Bijlage 1 Kadernota 2026

Kadernota 2026

42

Thema Betrokken stad Culturele stad Culturele stad Culturele stad Duurzame stad Duurzame stad Duurzame stad Duurzame stad Duurzame stad Gezonde stad Gezonde stad Sociale stad Sociale stad Sociale stad Sociale stad Stad om te wonen Stad om te wonen

Thema Betrokken stad Betrokken stad Culturele stad Duurzame stad Duurzame stad Duurzame stad Duurzame stad Duurzame stad Sociale stad Sociale stad Stad om te wonen

Thema Betrokken stad Betrokken stad Betrokken stad Betrokken stad Culturele stad Duurzame stad Duurzame stad Duurzame stad Gezonde stad Gezonde stad Gezonde stad Gezonde stad Sociale stad Sociale stad Stad om te wonen Stad om te wonen

Kadernota 2026

Incidentele beleidsvoorstellen coalitieakkoord: verlengen (* € 1.000) Continueren dienstverlening Continueren programmasubsidies cultuurmakers Subsidieregeling herstel historische winkelpuien Verhogen budget amateurkunst Budget extra vergroening Parkeren: Stimuleren deelmobiliteit Verlengen handhaving versnellers (Reinalda, domus+, SH) Verlengen intensivering wijkaanpak Energietransitie Verlengen Nieuwe democratie naar Versterken lokale democratie Continueren verruimen Jeugdsport en – cultuurfonds Inzet clubkadercoaches (3 FTE) Bijdrage stichting leergeld Diversiteit en inclusie Extra inzet preventie Jeugdhulp Impact ondernemen

2026 100 500 100 250 1.250 250 165 250 750 250 210 100 100 300 120

n n n n n n n n n n n n n n n

2027 100 500 100 250 650 250 165 250 250 250 210 100 100 300 120

n n n n n n n n n n n n n n n

Inzet op Housing first (uitstroom opvang)

100 n

100 n

Reservering knelpunten gebiedsontwikkeling

150 n

150 n

Subtotaal

4.945 n

3.845 n

Incidentele beleidsvoorstellen coalitieakkoord: niet verlengen (* € 1.000) Extra wijkaanpak (wijk n.t.b.) Dekking uit reserve leefomgeving of reserve leefbaarheid en initiatieven Visie en programmageld nachtcultuur Overlap SOR Water Groen klimaatadaptatie Laadinfrastructuur Mobiliteitstransitie ambassadeur Reservering energieopwekproject(ten) (o.a. zonnepanelen WP) Voorzetten campagnes verkeersveiligheid Continueren Zomerschool Dekking NPO budget

2026 120 -120 150 -500 100 100 250 200 85 -85

n v n v n n n n n v

2027 -

Wonen boven winkels

50 n

-

Subtotaal

350 n

-

Incidentele beleidsvoorstellen coalitieakkoord: anders gedekt/belegd (* € 1.000) Reservering versterken griffie Wijkaanpak Rozenprieel Dekking uit reserve leefomgeving Stelpost economische doorontwikkeling Extra Nachttrein Extra inzet klimaatadaptatie Parkeren: aanleggen kleine fietsparkeergelegenheden Reservering isolatieoffensief (o.a. straat voor straat aanpak) Continuering afvalscheiding Dekking Egalisatievoorziening of afvalstoffenheffing Extra inzet scheiding GFT Impuls afvalscheiding (Bijv. Pilot voedselrestenvermalers) Aanpak personeelstekorten in onderwijs en kinderopvang Garantiebanen en extra inzet op uitstroom bijstand

2026 120 120 -120 100 30 250 250 250 420 -770 350 250 250 575

2027 n n v n n n n n n v n n n n

-

Atelier stad

40 n

-

Voorbereidingskosten gebiedsontwikkeling

460 n

-

Subtotaal

2.575 n

-

Totaal

7.870 n

3.845 n 43

18. Incidentele beleidsvoorstellen overig Voorgesteld wordt onderstaande overige beleidsvoorstellen incidenteel (in afwachting van de Programmabegroting 2026 waarin een deel van de deze overige beleidsvoorstellen mogelijk structureel voorgelegd kunnen worden) te verwerken in de begroting. Dit leidt tot een aanvullend beslag op de begrotingsruime in 2026, 2027 en 2028 van respectievelijk € 2,5 miljoen, € 2,9 miljoen en € 0,7 miljoen. 18 Incidentele beleidsvoorstellen overig a b c d e f g

h i j

Culturele stad Aankoop tuinhuis Jansstraat Bijstelling budget Kerstmarkt Exploitatietekort Popcentrum Slachthuisterrein Preventieve maatregelen horeca en evenementen (VH) Evenementenbeleid Haarlem Uitvoering programma Broedplaatsen Zonnevechter Totaal culturele stad Duurzame stad Inzet prijzengeld EISMEA Inzet stewards en handhaving fietsparkeergarage Houtplein Uitvoering strategische laadvisie Totaal culturele stad

Sociale stad Aanvullend budget voor wet k inburgering l Beveiligingskosten Skaeve Huse 2026 Extra capaciteit handhaving m woonwagens en leegstand Formatie claim Handhaving n Woonwagenlocaties Verbeterplan bestaande o woonwagenlocaties Huisvesting thuiszitters p gespecialiseerd onderwijs PO Subsidieregeling verbeteren q fysieke toegankelijkheid Uitvoering actieplan inclusieve r speeltuinen Uitvoeringskracht t.b.v. Plan van s Aanpak Femicide 2026 Verbouwing Noordt Schalkwijkerweg 113 u Voorbereidingskosten Schalkweide Totaal sociale stad

v w

Stad om in te wonen Voortzetting inzet Adviescommissie Omgevingskwaliteit (niet-leges) Verwerven en transformeren opvanglocaties t.b.v. Wonen Eerst Totaal stad om in te wonen

Kadernota 2026

2025 350 400

n n

50

n

2026

2027

2028

2029

Schatting FTE

-

-

-

-

-

-

-

-

250

n

-

100

n

100

n

-

-

-

n n n

200 174 474

n n

-

-

1 1

87 887

n

174 175 699

100

n

-

-

-

-

-

200

n

-

-

-

-

-

300

n

350 350

-

-

-

NB -

300

n

-

-

-

-

NB

n

-

n n

n

350

n

-

-

-

-

Schaal

38

n

75

n

-

-

-

1

11

38

n

75

n

-

-

-

1

11

84

n

168

n

-

-

-

NB

100

n

100

n

-

-

-

-

-

150

n

150

-

-

-

-

525

n

-

-

-

-

n

-

-

-

NB

-

-

-

-

n

75

n

100

300

n

-

300 1.234

n n

1.543

n

150

n

-

-

1

100

n

100

n

100

n

-

-

-

175

n

-

-

-

-

275

n

100

-

-

-

100

n

n

44

18 Incidentele beleidsvoorstellen overig Eindtotaal

2025

2026

2027

2.521 n

2.867 n

724 n

2028

2029

Schatting FTE

-

-

2,0

Schaal

a. Aankoop en publiek toegankelijk maken tuinhuis Jansstraat Achter de Jansstraat 46 ligt een verscholen, verborgen parel vanuit monumentaal oogpunt bezien. Het betreft een monumentaal tuinhuis met een heel bijzonder op doeken beschilderd plafond waarvan er niet meer veel zijn in Nederland. Het voornemen is dit tuinhuis, dat onderdeel uitmaakt van de voormalige rechtbankpanden, van de ontwikkelaar over te nemen en vervolgens met restauratie verplichting over te dragen aan Hendrik de Keijzer. Met als uiteindelijk doel om het tuinhuis voor het publiek meer toegankelijk en daarmee meer openbaar te maken. Om dit te realiseren moet het tuinhuis aangekocht worden en daarna volledig gerestaureerd. Naar schatting kost de renovatie € 1,2 miljoen waarvan Hendrik de Keijzer de helft kan dragen. De Provincie NoordHolland heeft aangegeven € 500.000 aan de restauratie bij te willen dragen. Gemeente Haarlem draagt dan het restant van de restauratiekosten plus de aankoop van het pand. De kosten voor Haarlem worden geschat op € 350.000. b. Bijstelling budget kerstmarkt De kerstmarkt in Haarlem is jaarlijks een groot succes met landelijke aantrekkingskracht. In de begroting is hiervoor geen budget opgenomen. Voor 2025 wordt voorgesteld het benodigd budget ad. € 400.000 opnieuw incidenteel op te voeren.

Bij de baten van de kerstmarkt wordt, naast de bestaande begroting van € 50.000, nog € 100.000 verwacht. Het verschil in saldo van € 100.000 ten opzichte van 2024 wordt veroorzaakt door € 50.000 meer lasten voor onder andere beveiliging en € 50.000 minder baten uit bijdragen van derden. Het saldo voor deze begrotingswijziging voor de kerstmarkt komt hiermee op € 300.000 ten laste van de algemene middelen. Voor de structurele voortzetting, omvang en organisatiestructuur van de Kerstmarkt loopt separaat een bestuurlijke besluitvormingsproces. Om het structurele vervolg van de kerstmarkt goed in kaart te brengen is onderzoek nodig. De kosten voor dit onderzoek bedragen € 100.000 en voorgesteld wordt deze te dekken uit de algemene middelen. De verwachting is dat in 2025 de (tussentijdse) resultaten van dit onderzoek met de raad gedeeld kunnen worden. c. Exploitatietekort popcentrum Slachthuisterrein Vanwege exploitatieproblemen besloot de raad in 2023 om een incidentele bijdrage ter beschikking te stellen aan popcentrum Slachthuis, ter dekking van financiële tekorten t/m 2025. In februari 2025 heeft het college de raad geïnformeerd over een nieuw ondernemingsplan van de stichting en de uitkomsten van een second opinion.

Die laat zien dat de verschillende functies van het Slachthuis (Opleiden, Ontwikkelen, Optreden, Ontdekken en Ontmoeten) op zich voldoende verdienend vermogen hebben, maar niet ook kunnen voorzien in het ondersteunen van de beheersorganisatie van de culturele voorziening. Het Slachthuis heeft na 2025 een jaarlijks exploitatietekort van € 250.000. Voor 2026 krijgt het Slachthuis incidenteel € 250.000. Bij de Programmabegroting 20262030 wordt afgewogen hoe de gemeentelijke organisatie het Slachthuis structureel gaat ondersteunen. d. Preventieve maatregelen horeca en evenementen Er zijn van 2025 tot en met 2027 middelen nodig voor de aanpak van uitgaansoverlast. De raad heeft hiertoe een motie ingediend voor extra handhaving in de nacht. In een technische sessie is aangegeven dat dit gezien de gevaarzetting en geringe politiecapaciteit ontraden wordt. Het voorstel

Kadernota 2026

45

is om met deze middelen meer preventieve maatregelen in te zetten tegen uitgaansoverlast, zoals het uitkijken van camera’s. Voor 2025 betreft dit € 50.000, voor 2026 en 2027 € 100.000. e. Evenementenbeleid Haarlem Op 21 januari 2025 heeft het college het ontwerp evenementenbeleid vrijgeven voor inspraak. Zoals hierin is aangegeven, moeten locatieprofielen worden herzien en verankerd in omgevingsplannen. Hiervoor moeten in 2025 eenmalig aanzienlijke onderzoeks- en plankosten worden gemaakt ter hoogte van € 200.000. Dit wordt gedekt vanuit de incidentele middelen voor evenementen. De eerder door de raad beschikbaar gestelde incidentele middelen zijn primair bedoeld voor de ondersteuning van evenementen. Met het ontwerp evenementenbeleid is besloten om de middelen te bestemmen voor een subsidieregeling 2026-2028, om een integrale afweging en besteding mogelijk te maken. Na aftrek van de € 200.000 voor locatieprofielen in 2025 worden de resterende incidentele middelen doorgeschoven naar de daaropvolgende jaren. Door daarbij in 2027 weer € 200.000 vanuit de algemene middelen toe voegen, kan het subsidiebudget in 2026, 2027 en 2028 opgehoogd worden van € 550.000 naar € 750.000 jaarlijks. f.

Uitvoering programma Broedplaatsen Om uitvoering te geven aan de gemeentelijke ambitie om meer broedplaatsen te realiseren, wordt voorgesteld om voor 2,5 jaar een programmamanager aan te stellen om dit beleid te realiseren. g. Zonnevechter Aan de hand van een opinienota heeft de raad zich in september 2023 uitgesproken (2022/1696502) voor de verplaatsing van het kunstwerk De Zonnevechter van de Grote Markt naar een nieuwe plek in de Schotersingel. Voor het verplaatsen van het kunstwerk en het dichtmaken van de fonteinbak op de Grote Markt is eenmalig € 175.000 nodig. h. Inzet prijzengeld EISMEA De gemeente heeft in het kader van EISMEA een geldbedrag van in totaal € 500.000 ontvangen. Dit prijzengeld wordt gespreid ingezet voor diverse activiteiten rondom het stimuleren van innovatie in de stad. Voorgesteld wordt om in 2025 de laatste € 100.000 van het totaalbedrag te besteden aan een ode aan Claes Sluter en een reservering voor een bijdrage aan innovatieve uitkomsten uit het burgerberaad (2023/1192511). Het eerbetoon aan Claes Sluter is in 2024 voorbereid. Samen met partners en initiatiefnemers uit de stad is er proces uitgestippeld en een programma van eisen opgesteld dat in 2025 wordt uitgezet. Het doel is de ode eind 2025 te onthullen aan de stad. In 2024 waren er EISMEA middelen beschikbaar voor de innovatieve uitkomsten van het burgerberaad.

De initiatieven zijn echter via regulier beschikbare middelen opgepakt en verder gebracht. Nog niet alle initiatieven uit het burgerberaad zijn afgerond. Door dit voorstel blijven deze middelen daarvoor inzetbaar in 2025. i. Inzet stewards en handhaving fietsparkeergarage Houtplein In mei 2025 is de fietsenstalling aan het Houtplein geopend, waarbij het van belang is dat het plaatsen van fietsen in de openbare ruimte niet langer gewenst is. Omdat het team handhavers nog niet voldoende capaciteit heeft wordt de lichtere variant in de vorm van fietsstewards ingezet. De verwachting is dat de kosten voor deze overbruggingsperiode tot het moment dat er voldoende middelen beschikbaar zijn om de handhaving van fietsparkeren goed te kunnen organiseren. In deze periode wordt gewerkt met een mix van tijdelijke extra inzet van handhaving en fietsstewards. Dit betekent voor 2025 dat er voor € 100.000 aan fietsstewards wordt ingezet en voor € 100.000 aan handhaving. In de toekomst zal vaker gebruik gemaakt worden van fietsstewards om de Haarlemse fietser te wijzen op de geldende regels.

Kadernota 2026

46

j. Uitvoering strategische laadvisie Het aandeel elektrisch vervoer groeit de komende jaren sterk, mede als gevolg van de uitbreiding van het aantal nul-emissiezones en de uitvoering van het Schone Luchtakkoord (2024/14940907). Met het uitvoeringsplan van de strategische laadvisie kan de laadinfra gelijke tred houden. Het bedrag is bestemd voor de gemeentelijke bijdrage aan de aanleg van laadvoorzieningen (laadpalen, laadpleinen, snellaadstations) en voor ambtelijke inzet op dit dossier. k. Aanvullend budget voor Wet inburgering In 2025 wordt vanuit het Rijk geen geld meer beschikbaar gesteld voor de ondertussengroep (dit zijn statushouders die vallen onder de oude Wet inburgering). Een gemiddeld traject voor statushouders duurt vaak meerdere jaren vanwege de complexiteit van de groep en de complexe problematiek waar de groep mee kampt. Om langdurige bijstand te voorkomen, is het noodzakelijk om in 2025 ook voor de laatste groep die nog valt onder de oude wet, de intensieve taalondersteuning en reintegratie naar werk te financieren. De kosten bedragen € 300.000. l. Beveiligingskosten Skaeve Huse 2026 In 2026 start de nieuwe woonlocatie Skaeve Huse in Haarlem-Noord. Om de opstartfase voorspoedig te laten verlopen, is tijdens de eerste periode extra aanwezigheid van beveiliging gewenst en toegezegd aan de buurt.

Het gaat om een tijdelijke inzet van een jaar om het initiatief goed, prettig en veilig te laten landen op deze locatie. De kosten hiervan zijn € 350.000. Het uitgangspunt is dat na het eerste jaar de kosten flink naar beneden kunnen. m t/m o. Verbeterplan en extra capaciteit handhaving woonwagenlocaties In navolging van het Actieplan Woonwagens 2021-2022 (2021/0133105) en het Uitvoeringsprogramma Woonwagens 2023-2026 (2023/135268) wordt, naast het realiseren van nieuwe woonwagenlocatie(s), ingezet op het uitvoering geven aan de verbeterplannen voor bestaande woonwagenlocaties. Op een deel van de bestaande Haarlemse woonwagenlocaties wordt de komende twee jaar gewerkt aan het verbeteren van de kwaliteit en veiligheid, waarbij naast de fysieke verbeteringen mogelijk ook een aantal nieuwe standplaatsen wordt gerealiseerd. Het succes van deze opdracht valt of staat met het opbouwen en behouden van stevige relaties met de Haarlemse woonwagenbewoners en haar belangenvereniging en vergt doorlopende aandacht. Om die reden wordt nu gewerkt met een projectleider die zowel enerzijds werkt aan de uitvoering van de verbeterplannen en anderzijds een grote rol speelt in het bouwen en verstevigen van die relaties.

Daarnaast spelen collega’s van de afdeling Vergunningen, Toezicht en Handhaving én Veiligheid en Handhaving een grote rol in de aanpak tegen oneigenlijk grondgebruik, illegale bewoning en handhaving op bijvoorbeeld veiligheid en/of afvalproblematiek. Om uitvoering te geven aan de verbeterplannen bestaande woonwagenlocaties worden in 2025 en 2026 incidentele middelen gevraagd voor de personele inzet van de projectleider (inhuur á € 168.000) en handhavingscapaciteit VTH (0.5 fte, S11 á € 75.000) en VH (0.5 fte, S11 á € 75.000). p. Huisvesting thuiszitters Binnen de gemeente Haarlem neemt het aantal thuiszitters in het primair speciaal onderwijs toe. Het is belangrijk dat deze kinderen het contact met school en het ritme van de schoolgang niet verliezen. Er worden voorzieningen opgezet als pilot voor twee jaar voor deze groep kinderen in het basisonderwijs, door het onderwijs in samenwerking met jeugdhulp te organiseren om te voorkomen dat deze kinderen extra aanspraak op de jeugdhulpondersteuning gaan doen. De gemeente draagt bij aan deze voorziening in de vorm van het bekostigen van jeugdhulp. Het gaat om een eenmalige bijdrage van € 200.000 voor de jaren 2025/2026.

Kadernota 2026

47

q. Subsidieregeling verbeteren fysieke toegankelijkheid Een toegankelijke samenleving maken we samen. De aanwezigheid van drempels of trappen bij een winkel of horecagelegenheid en de afwezigheid van een toegankelijk toilet bepaalt of inwoners kunnen meedoen. Sommige ondernemers, stichtingen en organisaties hebben onvoldoende middelen om de fysieke toegankelijkheid van hun gebouw te verbeteren. Bij fysieke toegankelijkheid gaat het om aanpassingen in gebouwen met een publieksfunctie. Het verstrekken van een subsidie geeft een impuls aan het vergroten van de toegankelijkheid van onze stad. r. Uitvoering actieplan inclusieve speeltuinen Bij de Haarlemse gemeenteraad is een motie voor inclusieve speeltuinen (2024/2188858) aangenomen. Dit om ervoor te zorgen dat ook kinderen met een beperking in de speeltuinen kunnen spelen. Hiervoor is een inventarisatie gemaakt en is een actieplan (2024/2188858) opgesteld. Voor het uitvoeren van dit actieplan wordt eenmalig € 525.000 gevraagd voor 2026. s. Uitvoeringskracht t.b.v. Plan van Aanpak Femicide 2026 Om uitvoering te geven aan het door de raad aangenomen Initiatiefvoorstel ‘integrale aanpak bevorderen veiligheid van vrouwen en stoppen femicide’ (2024/13965230) werkt het college aan een plan van aanpak voor het herkennen, voorkomen en beter beschermen van vrouwen tegen geweld dat in samenwerking met o.a.

Veilig Thuis, de Blijfgroep, politie en het openbaar ministere is opgesteld. Ten behoeve van de uitvoering van dit plan van aanpak zijn extra middelen nodig ad € 175.000. Deze middelen worden ingezet in 2025 (€ 75.000) voor extra uitvoeringskracht ten behoeve van regie op de uitvoering en het ontwikkelen en uitvoeren van bewustwordingscampagne en in 2026 (€ 100.000) voor vooral de ambtelijke inzet om het plan van aanpak goed uit te voeren en te borgen. Het betreft een lokale actie. t. Verbouwing Noord-Schalkwijkerweg 113 Noord-Schalkwijkerweg 113 is eigendom van de gemeente Haarlem en wordt verhuurd aan Bedrijf en Samenleving. Om het pand geschikt te maken voor bewoning door zes (kwetsbare) jongeren moet het pand verbouwd worden. Het benodigde bedrag is € 300.000. Dit bedrag wordt d.m.v. een subsidie aan Bedrijf en Samenleving ter beschikking gesteld. u. Voorbereidingskosten Schalkweide Gemeente Haarlem is in gesprek met Stichting Sint Jacob over de toekomst van Woonzorgcentrum Schalkweide in Boerhaavewijk. De laatste bewoners zullen medio 2026 verhuizen naar Hof van Jacob. Inmiddels is een eerste onderzoek gedaan naar de conditie van het gebouw. Deze is ronduit slecht. De basis van het gebouw uit 1972 is goed maar er zijn grote investeringen nodig om installaties en leidingen te vervangen en het gebouw weer goed bewoonbaar te maken.

Gezien de huidige krapte op de woningmarkt is de wens te onderzoeken of in Schalkweide spoedzoekers gehuisvest kunnen worden en de ontmoetingsruimtes en kantoren in Schalkweide ingezet kunnen worden als buurtbroedplaats. Ook is er een relatie met de herontwikkeling van de voorzieningenstrook aan de Floris van Adrichemlaan. Er is een landelijke subsidieregeling voor de transformatie van o.a. zorgvastgoed. Om de (on)mogelijkheden goed te onderzoeken zijn de inzet van een procesmanager en bouwkundige noodzakelijk, evenals aanvullende onderzoeken naar de staat van het gebouw. De gemeenteraad wordt voorgesteld € 300.000 uit de algemene middelen beschikbaar te stellen voor dit haalbaarheidsonderzoek en bij realisatie, de verdere voorbereidingskosten van deze voorziening. v. Voortzetting inzet Adviescommissie Omgevingskwaliteit (niet-leges) Om ervoor te zorgen dat Haarlem zich ruimtelijk kwalitatief goed ontwikkelt wordt bij ruimtelijke plannen advies gevraagd aan de Adviescommissie Omgevingskwaliteit (AOK) - voorheen de Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit (ARK). Een deel van deze capaciteit kan niet worden verhaald Kadernota 2026

48

via de leges. Het gaat om bijvoorbeeld adviezen in een vooroverleg en projectverkenningen die geen (direct) verband hebben met aan concrete vergunningsaanvraag in het kader van de Omgevingswet. Om deze adviesfunctie te handhaven wordt voor 2025 tot en met 2027 € 100.000 per jaarschijf geraamd. w. Verwerven en transformeren opvanglocaties t.b.v. Wonen Eerst Samen met regiogemeenten, woningcorporaties en zorgaanbieders wordt gewerkt aan een Regionaal Actieplan Dakloosheid (RAD). Doel van het RAD is dakloosheid structureel terug te dringen en in te zetten op een beweging van Opvang naar Wonen Eerst. Er loopt al een pilot in Haarlem waarvoor t/m 2026 € 100.000 per jaar beschikbaar is. Deze beweging gaat verder en heeft omvangrijke gevolgen voor de huidige locaties maatschappelijke opvang in Haarlem. In het investeringsplan is de aankoop van twee locaties opgenomen. Het uitgangspunt is dat binnen de bestaande locaties (lokaal) woonoplossingen geboden kunnen worden in plaats van enkel opvang. Daarom is in het kader van Wonen Eerst onderzoek nodig naar de mogelijkheid om in samenwerking met de corporaties een deel van de opvanglocaties te transformeren naar woonruimte. Voor de realisatie van dit doel zijn voorbereidingskosten (procesmanagement, onderzoek etc.) en incidentele uitvoeringskosten (uitvoeringscapaciteit, communicatie etc.) nodig. Dit vraagt een investering van € 175.000.

Na succesvolle transformatie resulteert deze investering in een forse besparing op het budget voor maatschappelijke opvang (minder opvang, meer wonen). Besluit: In te stemmen met de beleidsvoorstellen (posten 14 t/m 18 in het financieel kader). 19. Netcongestie Vanaf de winter 2026/2027 ontstaat er op basis van de huidige prognose volgens TenneT overbelasting op hoogspanningsstation Vijfhuizen, met risico op stroomuitval in Haarlem. Dit betekent dat naast grootverbruikers ook kleinverbruikers, zoals woningen, laadpalen en MKBbedrijven, niet meer aangesloten kunnen worden. De verwachte oplossing via een nieuw hoogspanningsstation A9 Zuid laat nog tot 2032/2033 op zich wachten. De beperkte netcapaciteit heeft grote impact op ruimtelijke ontwikkelingsprojecten en maatschappelijke voorzieningen in onze stad. Het college stelt daarom in de kadernota een budget van € 2 miljoen (2025 € 350.000; 2026 € 1.650.000) voor om tijdelijke en noodzakelijke maatregelen te onderzoeken en te kunnen bekostigen. Besluit: In te stemmen met een budget van € 2 miljoen (2025 € 350.000; 2026 € 1.650.000) om tijdelijke en noodzakelijke maatregelen te onderzoeken en te kunnen bekostigen t.b.v. verkleining netcongestie. 20. Kapitaallasten nieuwe en hogere investeringen Voor een toelichting wordt verwezen naar de paragraaf Investeringen.

Ontwikkelingen in aanloop naar de Programmabegroting 2026 - 2030 21. Taakstelling jeugd HVAJ lastenkant Voorgesteld wordt de huidige taakstelling in de begroting aan de lastenkant van € 5 miljoen vanaf 2026 vooralsnog in de meerjarenbegroting te laten staan en deze taakstelling voor de jaren 2026 en 2027 pas bij de Programmabegroting 2026-2030 naar aanleiding van de Meicirculaire 2025 te schrappen.

Kadernota 2026

49

22. Taakstelling jeugd HVAJ batenkant Eerder is besloten om in afstemming met onze toezichthouder in de meerjarenbegroting deels vooruit te lopen op compensatie vanuit het Rijk naar aanleiding van het advies van de commissie Van Ark. Voorgesteld wordt de huidige taakstelling in de begroting aan de inkomstenkant vooralsnog in de meerjarenbegroting te laten staan en deze voor de jaren 2026 en 2027 pas bij de Programmabegroting 2026-2030 naar aanleiding van de Meicirculaire 2025 te schrappen én te overwegen deze taakstelling voor 2028 te schrappen. 23. Overnemen advies Van Ark In voorliggende Kadernota 2026 is de vertaling van het advies van de commissie Van Ark door het Rijk in de Voorjaarsnota 2025 zoals hieronder weergegeven (en vertaald voor Haarlem), nog niet verwerkt. Ravijnjaar en Afronding Van Ark incidenteel * € 1 miljoen Demping terugval gemeentefonds (Ravijn) Bijdrage tekort jeugdzorg Verzachting ingroeipad maatregelen HVAJ Eigen bijdrage jeugdzorg Sturen op trajectduur jeugdzorg Indexeren opbrengst HVAJ Totaal compensatie Ravijnjaar en jeugd Haarlems aandeel 0,8% Taakstelling Van Ark incidenteel (FK 21/22) Effect begrotingssaldo Haarlem

2025

2026

2027

2028

2029

414

400 414 498

422 414 447

412 414

414 414

-260 -68 -507 -9

-260 -68 -507 -7

-

-

414 3,3

1.312 10,5 -7,4

1.283 10,3 -6,8

3,3

3,1

3,5

Gelet op het feit dat zo veel als mogelijk maatregelen met een structureel effect ter afweging bij de Programmabegroting 2026-2030 worden neergelegd en de meicirculaire bij uitgangspunt verwerkt wordt in de Programmabegroting 2026-2030, worden daarom de bekende Voorjaarsnota 2025 effecten waaronder de verwerking van het advies van de commissie Van Ark ook pas verwerkt bij de Programmabegroting 2026-2030. 24. Benodigde dotatie t.b.v. Algemene reserve Onderstaande tabel geeft de stand weer van de Algemene reserve, inclusief verwacht rekeningresultaat 2024 á € 31 miljoen (er zijn geen bestemmingsvoorstellen), begrote onttrekking in 2026 voor beleidsvoorstellen vanuit het coalitieakkoord (€ 7,8 miljoen) en op basis van deze memo voorgestelde begrote onttrekkingen aan de Algemene reserve in 2025 en 2026 voor een begrote dotatie van in totaal € 100 miljoen aan de Kapitaallastenreserve. Voor het benodigd weerstandsvermogen is € 29,3 miljoen aangehouden (€ 20,9 miljoen conform Jaarrekening 2024, vermenigvuldigd met factor 1,4 conform Coalitieakkoord 2022-2026). Na verrekening van bovenstaande bedragen betekent dit dat de vrij beschikbare middelen in de Algemene reserve per ultimo 2026 € 4,3 miljoen negatief bedragen. Stand algemen e reserve

2 2 2 2 2 0 0 0 0 0 2 2 2 2 2 5 6 7 8 9 Stand - 1 algemen 8 2 2 3 2 e v2 v v4 v4 v 2 4 reserve . . . . . ultimo 8 9 9 8 9 Kadernota 2026

50

Onttrekk ing AR tbv voorstell en coalitiea kkoord 2026 Onttrekk ing AR tbv kapitaall astenreserve KN26 Stand algemen e reserve incl. begrote onttrekk ingen Benodig de weersta ndscapa citeit (stand JR24 x factor 1,4) Vrij beschik baar deel algemen e reserve

2 2 8 8 8 1 1 8 8 8 7 . - 8n - - 3 3 5 5 0 0 . . n n 0 0 - - 0 0 0 0 - - - - 8 2 2 2 2 2 4 4 5 5 . v. v. v. v. v 8 9 9 9 9 2 8 8 8 8 1 8 8 8 8 2 2 2 2 2 9 9 9 9 9 . . . . . 2 2 2 2 2 6 6 6 6 6 0 0 0 0 0 5 4 4 4 4 3 . . . . . 2 2 n2 n2 v n n 5 7 7 7 7 6 2 2 2 2 1

Omdat de Algemene reserve een minimale stand dient te hebben gelijk aan de benodigde weerstandscapaciteit maal de in het coalitieakkoord opgenomen weerstandsfactor van 1,4 is het noodzakelijk een dotatie aan de Algemene reserve van minimaal € 4,3 miljoen te doen op basis van toekomstige verwachte rekeningresultaten (positieve begrotingssaldi). Bij de Programmabegroting 2026-2030 zal naar aanleiding van het geactualiseerde risicoprofiel en de daaruit voortvloeiende benodigde weerstandscapaciteit als ook het verwachte rekeningresultaat 2025 hiertoe een voorstel worden gedaan. 25. Structurele beleidsvoorstellen Door het college zijn noodzakelijk geachte structurele intensiveringen geïnventariseerd welke nog niet zijn geprioriteerd, waarvoor nu onvoldoende ruimte is en nog niet zijn ingepast in de meerjarenbegroting. Bij de Programmabegroting 2026-2030 volgt een afweging en een voorstel tot eventuele inpassing ervan in de meerjarenbegroting. Het gaat om de volgende voorstellen;

Kadernota 2026

51

25 Structurele beleidsvoorstellen a b c d e f g h i j k l m n o

Veiligheidsmanager interne crisisorganisatie en VRK accounthouderschap Voorbereidingsbudgetten investeringen Sociaal en Fysiek Domein Handhaving winter- en zomerbezetting ZVT (obv dekkingsbijdrage) Beleidscapaciteit parkeerhandhaving Planning handhaving Kosten C2000 netwerk Exploitatietekort Popcentrum Slachthuisterrein Extra budget voor ruimtelijke kwaliteit Extra capaciteit horeca en evenementen (VTH) Extra capaciteit horeca en evenementen (VH) Nieuw evenementenbeleid Haarlem en beleidsadviseur evenementen Extra capaciteit wettelijke taken omgevingsbeleid Formatie uitbreiding i.v.m. proceswijziging uitvoeringsregeling paspoorten Uitvoeringsplan Fietsparkeren Wijkaanpak Eindtotaal

2025

Schatting Schaal FTE

2026

2027

2028

2029

82 n

164 n

164 n

164 n

164 n

500 n

500 n

500 n

500 n

500 n

-

-

-

-

-

3,0

113 n

226 n

226 n

226 n

226 n

1,5

100 n 100 n

200 n 100 n

200 n 100 n

200 n 100 n

200 n 100 n

1,8

-

-

250 n

250 n

250 n

100 n

137 n

180 n

180 n

180 n

1,0

54 n

108 n

108 n

108 n

108 n

0,8

10a

54 n

108 n

108 n

108 n

108 n

0,8

10a

113 n

226 n

226 n

226 n

226 n

1,5

75 n

301 n

301 n

301 n

301 n

2,0

59 n

118 n

118 n

118 n

118 n

1,0

392 n 1.742 n

428 n 832 n 3.447 n

428 n 832 n 3.739 n

428 n 832 n 3.739 n

428 n 832 n 3.739 n

NB

1,0

11 7+9

14,3

a. Veiligheidsmanager interne crisisorganisatie en VRK accounthouderschap De interne crisisorganisatie van de gemeente moet verbeterd worden. Dit blijkt mede uit een rapportage van MB-ALL. Vooruitlopend hierop hebben de betrokken directeuren en afdelingsmanager afgesproken dat er capaciteit hiervoor bij V&H wordt geplaatst om een plan van aanpak en de uitvoering van de interne crisisorganisatie op te zetten en te coördineren. Daarnaast is in overleg met de betrokken afdelingshoofden en directeuren op 6 februari jl. besloten dat voor het accounthouderschap van de VRK meer inzet nodig is. De groei van de VRK en daarmee de complexiteit op strategisch en financieel gebied is afdelingsoverstijgend. b. Voorbereidingsbudgetten investeringen sociaal en fysiek domein Als maatregel om de uitvoeringskracht in de investeringen te vergroten wordt voorgesteld om structureel € 500.000 voorbereidingsbudget beschikbaar te stellen voor investeringen in zowel het sociaal en fysiek domein. Voor een toelichting op dit voorstel wordt verwezen naar subparagraaf Investeringsplan: vergroten uitvoeringskracht. c. Handhaving winter- en zomerbezetting ZVT (o.b.v.

dekkingsbijdrage) Om in de winter een structurele bezetting te hebben voor parkeerhandhaving in de gemeente Zandvoort, zodat er ook ’s avonds handhaving tot 22:00 uur is (Zandvoort toeristische visie), is er 3 fte extra nodig voor een bedrag van € 323.000 te dekken uit een hogere bijdrage van de gemeente Zandvoort d. Beleidscapaciteit parkeerhandhaving Kadernota 2026

52

Sinds twee jaar is op basis van tijdelijke financiering capaciteit beschikbaar voor beleid op het gebied van handhaving. De ontwikkelingen rond het parkeerdomein zijn groot en hebben een grote impact op de handhavingsorganisatie. Door beleidsinzet op parkeerhandhaving structureel te maken blijft de handhaving goed aangesloten op deze ontwikkelingen. Dit leidt ertoe dat er efficiënter en effectiever gehandhaafd gaat worden, meer gebruik gemaakt kan worden van nieuwe technologieën en beter gestuurd kan worden op naleving parkeerregels door gebruik te maken van de beschikbare data. De kosten bedragen € 200.000 (1.5 fte schaal 11), structureel te dekken uit de meeropbrengst parkeerbaten. e. Planning handhaving De afdeling Veiligheid & Handhaving is gegroeid de afgelopen jaren. Dit betekent dat het planningsproces gemoderniseerd moet worden. De huidige bezetting van 1 fte is te weinig gebleken om de planning van de afdeling op orde te krijgen. Er moest een nieuw roosterbeleid gemaakt worden en de processen moeten worden aangepast. Dat vergt twee planners extra. Gezien de krappe arbeidsmarkt, is het niet gelukt planners te werven en wordt er een bureau ingehuurd voor coördinatie en planning. De kosten hiervan bedragen € 200.000 structureel (1 fte schaal 7 en 0,8 fte schaal 9). Dit budget wordt zo lang er geen planners zijn ingezet voor de inhuur van het bureau.

Voorgestelde dekking: meeropbrengst parkeerbaten. f. Kosten C2000 netwerk Handhaving werkt met de portofoons en de meldcentrale met de politie samen via het C2000 netwerk. Deze kosten stijgen elk jaar en zijn niet begroot. De kosten werden eerder uit financiële meevallers van de afdeling betaald. Deze ruimte is er niet meer en deze structurele kosten blijven doorlopen. De kosten bedragen € 100.000 per jaar structureel te dekken uit de meeropbrengst parkeerbaten. g. Exploitatietekort popcentrum Slachthuisterrein Vanwege exploitatieproblemen besloot de raad in 2023 om een incidentele bijdrage ter beschikking te stellen aan popcentrum Slachthuis, ter dekking van financiële tekorten t/m 2025. In februari 2025 heeft het college de raad geïnformeerd over een nieuw ondernemingsplan van de stichting en de uitkomsten van een second opinion. Die laat zien dat de verschillende functies van het Slachthuis (Opleiden, Ontwikkelen, Optreden, Ontdekken en Ontmoeten) op zich voldoende verdienend vermogen hebben, maar niet ook kunnen voorzien in het ondersteunen van de beheersorganisatie van de culturele voorziening. Het Slachthuis heeft na 2025 een jaarlijks exploitatietekort van € 250.000. Voor 2026 krijgt het Slachthuis incidenteel € 250.000. Bij de Programmabegroting 20262030 wordt afgewogen hoe de gemeentelijke organisatie het Slachthuis structureel gaat ondersteunen.

Zie paragraaf Financieel kader. h. Extra budget voor ruimtelijke kwaliteit Om ervoor te zorgen dat Haarlem zich ruimtelijk kwalitatief goed en innovatief ontwikkeld heeft de gemeente een stadsarchitect en worden inspiratiebijeenkomsten georganiseerd onder de noemer Atelier Stad. Dit wordt nu incidenteel georganiseerd en hiermee wordt inzet gepleegd op de verhoging van de kwaliteit van de openbare ruimte. Om deze activiteiten te ondersteunen en structureel voort te zetten is 1 fte extra nodig en beperkt materieel budget (voor 2025 onder meer ook voor promotionele activiteiten Buurtbakens). Het gaat om een budget van € 100.000 in 2025 oplopend tot € 180.000 structureel vanaf 2027. i & j. Extra capaciteit horeca en evenementen (VTH en VH) Door de toename van werkzaamheden rondom horeca en evenementen (overlast, aantal evenementen, professionaliseren evenementenproces, verbeteren vergunningsproces) is het Kadernota 2026

53

belangrijk dat de basis goed op orde is bij de betrokken afdelingen V&H en VTH. Zoals is aangekondigd in de nota Evenementenbeleid (2024/15083970) is daarvoor totaal 1,5 fte nodig, bestaande uit 0,75 fte bij de afdeling V&H en 0,75 fte bij de afdeling VTH (kosten € 108.000 per afdeling). k. Evenementenbeleid Haarlem en beleidsadviseur evenementen Op 21 januari 2025 heeft het college het ontwerp evenementenbeleid (2024/2159550) ter inspraak vrijgegeven voor het publiek. Om de personele inzet in overeenstemming te brengen met de gegroeide vraag om ondersteuning van evenementen en om alle ambities met het evenementenbeleid te kunnen realiseren, stelt het college voor om de beleids- en coördinatie capaciteit met 1,5 fte op te hogen, met ingang van de tweede helft van 2025. Structurele kosten met ingang van 2026 bedragen € 225.000, voor 2025 gaat het om € 112.500. l. Extra capaciteit wettelijke taken omgevingsbeleid De gemeentelijke ambities inzake woningbouw, de landelijke stikstofproblematiek en de invoering van de Omgevingswet leiden tot intensivering en nieuwe taken. Hiervoor is extra capaciteit nodig. Het gaat om 2 fte voor inzet op bodem (onder andere problematiek volle ondergrond) en geluid (onder andere zonering). De kosten hiervan bedragen in 2025 € 75.000 en € 300.000 structureel vanaf 2026.

Daarnaast zal extra capaciteit worden ingezet op de stikstofproblematiek, waarvan de lasten zullen worden doorbelast naar de budgetten voor projecten of gebiedsontwikkeling. m. Formatie-uitbreiding i.v.m. proceswijziging uitvoeringsregeling paspoorten Per 1 januari 2025 is de Paspoort Uitvoeringsregeling Nederland (PUN) aangepast zodat het uitvoeringsproces minder gevoelig is voor fraude. Het gevolg is een aanpassing van werkprocessen, zodat extra controle van aanvragen van reisdocumenten uitgevoerd wordt conform wettelijke plicht. Jaarlijks worden in Haarlem ongeveer 30.000 aanvragen voor reisdocumenten gedaan door inwoners. Door de extra controle is er gemiddeld drie minuten per reisdocument extra nodig in de verwerking van de aanvraag. Het niet verhogen van de formatie heeft langere wachttijden voor inwoners tot gevolg. n. Uitvoeringsplan Fietsparkeren Met het Uitvoeringsplan Fietsparkeren (2024/2122720) wordt beoogd om het stallen van fietsen in de openbare ruimte beter te reguleren en hierdoor overlast op straat te verminderen en de leefbaarheid in de stad te vergroten. In het uitvoeringsplan wordt aangegeven wat voor aanpak nodig is in de gehele keten van fietsparkeren. Een belangrijk onderdeel van deze keten is de handhaving op foutief gestalde fietsen. Om de doelen uit de nota te realiseren is het noodzakelijk om de handhaving op fietsparkeren te intensiveren. o.

Wijkaanpak In de kwetsbare buurten Rozenprieel, Transvaalbuurt, Meerwijk en Delftwijk zijn wijkaanpakken opgezet voor een integrale aanpak die bijdraagt aan een gezonde en prettige leefomgeving, op basis van betrokkenheid van bewoners en partners in de stad. Een wijkaanpak is meerjarig maar niet per definitie structureel; wanneer de wijkaanpak in een buurt afgebouwd wordt ontstaat capaciteit om in een andere buurt een wijkaanpak op te starten. Structurele gelden zijn nodig voor de continuering van de wijkaanpakken; enerzijds voor de personele coördinatie, anderzijds als basis uitvoeringsbudget. 26. Taakstelling reëler ramen In aanloop naar de Programmabegroting 2026-2029 wordt mede op basis van de Jaarrekening 2024 geanalyseerd of er ruimte is om tot voorstellen te komen in de categorie reëler ramen. Kadernota 2026

54

2.3 Financiële ontwikkelingen Sociaal Domein In deze paragraaf wordt, net als in voorgaande jaren, een beeld gegeven van de beleidsmatige en financiële ontwikkelingen in het Sociaal domein. De trend van de verwachte ontwikkeling van volume in het zorggebruik voor de Wmo en Jeugd is in beeld gebracht en financieel vertaald. Deze ontwikkeling, gecombineerd met de structurele effecten uit de Jaarrekening 2024 en de autonome (prijs)effecten vormen samen het effect op het financiële kader. Het financiële voordeel op de BUIG dat Haarlem al enige jaren heeft is geanalyseerd. Op basis van deze analyse en de landelijke ontwikkelingen wordt ingeschat dat deze voordelen structureel zijn. Het financiële effect daarvan is ook meegenomen in het financiële kader. Het CPB schets in het Centraal Economisch Plan 2025 het volgende beeld over de zorg. “De zorguitgaven blijven stijgen en steeds meer mensen komen in de zorg te werken. De zorgvraag blijft op de middellange termijn toenemen. Demografische ontwikkelingen zijn hiervoor een belangrijke oorzaak, maar ook prijsstijgingen, inkomensgroei en het afschaffen van het eigen risico leiden tot hogere zorguitgaven. Het aandeel van zorg in het bbp en de werkgelegenheid neemt hierdoor toe. Als de zorgsector er niet in slaagt voldoende personeel aan te trekken om aan de stijgende vraag te voldoen, heeft dit mogelijk wachtlijsten tot gevolg.

Dit zou een dempend effect hebben op de groei van de zorguitgaven. In het verleden is de werkgelegenheidsgroei in de zorg echter vaker hoger geweest dan in de rest van de economie”. Dit beeld komt in grote lijnen terug in de Haarlemse trendanalyse Wmo en Jeugd. Er is nog altijd sprake van groei en tegelijkertijd is het door personele krapte soms lastig aan de vraag te voldoen. 1. Wmo van maatwerk naar preventie en collectief aanbod De afgelopen jaren is er gestuurd op transformatie en kostenbeheersing door meer ondersteuning vanuit de sociale basis, collectieve oplossingen en algemene voorzieningen en minder aan maatwerk. Hiermee ondersteunt Haarlem de opdracht van Gewoon in de wijk en is de verwachting op termijn kosten in de Wmo te voorkomen. De inzet van de afgelopen jaren leidt tot een financieel stabiel beeld. Er is nog steeds sprake van groei maar de afname van de groei die zich vanaf 2023 voordoet, heeft zich ook in 2024 doorgezet. De verwachting voor de komende jaren is dan ook een lichte groei op de maatwerkvoorzieningen (voornamelijk huishoudelijke ondersteuning). Inzet op versterken sociale basis en preventie Afgelopen jaren is in Haarlem ingezet op meer ondersteuning vanuit de sociale basis, door collectieve oplossingen (Gewoon in de wijk) en algemene voorzieningen (Huishoudelijke Ondersteuning).

Doel van deze transformatie is de ondersteuning aan inwoners laagdrempelig aan te bieden en hen sneller te ondersteunen met zoveel mogelijk collectieve oplossingen. De inzet op het versterken van de sociale basis heeft er voor gezorgd dat er sprake is van afnemende groei. Een groot deel van de voorheen maatwerkvoorzieningen, is nu onderdeel van het algemeen toegankelijke aanbod, waarbij autonome groei zich niet direct vertaald in een toename van de kosten. De ingezette beweging heeft juist bijgedragen aan kostenbeheersing en uitvoerbaarheid. De beweging van maatwerkvoorzieningen naar preventie en collectief aanbod zal moeten worden versterkt. Dat vraagt om meer preventieve investeringen in zorgzame wijken, zodat mensen meer naar elkaar omkijken. Het is van belang voldoende middelen beschikbaar te houden om die inzet Kadernota 2026

55

verder te verstevigen, maar ook om de groei op te kunnen vangen. Door de inzet en zichtbaarheid neemt het bereik toe, een gewenste ontwikkeling, die wel financiële consequenties heeft. In de ramingen voor de Wmo is daarom rekening gehouden met middelen voor het -waar nodig- verder versterken van de sociale basis. Deze trend wordt vanaf nu jaarlijks gevolgd, waarmee niet gezegd is dat dit jaarlijks tot een extra financiële claim gaat leiden. Voor gemeenschapsvorming in wijken en in en rondom woon-/zorg complexen en fysieke investeringen in gemeenschappelijke ruimten en in openbare ruimte wordt € 250.000 geraamd. Voor het logeerhuis mantelzorgondersteuning is € 100.000 structureel opgenomen. Versterken casemanagement Wmo De afgelopen jaren kost het moeite om de vacature van (junior) Wmo consulenten in te vullen en wordt er mede om deze reden veel gebruik gemaakt van externe inhuur die in toenemende mate niet aan de kwaliteitseisen voldoet. Ervaren consulenten zijn nauwelijks te krijgen. In 2024 is er met succes een pilot gedraaid waarbij nieuwe vaste medewerkers worden opgeleid door middel van een leer/werktraject van een half jaar. De ervaring is dat er een continue opleidingsvraag ligt gezien de in-, door- en uitstroom. Naast het opleiden biedt het ook mogelijkheden om bestaande medewerkers naar een hoger niveau te tillen.

Het voorstel is om deze werkwijze te continueren en borgen en de formatie structureel uit te breiden met 1 fte. Samengevat leiden de ontwikkelingen tot onderstaand beeld: Financiële ontwikkeling Wmo

2025

2026

2027

2028

2029

Volume-effecten Jaarrekening 2024 Hulpmiddelen en collectief vervoer

20 v

20

v

20

v

20

v

20

v

Woonvoorzieningen

150 v

150

v

150

v

150

v

150

v

1.300 v

1.300

v

1.300

v

1.300

v

1.300

v

Kortdurend verblijf en overige begeleiding

-5 n

-5

n

-5

n

-5

n

-5

n

Medische adviezen

-10 n

-10

n

-10

n

-10

n

-10

n

Totaal 1.455 v

1.455

v

1.455

v

1.455

v

1.455

v

55 v

0

v

0

v

0

v

0

v

0 v

612

v

612

v

612

v

612

v

55 v

612

v

612

v

612

v

612

v

Huishoudelijke ondersteuning

Dekking Circulaires Meicirculaire 24 (Wmo hulpmiddelen) Septembercirculaire 24 (Wmo demografie) Totaal Zero-emissie bonus collectief vervoer

-60 n

Prijseffect gecontracteerde zorg

-250 n

-275

n

-275

n

-275

n

-275

n

Totaal autonome ontwikkelingen 1.200 v

1.792

v

1.792

v

1.792

v

1.792

v

-600

n

-600

n

-600

n

-600

n

Groei maatwerkvoorzieningen

-50 n

Groei collectieve voorzieningen Totaal groei

Kadernota 2026

-91 n

-1.011

n

-1.011

n

-1.011

n

-1.011

n

-141 n

-1.611

n

-1.611

n

-1.611

n

-1.611

n

56

Wmo

2025

2026

2027

2028

2029

Capaciteit versterken casemanagement Wmo

-123 n

-123

n

-123

n

-123

n

-123

n

Totaal effect ontwikkelingen Wmo

936 v

58

v

58

v

58

v

58

v

Te realiseren taakstelling HO

-50 n

-100

n

-200

n

-300

n

-300

n

Invulling

300 v

300

v

300

v

300

v

300

v

250 v

200

v

100

v

0

v

0

v

Effect begroting 1.186 v

258

v

158

v

58

v

58

v

Taakstelling reëel ramen

Vervroegd gerealiseerd

Stelpost volumegroei Wmo Het Rijk is voornemens om de middelen voor de Wmo via een aparte financiering aan de gemeenten beschikbaar te stellen. Het is nog niet duidelijk in welk jaar en in welke vorm dit gaat gebeuren. In dat bekostigingsmodel moet ook rekening gehouden worden met de kostenontwikkeling en demografische effecten Wmo. Met de VNG is afgesproken dat gemeenten directe compensatie voor de volumegroei Wmo ontvangen totdat er een nieuw bekostigingsmodel is. In de Septembercirculaire 2024 is een structureel oplopend budget voor Wmo volumegroei beschikbaar gesteld. Voor Haarlem een bedrag dat oploopt naar € 2,3 miljoen in 2029. In de ramingen Haarlem wordt het kostenniveau 2026 constant doorgetrokken. De toekomstige groei (na 2026) kan in eerste instantie gedekt worden uit de middelen die door het Rijk beschikbaar zijn gesteld. Daarom worden deze middelen als stelpost verwerkt op Programma 7 en blijven daarmee beschikbaar als dekking voor toekomstige volumegroei. Eigen bijdrage Wmo Kadernota 2026

57

Eind maart 2025 is het wetsvoorstel inkomensafhankelijke eigen bijdrage ingediend. De planning is dat het wetsvoorstel op 1-1-2027 van kracht wordt. De inkomensafhankelijke eigen bijdrage is een belangrijke maatregel om de Wmo toegankelijk te houden voor inwoners die hulp en ondersteuning het hardst nodig hebben. Of de aanpassingen in het abonnementstarief ook daadwerkelijk gaan leiden tot de beoogde afname van zorgvraag is niet goed in te schatten. Vanaf 2026 staat er nog een taakstelling van € 800.000 (gemeenten zijn al gekort door het Rijk). De verwachting is dat gemeenten voor 2026 volledig gecompenseerd worden. Invulling van de taakstelling 2027 blijft een risico zolang geen zicht is op de effectiviteit van de wet. 2. Jeugd 2023 heeft in het teken gestaan van de implementatie van de aanbesteding Perceel 1 en de afronding van de aanbesteding voor Perceel 2. Dit betekent dat er twee verschillende vormen van bekostiging zijn. Het grootste deel van de middelen wordt via een lump-sum aan de vier consortia verstrekt. De aanbieders in perceel 2 en een aantal bovenregionale en landelijke voorzieningen wordt via p*q ingekocht. De uitgaven in perceel 2 worden daarbij begrenst door een budgetplafond. Hieronder wordt zichtbaar gemaakt hoe de uitgaven Jeugd zich de komende jaren ontwikkelen. Net als de afgelopen jaren is het effect van de loonontwikkeling in de zorg stevig.

Contractueel is vastgelegd dat de gemeente de OVA-index volgt, met dit structurele effect tot gevolg. Begin 2025 is tussen de gemeenten overeenstemming bereikt over de verdeelsystematiek voor de uitgaven Perceel 1. Vanaf 2025 dragen de gemeenten bij via de verdeelsleutel “gewogen zorgzwaarte” (2025/347328). Op basis van deze systematiek wordt de bijdrage voor Haarlem aan de lumpsum aangepast. Dat effect is opgenomen in de ramingen. De trend laat nog steeds volumegroei zien. Omdat het grootste deel van de zorg in regionaal verband ingekocht is, wordt voor de volumegroei Perceel 1 gerekend met de verwachte regionale groei. Deze ligt met 2,4% lager dan de groei die in Haarlem zelf verwacht wordt. Het al dan niet toekennen van groei aan de vier consortia moet in regionaal verband afgestemd worden. Het is van belang daar één gezamenlijke lijn in te hanteren, anders gaan gemeenten voor elkaars zorggebruik en zorgkosten betalen met als gevolg stijgende uitgaven. De inzet van Haarlem richting de regio is als volgt: • Ken (beperkte) groei gericht op onderdelen toe • Bestem deel groeibudget voor besparing Hervormingsagenda (meerjarenreeks) Regionale afspraken Naast de regionale afspraak over de verdeelsystematiek perceel 1 jeugdhulp is ook afgesproken dat gemeenten vanaf 2025 op een eenduidige wijze vanaf 2025 de kosten voor de jeugdhulp berekenen.

De gemeenten vertalen en verwerken die opdracht financieel eenduidig. Dat betekent onder meer dat op eenzelfde wijze naar de ontwikkeling van de volumegroei/krimp wordt gekeken en trends en ontwikkelingen gezamenlijk worden herkend. In regionaal verband is afgesproken om in de Programmabegroting 2026-2030 tot eensluidende besluitvorming te komen. Het is in ieder geval van belang gezamenlijk op te trekken binnen de regio IJmond en Zuid Kennemerland. Eenzijdig maatregelen invoeren (in één van de zeven gemeenten) is gezien de gezamenlijke inkoop nagenoeg onmogelijk en onwenselijk. Dit kan zelfs leiden tot een waterbedeffect, afwentelen van kosten op andere gemeenten, etc. Datzelfde geldt voor de wijze waarop besparingen financieel vertaald worden richting de zorgaanbieders. Het gesprek met de regio over een gedeelde aanpak is gestart.

Kadernota 2026

58

Bovenstaande ontwikkelingen leiden tot het volgende financiële beeld: Financiële ontwikkeling Totaal Jeugdhulp

2025

Volume-effecten JR 2024

2026

2027

2028

2029

-40 n

-40 n

-40 n

-40 n

-40 n

Meicirculaire 24 (compenstatie Voogdij 18+

271 v

255 v

257 v

259 v

259 v

Aanpassing verdeelsleutel P1

-180 n

-350 n

-530 n

-710 n

-710 n

51 v

-135 n

-313 n

-491 n

-491 n

Prijseffect gecontracteerde zorg (OVA vs. gemeentelijke index)

-675 n

-725 n

-725 n

-725 n

-725 n

Prijseffect indexatie JGZ/CJG

Autonome ontwikkelingen

Saldo autonome effecten

-145 n

-145 n

-145 n

-145 n

-145 n

Saldo prijseffect

-820 n

-870 n

-870 n

-870 n

-870 n

Totaal autonome ontwikkelingen

-769 n

-1.005 n

-1.183 n

-1.361 n

-1.361 n

-350 n

-1.550 n

-1.550 n

-1.550 n

-1.550 n

-350 n

-1.550 n

-1.550 n

-1.550 n

-1.550 n

Effect begroting -1.119 n

-2.555 n

-2.733 n

-2.911 n

-2.911 n

Groei Groeiscenario Totaal groei

Kadernota 2026

59

Bijstellingen voor groei in # clienten jeugd - Perceel 1 en maatwerk €8.000

€6.980

in duuizende euro's

€7.000 €5.610

€6.000 €5.000

€4.260

€4.000 €2.790

€3.000 €2.000

€1.530

€1.000 €-

€5.820

€4.410

€3.410

€2.470

€2.470

€2.470

€2.470

€1.310

€1.310

€1.310

€1.310

€1.310

2025

2026

2027

2028

2029

P1 + Maatwerk bijstellingen KN 2026 incl. afvlakking P1 + Maatwerk bijstellingen KN 2025 incl. afvlakking P1 + Maatwerk bijstellingen KN 2026 excl. afvlakking P1 + Maatwerk bijstellingen KN 2025 excl. afvlakking

Bijstellingen voor groei in # clienten jeugd - Perceel 2 en overig €1.480

€1.600

in duuizende euro's

€1.400 €1.090

€1.200 €1.000

€840

€800

€580

€600 €400

€320

€510

€1.420

€1.090

€840 €580

€580

€580

€190

€190

€190

€200 €-

€190 2025

€190

2026 2027 2028 Perceel 2 en overig bijstellingen KN 2026 incl. afvlakking

2029

Perceel 2 en overig bijstellingen KN 2025 incl. afvlakking Perceel 2 en overig bijstellingen KN 2026 excl. afvlakking Perceel 2 en overig bijstellingen KN 2025 excl. afvlakking

Kadernota 2026

60

Hervormingsagenda Jeugd/Commissie In 2024 is de door het kabinet en de VNG ingestelde onafhankelijke deskundigencommissie-Van Ark ingesteld. In januari 2025 heeft de commissie een zwaarwegend advies uitgebracht over de Hervormingsagenda Jeugd. Belangrijke conclusie is dat de financiële problemen van gemeenten bij de jeugdzorg nijpend zijn. Het advies is dan ook dat er geld bij moet voor gemeenten. Maar gemeenten, rijk en uitvoerders hebben ook de nodige inhoudelijke verbeterslagen te maken. Hoewel de Hervormingsagenda met veel inzet uitgevoerd wordt, levert dit nog niet voldoende resultaat op. De commissie adviseert om de verbeteringen binnen de jeugdzorg door te zetten. Daarnaast is een stevige intensivering nodig om te zorgen dat minder gezinnen jeugdhulp nodig hebben. Er zijn oplossingen nodig voor problemen op alle levensdomeinen van jeugdigen, zoals wonen, onderwijs, bestaanszekerheid en hulp aan ouders, op zowel rijks- als lokaal niveau; een verbreding van de aanpak in de Hervormingsagenda. Herijking financieel kader De commissie heeft een advies over een nieuw financieel kader gegeven. Tevens is bevestigd dat de gemeenten in de afgelopen jaren onvoldoende middelen hebben ontvangen voor de jeugdzorg om hulp te bieden aan gezinnen en kwetsbare kinderen. Belangrijk onderdeel van het advies is dat de geplande extra bezuinigingen vanaf 2026 niet kunnen doorgaan.

Daarnaast adviseert de commissie dat gemeenten een adequate indexatie voor zowel prijs- als volumegroei ontvangen. Op 18 april 2025 werden de eerste schetsen van de Voorjaarsnota 2025 van het Rijk bekend gemaakt. Door de VNG is onderstaande financiële vertaling gegeven over wat de Voorjaarsnota 2025 betekent voor de jeugdhulpbudgetten. Het kabinet heeft daarin middelen toegevoegd aan het gemeentefonds voor de jaren 2025, 2026 en 20271. Per 2028 wijzigt het financiële beeld. Het kabinet gaat ervan uit dat de maatregelen uit de Hervormingsagenda dan hun beoogde effect zullen hebben. Daarnaast wil het kabinet inzetten op extra maatregelen om de kosten van het stelsel verder te beheersen. De commissie Van Ark verzocht om in het eerste kwartaal van 2027 (i.p.v. 2028), het tweede advies uit te brengen. Het tweede advies betreft in elk geval de volgende elementen: • Een uitspraak over de ontwikkelingen 2025 – 2027 en de compensatie van eventuele tekorten en gemiste indexeringen. • Een uitspraak over een reëel financieel kader voor de periode vanaf 2028. Overige ontwikkelingen Wmo en Jeugd De financiële effecten van de loonontwikkelingen in de zorgsector blijven risicovol. De gemeente is in veel gevallen contractueel gebonden aan landelijke indexatie-afspraken (vervoer, OVA) en uiteindelijk aan het betalen van reële tarieven.

Als de indexatie hoger ligt dan de toename van eigen budgetten gaat het al snel om flinke bedragen. De personele krapte in de zorg houdt naar verwachting aan. Dat effect gecombineerd met de sturing op budgetten (onder meer door budgetplafonds en lump-sum afspraken) kan effect hebben op de wachttijden en wachtlijsten.

1Er is nog geen rekening gehouden met de eventuele compensatie met terugwerkende kracht van de helft van

de tekorten over 2023 en 2024. Dit omdat hier vanuit het kabinet nog geen harde toezegging over is gedaan. Wel heeft het kabinet toegezegd de komende maanden naar ruimte te zoeken om gemeenten hiervoor te compenseren. Het gaat om een totaal bedrag van € 728 miljoen, voor Haarlem zou dit gaan om een bedrag van ca. € 6,1 miljoen. Kadernota 2026

61

Door de taakgerichte bekostiging in Perceel 1 moeten de consortia met het beschikbare budget de taak uitvoeren. Het budget is kaderstellend. Maar waar de trend nog steeds groei laat zien, is het de vraag of deze groei binnen de lumpsum opgevangen kan worden. Een aantal grotere jeugdzorgaanbieders zit nog altijd in zwaar weer; dat kan leiden tot vormen van financiële steun aan deze partijen. 3. BUIG Landelijk beeld Eind december 2024 ontvingen 406.000 mensen een bijstandsuitkering. Dat zijn er 6.000 meer dan eind 2023, een stijging van ruim 1%. Dit blijkt uit de voorlopige cijfers van het CBS. Het aantal bijstandsontvangers stijgt nu 1,5 jaar. Volgens het Centraal Economisch Plan 2025 van het CPB neemt de krapte op de arbeidsmarkt iets af. En het is de verwachting dat de werkgelegenheid de komende jaren ook niet veel zal groeien. Het aantal werklozen in Nederland zal de komende jaren toenemen, in 2026 naar 4%. Die groei kan zich -op termijn- vertalen in een toename van het aantal mensen in de bijstand. Voor 2025 wordt gerekend met een landelijke toename van 4.500 bijstandsgerechtigden. De macro-economische verwachtingen worden door het Rijk vertaald in het macro-budget BUIG. Dat budget neemt in 2025 met € 140 miljoen toe (stand september 2024).

Voor Haarlem neemt het BUIG-budget met ruim € 5,6 miljoen toe tot € 69,05 miljoen Begin mei is het nadere voorlopige budget BUIG gepubliceerd. Het macrobudget voor 2025 was in september 2024 geraamd op € 7.478,7 miljoen en wordt nu (nader voorlopig) geraamd op € 7.291,4 miljoen. Het geraamde nader voorlopig macrobudget 2025 is € 187,4 miljoen lager uit dan het voorlopig macrobudget 2025. Dit komt voornamelijk door de verwerking van nieuwe werkloosheidsramingen van het CPB (Centraal Economisch Plan 2025) en de voorlopige realisatiecijfers van 2024. In de CEP-raming gaat het CPB voor 2025 uit van een lagere werkloosheid dan bij de macro economische verkenning-raming van vorig jaar werd voorspeld. Als gevolg daarvan wordt de bijstandsraming voor 2025 naar beneden bijgesteld. De voorlopige volumerealisaties (CBS) en de voorlopige uitgavenrealisaties over 2024 (beeld van de uitvoering) zijn in het nader voorlopig budget verwerkt. Landelijk lagen de uitgaven in 2024 lager, waardoor het budget 2025 nu naar beneden wordt bijgesteld. Er zijn nog geen effecten van de loonen prijsbijstelling meegenomen in de raming van het nader voorlopig macrobudget. Deze worden bij vaststelling van het definitieve budget verwerkt. Door alle bijstellingen daalt het BUIG-budget voor Haarlem naar € 67,7 miljoen (€ 64,6 miljoen regulier en € 3,1 LKS).

Op basis van de werkelijke uitgaven 2024 en de omvang van het bestand 2025 is de verwachting dat er in 2025 sprake zal zijn van een voordeel op de BUIG, daarom wordt een voordeel van € 3,8 miljoen verwerkt. Het bedrag wordt in mei 2025 nog een keer bijgesteld (nadere voorlopige beschikking) en pas begin oktober 2025 ontvangt de gemeente de definitieve beschikking 2025 en is zeker welk bedrag Haarlem ontvangt. Dat zal dan eind 2025 in de Decemberrapportage 2025 financieel verwerkt worden. BUIG Haarlem Haarlem heeft de afgelopen jaren een voordeel op de BUIG gehad.

Kadernota 2026

62

Jaar

Saldo

2018 2019 2020 2021 2022 2023

2.448.092 3.323.050 7.220.642 6.865.956 3.777.705 4.518.000

% tov BUIGbudget 4% 5% 8% 8% 7% 6%

Er is nader onderzoek gedaan naar de verklaringen van dit voordeel. In algemene zin geldt dat het verdeelmodel BUIG zo specifiek en complex is, dat het niet eenvoudig is een specifieke verklaring voor voordelen te geven. Uit het verdeelmodel BUIG komt wel een aantal punten naar voren. • Het verdeelmodel gaat er vanuit dat alleenstaanden en eenoudergezinnen een hogere kans op bijstand hebben. • Haarlem heeft relatief veel alleenstaanden en eenoudergezinnen. • Door de werking van het objectieve verdeelmodel heeft Haarlem daardoor een relatief groot budgetaandeel. Het vraagt echter wel een inspanning van de gemeente om ook echt een voordeel op de BUIG te halen. De inzet van Haarlem om alle cliënten frequent te spreken en het beschikbare aanbod van participatie en re-integratiemiddelen betaalt zich uit. Het lukt Haarlem om ook de groepen met een hogere kans op bijstand aan het werk te helpen en daardoor een voordeel te realiseren. Ook de gunstige regionale arbeidsmarkt draagt daar aan bij. De verwachting is dat Haarlem de komende jaren voordeelgemeente blijft. Om die reden wordt een Bruto bedrag van € 5 miljoen als voordeel op de BUIG ingeboekt. Om voordeelgemeente te blijven moet Haarlem beter presteren dan het model voorspelt. Het is dus van belang in te zetten op het zoveel mogelijk naar werk helpen.

Dat vraagt om investeringen in de eigen medewerkers: het verlagen van de case-load en het versterken van het vakmanschap. Daarvoor worden extra middelen geraamd. Ook worden middelen vrijgemaakt om inwoners met een hele grote afstand tot de arbeidsmarkt te activeren. Tenslotte wordt ook het oplopende tekort op Beschut Werk afgedekt. Herijking 0-situatie flexibele schil Om in te spelen op het verloop in het huidige personeelsbestand is een actualisatie van de 0-situatie flexibele schil nodig. Daarmee kan het productieverlies door de hoge in- en uitstroom van (nieuwe) medewerkers en een stijging in het inhuurtarief opgevangen worden en blijft de dienstverlening gewaarborgd. Daarvoor is een bedrag van € 586.000 nodig. De rekenmethodiek (Voortgangsrapportage 2021) waarbij de groei en krimp van de flexibele schil is gekoppeld aan de groei en krimp van het uitkeringsbestand blijft de basis. In plaats van twee keer per jaar, wordt vanaf nu eens per jaar bij de kadernota de omvang van de flexibele schil berekend. afname tov 1-1-2021 #

afname tov 1-1-2021 %

mutatie per peilmoment #

Peildatum

aantal klanten

1-1-2021

4.018

1-2-2022

3.876

-142

-3,53%

-142

88,03

1-8-2022

3.751

-267

-6,65%

-125

88,03

1-2-2023

3.646

-372

-9,26%

-105

88,03

Kadernota 2026

fte 88,03

63

Peildatum

aantal klanten

afname tov 1-1-2021 #

afname tov 1-1-2021 %

mutatie per peilmoment #

fte

1-8-2023

3.621

-397

-9,88%

-25

88,03

1-2-2024

3.597

-421

-10,48%

-24

88,03

1-8-2024

3.574

-444

-11,05%

-23

88,03

1-1-2025

3.573

-445

-11,08%

-1

nieuw

Vakmanschap versterken Investeren in vakmanschap Ondanks de gunstige arbeidsmarkt sinds twee jaar is het aantal in de bijstand vrijwel constant. Te zien is dat de gemiddelde bijstandsduur toeneemt en de groep die nu in de bijstand zit kwetsbaar is door meervoudige problematiek. Dit vraagt meer tijd, kennis en aandacht van medewerkers. Door te investeren in vakmanschap en preventie wordt voorkomen dat inwoners (in het bijzonder jongeren) in de uitkering belanden en zet Haarlem doelmatig in op uitstroom uit de uitkering daar waar dat mogelijk is. Hiermee sluit Haarlem ook aan bij het wetsvoorstel Participatiewet in balans en het wetsvoorstel Van School naar Duurzaam werk. Beschut werk De Haarlemse visie is meedoen, het liefst naar betaald (gesubsidieerd) werk. Te zien is dat de groep die nu nog kan uitstromen in toenemende mate afhankelijk is van beschut werk. Te zien is echter ook dat de tekorten op de begroting bij Spaarne Werkt oplopen en dat wordt met name veroorzaakt door het tekort op beschut werk. Daarin is Spaarne Werkt niet uniek, want ontoereikende financiering vanuit het Rijk voor beschut werk is een landelijk probleem. Om aan de wettelijke taak te voldoen en beschut werk beschikbaar te houden voor inwoners die dat nodig hebben zijn extra middelen nodig waarmee het tekort beschut werk gedekt kan worden.