en Gedempte Oude Gracht 2, Raaks 7 luchtbehandelingsinstallatie van respectievelijk € 470.000 en € 200.000 worden daarom toegevoegd aan IP post ‘Hybride werken’ (FAC.03). Vervanging document management systeem De gemeente werkt aan de vervanging van het documentmanagementsysteem Verseon. Hoewel veel software pakketten tegenwoordig zogeheten ‘Software as a Service’ modellen zijn, waarbij de gemeente geen eigenaar wordt van het pakket, wordt het nieuwe document management systeem wel gemeentelijk eigendom. Dat maakt de vervanging een investering, waarbij op grond van de Financiële Verordening overhead kosten worden toegerekend aan de verkrijgingsprijs. Met deze kosten van € 150.000 was in de raming van het project geen rekening gehouden. De toerekening van overhead is voor de gemeente een neutrale wijziging, het gaat om kosten die al gemaakt worden en die nu worden toegerekend aan de investering. Tegenover de ophoging van IP post ICT.02 staat een evenredig incidenteel voordeel in de exploitatie.
Programmabegroting 2026-2030
47
Kerklaan en Kerklaan parkeervoorziening In het Investeringsplan zijn twee aparte budgetten opgenomen voor de vervanging van de Kerklaan (OR.000) en de aanleg van een parkeervoorziening aan de Kerklaan (OR.064). Omdat beide investeringen als één project worden uitgevoerd, worden de investeringsbudgetten samengevoegd op IP post OR.064. Aankoop perceel Zuidstrook Slachthuisbuurt Met besluit Vaststellen verkoop- en aankoopovereenkomst Slachthuisbuurt Zuidstrook blok 6 t/m 8 (2021/336813) is besloten tot de aankoop van een perceel á € 434.200 en om het positieve saldo tussen de kosten van deze aankoop en de verkoopopbrengst van een ander perceel in te zetten ter dekking van de aanleg van openbare ruimte in het gebied. De aankoop was eerder abusievelijk nog niet opgenomen in de investeringsraming voor de Zuidstrook Slachthuisbuurt. Leidseplein 36 In het pand aan het Leidseplein 36-36RD zijn diverse maatschappelijke organisaties gehuisvest, zoals een school, kinderopvang en GGD. Naast de verduurzaming die voor dit pand voorbereid wordt, zijn er ook herstelwerkzaamheden nodig aan de kozijnen en de vloer op de begane grond. Om de werkzaamheden aan het pand als één investering uit te voeren, wordt een bedrag van € 2,4 miljoen afgezonderd van de post verduurzaming vastgoed en toegevoegd aan de IP post voor Leidseplein 36 (VG.IN).
Hiermee ontstaat een totaalbudget van € 3 miljoen voor de renovatie en verduurzaming van het pand. De kredieten hiervoor zijn al vrijgegeven als onderdeel van het totaalkrediet voor verduurzaming van het vastgoed en bij Programmabegroting 2025-2029 voor de renovatie. 1.7.2 Overzicht grote mutaties Als toelichting op de mutaties in het Investeringsplan volgt een overzicht met toelichtingen bij grote wijzigingen. In dit overzicht zijn financieel technische wijzigingen, zoals een ophoging van een IP post vanuit eerdere besluitvorming, de toevoeging van een subsidie of een afsplitsing van een concrete investering vanaf een stelpost, niet opgenomen. De hier toegelichte mutaties betreffen verschuivingen van investeringen in de tijd, waarbij in totaal € 1 miljoen of meer in de tijd verschuift. In de tabel is de absolute mutatie opgenomen en wordt weergegeven of er invloed is op de periode van de investering. Wanneer wel sprake is van een verschuiving in de tijd maar het laatste jaar van de uitvoering niet wijzigt, is de gewijzigde periode n.v.t. Bij de duiding per investering wordt gepresenteerd welke specifieke bedragen verschuiven over welke specifieke jaren. De mutaties binnen de civiele projecten zijn niet in dit overzicht opgenomen, deze worden toegelicht in Hoofdstuk 1.6, Investeringen Civiele projecten.
Investering Cluster Sociaal (programma 1, 2 en 3) IKC Valeo JOP 2020 Zonnewijzer uitbreiding, gymzaal en IKC SHO 2023 Beatrixplein ITK JOP 2025 Lindeboom JOP 2025 Coornhert renovatie fase 1 JOP 2025 Vrije school Kleverpark locatie: Wouwermanstraat JOP 2020 basisschool De Talenten JOP 2020 De Verbeelding JOP 2023 Nieuwbouw IKC Schalkwijk JOP 2023 Renovatie Montessori school (HMS) SHO 2025 ISK
Programmabegroting 2026-2030
Mutatie (miljoen)
Oorspronkelijke periode
Gewijzigde periode
€ 2,0 € 7,5 € 1,0 € 3,3 € 3,2 € 2,0 € 3,4 € 1,1 € 2,5 € 7,7 € 4,4
2025-2027 2025-2027 2023-2028 2025-2027 2024-2028 2024-2028 2026-2027 2026-2027 2026-2027 2026-2028 2026-2028
N.v.t. 2025-2028 N.v.t. 2025-2028 2024-2027 N.v.t. 2027-2028 2027-2028 N.v.t. 2026 N.v.t. 48
Investering Cluster Fysiek (programma 4 en 5) Nieuw Havenkantoor Schalkwijk Centrum openbare ruimte Zuiderhout Vervanging parkeerautomaten Cluster Burger en bestuur (programma 6 en 7) Hybride werken Stadhuis als huis van de stad
Mutatie (miljoen)
Oorspronkelijke periode
Gewijzigde periode
€ 1,7 € 1,7 € 1,5 € 1,9
2021-2026 2020-2027 2022-2030 2027-2028
N.v.t. 2020-2028 N.v.t. 2033
€ 1,7 € 2,1
2024-2026 2025-2027
N.v.t. N.v.t.
Cluster Sociaal IKC Valeo Vervangende nieuwbouw schoolgebouw: € 1 miljoen doorgeschoven van 2025 naar 2026 Vervangende nieuwbouw kinderopvang: € 1 miljoen doorgeschoven van 2025 naar 2027 (budget voor 2026 blijft staan). De nieuwbouw van IKC Valeo, inclusief een nieuwe ruimte voor kinderopvang, is een complex project, waar de openbare ruimte in betrokken moet worden, waardoor verschillende kaders moeten worden samengevoegd. De aanvraag voor de omgevingsvergunning is inmiddels ingediend door het schoolbestuur, deze wordt zorgvuldig beoordeeld en op het moment dat aan alle voorwaarden is voldaan verstrekt. Zonnewijzer Nieuwbouw: € 1,5 miljoen uit 2025 en € 6 miljoen uit 2026 doorgeschoven naar 2027 en 2028. Een bezwaarprocedure tegen nieuwbouw van de school is gaande, op het moment dat de vergunning onherroepelijk is (Q3 2025) kan het schoolbestuur de aanbesteding starten. Start van de bouw is nu voorzien in zomer 2026, op dit moment lijkt het dat het zwaartepunt van de bouw in 2027 en 2028 plaatsvindt en dan dus ook het grootste deel van het krediet besteed wordt. Beatrixplein ITK Nieuwbouw: € 257.000 uit 2025 en € 765.000 uit 2026 doorgeschoven naar 2027 en 2028. De nieuwbouw van de school is onderdeel van de vernieuwing Prinses Beatrixplein en omgeving. Volgens planning start de realisatie van de school eind 2026 en wordt de bouw in 2028 voltooid.
Omdat het proces op dit moment verder gevorderd is, o.a. na overeenstemming met Pre Wonen over het gewenste structuurontwerp, kan beter worden ingeschat welke kosten in 2025 en 2026 noodzakelijk zijn. In 2026 betreft dit m.b.t. de school vooralsnog alleen de voorbereidingskosten, plus de kosten voor het bouwrijp maken van het terrein. De ramingen in het IP zijn hierop aangepast. Lindeboom Nieuwbouw: € 2,3 miljoen uit 2026 en € 1 miljoen uit 2027 samen doorgeschoven naar 2028. De nieuwbouw van de Lindeboom is voorzien op het terrein Korte Versprockweg, dit is een ontwikkelzone, dat maakt dat er geen planvorming exclusief voor de school kan plaatsvinden. Verschillende onderzoeken m.b.t. de spoorlijn moeten nog gedaan worden. Ook moet de ontsluiting (m.n. voor fietsen) worden ontworpen. Een nieuw fietspad in de richting Overveen en een fietstunnel onder de spoorlijn naar Zandvoort moeten worden bepaald. Coornhert (versnelling) Renovatie: totale budget (€ 6,5 miljoen) naar voren gehaald en over 2026 en 2027 verdeeld in plaats van 2027 en 2028. In 2026 zal een noodzakelijke levensduur verlengende renovatie van het dak van twee gebouwdelen plaatsvinden. Aansluitend worden de volgende fasen uitgevoerd. Het totale budget van € 6,5 miljoen wordt in twee gelijke delen in de jaren 2026 en 2027 beschikbaar gesteld. Financieel-technisch gezien gaat er € 3,2 miljoen van 2028 naar 2026.
Programmabegroting 2026-2030
49
Vrije school Kleverpark Renovatie: € 2 miljoen naar voren (2026) gehaald uit 2027. De mogelijkheid dient zich aan om de uitvoering van de renovatie/nieuwbouw van de school eerder uit te voeren, daarom dient het vastgestelde krediet eerder beschikbaar gesteld te worden. Talenten Vervangende nieuwbouw: budget 2026 (€ 3,2 miljoen) volledig en een deel van 2027 (€ 143.500 doorgeschoven naar 2028. Door een ingrijpende scopewijziging in 2024 is er geen sprake van woningbouw op dit kavel. Om op dit kavel een nieuw IBKC met gymzaal (en een nieuwe bestemming voor de bestaande gymzaal) te realiseren wordt nog in 2025 de kavel door de gemeente verworven. In 2026 zal de planvorming door het schoolbestuur plaatsvinden en wordt de tijdelijke huisvesting in de buurt gerealiseerd. De verwachting is dat in 2027 kan worden gesloopt en vanaf zomer 2027 de nieuwbouw start. Verbeelding Budgetten voor 2026 respectievelijk 2027 doorgeschoven naar 2027 respectievelijk 2028. De renovatie voor de Verbeelding kan pas starten als de Zonnewijzer in haar eigen nieuwbouw kan inhuizen en (een deel van) de Verbeelding de tijdelijke huisvesting kan gaan gebruiken. De nieuwbouw van de Zonnewijzer loopt echter achter op de planning door vergunning- en bezwaarprocedures, waardoor geraamde budgetten voor de Verbeelding voor later datum beschikbaar moeten worden gesteld.
IKC Schalkwijk Nieuwbouw: € 2,5 miljoen doorgeschoven van 2026 naar 2027. In overleg met ontwikkellocatie Floris van Adrichemlaan is een nieuwe locatie overeengekomen voor IKC Schalkwijk, de Dumontschool gaat samen met De Satelliet in IKC Schalkwijk, op de locatie Albert Schweitzerlaan. Het schoolbestuur is gestart met de ontwerpfase, waarbij op dit moment voorzien wordt dat het bouwproces zal starten in 2026 en de realisatie in 2027 zal zijn. HMS Budget voor 2027 en 2028 (totaal € 7,7 miljoen) in zijn geheel naar voren (2026) gehaald. Voor tijdelijke huisvesting tijdens de renovatie kan De Haarlemse Montessorischool per 1 januari 2026 intrekken in de Wissel te Heemstede. De drie monumentale gebouwen van de HMS kunnen (conform planning) in 2026 verbouwd worden, lasten die in 2027 en 2028 waren geraamd vallen nu geheel in 2026. ISK Budget voor 2026 -2028 (€ 8,8 miljoen) volledig afgeraamd ten gunste van de stelpost Onderwijshuisvesting. Bij aanvang is voorgenomen een nieuwe locatie voor de ISK te realiseren. De plannen hiervoor zijn gewijzigd, inmiddels wordt ingezet op langjarige huur in het gebouw van InHolland. In het derde kwartaal van 2025 wordt duidelijk of dit inderdaad mogelijk is en welke kosten daarmee zijn gemoeid. Deze huurkosten zullen op dat moment worden voldaan uit het exploitatiebudget.
Het nu beschikbare krediet is daarmee niet meer nodig voor de ISK, dit wordt daarom weer toegevoegd aan de stelpost. Cluster Fysiek Nieuw Havenkantoor Er is bezwaar gemaakt op de definitieve omgevingsvergunning van het Nieuwe Havenkantoor bij de rechtbank. Allereerst is er een Voorlopige Voorziening geweest. Inhoudelijk geeft de rechtbank de gemeente Haarlem gelijk, procedureel moeten er twee zaken worden hersteld. De rechtszaak zal Programmabegroting 2026-2030
50
waarschijnlijk in september 2025 worden behandeld bij de rechtbank, daarom is op dit moment € 1,7 miljoen van de raming in 2025 verplaatst naar 2026. Na de uitspraak van de rechtbank kan er theoretisch in beroep gegaan worden bij de Hoge Raad. Indien dat gebeurt, zal het college zich beraden of gestart wordt met de bouw of dat gewacht wordt op deze uitspraak. Dit zal in ieder geval financiële consequenties hebben. Schalkwijk Centrum openbare ruimte De uitvoering van de openbare ruimte aan de noordzijde wordt in 2025 afgerond conform eerder besluit Definitief Ontwerp Openbare Ruimte Noordzijde & vrijgeven krediet voor realisatie van het ontwerp (2023/1095137). Voor 2026 resteert nog een reservering voor onvoorziene kosten in de openbare ruimte aan de noordzijde. De overige geraamde investeringen verschuiven van 2026 en 2027 naar 2028 en 2029, wanneer de herinrichting van het busstation Centrum Schalkwijk is gepland. Zuiderhout Bij de Kadernota 2026 is aangegeven dat gezien de huidige kostenstijgingen binnen de civiele projecten een integrale afweging nodig is. In de integrale afweging die in deze programmabegroting wordt voorgelegd, wordt voorgesteld om dit project (wat een grote fysieke omvang heeft) te faseren in deelgebieden, waardoor de kosten verder verspreid worden over de tijd.
Hierdoor zal een gedeelte van het bedrag (€ 10 miljoen euro) buiten de periode 2025-2029 vallen. In lijn daarmee worden de geplande uitgaven voor dit project in 2025 (€ 1,5 miljoen) doorgeschoven naar 2027. Vervanging parkeerautomaten Door de upgrade van de parkeerautomaten (zie nieuwe investeringen, 1.7.4) gaan de automaten langer mee en kan de vervanging worden uitgesteld van 2027 (€ 200.000) en 2028 (€ 1,7 miljoen) naar 2033. Cluster Burger en bestuur Hybride werken Na de voorbereidingsfase, met onder meer de aanbesteding van de architect en aannemer en het opstellen van het indelings- en inrichtingsplan, is eind april 2025 de opdracht aan de aannemer verstrekt. Hiermee is het project overgegaan naar de realisatiefase. In juli 2025 start de eerste van acht opeenvolgende bouwfases in Raakspoort en Zijlpoort. Deze verbouwing resulteert in gebouwen die beter aansluiten bij de behoeften van de organisatie en zorgt voor een efficiëntere benutting van de beschikbare ruimtes. De afronding van het gehele traject staat gepland voor de zomer van 2026. De investeringsmiddelen voor dit project worden deels een jaar eerder uitgegeven dan oorspronkelijk gepland. Het gaat hierbij om een bedrag ter hoogte van € 1,7 miljoen dat in 2025 wordt besteed in plaats van in 2026.
Deze verschuiving komt doordat er nu beter inzicht is in de planning en fasering van het project, waardoor een groter deel van het budget dit jaar al wordt uitgegeven. Stadhuis als huis van de stad Hoewel de plannen voor het Stadhuis nog minder ver gevorderd zijn dan die voor Raakspoort en Zijlpoort, komt ook hier meer zicht op de te verwachten uitvoeringsperiode. Op basis hiervan wordt verwacht dat een groter deel van de investering in 2025 (€ 80.000) en 2027 (€ 2 miljoen) in plaats van 2026 zal plaatsvinden. 1.7.3 Bijgesteld Investeringsplan en gevolgen voor begrote kapitaallasten Na de actualisatie en de verwerking van eerdere besluiten en de integrale afweging binnen het IP Civiel is het Investeringsplan op hoofdlijnen als volgt.
Programmabegroting 2026-2030
51
Tabel: Investeringsplan Programmabegroting 2026 op hoofdlijnen Programma 2025 1 Maatschappelijke participatie 14.086 2 Ondersteuning en Zorg 6.648 4 Aantrekkelijke woon-werkstad 75.642 5 Gezonde en duurzame stad 9.665 6 Burger, Bestuur en Veiligheid 92 7 Alg. Dekkingsmiddelen & Overhead 8.420 Eindtotaal 114.544
2026 43.552 31.470 113.693 17.875 0 11.936 218.525
2027 78.351 8.770 127.596 18.812 175 4.368 238.072
2028 73.270 6.969 142.566 25.619 0 2.367 250.791
2029 45.409 5.327 111.704 27.795 0 1.625 191.859
De actualisatie betekent ten opzichte van het IP bij de Kadernota 2026 een verlaging van het geraamde investeringsvolume voor 2025 en een verhoging in alle volgende jaren. Tabel: mutatie investeringsvolumes Totaal Investeringsplan
2025
2026
2027
2028
2029
Kadernota 2026 Programmabegroting 2026-2030
129.184 114.544
205.380 218.525
227.377 238.072
221.589 250.791
184.295 191.859
Mutatie
-14.640
13.145
10.695
29.202
7.564
Over de hele periode nemen de (bruto) uitgaven met € 46 miljoen toe. Dit wordt met name veroorzaakt door de ophoging van de investering OV Knooppunt Nieuw-Zuid met € 55 miljoen, voor € 12 miljoen gedekt uit een reeds in het IP opgenomen stelpost en verder door subsidies. De overige mutaties zijn kleiner van aard en bevatten per saldo een verschuiving vanuit de periode 2025-2029 naar latere jaren. De wijzigingen in het investeringsplan werken door in de begrote rente- en afschrijvingslasten. Deze zijn nu als volgt: Kapitaallasten Kapitaallasten totaal Kapitaallasten gedekt riolering Afschrijving gedekt uit reserves Kapitaallasten gedekt Rijksvergoeding Totaal saldo begroting
2026 42.862 3.631 556 142 38.533
2027 51.678 4.114 643 320 46.601
2028 59.402 4.449 727 0 54.226
2029 67.513 5.151 814 0 61.548
2030 74.068 5.895 1.127 0 67.046
In het IP zijn de investeringen opgenomen die de komende jaren noodzakelijk zijn om een passend voorzieningenniveau te behouden voor de stad die Haarlem is en wil zijn. De kapitaallasten zijn een gevolg van deze benodigde investeringen. In de Kadernota 2026 werden de kapitaallasten budgetneutraal verwerkt met het oog op een te introduceren methodiek bij deze programmabegroting. Deze methodiek gaat uit van daadwerkelijke kapitaallasten op basis van in de afgelopen jaren gerealiseerde investeringsvolumes in combinatie met aannames voor gestage groei en jaarlijkse prijsstijgingen. Deze aannames worden gemaakt op basis van realisatietrends in de afgelopen jaren. Het verschil in kapitaallasten volgend uit de investeringsvolumes op basis van de gestage groei op basis van de historische trendmatige bevindingen en die uit de investeringsvolumes vanuit het Investeringsprogramma worden gedoteerd aan de reserve Kapitaallasten. Op deze wijze blijven de middelen gereserveerd voor de betreffende investeringen, die uiteindelijk wel degelijk plaats zullen vinden. Dit voorkomt dat er (tijdelijke) voordelen gepresenteerd worden wanneer er sprake is van onderuitputting die (na inzet van deze middelen) er voor zorgen dat het niet, of lastiger, mogelijk wordt om een (structureel) sluitende begroting te bewerkstelligen.
De Programmabegroting 2026-2030 geldt als ingangsmoment van deze methodiek en van de eerste Programmabegroting 2026-2030
52
hieruit volgende dotaties aan de reserve Kapitaallasten. Deze dotaties zorgen de komende jaren voor een stijgende (verwachte) omvang van deze reserve. Op het moment dat de gerealiseerde investeringsvolumes zich op een gelijk of hoger niveau bevinden ten opzichte van de verwachte volumes op basis van de historische trends, vinden er onttrekkingen (als dekking) uit de reserve plaats en zal de omvang van de reserve weer gestaag afnemen. De invoering van de methodiek betekent ook het stoppen van de gehanteerde stelpost onderuitputting, welke juist een voorschot nam op verwachte voordelen door onderuitputting. Het laten vervallen van deze stelpost zorgt voor een budgettair nadeel van € 1,4 miljoen structureel. Onderstaand zijn de mutaties van deze kapitaallasten ten opzichte van de begrote kapitaallasten bij de Kadernota 2026 en het effect voor de begroting weergegeven. Waar kapitaallasten worden verrekend met de baten uit de rioolheffing, reserves of een Rijksvergoeding hebben deze mutaties geen effect op het begrotingssaldo en/of de dotaties aan de reserve Kapitaallasten. Tabel: mutatie in kapitaallasten t.o.v. Kadernota 2026
Mutatie lasten uit investeringen (negatief is voordeel) Mutatie kapitaallasten totaal Mutatie kapitaallasten riolering Mutatie gedekt uit reserves Mutatie kapitaallasten rijksvergoeding Subtotaal mutatie kapitaallasten Mutatie dotatie reserve kapitaallasten Laten vervallen stelpost Onderuitputting Totaal saldo effect begroting (nadeel)
2026 -960 77 23 -142 -1.002 1.002 1.395 1.395
2027 -179 -41 -59 -320 -599 599 1.395 1.395
2028 -543 31 -55 0 -567 567 1.395 1.395
2029 -659 -47 -108 0 -815 815 1.395 1.395
2030 361 168 -872 0 -342 3425 1.395 1.395
De begrote kapitaallasten zijn na de actualisatie lager dan was begroot bij de Kadernota 2026. Dit is met name het gevolg van het in tijd naar achteren schuiven van investeringen. Daar komt bij dat de investeringen soms langer doorlopen dan eerder was begroot, waardoor de afschrijving op een later moment begint. Deze mutaties leiden, als gevolg van de nieuwe methodiek omtrent gestage groei, niet tot begrotingsvoordelen maar zorgen voor (extra) dotaties aan de reserve Kapitaallasten. Op deze wijze blijven de middelen gereserveerd voor het moment dat de uitgestelde investeringen alsnog gerealiseerd worden. Door de invoering van de nieuwe methodiek en het daarbij laten vervallen van de stelpost Onderuitputting ontstaat in alle jaren een nadelig effect. 1.7.4 Wijzigingen waarover nog besluitvorming plaats moet vinden In aanvulling op het geactualiseerde Investeringsplan worden de volgende nieuwe of hogere investeringen voorgesteld. Naast de in deze tabel genoemde bedragen in de periode 2025-2029 (€ 99,8 miljoen) vindt vanuit deze investeringen nog € 64 miljoen aan investeringen plaats in de daaropvolgende jaren. Nieuwe investeringen (x € 1.000)
Totaal
2025
2026
2027
2028
2029
Fysiek Domein Papentorenvest Centr Schalkwijk parkeervoorz.* (deels gedekt) Parkeervoorzieningen (2025/34230) Upgrade installaties laadpalen parkeergarages Upgrade en vervanging parkeerautomaten IP Civiel: programmering buurtaanpak (gedekt) IP Civiel: werkvoorr. ingrepen (deels gedekt)
3.241 24.820 15.000 900 450 4.961 22.483
100 250 0 39
287 1.113 200 200 0 1.870
295 4.310 1.362 200 433 3.062
1.315 4.310 8.738 200 1.750 9.769
1.344 3.250 3.787 200 2.778 7.743
Programmabegroting 2026-2030
53
Nieuwe investeringen (x € 1.000) Sociaal Domein
Totaal
2025
2026
2027
2028
2029
Wooneenheden Florence Nightingale (gedekt) Aankoop Kruisstraat 26 (gedekt)
4.443 1.573
260 1.325
4.183 248
-
-
-
Totaal nieuw
77.871
1.974
8.101
9.662
26.082
19.102
*€ 13,0 miljoen van de ophoging valt in de jaren 2030 t/m 2035. Hogere investeringen (x € 1.000)
Totaal
2025
2026
2027
2028
2029
Fysiek Domein Vervanging VRI's (gedekt) Gedempte Oostersingelgracht Europaweg Stadsstraat (deels gedekt) Kleine Houtweg (gedekt) Stroompunten evenementen (gedekt) Nieuwe Groenmarkt Oostpoort Kavel 1F (gedekt) Schalkwijk Midden inrichting OR* Frans Hals Museum** Uitbreiding Schuur IP Civiel: kostenstijgingen
1.181 4.387 4.100 800 200 552 749 576 57.000 1.430 12.687
246 256 200 149 500 -
355 2.050 600 500 469 500
147 716 2.050 552 1.000 961 2.000
433 3.400 800 500 4.000
15 4.000 6.187
1.351
1.300 1.600 7.374
7.426
9.133
10.202
2029 591 0 591
2030 811 1.000 1.811
Sociaal Domein Renovatie de Kring (gedekt) 1.300 Verbouwing Kruisstraat 30-32 (gedekt) 1.600 Totaal hoger 86.562 *De ophoging valt in het jaar 2030 ** € 50,5 miljoen van de ophoging valt in de jaren 2030 t/m 2032
De aanvullende investeringen geven de volgende kapitaallasten: Aanvullende voorstellen investeringen 2026 2027 2028 Nieuw en hoger 22 182 396 IP Civiel* 0 0 0 Totaal aanvullend 22 182 396 * Dit betreft de kapitaallast behorend bij de totale (ongedekte) ophoging van € 20 miljoen in het IP.
Nieuwe investeringen Papentorenvest De levensduur van deze weg is overschreden en vervanging kan niet veel langer worden uitgesteld. De Papentorenvest wordt heringericht met groot onderhoud van de verharding en inpassingen in programma Spaarnesprong, waarmee de nieuwe Papentorenvest goed aansluit op de Koepelgarage en de kruising met de Oostersingelgracht. De investering bedraagt € 3,2 miljoen. Centrum Schalkwijk parkeervoorzieningen In mei 2025 is het masterplan voor Centrum Schalkwijk (2025/291410)vastgesteld, waarin is vastgelegd hoe het winkelcentrum wordt herontwikkeld tot een levendig stadsdeelcentrum. Volgens de kaders uit het masterplan worden gebouwde parkeervoorzieningen gerealiseerd (voor zowel fiets als auto). Hier dienen middelen voor te worden gereserveerd in de programmabegroting. Het betreft een totaalinvestering van € 24,8 miljoen. De gebouwde parkeervoorzieningen zijn randvoorwaardelijk voor de realisatie van de beoogde woningen, winkels en voorzieningen zoals de sporthal en zwembad.
Programmabegroting 2026-2030
54
Parkeervoorzieningen Met de nota Ruimte voor mensen en mobiliteit: parkeren in Haarlem (2025/34230) heeft de raad het beleidskader, de daaruit voortkomende maatregelen en de achterliggende businesscase voor parkeren vastgesteld. De investeringen die in de maatregelen en de businesscase zijn opgenomen, worden nu opgenomen in het investeringsplan. Parkeergarages kavel 2b en Sonneborn zijn eerder al apart in het Investeringsplan opgenomen. Parkeervoorzieningen
Investering
Plaatsing parkeerautomaten
€ 2.250.000
Realiseren extra parkeergarage Zuid West
€ 9.000.000
Realiseren extra parkeergarage Noord
€ 3.750.000
Totaal
€ 15.000.000
Upgrade installaties laadpalen parkeergarages Voor het plaatsen van laadpalen in parkeergarages is het noodzakelijk dat de elektrische installaties en infrastructuur daarvoor toereikend is. Dat is nu nog niet het geval waardoor aanpassingen in de parkeergarages nodig zijn, waardoor het mogelijk wordt bestaande laadpalen te vernieuwen en ook om het aantal laadpalen te kunnen uitbreiden. Met de aanpassingen wordt gestart in 2025. De bijbehorende kapitaallasten zullen worden gedekt vanuit de parkeerexploitatie. Upgrade straat parkeerautomaten In 2025 en 2026 wordt een noodzakelijke upgrade doorgevoerd van de parkeerautomaten. Na de upgrade zijn de parkeerautomaten weer up-to-date qua hardware, software, connectiviteit en gebruik. Ze gaan hierdoor langer mee dan voorzien. De geplande vervanging van de parkeerautomaten in 2027/2028 en het hiervoor beschikbare investeringsbudget kunnen verschuiven naar 2033 (zie 1.7.2). IP Civiel Het betreft investeringen van € 5 miljoen in de programmering buurtaanpak, voor € 22,5 miljoen aan technisch noodzakelijke ingrepen en een reservering voor nog verwachte prijsstijgingen van € 12,7 miljoen. De dekking voor deze voorstellen bestaat uit € 0,7 miljoen vanaf de IP stelpost Investeringen openbare ruimte (OR.000) en een onttrekking van € 19,5 miljoen aan de reserve Beheer en Onderhoud Openbare Ruimte.
Het ‘ongedekte’ aanvullende voorstel bedraagt per saldo € 20 miljoen. Voor meer inzicht in deze investeringen wordt verwezen naar Hoofdstuk 1.6, Investeringen Civiele projecten. Wooneenheden Florence Nightingale Het gaat om het realiseren van circa 25 woonunits op de locatie van de oude gymzaal aan de Florence Nightingalestraat voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen van € 4,4 miljoen. De locatie kan dienen als een (gedeeltelijke) vervanging voor opvang op een boot of in hotels. Opvang op een boot of in een hotel is (veel) duurder dan opvang in woonunits. Daarnaast sluit het meer aan bij normale huisvesting. Na drie jaar (akkoord financiering door ministerie) kunnen de woonunits dienen als huisvesting voor Oekraïense vluchtelingen of andere doelgroepen, waaronder statushouders of jongeren. Een deel van de bijbehorende lasten wordt vergoed door transitiekosten van het Rijk en het restant op basis van het normbedrag voor de opvang van Oekraïense vluchttelingen. Indien de vergoedingen vervallen, is het mogelijk de units te verhuren. Aankoop Kruisstraat 26 Door het pand aan de Kruisstraat 26 aan te kopen (2025/0647339) wordt het mogelijk in de plannen Programmabegroting 2026-2030
55
voor Kruisstraat 30-32 significante verbeteringen door te voeren. Omdat de tuin van Kruisstraat 26 grenst aan het pand van Kruisstraat 30-32/Lange Margarethastraat 29 is het op grond van het burenrecht nu niet mogelijk om op gewenste plekken ramen in de gevel te maken. Na de aankoop kan dit wel en daardoor kunnen betere en kleinere appartementen worden ontworpen. Daarnaast wordt het mogelijk om een noodzakelijke gemeenschappelijk ruimte in Kruisstraat 26 onder te brengen, zodat er in het project Kruisstraat 30-32 twee extra wooneenheden kunnen worden ingepast. Uitgangspunt is dat tegenover de kosten voor de aankoop en verbouwing van dit pand (tijdelijke) dekking bestaat vanuit een deel van de beklemde reservering (€ 500.000). Voor de lange termijn zal een plan (inclusief dekking) worden gemaakt na de in het raadsvoorstel genoemde consultatieronde. Mogelijkheden zijn dat het pand verhuurd (met een maatschappelijk doel) of verkocht wordt waardoor de lasten gedekt zijn of wegvallen. De investering is daarom geoormerkt als gedekt. Bij de Voortgangsrapportage 2026 en de Kadernota 2027 worden de benodigde onderhouds- en exploitatielasten opgenomen en is er mogelijk al meer bekend over de uiteindelijke invulling (en bijbehorende dekking) van het pand.
Hogere investeringen Vervanging VRI’s Vanuit het fietsbeleid vastgesteld in 2023 zijn er verkeerskundige optimalisaties voor de fiets verbonden aan dit vervangingsprogramma voor verkeersregelinstallaties. De huidige projectomvang beperkt zich echter tot de regeltechnische optimalisaties. De civieltechnische optimalisaties zijn nu geen onderdeel van het project. Door de toevoeging van € 1,2 miljoen aan het project Vervanging VRI’s (verkeersregelinstallaties) worden deze civiel technische maatregelen onderdeel van de scope van het project. De ophoging wordt gedekt vanuit de stelpost Actieplan Fiets (FTS.01). Gedempte Oostersingelgracht Het project Gedempte Oostersingelgracht is oorspronkelijk opgezet met als doel de realisatie van de fietsring (aan de stadscentrumzijde) en de vergroening van de overige openbare ruimte. Deze initiatieven zijn eerder voorgesteld door een bewonersgroep en later bevestigd door een aangenomen motie. Daarnaast is de omvang van het project uitgebreid met de weginrichting waarbij bestuurlijk overeenstemming is bereikt over de vermindering van asfalt, zodat de inrichting beter aansluit bij het gebruik. De hogere budgetbehoefte (€ 4,4 miljoen) is het resultaat van enerzijds een gecontroleerde scope uitbreiding en anderzijds een nauwkeuriger uitgewerkt onderwerp met bijbehorende SSK-raming.
Europaweg stadsstraat De Europaweg is de centrale verkeersader van de ontwikkelzone Europaweg, die wordt heringericht tot een hoogwaardige en levendige openbare ruimte. Sinds het vaststellen van het raadsbesluit ‘Vaststellen Definitief Ontwerp Europaweg stadsstraat en vrijgave krediet’ (2023/1831835) zijn de kosten op basis van het DO geraamd op € 23,9 miljoen en is dit bedrag als krediet vrijgegeven. Omwille van gestegen bouwkosten en een scope-uitbreiding (extra werkzaamheden aan het rioolstelsel) is het vrijgegeven krediet echter niet toereikend en is er sprake van een stijging van € 4,1 miljoen. Van deze stijging is € 1,7 miljoen toe te rekenen aan riolering, deze kosten kunnen worden gedekt vanuit de bestaande stelpost Riolering. De werkzaamheden aan de Europaweg zijn augustus 2025 gestart en moeten worden afgerond in het derde kwartaal van 2026, zodat de ontwikkeling van het OV-knooppunt Haarlem Nieuw Zuid tijdig kan starten.
Programmabegroting 2026-2030
56
Kleine Houtweg De gevraagde ophoging van het projectbudget Kleine Houtweg met € 800.000 uit de stelpost Mobiliteitstransitie fiets Zuidelijke ringtracé N205 zal worden ingezet voor de aanpak van de kruising met de N205. In totaliteit komt dit project op dit moment € 3,8 miljoen tekort. Dit tekort is meegenomen in het bijsturingstraject van de civiele projecten, zie Hoofdstuk 1.6. Stroompunten evenementen In het kader van de duurzaamheidsdoelstellingen worden vaste energievoorzieningen gerealiseerd op evenementlocaties in Haarlem. Bij het opstellen van de oorspronkelijke raming in de procesopdracht bestond nog onvoldoende duidelijkheid over de exacte aansluitpunten, de benodigde kabellengtes en de bijbehorende voorzieningen. Op basis van voortschrijdend inzicht is de raming herzien, hetgeen heeft geleid tot een verhoging van € 200.000. Vanwege de problematiek rondom netcongestie is de mogelijkheid tot het realiseren van aansluitingen van 3×250A komen te vervallen. De aanvraag bij de netbeheerder is medio mei 2025 omgezet naar aansluitingen van 3×80A. Deze kunnen eerder worden gerealiseerd, waardoor het beschikbare budget ook eerder zal worden aangesproken. De verhoging van de raming wordt gedekt vanuit de stelpost Duurzaamheid (DRZ.02). Nieuwe Groenmarkt Op basis van het Voorlopig Ontwerp (VO) is een SSK-raming gemaakt.
Deze is hoger uitgevallen dan het beschikbare budget, namelijk € 2,4 miljoen terwijl er in het IP een bedrag van € 1,8 miljoen is opgenomen. De ophoging van € 0,6 miljoen is in het traject naar het opstellen van de Kadernota 2026 geanalyseerd en is nu afgerond. Er is sprake van prijsstijgingen, scope-uitbreiding door vergroting van het projectgebied van de Krocht van 50% naar 100% t.b.v. vergroeningsopgave en toevoegen van kwaliteit van Krocht als geheel. Verder is er sprake van aanvullende kosten door te (her-)plaatsen objecten in openbare ruimte en mate van hergebruik en de inzet elektrisch materieel. Oostpoort kavel 1F In 2022 is de procesopdracht voor Blok 1F Oostpoort vastgesteld, met als uitgangspunt dat de grondopbrengsten ruim voldoende zijn om de kavel te ontwikkelen en dat de proces- en advieskosten hieruit worden gedekt. De kavel wordt volledig ingevuld met sociale huurwoningen, met hoge duurzaamheidsambities, waaronder half-verdiept parkeren en houtbouw conform het convenant Houtbouw van de MRA. Dit leidde tot een tekort in de exploitatie van de corporatie, waarop het rendement is aangepast en de gemeente heeft ingestemd met een lagere grondopbrengst. In december 2024 is gestart met de bouw.
Daarbij is alleen de footprint van het gebouw verkocht; de overige gronden blijven in eigendom van de gemeente om de regie te behouden op de inrichting en mogelijke ontsluiting van de Robert Nurksweg. De gemeente neemt hierdoor de aanlegkosten van de openbare ruimte voor haar rekening (€ 749.000). In het derde kwartaal 2025 werkt SWECO in opdracht van de gemeente het ontwerp voor de openbare ruimte uit, inclusief watercompensatie. Parallel ontwikkelt de corporatie het ontwerp voor het semi-openbare leefdek. Beide ontwerpen worden ter toetsing aan de gemeente voorgelegd. In het derde kwartaal van 2025 werkt SWECO het ontwerp voor de openbare ruimte uit, inclusief watercompensatie. Parallel ontwikkelt Ymere het ontwerp voor het semi-openbare leefdek. Beide ontwerpen worden ter toetsing aan de gemeente voorgelegd. Schalkwijk Midden inrichting OR Schalkwijk Midden verandert van een kantorengebied in een ‘stad tussen de bomen’: een woonwerkgebied met veel groen en ongeveer 1.200 huur- en koopwoningen in verschillende prijsklassen. Verschillende plots worden door diverse ontwikkelaars ontwikkeld, waar anterieure Programmabegroting 2026-2030
57
overeenkomsten aan ten grondslag liggen met specifieke afspraken, onder andere over de inrichting van de openbare ruimte. Om de openbare ruimte in te kunnen richten is de gemeente afhankelijk van de oplevering van de verschillende woongebouwen. Sommige gebouwen zijn later in aanbouw genomen, waardoor de openbare ruimte en de bijbehorende kosten ook opschuiven in de tijd en later kunnen worden aangelegd dan gepland. Vanwege kostenstijgingen over de looptijd wordt een extra bijdrage gevraagd van € 576.000. Het inrichten van de openbare ruimte is een noodzakelijke voorwaarde om de verplichtingen van de gemeente uit hoofde van de anterieure overeenkomsten voor projecten in Schalkwijk Midden na te komen. Frans Hals Museum Het haalbaarheidsonderzoek naar de toekomstige huisvesting van het Frans Hals Museum bestaat uit drie varianten. Minimaal is een bruto all-in investeringsbudget van 77 miljoen benodigd (zijnde variant unilocatie Egelantier). In een eerder stadium is voor het Frans Hals Museum € 20 miljoen in het IP opgenomen. Er is bij het realiseren van een unilocatie een goede kans op cofinanciering van € 10 miljoen. De gebouwen van het Frans Hals Museum voldoen niet aan de eisen van een museum. De investering is naast functioneel ook ingegeven door de noodzaak het gemeentelijk vastgoed te verduurzamen en te onderhouden.
Daarnaast is de gemeente verantwoordelijk om rijksmonumenten te onderhouden. Na de renovatie en restauratie zal het Frans Hals Museum verhuizen naar het gebouw. Dit sluit aan bij de museale toekomstvisie, de wens voor een unilocatie én maakt het mogelijk de rijke collectie van de stad op een nog betere manier en bovenal een groter deel van de collectie te laten zien doordat er meer vierkante beschikbaar zijn. Het gebouw zal voldoen aan museale vereisten ten aanzien van klimaatinstallaties, routing en toegankelijkheid. Uitbreiding Schuur Zoals is vermeld in de informatienota Stand van zaken en voortgang uitbreiding van de Schuur (2025/638168) is, op basis van de begroting en offertes voor de inrichting van de zalen, het benodigde budget voor de uitbreiding van de Schuur opnieuw bekeken. Als gevolg van hogere bouwkosten en bijbehorende bijkomende kosten en opslagen, duurdere inrichtingskosten dan gedacht en het toevoegen van een personenlift, is een ophoging van € 1,4 miljoen benodigd. Renovatie de Kring De renovatie van basisschool De Kring staat ook gepland voor 2026. Bij het vaststellen van het SHO in 2023 kon niet exact worden bepaald welke kosten verbonden zijn aan de renovatie van dit monumentale pand, op basis van een ongeveer te vergelijken casus is op dat moment een globaal budget bepaald.
Uit een onlangs uitgevoerd technisch haalbaarheidsonderzoek is gebleken dat om meerdere redenen dit budget niet toereikend is. De investering wordt gedekt vanuit de stelpost Onderwijshuisvesting (IP-post 77.01). Verbouwing Kruisstraat 30-32 De verbouwing van de Kruisstraat 30-32 tot een openbare fietsenstalling, wooneenheden voor Oekraïners en overige functies. De bedragen in de Kadernota 2026 waren gebaseerd op een kostenraming uit februari 2025. Inmiddels heeft de aanbesteding voor bouwteampartners plaatsgevonden en daarbij zijn ook de financiële uitgangspunten kritisch beoordeeld. Daarnaast is in overleg met woningcorporatie Ymere het plan verder geoptimaliseerd, zodat de wooneenheden op termijn ook aan een woningcorporatie kunnen worden overgedragen. De woningen aan de Kruisstraat hebben bijvoorbeeld een eigen entree gekregen. Op basis van alle nieuwe inzichten is een nieuwe begroting opgesteld die eindigt op € 15,2 miljoen, een ophoging met € 1,6 miljoen. Programmabegroting 2026-2030
58
Uitgangspunt is dat tegenover de kosten voor de verbouwing van dit pand Rijksvergoedingen staan gedurende de periode waarin vluchtelingen uit Oekraïne in het pand worden opgevangen. Als geen sprake (meer) is van een vergoeding, is het uitgangspunt dat er verhuur tegen kostprijsdekkende huur kan plaatsvinden of dat de wooneenheden kunnen worden verkocht aan een woningcorporatie. De investering is daarom geoormerkt als gedekt. Zodra bekend is waaruit deze dekking exact bestaat, zullen baten worden begroot die de kapitaallasten die nu worden opgevoerd dekken. De exploitatiekosten voor de fietsenstalling (inclusief het onderhouden van de rolstoeltoegankelijke toiletten) zullen met ingang van 2026 in de Kadernota 2027 worden verwerkt. De ruimte voor (startende) impactondernemers zal tegen een gereduceerd tarief worden verhuurd. Het verschil tussen de kostprijsdekkende huur en het gereduceerde huurtarief wordt bekostigd vanuit het budget uit het convenant Binnenstad om de leegstand tegen te gaan en het actieprogramma Circulaire Economie. De exploitatiekosten voor de buurtfietsenstalling worden gedragen door Fietsstad Haarlem, de exploitant van de buurtfietsenstallingen. IP Civiel: kostenstijgingen Op dit moment zijn nog niet alle lopende projecten voorzien van een gedetailleerde SSK-raming aangezien deze projecten zich nog in de opstartfase bevinden.
Op basis van de inzichten op het deel van de projecten waar al wel meer zicht is op de kostenstijgingen is ook een berekening gemaakt van de nog te verwachten kostenstijgingen. Dit wordt grotendeels gedekt vanuit deze ophoging van € 12,3 miljoen (als onderdeel van de toevoeging van € 20 miljoen, waarbij de overige € 7,7 miljoen staat bij de nieuwe investeringen onder IP Civiel: technisch noodzakelijke ingrepen). Voor meer inzicht in deze hogere investering wordt verwezen naar Hoofdstuk 1.6, Investeringen Civiele projecten. Investeringsplan en kapitaallasten inclusief aanvullende voorstellen De aanvullende voorstellen zijn onder voorbehoud van besluitvorming verwerkt in het Investeringsplan. In de bijlage zijn de investeringen waarbij in de programmabegroting nog moet worden besloten over een ophoging, cursief weergegeven en is een kolom met de mutatie ten opzichte met het Investeringsplan van het voorgaande P&C document weergegeven om de raad beter inzicht te geven in de doorgevoerde wijzigingen. Tabel: investeringsplan inclusief aanvullende voorstellen 2025 Programma 1 Maatschappelijke participatie 14.086 2 Ondersteuning en Zorg 8.233 4 Aantrekkelijke woon-werkstad 77.382 5 Gezonde en duurzame stad 9.665 6 Burger, Bestuur en Veiligheid 92 7 Alg. Dekkingsmiddelen & Overhead 8.420 Totaal 117.879
2026
2027
2028
43.552 37.501 122.087 17.875 0 11.936 232.950
78.351 8.770 145.001 18.812 175 4.368 255.477
73.270 6.969 178.031 25.619 0 2.367 286.256
2029 45.409 5.327 140.191 27.795 0 1.625 220.346
De actualisatie van het Investeringsplan leidt samen met de aanvullende voorstellen tot de volgende wijziging in kapitaallasten ten opzichte van de bij de Kadernota 2026 vastgestelde begroting. Mutatie lasten inclusief aanvullende voorstellen 2026 Mutatie kapitaallasten uit investeringen (paragraaf 1.7.3)* -1.002 Mutatie kap.lst uit aanvullende investeringen (par. 1.7.4) 22 Totaal saldo effect begroting 22 * Zorgt voor een mutatie in de dotatie aan de reserve kapitaallasten.
Programmabegroting 2026-2030
2027 -599 182 182
2028 -567 396 396
2029 -815 591 591
2030 -342 1.811 1.811
59
1.7.5 Kredietbesluiten Bij begroting standaard vrijgeven van voorbereidingskredieten In juni 2022 heeft de raad een initiatiefvoorstel ‘Visie op de positie van de raad bij herinrichtingsplannen in het fysiek domein (HCPP)’ (2021/ 174729) aangenomen over voorbereidingskredieten bij projecten via het HCCP. Kern van het voorstel is dat jaarlijks (bijvoorbeeld) bij de programmabegroting voorbereidingskredieten worden vrijgegeven voor projecten die in het dan komende jaar gaan starten. Om te zorgen voor een snellere voortgang van de projecten, waardoor de daadkracht van de gemeente vergroot kan worden, stellen wij voor het voorbereidingskrediet los te koppelen van de startnotitie (discussienota) en het programma van eisen. Voorstel is dat jaarlijks aan de commissie beheer een overzicht van herinrichtingsprojecten, die gepland staan om voorbereid te gaan worden, in de komende jaren, wordt voorgelegd en besproken. Hierop volgend worden jaarlijks door de raad (bijv. bij de begrotingsbehandeling) de voorbereidingskredieten voor de HCPP-projecten van het komende jaar of bij meerjarenprojecten, voor de komende jaren vrijgegeven. Deze voorbereidingskredieten moeten beperkt zijn tot de daadwerkelijke voorbereidingskosten van een werk tot en met de definitiefase.
Jaarlijks, of indien nodig vaker, wordt tevens aan de commissie beheer een overzicht gestuurd van de met het voorbereidingskrediet opgestarte en op te starten projecten voor dat jaar en de komende jaren. Ook is in artikel 5 lid 8 van de financiële verordening opgenomen dat voorbereidingskredieten bij de programmabegroting worden vrijgegeven: 8. Bij de begrotingsbehandeling autoriseert de raad voorbereidingskredieten voor meerjarige investeringen waarvan de eerste uitgaven staan geraamd in het begrotingsjaar, ter hoogte van het bedrag dat in het Investeringsplan is opgenomen voor het begrotingsjaar. In de tekst over het Investeringsplan in de programmabegroting wordt benoemd welke bedragen voor welke investeringen als voorbereidingskrediet worden verleend met het vaststellen van de programmabegroting. Met het vaststellen van deze programmabegroting worden, vanuit de hiervóór genoemde besluiten, de volgende voorbereidingskredieten vrijgegeven: IP post
Investering
OR.046 OR.026 OR.040 OR.091 PRK.14 PRK.14 OR.047 VG.05 MTS.16
Graafschapplein herinrichting Nul-emissie zone brom- en snorfiets Oudeweg - Fase 1 kruising Fustweg Papentorenvest Realiseren extra parkeergarage zuid-west Realiseren extra parkeergarage noord Stadsstraat Zijlweg Voorhelmstraat 23-25 Renovatie en verduurzaming Huis van de wijk Boerhaavewijk
Totale investering
Kredietbedrag
€ 1.000.000 € 323.000 € 2.346.000 € 3.241.000 € 9.000.000 € 3.750.000 € 2.090.000 € 4.000.000 € 5.035.000
€ 200.000 €32.000 € 235.000 € 324.000 € 450.000 € 187.500 € 197.200 € 500.000 € 150.000
Specifieke kredietbesluiten Voor een aantal lopende investeringen wordt voorgesteld om een (aanvullend) krediet vrij te geven, of wordt om een financieel-technische reden een kredietbesluit voorgelegd.
Programmabegroting 2026-2030
60
Luchtbehandelingsinstallaties en Hybride werken Voor de budgetten voor luchtbehandelingsinstallaties die onder 1.7.1 zijn toegevoegd aan het budget Hybride werken lag de budgetbevoegdheid bij het college. Nu deze budgetten zijn toegevoegd aan Hybride werken, ligt de budgetbevoegdheid bij de gemeenteraad, waardoor een kredietbesluit nodig is om de budgetten te mogen besteden. Voor het geschikt maken van de gebouwen voor hybride werken wordt een aanvullend krediet vrijgegeven van € 670.000 ten laste van IP post FAC.03. Europaweg stadsstraat Voor de Europaweg stadsstraat wordt aanvullend krediet vrijgegeven om het totale vrijgegeven krediet op € 28 miljoen te brengen. Het aanvullend krediet komt voor € 1,7 miljoen ten laste van IP post RIO.042, gedekt uit de stelpost riolering (RIO.000). Woonvoorziening Kleverparkweg (verduidelijking kredietbesluit) In de nota Aankoop en transitie perceel met opstallen Kleverparkweg 17 (2025/513956) heeft de raad een krediet vrijgegeven voor de aankoop van het pand, besloten een bedrag van € 1 miljoen te onttrekken aan het beklemde deel van de Algemene reserve ten behoeve van de transitie van het pand Kleverparkweg 17 naar woonruimte en een extra krediet van € 0,6 miljoen beschikbaar te stellen voor de verbouwing van het gebouw tot huisvesting voor minderjarige statushouders. In de nota wordt alleen voor de verbouwing een krediet vrijgegeven.
De in de nota genoemde transitie en de verbouwing passen het gebouw aan voor het beoogd gebruik en dienen daarom beiden als (één) investering te worden gezien, waarvoor een kredietbesluit nodig is. Het in de nota benoemde bedrag van € 1,0 miljoen vanuit het beklemde deel van de Algemene reserve wordt overgeheveld naar de reserve Kapitaallasten en dient tijdens de afschrijftermijn van de verbouwing ter dekking van de afschrijvingslasten van de investering. Ter verduidelijking van besluitpunt 2 uit de nota Aankoop en transitie perceel met opstallen Kleverparkweg 17 (2025/513956) besluit de raad om een aanvullend krediet van € 1 miljoen vrij te geven voor de transitie van het pand Kleverparkweg 17 naar woonruimte en de afschrijvingslasten van deze investering te dekken door een bedrag van € 1 miljoen vanuit het beklemde deel van de Algemene reserve toe te voegen aan de reserve Kapitaallasten. Vervanging document management systeem Vanwege de onder 1.7.1. toegelichte ophoging van de investeringskosten met toe te rekenen overhead wordt een aanvullend krediet vrijgegeven van € 150.000 ten laste van IP post ICT.02 voor de vervanging van het document management systeem.
Mobiele communicatiemiddelen De kosten van vervanging van mobiele apparatuur voor medewerkers en raads- en commissieleden (laptops, telefoons, tablets enz) zijn hoger dan waarmee in het Investeringsplan rekening is gehouden. Uit een inventarisatie van benodigde aan te schaffen mobiele communicatiemiddelen, zoals laptops en mobiele telefoons, blijkt dat in 2025 meer uitgaven nodig zijn dan eerder was geraamd. Er is dekking voor deze uitgaven vanuit de stelpost Vervanging en uitbreiding ICT (ICT.01). Hoewel het college bevoegd is tot het doen van uitgaven binnen dit budget gaat het om de besteding van budgetten die pas in 2026 en 2027 in het Investeringsplan staan. Hiervoor is een raadsbesluit nodig. Het nu al inzetten van die middelen betekent dat in 2026 of in 2027 een tekort ontstaat. Ook is bekend dat in latere jaren de gereserveerde budgetten onvoldoende zullen zijn. Deze budgetten zijn jaren terug bepaald en nog niet aangepast aan een (noodzakelijke) actualisatie van het beleid. In verband met beveiligingseisen en hybride werken wordt inmiddels aan alle werknemers, raadsleden Programmabegroting 2026-2030
61
en ingehuurde collega’s een laptop of tablet en telefoon verstrekt. Daarnaast blijkt de gemiddelde levensduur van deze apparaten beperkter dan verwacht, door intensief gebruik. Gelet daarop wordt bij het actualiseren van de nota Activabeleid voorgesteld de afschrijvingstermijn met een jaar te verkorten. Beide wijzigingen hebben tot gevolg dat er jaarlijks meer apparaten moeten worden vervangen. De precieze benodigde extra middelen zijn nog niet beeld gebracht. Dit zal de komende maanden gebeuren. Dit onderwerp zal in de Kadernota 2027 aan de orde komen. In de Kadernota 2027 zal dit leiden tot een op te voeren hogere investering. Voor de aanschaf van mobiele communicatiemiddelen wordt een krediet vrijgegeven van € 1.729.000 ten laste van IP post ICT.01. Aankoop perceel Zuidstrook Slachthuisbuurt Met besluit Vaststellen verkoop- en aankoopovereenkomst Slachthuisbuurt Zuidstrook blok 6 t/m 8 (2021/336813) is besloten tot de aankoop van een perceel á € 434.200. Bij dit besluit is nog geen krediet vrijgegeven. Bij deze wordt een krediet vrijgegeven van € 434.200 ten laste van IP post OR.023 voor de aankoop van een perceel in de Zuidstrook Slachthuisbuurt. Aankoop en renovatie boerderij Akendam In de Kadernota 2026 is € 3 miljoen in het IP opgenomen voor de aankoop en de renovatie van de monumentale boerderij Noord Akendam.