4 Bijlage 1 bij bijlage 2 PvEL Floris van Adrichemlaan

En dan vraag ik me ook af, het is wel leuk en aardig, maar het is ook leuk voor de mensen als er veel meer groen komt en dat soort zaken, maar de mensen staan daar wel in de overleefstand. En als je dat dan niet gaat aanpakken dan …

Het toevoegen van groen in de wijk is geen luxe, het is essentieel; het bevordert de sociale verbinding, gezondheid en het welzijn van de bewoners. Het groen wordt zo ingericht dat het uitnodigt om te ontmoeten en bewegen. Het kan dienen als een 'derde plek' (een laagdrempelige (gratis) ontmoetingsplek buiten huis en werk) waar interactie tussen verschillende mensen/groepen kan plaatsvinden. Hierdoor neemt het sociale isolement af en groeit het gemeenschapsgevoel.

Ambtelijke wijzigingen Behoud van zo veel mogelijk gezonde bomen (reactie wethouder in de behandeling van het ontwerp_PvEL in de combistaf en reactie van een aantal raadsleden tijdens de behandeling in de commissie ontwikkeling)

Afstemming op bestaande bomen en groenstructuur: Na vaststelling van het PvEL wordt bij de uitwerking van het stedenbouwkundig plan onderzocht hoe zoveel mogelijk gezonde bomen behouden kunnen blijven. De definitieve positie van de nieuwe gebouwen (rooilijnen) wordt nauwkeurig afgestemd op de kroonprojecties van omliggende bomen. Ook waterpartijen en wandel- en fietspaden worden hierop afgestemd als onderdeel van het parkontwerp. Mogelijke kap en herplaatsing van bomen: Dit neemt niet weg dat voor de realisatie van gebouwen en waterpartijen meerdere bomen worden verwijderd. Voorafgaand aan kap wordt onderzocht of deze bomen binnen het plangebied verplaatst kunnen worden.

Bijlage 4

Analyse Floris van Adrichemlaan 26 juni 2025 Omgevingsbeleid

Inhoudsopgave 1.

Analyse

3

1.1

Inleiding

3

1.2

Plangebied

3

1.3

Gebiedsanalyse

3

1.3.1

Historie

3

1.3.2

Sociaal-maatschappelijk

4

1.3.3

Functionaliteit

6

1.3.4

Stedenbouw & Landschap

7

1.4

Beleidsanalyse

8

1.4.1

Omgevingsvisie Haarlem 2045 & sectoraal beleid

8

1.4.2

Gebiedsvisie Boerhaavewijk en Startnotitie

13

1.5

Participatie

13

1.6

Conclusie analyse

14

1.6.1

De wijk scoort lager op inkomen, gezondheid, woonkwaliteit en overlast

14

1.6.2

Gemeentelijk vastgoed aan de Floris van Adrichemlaan is verouderd

14

1.6.3

De voorzieningen zijn kwantitatief en kwalitatief niet op orde

14

1.6.4

De spreiding van basisscholen over Schalkwijk is niet meer evenwichtig

15

1.6.5

De Boerhaavewijk mist een aantrekkelijke centrale ontmoetingsruimte

15

1.6.6

De Floris van Adrichemlaan vormt een barrière in de wijk

15

1.6.7

De Floris van Adrichemlaan is geen fijne route en voelt onveilig

15

1.6.8

Het gebied is verhard, versnipperd, bevat weinig kwalitatief groen en water15

2

1.

Analyse 1.1 Inleiding Deze bijlage bevat een analyse van het gebied, het gemeentelijke beleid, uitgevoerde onderzoeken en de uitgevoerde participatie en gesprekken met verschillende betrokkenen welke van belang zijn voor de herontwikkeling van de Floris van Adrichemlaan. Er is onder andere gebruik gemaakt van Haarlem in Cijfers, Kaart.Haarlem.nl en eigen observaties. We gaan in op de bestaande kwaliteiten en uitdagingen, ambities uit vastgesteld beleid, gedane onderzoeken en de wensen vanuit de buurt, eigenaren en ondernemers. Dit geheel leidt tot een aantal opgaven en ambities waar we in het Programma van Eisen voor de Leefomgeving (PvEL) invulling aangeven.

1.2 Plangebied De Floris van Adrichemlaan is gelegen in het midden van (oud-)Boerhaavewijk, in het noordoosten van Schalkwijk. De laan ligt tussen de Amerikaweg en Professor Eijkmanlaan en vormt de scheiding tussen de Geneesheren en Geleerdenbuurt en langs deze oost-west verbindingen bevinden zich verschillende sociaal-maatschappelijke voorzieningen. De voorzieningenstrook neemt een centrale plaats in de Boerhaavewijk. Het plangebied voor dit project richt zich niet op de hele Floris van Adrichemlaan. De Semmelweisstraat en Niels Finsenstraat vormen de zuidelijke grens van het plangebied. Aan de noordzijde wordt het plangebied begrenst door de Ekamastraat. De professor Eijkmanstraat vormt de oostgrens en aan de westzijde wordt de grens gevormd door de Roordastraat en William Harveystraat.

1.3 Gebiedsanalyse 1.3.1 Historie Het projectgebied wordt doorsneden door een oude strandwal die vanaf Spaarnwoude in zuidwestelijke richting door Haarlem loopt. Deze hooggelegen zandrug was te midden van het omliggende veengebied een aantrekkelijke bewoningslocatie. Al vanaf de late steentijd woonden er hier mensen, waardoor de kans op het aantreffen van archeologische resten op deze locatie groot is. De vondst van een prehistorische aardewerkscherf ter hoogte van de Ekamastraat bevestigt deze hoge verwachting. Aan het eind van de 16e eeuw was Schalkwijk een belangrijk onderdeel van het strijdtoneel tijdens het Beleg van Haarlem. Legers van beide strijdende partijen werden per schip over het Haarlemmermeer bevoorraad, waarna de troepen en goederen door Schalkwijk richting de stad werden vervoerd. Het gebied was dan ook bezaaid met schansen en forten. De precieze locatie van deze versterkingen is slecht gedocumenteerd, maar het is niet uitgesloten dat één van de forten, ‘La Luna’ ofwel ‘De Maan’, binnen het projectgebied heeft gelegen. Tot de jaren ’60 bestond Schalkwijk vervolgens hoofdzakelijk uit drassige weilanden en slootjes. In de periode 1945-1965 nam de Haarlemse bevolking toe met bijna 15%. Om deze groei het hoofd te kunnen bieden, werden onder anderen compleet nieuwe wijken gepland.

Deze wijken zijn stedenbouwkundig en architectonisch in één keer ontworpen en gebouwd. In de jaren ’60 is het stadsdeel in het kader van de wederopbouw ontworpen volgens de principe van die tijd. Het

3

gebied kenmerkt zich door functiescheiding met vier woonwijken rond een centrale as met stedelijke functies zoals het winkelcentrum, de kantoren en het ziekenhuis. Binnen 25 jaar werden zo'n 40.000 mensen gehuisvest in ongeveer 14.000 woningen. In 1963 werd het hele uitbreidingsgebied, dat voor een groot deel op grond van de gemeente Haarlemmerliede lag, geannexeerd. Het stadsdeel is ingepakt met een Groene Zoom waar bewoners kunnen sporten, recreëren en ontspannen. Binnen de wijken zijn er voorzieningenstroken gericht op onderwijs en maatschappelijke functies of commerciële functies als detailhandel en dienstverlening. De Floris van Adrichemlaan is zo'n voorzieningenstrook. Bij het ontwerpen van de plannen voor de wijken werd gestreefd naar een eigen identiteit voor elke wijk. Boerhaavewijk en Europawijk zijn de oudste wijken van Schalkwijk. Begonnen werd met Europawijk gevolgd door Boerhaavewijk. De woningbouw in deze wijken ging omstreeks 1960 van start. Het stedenbouwkundig-ontwerp van de wijk wordt gekenmerkt door de zogenaamde stempelpatronen: een herhaling van vergelijkbaar opgezette bouwblokken. Bepaalde structuren en panden zijn beeldbepalend voor deze wederopbouwperiode en mogelijk monumentwaardig, zoals de Moeder van de Verlosserkerk. Het gebied tussen de Amerikaweg, Boerhaavelaan, Poelpolder en Aziëweg is echt ontworpen als woonwijk.

De west- en noordzijde van Boerhaavewijk bestond uit het kantorengebied Schalkwijk-Midden, het ziekenhuisterrein en voorzieningen en sportvelden langs de Schipholweg. Sinds 2000 zijn deze plekken grotendeels getransformeerd naar gemengde woongebieden (Entree West en Entree Oost/Vijverpark) of nog in het proces van transformatie (Stad tussen de Bomen). Hierdoor is het inwoneraantal van Boerhaavewijk sterk toegenomen. Bij Stad tussen Bomen is ook ruimte opgenomen voor kleinschalige bedrijvigheid, zorgwonen, werkgelegenheid en horeca. De laatste jaren is er veel vernieuwd aan de oostzijde van de Amerikaweg, in (oud) Boerhaavewijk en nabij het plangebied. Aan de Louis Pasteurstraat zijn 150 woningen toegevoegd (Haave en Damiate) en op de locatie van het voormalige woon- en revalidatiecentrum Boerhaave is onlangs de nieuwbouw van St. Jacob in gebruik genomen, met onder andere ruimte voor eerstelijns zorg. Het project van Elan Wonen aan de Louis Pasteurstraat is in 2025 van start gegaan. Het project omvat het toevoegen van ca. 95 woningen en het nieuwe kantoor van Elan Wonen. Hiermee krijgt de vernieuwing van de westzijde van (oud) Boerhaavewijk nog verder vorm. 1.3.2 Sociaal-maatschappelijk Er is dus veel bijgebouwd in Boerhaavewijk en de komende jaren komen er nog meer woningen bij.

In 2020 woonden er 7.622 inwoners in Boerhaavewijk, nu zijn dat er 9.542 en in 2035 waarschijnlijk ruim 12.500. Deze groei is van invloed op het draagvlak voor voorzieningen zoals detailhandel, zorg, onderwijs, sport en cultuur, maar ook op de behoefte aan werkgelegenheid. Bovendien trekken de ontwikkelingen in de Europawegzone een nieuwe groep inwoners aan die mogelijk aan weer behoefte hebben aan andersoortige voorzieningen. Het is in die zin niet enkel een kwantitatieve opgave, maar ook een kwalitatieve. Een groot deel van deze groeiende behoefte aan voorzieningen wordt opgevangen in het stadsdeelcentrum Schalkwijk, maar het betekent ook wat voor de wijkcentra. Gebiedsanalyse Net als de rest van Schalkwijk scoort Boerhaavewijk op de meeste onderdelen minder goed dan Haarlem gemiddeld, zie ook de vergelijking met Haarlem-Noord in figuur 1. Boerhaavewijk heeft meer kwetsbare inwoners dan andere wijken en stadsdelen. Bewoners zijn minder betrokken, het algemene welbevinden is lager en bewoners hebben een ongezondere levensstijl. Ook wordt de leefomgeving in verhouding slechter beoordeeld. Vergeleken met de rest van Schalkwijk scoort Boerhaavewijk op verschillende aspecten wel iets beter, maar niet veel. Qua diversiteit in de

4

bevolkingssamenstelling en woningvoorraad scoort Boerhaavewijk iets beter dan gemiddeld, dit geldt ook voor energie(verbruik), vertrouwen in de gemeente en ondersteuning (jeugdhulp).

Figuur 1 -Gebiedsanalyse Boerhaavewijk en Haarlem-Noord (ter vergelijking) Over het algemeen wonen er in Boerhaavewijk iets meer gezinnen met kinderen dan in de rest van Haarlem, daardoor zijn inwoners gemiddeld genomen wat jonger; ruim een derde van de inwoners is tussen 25 en 44 jaar. De gemiddelde leeftijd is in Boerhaavewijk het jongst van heel Haarlem. Vergrijzing speelt in deze wijk iets minder sterk dan in andere wijken. Meer dan de helft (55%) van de inwoners in Boerhaavewijk heeft een migratieachtergrond (waarvan 4 op de 5 een nietwesterse achtergrond). Bijna driekwart van de Boerhaavewijkers heeft een lage tot middelbare opleiding. Net als in de rest van Schalkwijk is het aantal inwoners in de bijstand relatief hoog; ca. 5% van de Boerhaavewijkers zit in de bijstand. Het (gecorrigeerde) besteedbare inkomen in Boerhaavewijk geldt als een van de laagste in de stad. In Boerhaavewijk hebben inwoners vaker een Haarlempas. Het gemiddelde lagere inkomen en opleidingsniveau is van invloed op de kansen die kinderen en volwassen krijgen. Het aandeel aandachtsleerlingen en jeugdwerkloosheid ligt hoger dan het Haarlems gemiddelde. Tegelijkertijd zijn er minder voorzieningen gericht op de jeugd. Jongeren missen vooral sport- en speelplekken en ontmoetingsplekken.

De huidige speelplekken aan de Floris van Adrichemlaan zijn verouderd, toe aan vervanging en sluiten niet meer aan bij de speelbehoefte uit de wijk. In vergelijking met de rest van Haarlem hebben veel inwoners van Boerhaavewijk meer en andere zorgen, ligt het geluksgevoel lager, leven zij ongezonder, sporten en bewegen zij minder en voelen zij zich eenzamer. Obesitas en overgewicht komen vaker voor, ook onder de jeugd. Inwoners van Boerhaavewijk zijn naar verhouding langduriger ziek, ontvangen vaker mantelzorg, voelen zich eenzamer, hebben minder contacten in de buurt en lopen een groter risico op angst of depressie. De algehele ervaren gezondheid en het geluksgevoel is lager dan Haarlem gemiddeld, maar verbetert wel ten opzichte van 2020. Bewoners in Boerhaavewijk hebben iets meer vertrouwen in de gemeente ten aanzien van de buurtontwikkeling vergeleken met Haarlem gemiddeld. De sociale binding met de buurt is lager dan in de andere wijken van Schalkwijk en inwoners zijn relatief minder betrokken. Dit terwijl zij wel – net als in de rest van de stad – het belang van buurtcontacten onderschrijven. Bewoners van Boerhaavewijk ervaren in verhouding meer overlast dan in andere wijken, met name zwerfafval, maar ook te hard rijdende auto’s en verkeer in het algemeen. Volgens bewoners is het parkeren in de wijk een probleem. Ook wordt er overlast ervaren van hangjongeren.

5

Aan de andere kant zijn Boerhaavewijkers ook optimistisch, zien ze dat het stadsdeel zich ontwikkelt, voelen ze sociale binding met het stadsdeel, is er een actief vrijwilligersleven en geven veel inwoners aan hier met plezier te wonen. Het stadsdeel is dus ook divers in de zin dat de verschillen tussen inwoners best groot kunnen zijn. Leefbarometer 2022 Uit de leefbarometer blijkt dat er binnen de Boerhaavewijk grote verschillen per buurt zijn. Waar bijvoorbeeld de leefbaarheid in Vijverpark langs de Boerhaavelaan ruim voldoende tot uitstekend scoort, zijn er in het ‘oude’ Boerhaavewijk buurten die zwak tot onvoldoende scoren. De buurten en straten die onvoldoende scoren liggen in nabijheid of deels in het plangebied van dit project. Dit zit vooral in het algemene onderhoud van de openbare ruimte die matig gewaardeerd wordt. Wat dat betreft ligt er een kans om hier vanuit dit project aan de slag te gaan. 1.3.3 Functionaliteit (Sociaal-Maatschappelijke) voorzieningen De Floris van Adrichemlaan is een voorzieningenstrook bestaande uit een supermarkt, fietsenwinkel, horeca, een buurthuis, meerdere basisscholen, brandweerkazerne, kerk en leegstaande zorginstelling. In het detailhandelsbeleid is het commerciële cluster omschreven als een kleiner wijkcentrum. Deze kleinere centra zijn aanvullend op het stadsdeelcentrum van Schalkwijk en voorzien in de lokale behoefte.

Initiatieven in de kleinere winkelcentra die voorzien in uitbreiding van het winkelaanbod alleen gewenst indien ze de hoofdwinkelstructuur – in dit geval met name stadsdeelcentrum Schalkwijk – niet aantasten. Bewoners zijn minder positief over het voorzieningenniveau in de wijk dan bewoners van andere wijken. Voorheen was er ook meer aanbod, maar dit is de laatste jaren minder geworden. De onderwijsinstellingen voldoen qua gebouw en functioneel gebruik niet meer aan de eisen van deze tijd. Ook het buurtcentrum is verouderd. Veel van de gebouwen zijn slecht geïsoleerd en de installaties en constructie bereiken het einde van hun levensduur of hebben deze al bereikt. Ook functioneel gezien zijn de gebouwen verouderd. Ze voldoen niet langer aan de huidige gebruikerseisen voor wat betreft omvang, toegankelijkheid, indeling, flexibiliteit en multifunctionaliteit. Grondige renovatie of sloop-/nieuwbouw is nodig om de gebouwen toekomstbestendig te maken. De aanwezigheid van deze sociaal-maatschappelijke voorzieningen zijn belangrijk voor de buurt. Ze spelen een belangrijke rol voor ontmoeting, ondersteuning en verbinding. Vanuit onderwijshuisvesting en maatschappelijke ondersteuning zijn er concrete plannen om de onderwijslocaties en het buurtcentrum te vernieuwen en toekomstbestendig te maken.

Het inwoneraantal van Schalkwijk en dat van de Boerhaavewijk zijn de laatste jaren toegenomen en zullen in de (nabije) toekomst nog verder groeien. Daarom is het van belang dat de voorzieningen op orde zijn en meegroeien. Bewoners geven ook aan dat zij bepaalde voorzieningen in hun wijk missen of dat bestaande plekken niet langer voldoen. Dit gaat vooral om plekken om elkaar te ontmoeten, activiteiten te ondernemen en te werken, maar ook plekken om te sporten, te spelen en te verblijven. De bestaande ontmoetingsplekken en voorzieningen liggen verspreid langs de Floris van Adrichemlaan, waardoor ze elkaar nauwelijks versterken. Gebruikers van verschillende voorzieningen komen elkaar hierdoor weinig tegen in hun dagelijkse routine. Ook sluiten ontmoetingsplekken, zoals speel- en sportplekken, niet goed aan bij de behoefte van de gebruikers en zijn ze verouderd.

6

Werkgelegenheid In de Boerhaavewijk ten oosten van de Amerikaweg zijn zo’n 1.200 banen te vinden. Grotere werkgevers zijn de onderwijsinstellingen, zorginstelling St. Jacob en de detailhandel en horeca aan de Floris van Adrichemlaan. Zeven op de tien bedrijven/ondernemingen zijn eenmanszaken, veelal vanuit huis. Aan de westelijke zijde van de Amerikaweg is veel werkgelegenheid bij het Spaarne Gasthuis en aanverwante zorgfuncties. Tegelijkertijd is er ook veel werkgelegenheid verdwenen met de transformatie van Schalkwijk Midden. Richting de Schipholweg bevinden zich wel een aantal grote werkgevers zoals het Spaarne Gasthuis, Van der Valkhotel en het Haarlem College. Ook wordt hier de komende jaren een OVknooppunt ontwikkelt met ruimte voor voorzieningen en bedrijvigheid in de plinten van de omliggende bebouwing. Het kantorengebied Schalkwijk Midden bevindt zich in een transformatie naar een overwegend woongebied, op één modern kantoorgebouw na. Al met al is er de laatste jaren veel werkgelegenheid weggetrokken uit Schalkwijk waardoor er vraag is naar nieuwe plekken voor werk, aansluitend op de behoefte van de Schalkwijkers. Het idee is daarom om ook meer ruimte te bieden aan (commerciële) dienstverlening zoals een kapper, kleinschalige bedrijvigheid, aan een kleine dagelijkse winkel en horecavoorziening. Wonen Ruim een derde van de woningen in Boerhaavewijk is een koopwoning.

Eveneens ruim een derde een sociale huurwoningen. De overige woningen – iets meer dan een kwart – zijn particulieren huurwoningen. 60% van alle woningen in Boerhaavewijk zijn flatwoningen. De overige woningen nagenoeg allemaal ééngezinswoningen. Bewoners geven de uitstraling van de woningvoorraad een voldoende en zien een verbetering de laatste jaren. De betaalbaarheid vindt men onvoldoende; de gemiddelde WOZ-waarde is hoger dan in de andere Schalkwijkse wijken. De gemiddelde woonduur in Boerhaavewijk is 9 jaar, een van de laagste in Haarlem. De lage gemiddelde woonduur evenals de relatief hoge WOZ-waarde valt deels te verklaren door de nieuwbouw in de nieuwe buurten van Entree West en Oost. Ten westen van de Amerikaweg worden de komende jaren voornamelijk appartementen toegevoegd. Het Entree West en Oost gebied tussen Schipholweg en Boerhaavelaan bevat zowel appartementen als grondgebonden eengezinswoningen. Aan de zuidkant van het plangebied en tegen de plint van de noordelijke flats liggen kansen voor woningbouw. Dat helpt bij de Haarlemse woningbouwopgave en brengt levendigheid en sociale controle. De nabijheid van voorzieningen maakt de woningen vooral geschikt voor starters en senioren (doorstromers), maar ook voor (kleine) gezinnen.

Het is van belang dat de woningen zich onderscheiden van de bestaande woningvoorraad in Boerhaavewijk, zodat een meer diverse woningvoorraad ontstaat. De voormalige Moeder van de Verlosserkerk kan interessant zijn voor een wooncollectief gericht op zorg en gemeenschapszin. Als de Don Boscoschool verplaatst wordt, kan het oude schoolgebouw mogelijk ruimte bieden aan atelierwoningen. 1.3.4 Stedenbouw & Landschap Boerhaavewijk is een typische wederopbouwwijk uit de jaren '60 van de vorige eeuw. Het plan is gebaseerd op de toenmalige, modernistische gedachtengoed van licht, lucht en ruimte, en een duidelijke scheiding van functies als wonen, groen, verkeer en winkelen. Het heeft een ruime opzet, lange zichtlijnen, ruime afstanden en ogenschijnlijk veel groen. De wijk heeft een sterk naar binnen gekeerd karakter. In de opbouw van de wijk is een tweedeling zichtbaar tussen noord en zuid. Het noordelijk deel is voornamelijk een herhaling van galerijflats en portieketagewoningen. In het zuiden staan veel grondgebonden koopwoningen in de vorm van woonhofjes. Beide delen zijn van elkaar gescheiden door de Floris van Adrichemlaan met haar hoge flats en gesloten voorzieningenstrook.

7

De Floris van Adrichemlaan lijkt met haar plantsoenen en hoofdbomenstructuur behoorlijk groen, maar in de praktijk valt dit tegen. De ruime opzet van de voorzieningenstrook en de verkeersinfrastructuur, maakt dat er veel restruimtes zijn die slecht of niet benut worden en schraal zijn ingericht. De schoolpleinen zijn ook grotendeels verhard en het aanwezige groen heeft weinig recreatieve- en ecologische waarde, en hierdoor dus weinig kwaliteit. Het gebied is vanwege al deze verharding onvoldoende klimaatadaptief en dus gevoelig voor wateroverlast en hittestress. Voor wandelaars en fietsers is de Floris van Adrichemlaan onprettig en voelt het onveilig, zeker in de avonduren. De weg zelf neemt veel ruimte in, het asfalt overheerst en de afstand tot de gebouwen is relatief groot. ‘s Avonds is er weinig levendigheid op straat, op de (afgesloten) schoolpleinen en in de aanliggende bebouwing. Het onbestemde groen met ‘verstopte’ gebouwen daartussen, geeft mensen een onaangenaam gevoel. Ook de drie woonflats aan de noordzijde staan op betrekkelijk grote afstand van de Floris van Adrichemlaan en de gesloten bergingen in de plinten dragen bij aan een onveilig en anoniem gevoel, zowel ‘s avonds als overdag. Er zijn weinig ogen op straat en er is nauwelijks sociale controle. Hierdoor is de omgeving geen fijne plek om te verblijven, te wandelen of te fietsen.

De Floris van Adrichemlaan snijdt dwars door de Boerhaavewijk en vormt voor voetgangers en fietsers een obstakel tussen het noorden en zuiden van de wijk. De weg is breed en hoofdzakelijk ingericht voor doorgaand auto- en busverkeer. Langs de Floris van Adrichemlaan liggen twee bushaltes, ter hoogte van de Roordastraat en ter hoogte van de Wamstekerstraat. De verbindingen voor fietsers en voetgangers vanuit de omliggende buurten sluiten niet goed aan op de Floris van Adrichemlaan en op de aanwezige voorzieningen.

1.4 Beleidsanalyse Gezien de schaal en omvang van deze ontwikkeling is veel gemeentelijk beleid van toepassing, maar tegelijkertijd is maatwerk nodig want niet elke plek is hetzelfde. Hieronder werken we het meest relevante sectorale beleid uit aan de hand van de zes thema’s van de Omgevingsvisie Haarlem 2045. Vervolgens komen de specifieke beleidstukken voor dit gebied aan bod. Randvoorwaarden, eisen en wensen die voortkomen uit het beleid zijn in hoofdstuk 4 van het Masterplan uitgewerkt. De volledige beleidsstukken van de gemeente Haarlem zijn terug te vinden via de website, het raadsinformatiesysteem of op te vragen bij het projectteam. 1.4.1 Omgevingsvisie Haarlem 2045 & sectoraal beleid De Omgevingsvisie 2045 bouwt voort op een aantal eerdere beleidsdocumenten, zoals de Toekomstvisie Haarlem 2040 en de Structuurvisie Openbare Ruimte. Daarnaast is ook geput uit een aantal sectorale beleidsdocumenten. Hiermee is het een integraal beleidskader. De omgevingsvisie werkt zes urgente opgaven – gebaseerd op de uitdagingen van de stad, trends en ontwikkelingen en de Haarlemse identiteit – uit in zes strategische keuzes. Met behulp van deze strategische keuzes wil Haarlem aantrekkelijk blijven en toekomstbestendig worden. De zes strategische keuzes staan centraal in het bepalen van het ambitieniveau en bij de te maken keuzes voor de ontwikkeling aan de Floris van Adrichemlaan.

De zes keuzes zijn: • Mengen en verdichten • Buurtgericht ontwikkelen • Vergroenen & vernatten • Bevorderen gezonde leefomgeving • Ruimte voor de energietransitie • Mobiliteitstransitie

8

In de Omgevingsvisie valt Boerhaavewijk en het plangebied onder ‘Stedelijk gebied’. In het stedelijk gebied is het behoud van de bestaande kwaliteiten en menging van belang. Bij herontwikkelingen in dit gebied moet goed worden onderzocht hoe deze ontwikkelingen een bijdrage kunnen leveren aan een klimaatadaptieve, energieneutrale, inclusieve en gezonde leefomgeving. Ook het versterken van de verbindingen met de HOV-knooppunten via stadsstraten en het 10-minutennetwerk een belangrijke ambitie. De omgeving van de Floris van Adrichemlaan is in de Omgevingsvisie aangemerkt als sociaalmaatschappelijk cluster. Hier ligt de opgave om de sociale basis en ontmoetingsplaatsen in de wijk te versterken, en zo het 10-minuten-netwerk zelf te verbeteren. Het doel is dat iedereen kan meedoen aan de samenleving. Dat kan alleen als die samenleving bereikbaar, toegankelijk en bruikbaar is. De omgeving moet erop gericht zijn dat iedereen er kan wonen, werken, onderwijs kan volgen, boodschappen kan doen en zijn of haar vrije tijd kan besteden. Dit doen we door maatschappelijke, sociale, culturele en andere voorzieningen goed met elkaar én met hun omgeving te verbinden en synergie te creëren door voorzieningen die elkaar kunnen versterken bij toekomstige ontwikkelingen slim te combineren. Energieopwekking is ook in dit gebied van belang.

In het stedelijk gebied zijn minder erfgoedwaarden dan in het centrumgebied die beperkend zijn voor energieopwekking maar ook in dit gebied is de ruimte voor energieopwekking op grote schaal beperkt, waar er zich kansen voordoen op dit vlak proberen we die te pakken. Het gebied is aangewezen als kansrijk voor een warmtenet. Het Icoonproject ‘Dwars door Schalkwijk’ valt ook samen met het plangebied van de Floris van Adrichemlaan. Met Dwars door Schalkwijk zet de gemeente in op een groenblauwe verbinding tussen het Spaarne en de groene zoom (Poelpolder). Deze verbinding heeft een recreatieve (langzaamverkeer), ecologische en waterkundige functie. Dit draagt bij aan de strategische keuzes mobiliteitstransitie, vergroenen en vernatten en versterken van het sociale weefsel. Aan de Floris van Adrichemlaan komen dus veel beleidsambities samen. Hieronder is het belangrijkste Haarlems sectorale beleid uitgewerkt aan de hand van de zes strategische keuzes uit de Omgevingsvisie. 1. Mengen & verdichten Mengen en verdichten is een essentieel onderdeel van de herontwikkeling van de Floris van Adrichemlaan.

Met integrale gebiedsontwikkelingen wil de gemeente op een zorgvuldige manier het voorzieningenniveau op peil houden, buurtgroen versterken, meer ruimte bieden voor werken, extra en diverse (betaalbare) woningen voor verschillende doelgroepen toevoegen en inzetten op een aantrekkelijke, toegankelijke, aantrekkelijke en multifunctionele openbare ruimte. Door op deze manier in een hogere dichtheid te bouwen houden we ruimte over groen en water, houden we de groene randen van de stad intact, is er draagvlak voor toevoegen van voorzieningen (waar de bestaande wijken van mee profiteren), beperken we de toename van mobiliteit en gaan we slim om met de schaarse ruimte in Haarlem. Vanuit de Woonvisie 2021-2025 wordt voor Schalkwijk extra aandacht gevraagd voor nieuwe woonvormen, collectiviteit, het versterken van de leefbaarheid, starters en ouderen en ruimte voor bijzondere doelgroepen. Boerhaavewijk kent in verhouding veel sociale huurwoningen. De bevolkingssamenstelling is relatief eenzijdig. Concentratie van kwetsbare inwoners is een aandachtspunt. Door andere woningen toe te voegen kan er meer differentiatie ontstaan. De Floris van Adrichemlaan is bovendien een interessante plek in het kader van de Stadsdeal

9

Ouderenhuisvesting gezien de nabijheid van (zorg-)voorzieningen, ook met oog op doorstroming. We zien kansen voor een wooncollectief. De Actualisatie Haarlemse spelregels voor woningbouwprogrammering nieuwbouw sociale huur en middensegment stelt eisen over de minimale oppervlaktes van woningen, de woningverdeling en plattegrond. In Schalkwijk is dit 40% sociaal, 40% middelduur en 20% vrij, dat is ook het uitgangspunt voor deze ontwikkeling. De Floris van Adrichemlaan is het buurtcentrum voor Boerhaavewijk. Het toevoegen van andere functies is vanuit het Detailhandelsbeleid een wenselijke ontwikkeling, maar het mag niet ten koste gaan van de hoofdwinkelstructuur. Het stadsdeelcentrum Schalkwijk is het voornaamste winkelcluster voor Schalkwijk. Eventuele uitbreidingen in de wijken zijn dus kleinschalig en gericht op de buurt zelf. De Economische Visie 2020 onderschrijft verder het belang van gemengde woonwerkgebieden, het verbeteren van de woon-werkbalans door werkgelegenheid toe te voegen en hierbij de aansluiting te zoeken bij de lokale behoeften van de wijk voor wat betreft (betaalbare) bedrijfsruimte.

Het streefgetal is 0,5 arbeidsplaats per inwoner, maar gezien de beperkte schaal van deze ontwikkeling, de nabijheid van (en ambities voor) Centrum Schalkwijk en OV-knooppunt Nieuw-Zuid is het niet de inzet om hier veel arbeidsplaatsen toe te voegen, maar wel beperkt ruimte te bieden vanuit het perspectief van lokale economie en levendigheid. De sociaalmaatschappelijke voorzieningen generen werkgelegenheid en er komt ruimte voor wat kleinschalige bedrijvigheid en/of dienstverlening gericht op de buurt. Hier is onderzoek naar gedaan door adviesbureau DTNP (zie bijlage 6). In de Nota Ruimtelijke Kwaliteit is het gebied onderdeel van de ‘stad in transformatie’. Vanuit de Nota Hoogbouwprincipes liggen er mogelijkheden voor hoogbouw in dit type gebied, mits aan de principes wordt voldaan. Hierbij moet bijvoorbeeld rekening worden gehouden met de bestaande stedenbouwkundige structuur. Vanuit dat perspectief lijkt de Floris van Adrichemlaan geen logische plek voor hoogbouw (vanaf 10 lagen), maar liggen er wel mogelijkheden om tot 4/5 lagen te bouwen. Dit is verder uitgewerkt in het PvLE. 2.

Buurtgericht ontwikkelen Met buurtgericht ontwikkelen sluiten we aan op de dagelijkse behoeften en routines van de toekomstige inwoners en bezoekers en zorgen we dat de sociale basisinfrastructuur (bestaande uit ontmoetingsplekken en sociaal-, cultureel-maatschappelijke voorzieningen) op orde komt, zoals ook vastgesteld in het Cultuurplan en het Strategisch Huisvestingsplan Cultuur, de Agenda voor de Sport 2020+, het Strategisch Huisvestingsplan Onderwijs en het Huisvestingsplan Gewoon in de Wijk. De Floris van Adrichemlaan kan als centraal voorzieningencluster een belangrijke bijdrage leveren door plekken te bieden waar verschillende doelgroepen elkaar ontmoeten, sporten, leren, cultuur kunnen beleven en beoefenen, zorg of kunnen hulp ontvangen. Hier liggen ook kansen om voorzieningen te combineren of samen te voegen en zo efficiënter met de ruimte om te gaan en kruisbestuiving tussen voorzieningen te faciliteren. Er is een tekort aan binnensport accommodaties, waardoor er behoefte is aan een sporthal. Daarnaast zijn er concrete ambities om de twee bestaande buurtcentra te vernieuwen in één Huis van de Wijk en om de schoolgebouwen uit te breiden en te vernieuwen doormiddel van sloop/nieuwbouw of mogelijk renovatie. Hierbij wordt vanuit circulair perspectief onderzocht of (gedeeltelijk) hergebruik mogelijk is.

Voor wat betreft onderwijshuisvesting wordt verder onderzoek gedaan een betere spreiding van onderwijs over Schalkwijk, rekening houdende met de woningbouwopgave in de Europawegzone. Vanuit Cultuur liggen de ambities vooral bij het multifunctioneel gebruik van het toekomstige Huis van de Wijk en de mogelijke realisatie van een broedplaats in het voormalige Schalkweide en culturele programmering van de Moeder van de Verlosserkerk. Voor eigenstandige culturele voorzieningen wordt vooral ingezet op Centrum Schalkwijk.

10

De voorzieningen aan de Floris van Adrichemlaan vormen een belangrijke schakel in het beoogde 10-minutennetwerk, waarbij de belangrijkste voorzieningen – zoals hierboven genoemd – voor iedereen binnen 10 minuten te fiets of te voet bereikbaar zijn. Dit betekent ook dat de openbare ruimte autovrij en toegankelijk moet zijn en er goede en aantrekkelijke langzaam verkeersverbindingen zijn binnen het plangebied, maar ook naar de rest van het stadsdeel en de Groene Zoom. Niet alleen om van a naar b te komen, maar ook zodat mensen elkaar ontmoeten en tegenkomen en daardoor de sociale veiligheid wordt vergroot. De Structuurvisie Openbare Ruimte en het Handboek Inrichting Openbare Ruimte vormen hiervoor belangrijke beleidsdocumenten. 3. Vergroenen en vernatten Om in de toekomst bij hevige buien droge voeten te houden en om de tempratuurstijging het hoofd te bieden moet Haarlem klimaatadaptief zijn. Langs de Floris van Adrichemlaan is er substantieel ruimte om substantieel oppervlakte water en (kwalitatief) groen toe te voegen. Er is een opgave om oppervlaktewater toe te voegen en te voorzien in meer ruimte voor waterberging. In Haarlem zijn het Strategisch Plan Klimaatadaptatie, de Hemelwaterverordening en de Richtlijn Duurzaam bouwen van toepassing.

Zo is waterberging niet alleen verplicht (bebouwd en onbebouwd), maar ook wenselijk vanuit het oogpunt van verkoeling en hittestress wat nu een probleem is langs de verharde Floris van Adrichemlaan. Gebouwen dienen straks water te kunnen bergen, vertraagd af te voeren en bij voorkeur te (her)gebruiken, bijvoorbeeld voor bevloeiing van groen of voor andere eigen waterbehoeften. Door verharding te verwijderen en meer groen toe te voegen, ontstaat er nog meer waterbergend vermogen. We hebben hier de mogelijk om substantieel kwalitatief groen toe te voegen. Grotendeels in de openbare ruimte, maar er zijn ook mogelijkheden als onderdeel van de bebouwing (dak en gevel). Inzet is het uitgangspunt van 3-30-300 conform het Groenbeleidsplan. Dat lijkt hier goed haalbaar waardoor de groenbalans van de hele Boerhaavewijk beter wordt. Daarnaast is er in het gebied een opgave om de hoofdbomenstructuur te versterken en invulling te geven aan de ecologische verbinding langs de Floris van Adrichemlaan. 4. Bevorderen gezonde leefomgeving Een goed ingerichte leefomgeving draagt bij aan een gezondere levensstijl en een betere gezondheid. De gemeente zet in op gezondheidsbevordering en gezondheidsbescherming.

In het verlengde van de vorige paragraaf spelen groen en water hierbij een belangrijke rol, bijvoorbeeld voor de luchtkwaliteit, om te verkoelen en de biodiversiteit, maar een gezonde leefomgeving betekent ook dat de openbare ruimte uitnodigt om te lopen, fietsen, sporten, spelen en te ontmoeten en dat bewoners daardoor gezondere keuzes maken. Deze ambities komen onder andere voort uit de Structuurvisie Openbare Ruimte, het Groenbeleidsplan, nota Speelruimtebeleid , Agenda voor de Sport 2020+, Sport en Bewegen in de Openbare Ruimte, de Regionale Nota Gezondheidsbeleid 2021 – 2028 en de ambities uit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). De openbare ruimte in deze ontwikkeling kan een belangrijke bijdrage leveren aan deze ambities. Wandelen en fietsen moeten de meest logische keuze zijn. Daarnaast is het van belang dat de Groene Zoom en de parken in Schalkwijk goed te voet en per fiets bereikbaar zijn voor ontspanning, recreatie en verkoeling. Goede langzaam verkeer verbindingen zijn hiervoor belangrijk. Een beweeg- en speelvriendelijke openbare ruimte richt zich op bewegen, ontdekken en ontmoeten voor alle leeftijden. Specifiek dient rekening gehouden te worden met voldoende kindnabij speelaanbod voor zowel de Geleerdenbuurt, als de Geneesherenbuurt. In beide buurten is met name een te kort aan uitdagende plekken voor kinderen vanaf circa 10 jaar.

Er liggen kansen om de nieuw aan te leggen schoolpleinen toegankelijker te maken en meer in te richten voor sporten en bewegen.

11

Een gezonde leefomgeving is ook een veilige en schone leefomgeving. Een gebied waar mensen naar elkaar omkijken en zich vrij kunnen bewegen, maar ook een gebied waar de luchtkwaliteit goed is, waar bewoners rustig kunnen slapen, die opgeruimd en netjes, waar de bodem schoon is en andere veiligheidsrisico’s laag zijn. De Beleidsregel hogere waarden wet geluidhinder voorziet hierin, maar er zijn ook landelijke normen waaraan voldaan moet worden. Daarnaast heeft de gemeente heeft ook ambities vanuit het Grondstoffenplan Haarlem, Mobiliteitsbeleid, het Schone Luchtakkoord, het programma Haarlem Klimaat Neutraal. Onderdeel hiervan is dat we bewust omgaan met grondstoffen en materialen, bijvoorbeeld door te kiezen voor veilige materialen, materialenpaspoorten bij te houden zodat ze hergebruikt kunnen worden en vaker te kiezen voor hout als bouwmateriaal. Hergebruik van bestaande materialen nu aanwezig in gebied hoort hier ook bij. Verder betekent een gezonde leefomgeving dat er ook ruimte is voor ecologie. De gemeente heeft in het Ecologisch beleidsplan en het uitwerkingsplan Natuur Netwerk Haarlem de ambitie opgenomen om de Amerikavaart beter te verbinden met de Poelpolder. De Floris van Adrichemlaan is daarvoor een belangrijke schakel, als onderdeel van de Oost-West verbinding van Poelpolder tot Spaarne.

De ecologische verbinding kan met deze gebiedsontwikkeling verder ingevuld en vorm gegeven worden, bijvoorbeeld door ecologische zones, oevers en water aan te leggen. In het gebied staan verschillende bomen van 50 jaar en ouder. Uitgangspunt is dat bestaande bomen behouden blijven, en anders worden verplant. De hoofdbomenstructuur rondom in het dient versterkt te worden en de ontbrekende schakel tussen Amerikaweg en Aziëweg gesloten. Het Ecologisch Beleidsplan, het Groenbeleidsplan en de Richtlijn Duurzaam Bouwen bieden ook handvatten voor natuurinclusief bouwen en het realiseren van ecologisch groen in de openbare ruimte en gebouwen (o.a. nestkastjes, vleermuiskastjes, insectenvoorzieningen) wat bijdraagt aan de lokale biodiversiteit. 5. Ruimte voor de energietransitie Haarlem streeft naar een klimaatneutrale stad. Dat betekent dat nieuwbouw gebouwd wordt conform landelijke wet- en regelgeving en de Haarlemse Richtlijn Duurzaam Bouwen o.a. met betrekking tot het (her)gebruik van materialen, de energieprestaties, energieopwekking en warmtevoorziening. Het ambitieniveau wordt bepaald op basis van het convenant Toekomstbestendige Woningbouw. Duurzame energie en warmtewinning vragen om ruimte, zowel boven- als ondergronds, maar de beschikbare ruimte is beperkt.

Deze puzzel kan alleen worden gelegd als er integrale ontwerpen voor de openbare ruimte worden gemaakt, er regie wordt genomen op de ondergrond en er keuzes worden gemaakt. Het gebied is aangewezen als kansrijk voor een warmtenet. Dit moet verder worden uitgewerkt. Daarnaast zal onderzocht moeten worden op welke wijze de beschikbare daken en gevels het beste kunnen bijdragen aan de duurzaamheidsambities. Inzet is tenminste energieneutraal. De energietransitie betekent ook dat er ruimte moet zijn voor de uitbreiding van het elektriciteitsnetwerk in de vorm van extra distributieruimte voor distributie en opslag van elektriciteit. Dit gebeurt inpandig. Deze traforuimtes mogen zich in woongebouwen niet direct naast verblijfsruimtes zoals slaapkamers bevinden. Belangrijk is dat hierbij rekening wordt gehouden met een toename van een energievraag in de toekomst. 6. Mobiliteitstransitie Om een groeiende stad bereikbaar en in beweging te houden, zet Haarlem in op andere vormen van mobiliteit. De voetgangers en fietsers staan – conform het Mobiliteitsbeleid en het Fietsbeleid – op één. Concreet betekent dit dat 90% van alle Schalkwijkers straks te voet of te fiets naar het centrum komt. Dit dient dus gefaciliteerd te worden met snelle, veilige en aantrekkelijke wandelen fietsroutes, maar ook met toegankelijke en vindbare stallingen. In het plangebied bevinden zich

12

twee bushalte, deze blijven behouden. Het inzetten op langzaam verkeer en OV moet de noodzaak van autogebruik verkleinen, maar desalniettemin wordt ook de (elektrische) auto gefaciliteerd in het gebied. Dit gebeurt conform de Nota Parkeernormen waarbij het parkeren bij voorkeur ondergronds en altijd uit het zicht gebeurt. De nota geldt ook voor het fietsparkeren, aanvullend op de beleidsregel bergingen nieuwe woongebouwen. Naast het gegeven dat lopen en fietsen de eerste keuze moet zijn, willen we ook dat andere vormen van mobiliteit schoner worden door elektrisch rijden te faciliteren, bijvoorbeeld door voldoende laadpalen aan te bieden voor fietsen en andere voertuigen. Voor deze gebiedsontwikkeling is een mobiliteitsplan opgesteld, zie bijlage 5. 1.4.2 Gebiedsvisie Boerhaavewijk en Startnotitie In 2012 is de Gebiedsvisie Boerhaavewijk (zie bijlage 1) vastgesteld door de gemeenteraad. Deze visie draait om een grootschalige herinrichting van de Floris van Adrichemlaan, waaronder het afsluiten van deze weg voor doorgaand autoverkeer. De Floris van Adrichemlaan wordt in deze visie een centrale ontmoetingsruimte in de wijk, met een aantrekkelijk woon- en werkklimaat. De Floris van Adrichemlaan verandert dan in een buurtpark met een nieuwe waterloop en speel- en wandelmogelijkheden.

Verder is er een buurtplein bedacht op de hoek van de Louis Pasteurstraat en de Floris van Adrichemlaan, worden de scholen vervangen en komt er ook woningbouw. Het voorliggende plan deelt veel uitgangspunten met de ideeën van destijds. Op 1 juni 2023 heeft de gemeenteraad de Startnotitie Herontwikkeling Voorzieningenstrook Floris van Adrichemlaan vastgesteld. Hiermee is de herontwikkeling echt begonnen. Naast vernieuwing en vergroting van de onderwijscapaciteit, de capaciteit van de kinderopvang, welzijnsvoorzieningen en sportfaciliteiten, is het toevoegen van een woonprogramma ook onderdeel van het programma. Hierdoor draagt het project bij aan het verkleinen van het woningtekort en wordt de Floris van Adrichemlaan ’s avonds en in het weekend voldoende levendig en sociaal veilig. De herinrichting moet bijdragen aan een betere openbare ruimte. De uitgangspunten daarbij zijn behoud van (zo veel mogelijk) waardevolle bomen, vergroening, vernatting, duurzaamheid en de energie- en mobiliteitstransitie. De Floris van Adrichemlaan kan zo – veel meer dan nu – het leefbare en veilige hart worden van de Boerhaavewijk.

1.5 Participatie Uit de participatie in het kader van de KIEM Proeftuin Boerhaavewijk blijken veel wensen en behoeften van bewoners. Samenvattend geven de bewoners aan behoefte te hebben aan een centrale plek in de buurt met meer ruimte voor ontmoeten (huiskamer, chillruimte), specifieke voorzieningen (diverse horeca, versspeciaalzaken, (kleine) bedrijfsruimtes, kapper, atelier’s/studio’s, postkantoor, etc.), ruimte voor muziek en dans en sport- en speelvoorzieningen (gebouwd en openbare ruimte, ook voor specifieke doelgroepen) zoals buitenfitness, jeu de boulesbaan, Cruyffcourt en speeltuin(en). Verder vragen bewoners om betere parkeerbeleid en/of voorzieningen, lagere rijsnelheid en zelfs een autovrije Floris van Adrichemlaan. Ook is er behoefte aan een gezamenlijke locatie voor de huisartsen, fysio etc. Dit is reeds tijdelijk voorzien in Schalkweide en op termijn permanent in de nieuwbouw van St. Jacob bij de Louis Pasteurstraat. De wijkraad geeft aan behoefte te hebben aan een multicultureel centrum waarin voorzieningen voor culturele evenementen kunnen worden gerealiseerd (toneel, muziek, maar ook sociaal wijkteam etc.). De gemeente heeft de ambitie om een Huis van de Wijk te realiseren wat multifunctioneel inzetbaar is en aansluit op de behoeften van bewoners.

13

Tot slot is er behoefte aan voldoende groen, speelplekken en speeltuinen en ontmoetings- en verblijfsplekken. Bewoners hebben zorgen over de mogelijke verkeersaantrekkende werking sporthal en parkeren.

1.6 Conclusie analyse Uit de gebieds-, beleids-, onderzoeks- en participatie- en stakeholdersanalyse komt een complexe opgave naar voren. De voornaamste opgaven voor deze ontwikkeling zijn samen te vatten in acht onderdelen: 1.6.1 De wijk scoort lager op inkomen, gezondheid, woonkwaliteit en overlast Vergeleken met het Haarlemse gemiddelde is het inkomen en opleidingsniveau in (delen van) Boerhaavewijk laag, hebben bewoners vaker schulden en een bijstandsuitkering. Bewoners voelen ook meer stress door hun werk-, woon- en financiële situatie. Angst, neerslachtigheid, langdurige ziekten, overgewicht en eenzaamheid komen in de wijk vaker voor dan gemiddeld in Haarlem. Deze opeenstapeling van problemen doet zich vooral voor in een aantal buurten rondom het plangebied. De woon- en leefomgeving wordt hier lager gewaardeerd, voorzieningen zijn niet op orde en bewoners ervaren overlast. De gebiedsontwikkeling Floris van Adrichemlaan biedt kansen om deze problemen aan te pakken en negatieve ontwikkelingen te doorbreken. 1.6.2 Gemeentelijk vastgoed aan de Floris van Adrichemlaan is verouderd De schoolgebouwen en het wijk- en jongerencentrum zijn technisch en functioneel verouderd en toe aan vervanging. Veel van de gebouwen zijn slecht geïsoleerd en de installaties en constructie bereiken het einde van hun levensduur of hebben deze al bereikt.

Ook functioneel gezien zijn de gebouwen verouderd. Ze voldoen niet langer aan de huidige gebruikerseisen voor wat betreft omvang, toegankelijkheid, indeling, flexibiliteit en multifunctionaliteit. Grondige renovatie of sloop/nieuwbouw is nodig om de gebouwen toekomstbestendig te maken. Deze opgave is circulair benaderd, waarbij is onderzocht welke gebouwen (gedeeltelijk) behouden en hergebruikt kunnen worden. 1.6.3 De voorzieningen zijn kwantitatief en kwalitatief niet op orde Het inwoneraantal van Schalkwijk en dat van de Boerhaavewijk zijn de laatste jaren toegenomen en zullen in de (nabije) toekomst nog verder groeien. Daarom is het van belang dat de voorzieningen op orde zijn en meegroeien. Bewoners geven ook aan dat zij bepaalde voorzieningen in hun wijk missen of dat bestaande plekken niet langer voldoen. Dit gaat vooral om plekken om elkaar te ontmoeten, activiteiten te ondernemen en te werken, maar ook plekken om te sporten, te spelen en te verblijven. Schalkwijk heeft niet genoeg binnensportaccommodaties. De wijk heeft een extra sporthal nodig. Ook zijn er voorzieningen, zoals woonzorgcentrum Schalkweide en de Moeder van de Verlosserkerk, die niet langer gebruikt worden en (deels) leegstaan. Het zijn dus niet alleen de gebouwen die een opknapbeurt moeten hebben, ook het aanbod van voorzieningen is aan vernieuwing toe.

Dat vraagt om goede samenwerking tussen maatschappelijke (zorg-)partners in de wijk. Daarnaast bestaat het aanbod van commerciële voorzieningen in de wijk nog maar uit één supermarkt, één winkel en één snackbar. Het idee is daarom om ook meer ruimte te bieden aan (commerciële) dienstverlening zoals een kapper, kleinschalige bedrijvigheid, aan een kleine dagelijkse winkel en horecavoorziening (zie bijlage 6).

14

1.6.4 De spreiding van basisscholen over Schalkwijk is niet meer evenwichtig Langs de Floris van Adrichemlaan bevinden zich nu drie basisscholen; De Globe, Don Bosco en Professor Dumontschool (speciaal basisonderwijs). Elders in de wijk zijn nog twee andere basisscholen; De Wadden (binnenkort vernieuwd en uitgebreid tot IKC Valeo) en de Van Voorthuijsenschool (speciaal basisonderwijs). Het aanbod aan basisonderwijs is dus erg groot, en het is de vraag of de huidige scholen langs de Floris van Adrichemlaan hier een plek moeten houden. Nieuwe (gebouwen voor) basisscholen zijn straks veel meer nodig ten westen van de drukke, lastig oversteekbare Amerikaweg. De grootste woningbouwopgave in Schalkwijk vindt daar plaats. Hier verrijzen de komende jaren duizenden woningen in de Europawegzone. Het is logisch om juist hier, op veilige loop- en fietsafstand van de nieuwe woningen, meer basisonderwijs te ondersteunen. Daarom onderzoeken we hoe we het basisonderwijs op stadsdeelniveau kunnen organiseren. 1.6.5 De Boerhaavewijk mist een aantrekkelijke centrale ontmoetingsruimte Bij participatiegesprekken gaven bewoners in de Boerhaavewijk aan een centrale ontmoetingsplek – een ‘hart’ – in de wijk te missen. De bestaande ontmoetingsplekken en voorzieningen liggen verspreid langs de Floris van Adrichemlaan, waardoor ze elkaar nauwelijks versterken.

Gebruikers van verschillende voorzieningen komen elkaar hierdoor weinig tegen in hun dagelijkse routine. Ook sluiten ontmoetingsplekken, zoals speel- en sportplekken, niet goed aan bij de behoefte van de gebruikers en zijn ze verouderd. Daardoor worden ze niet goed gebruikt. 1.6.6 De Floris van Adrichemlaan vormt een barrière in de wijk De Floris van Adrichemlaan snijdt dwars door de Boerhaavewijk en vormt voor voetgangers en fietsers een obstakel tussen het noorden en zuiden van de wijk. De weg is breed en hoofdzakelijk ingericht voor doorgaand auto- en busverkeer. Bewoners ervaren overlast van te hard rijdende auto’s, terwijl de Floris van Adrichemlaan – buiten de spits om – eigenlijk weinig wordt gebruikt. De verbindingen voor fietsers en voetgangers vanuit de omliggende buurten sluiten niet goed aan op de Floris van Adrichemlaan en op de aanwezige voorzieningen. 1.6.7 De Floris van Adrichemlaan is geen fijne route en voelt onveilig Voor wandelaars en fietsers is de Floris van Adrichemlaan onprettig en voelt het onveilig, zeker in de avonduren. De weg zelf neemt veel ruimte in, het asfalt overheerst en de afstand tot de gebouwen is relatief groot. ‘s Avonds is er weinig levendigheid op straat, op de (afgesloten) schoolpleinen en in de aanliggende bebouwing. Het onbestemde groen met ‘verstopte’ gebouwen daartussen, geeft mensen een onaangenaam gevoel.

Ook de drie woonflats aan de noordzijde staan op betrekkelijk grote afstand van de Floris van Adrichemlaan en de gesloten bergingen in de plinten dragen bij aan een onveilig en anoniem gevoel, zowel ‘s avonds als overdag. Er zijn weinig ogen op straat en er is nauwelijks sociale controle. Hierdoor is de omgeving geen fijne plek om te verblijven, te wandelen of te fietsen. 1.6.8 Het gebied is verhard, versnipperd, bevat weinig kwalitatief groen en water Op de luchtfoto lijkt de Floris van Adrichemlaan met haar plantsoenen en hoofdbomenstructuur behoorlijk groen, maar in de praktijk valt dit tegen. De ruime opzet van de voorzieningenstrook en de verkeersinfrastructuur, maakt dat er veel restruimtes zijn die slecht of niet benut worden en schraal zijn ingericht. De schoolpleinen zijn ook grotendeels verhard en het aanwezige groen heeft weinig recreatieve- en ecologische waarde. Het gebied is vanwege al deze verharding onvoldoende klimaatadaptief en dus gevoelig voor wateroverlast en hittestress. Er is een opgave om oppervlaktewater toe te voegen, de hoofdbomenstructuur te versterken en invulling te geven aan een ecologische verbinding langs de Floris van Adrichemlaan.

15

Door de opgave breder aan te pakken dan alleen het vernieuwen van de scholen en wijkcentra, kan iets gedaan worden aan de barrièrewerking en de onveilige uitstraling van de Floris van Adrichemlaan. Ook ontstaan mogelijkheden om de kwaliteit van de openbare ruimte en het openbaar groen te verbeteren. Een bredere aanpak maakt het daarnaast een aantrekkelijke centrale ontmoetingsruimte te maken, waar alle wijkbewoners kunnen ontspannen, sporten, bewegen en spelen.

16

Dit is een uitgave van gemeente Haarlem, 26 juni 2025

Afdeling: Omgevingsbeleid ________________________________ Postbus 511 2003 PB Haarlem Tel. 14 023 haarlem.nl 17

Bijlage 5 Mobiliteitsplan Floris van Adrichemlaan 1. Verkeersstructuur en weren auto van de Floris van Adrichemlaan In het stedenbouwkundige voorkeursmodel voor de Floris van Adrichemlaan is een parkzone voorzien, waarvoor het wenselijk is dat de autofunctie verdwijnt. De effecten van het afsluiten van de Floris van Adrichemlaan zijn hieronder beschreven. Figuur 1: parkstructuur Floris van Adrichemlaan

1.1 Effecten op netwerkniveau Om de effecten inzichtelijk te maken is een berekening gemaakt in het gemeentelijk verkeersmodel. Dit model, het Noord-Holland Zuid model, is een regionaal verkeersmodel waarin de uitgangspunten worden afgestemd met partnergemeenten als Haarlemmermeer, Amstelveen, Heemstede en Bloemendaal. Daardoor ontstaat een gedragen model wat voor studies gebruikt kan worden. Bij het afsluiten voor autoverkeer van de Floris van Adrichemlaan zal het doorgaande verkeer een andere weg moeten vinden. In het onderstaande plaatje is aangegeven waar ten opzichte van de GOW30 variant toenames (rood) en afnames (groen) te verwachten zijn op een gemiddelde werkdag in 2030:

Figuur 2: effecten afsluiten Floris van Adrichemlaan (groen is een afname, rood is een toename)

Bij het afsluiten voor autoverkeer verplaatst het verkeer vooral naar de N232, die hier qua inrichting en restcapaciteit geschikt voor is. Een bijkomend voordeel van deze variant is dat de Kennedylaan en de kruising met de Europaweg wat ontlast worden. Dit is een voordeel omdat uit studies voor de Europaweg bleek dat de rotonde Europaweg - Kennedylaan op sommige piekmomenten in de spits een knelpunt kan worden. Het bestemmingsverkeer in de wijk zelf verplaatst zich naar de Louis Pasteurstraat en de Professor Donderslaan. Dit zijn ETW30 (erftoegang) wegen die ongeschikt zijn voor doorgaand verkeer, maar omdat het om relatief kleine hoeveelheden bestemmingsverkeer gaat, is dit niet problematisch (circa één voertuig per minuut extra in de spits). Let op: dit is slechts een indicatie van het verkeersmodel, hoe de verkeersstromen in werkelijkheid gaan lopen wordt met een proefafsluiting van de Floris van Adrichemlaan en verkeerstellingen vastgesteld. 1.2 Effecten op kruispuntniveau Het afsluiten voor het autoverkeer van de Floris van Adrichemlaan heeft effecten op een aantal nabij gelegen kruisingen die relevant zijn, namelijk: -

De kruising van de Floris van Adrichemlaan op de Amerikaweg. De verkeersbelasting zal hier afnemen; In het verlengde van de Floris van Adrichemlaan ligt de rotonde waar de Kennedylaan op de Europaweg aansluit. Ook hier zou het verkeersaanbod wat moeten afnemen; De kruising van de Professor Eijkmanlaan met de N232/Boerhaavelaan. Deze zal als alternatieve oost-west route wat drukker worden; Ook de kruising Boerhaavelaan – Amerikaweg zal wat drukker worden.

1.3 Pilot Om vast te stellen of de voorspellingen in het gemeentelijk verkeersmodel overeen komen met de werkelijkheid buiten op straat moet een proefafsluiting van de Floris van Adrichemlaan worden gedaan. Op verschillende wegvakken worden telslangen neergelegd: -

Professor Eijkmanlaan, zowel noordelijk als zuidelijk van de kruising met de Floris van Adrichemlaan; Robert Kochlaan; Louis Pasteurstraat; Ekemastraat; Boehaavelaan; Floris van Adrichemlaan bij de aansluiting met de Amerikaweg.

Deze telpunten worden eerst zonder afsluiting geteld (de nulmeting, gedurende een periode van 2 weken), daarna volgt de proefafsluiting (de effectmeting, gedurende een periode van 4 weken). De proefafsluiting kan helpen zorgen van bewoners weg te nemen en het mogelijk zijn van de afsluiting voor autoverkeer aantonen. Ook de criteria waarop de uitkomsten worden beoordeeld, worden vooraf gedeeld. Mocht in het onwaarschijnlijke scenario er toch sprake zijn van onacceptabele verkeersoverlast in de omliggende wijk, dan is het mogelijk om alsnog op het nieuwe wegprofiel door het park autoverkeer toe te staan. 2. Parkeren 2.1 Autoparkeren Om de parkeerbehoefte te berekenen is uitgegaan van de gemeentelijke nota parkeren uit maart 2023. De Floris van Adrichemlaan ligt in ‘stedelijk gebied’ volgens de gehanteerde gebiedsindeling. Figuur 3: gebiedsindeling nota parkeren

Het volgende programma is in de parkeerbalans doorgerekend (in m2 bvo): -

189 woningen (als 20-20-40 verdeeld over sociaal/midden/dure huur); 499 m2 bvo commerciële dienstverlening; 1.000 m2 bvo wijkcentrum (gehanteerde norm is bibliotheek); 1.930 m2 bvo sporthal; 500 m2 bvo kinderopvang; Basisschool van 8 lokalen.

Hierbij is rekening gehouden met het salderen/opheffen van functies: de chef’s burger, fysiotherapie, wijkcentrum en de bestaande scholen en gymzalen. Dit salderen is in de berekening verwerkt. Ook is er gebruik gemaakt van de mogelijkheid tot mobiliteitsreductie die de nota parkeren biedt vanwege de nabijheid van de HOV-halte Schalkwijk Centrum en het toestaan van een deelautoconcept. Met deelautoconcepten is het mogelijk maximaal 20% van het bewonersparkeren op te lossen, uitgaande van dat één deelauto vijf reguliere auto’s mag vervangen. Binnen het plan is er voor gekozen om de bewoners van de sociale huurwoningen geen eigen parkeerplaats aan te bieden maar ze in de openbare garage/ruimte te laten parkeren. Dit om de woningen betaalbaar te maken, maar ook om maximaal dubbelgebruik te kunnen toestaan. Het maatgevend moment (het moment van de week wanneer de parkeerdruk het hoogst is) is de werkdagavond wanneer zowel de bewoners als een relatief groot aandeel bezoekers voor de woningen en de voorzieningen aanwezig zijn. Op dat moment zijn er in totaal 144 parkeerplaatsen nodig (118 voor de woningen en 36 voor de voorzieningen, met aftrek van 10 parkeerplaatsen vanwege salderen.) Figuur 4: parkeerbalans programma Floris van Adrichemlaan

werkdag- werkdag- werkdag- koopochtend middag avond avond

werkdag- zaterdag- zaterdag- zondagnacht middag avond middag

sociale woningbouw bezoekers overige woningbouw bezoekers deelauto's totaal woningen

20 1 55 1 6 83

20 3 55 3 6 86

35 10 55 12 6 118

31 9 55 10 6 111

39 0 55 0 6 100

24 8 55 9 6 101

31 13 55 14 6 119

27 9 55 10 6 107

bezoekers voorzieningen werknemers totaal voorzieningen

18 13 31

19 13 32

34 2 36

34 5 39

0 0 0

34 1 35

32 1 33

24 1 25

totaal voor salderen salderen totaal na salderen

114 21 93

118 20 98

154 10 144

150 10 140

100 0 100

136 9 126

152 11 142

132 16 116

Figuur 5: parkeerdrukmeting Trajan (rood is hoog, groen is laag)

Uit de laatste meting is er in de Semmelweissstraat een overschot van 41 parkeerplaatsen vastgesteld, met inachtneming van een bezetting van minder dan 85% (om hinderlijk zoekgedrag te voorkomen). Daarmee kan een groot deel van de parkeerbehoefte van bezoekers voor de sociale huurwoningen worden opgelost. 2.2 Fietsparkeren De nota parkeren gaat uit van een relatief lage norm voor autoparkeren, omdat het gemeentelijk mobiliteitsbeleid inzet op andere modaliteiten waar onder de fiets. Goede en ruime stallingsmogelijkheden voor fietsen zijn daarbij van belang. Voor de bewoners van de nieuwe woningen zijn in totaal 594 fietsparkeerplaatsen nodig. Deze moeten worden opgelost in een eigen stalling. De werknemers van de nieuwe voorzieningen hebben een fietsparkeerbehoefte van 22 fietsparkeerplaatsen. Ook deze dienen op eigen terrein te worden opgelost. De bezoekers van de woningen en de voorzieningen hebben een totale fietsparkeerbehoefte van 219 plekken maar omdat hier dubbelgebruik is toegestaan, komen ze op het maatgevende moment van de dag (de werkdagavond) op een totaal van 197 plekken. 3. Langzaam verkeer Het plangebied wordt geoptimaliseerd doormiddel van het STOMP-principe. Dit principe houdt in dat de voetganger en fietser bovenaan de piramide worden gezet. Door dit te doen wordt er bijgedragen aan de mobiliteitstransitie.

De Floris van Adrichemlaan is onderdeel van een hoofd fietsnetwerk waardoor de fiets een grote rol moet blijven spelen in de inrichting van de openbare ruimte. Het hoofd fietsnetwerk is tevens onderdeel van de visie ‘Dwars door Schalkwijk’. Deze visie bevat een fietspad met een oost- naar westroute vanaf het Krekelpad over de Floris van Adrichemlaan, Kennedylaan en Belgiëlaan met als eindpunt de pont over het Spaarne. De Floris van Adrichemlaan wordt grotendeels een parkzone. Deze parkzone loopt van de Professor Eijkmanlaan tot aan de Roordastraat. Dwars door het park ligt een busbaan met fietsstroken. Omdat de frequentie van de buslijn relatief laag is, zal de bus de fietser nauwelijks hinderen. Om de fietser te faciliteren heeft de weg aan beide kanten brede fietsstroken (2 meter rood, 2 meter grijs, 2 meter rood).

De naast elkaar gelegen voet- en fietspaden zorgen ervoor dat het langzaam verkeer zich veilig door het park kan bewegen, dus niet alleen de fietsers. De voetgangers kunnen gebruik maken van het gehele park. Er liggen meerdere voetpaden van oost naar west en van noord naar zuid waardoor voetgangers niet om hoeven te lopen. De voetpaden sluiten feilloos aan op de voetpaden van de omringende straten. Hierdoor kan iedereen zich in het stuk groen begeven. Om deze beleving nog beter te maken zullen er ontmoetingsplekken, speel- en sportplekken worden gerealiseerd in het park. Hierdoor zal het park een omgeving zijn waar men graag wilt ontmoeten en verblijven. Bij het voorzieningencluster en verder naar het westen op de Floris van Adrichemlaan gaat de busbaan weer over in een regulier wegprofiel. Tussen het einde van de parkzone aan de westzijde en begin van het voorzieningencluster komt er een buurtplein. Dit plein is enkel voor voetgangers toegankelijk, waardoor ontmoeten en verblijven op dit plein wordt aangemoedigd. Hierdoor kan het plein ook door de aan het plein gelegen school worden gebruikt. Vanaf dit plein vloeit de busbaan over in een weg waar de auto er weer bij kan rijden. De fietsstroken lopen uit in een tweerichtings fietspad aan de zuidzijde van de Floris van Adrichemlaan.