20210173764 2. Bijlage 1 Antea Group, Onderzoek betrouwbaarheid bruggen eindrapportage

3.5.7

Conclusie Gravestenenbrug Voor 2019 komen de prestaties van de brug overeen met de gestelde eisen. Gezien de onderhoudsstaat van de brug en installaties, dienen echter wel binnen afzienbare tijd maatregelen te worden genomen om de betrouwbaarheid en veiligheid te kunnen garanderen. Hiertoe zijn 8 verbetermaatregelen voorgesteld. De belangrijkste maatregelen betreffen het uitvoeren van groot onderhoud (vervangen conserveren, afstellen bewegingswerk en verbeteren balans) en het vervangen van de Einstallatie, welke sterk verouderd is, waardoor reserveonderdelen op termijn niet meer verkrijgbaar zijn. Kosten voor het uitvoeren van de nog resterende verbetermaatregelen zijn geraamd op € 186.500. Naar verwachting kan het aantal urgente storingen worden terug gebracht naar een nominaal aantal van 5 - 10 stuks per jaar als alle maatregelen worden toegepast.

Blad 22 van 46

Betrouwbaarheid beweegbare bruggen Haarlem Eindrapportage projectnummer 0413188.143 16 maart 2020 revisie 3.0 Gemeente Haarlem - Ingenieursbureau

3.6

Melkbrug

3.6.1

Algemene gegevens Kunstwerkcode: Hoofdtype:

BR-069 Beweegbare brug, draaibrug Bouwjaar: Brug 1887 gebouwd, gerenoveerd in 2010 Openingen (2019): 5.096 Wegtype/verkeer: Fietsers, voetgangers Inspectiejaar: 2019 Figuur 3.6: Aanzicht Melkbrug

3.6.2

Prestatie-eisen Voor de Melkbrug zijn de volgende betrouwbaarheidseisen gesteld en gerealiseerd met betrekking tot het wegverkeer: Onderdeel

Eenheid

Eis 98%

Gerealiseerd 2018 Onbekend†

Gerealiseerd 2019 99,82%†

Betrouwbaarheid Maximaal aantal storingen in de bediening Maximale responstijd Maximale duur stremming wegverkeer

% per brugopening per jaar

26

4*

9*

uur

4

Onbekend#

Onbekend#

uur

28

2:30 uur‡

Onbekend‡

Algemeen # De meldtijd en aankomsttijd monteur worden niet geregistreerd, de responstijd is hierdoor niet te achterhalen. ‡ In veel gevallen is enkel de begintijd van de storing gegeven. Hierdoor is niet duidelijk wat de duur van de storing en/of stremming is geweest. Storingen 2018 + Teneinde de betrouwbaarheid te kunnen bepalen, dient het aantal brugopeningen bekend te zijn. Deze informatie is voor 2018 echter niet beschikbaar. * In de storingsregistratie van 2018 zijn er 4 storingen voor de Melkbrug geregistreerd. Hierbij is echter niet eenduidig gespecificeerd of er een stremming veroorzaakt wordt door een storing. ‡ De weergegeven 2:30 uur is van een storing waarbij begin- en eindtijd wel geregistreerd zijn. Storingen 2019 * In 2019 zijn voor de Melkbrug 36 storingen geregistreerd. Van de 36 storingen hebben 9 geresulteerd in een stremming voor het wegverkeer en geen in stremming voor het scheepvaartverkeer. + Op basis van 9 geregistreerde stremming voor het wegverkeer en 5.096 openingen, wordt een betrouwbaarheid van (5.096 - 9) / 5.096 = 99,82% gerealiseerd.

Blad 23 van 46

Betrouwbaarheid beweegbare bruggen Haarlem Eindrapportage projectnummer 0413188.143 16 maart 2020 revisie 3.0 Gemeente Haarlem - Ingenieursbureau

3.6.3

Verrichte werkzaamheden Voor de Melkbrug zijn de volgende werkzaamheden uitgevoerd:  Bureaustudie storingsanalyse;  Interviews:  Gemeente Haarlem: Startoverleg (16 april 2019);  Gemeente Haarlem: Functies en prestatie-eisen (9 mei 2019);  Strukton Worksphere: service monteur (9 mei 2018);  Inspectie (9 mei 2019);  Analyse storingsoorzaken;  Advies verbetermaatregelen.

3.6.4

Analyse De resultaten van deze werkzaamheden zijn beschreven (Onderzoeksrapportage Melkbrug., 2019c). De belangrijkste resultaten zijn hieronder vermeld. Bij hoge temperaturen kan de brug bekneld raken bij het landhoofd. In de huidige situatie zijn de volgende mogelijke kritische factoren aanwezig die storingen kunnen geven:  Falen van de opdrukinrichting, doordat opdrukrollen niet meedraaien en de weerstand te groot wordt;  Falen bewegingswerk, vanwege de afgevlakte pennen van het pennenwiel zullen andere componenten in het bewegingswerk versneld slijten;  Lek in het hydraulisch systeem door slechte slangen waardoor de opzetinrichting niet meer kan werken. Verder blijkt uit de storingsregistratie van 2019 dat vrijwel alle storingen betrekking hebben op het spontaan activeren van de lampen en/of bellen van de landverkeersseinen en afsluitbomen.

3.6.5

Voorgestelde verbetermaatregelen In Bijlage 1: Maatregelen per brug zijn diverse herstel- en verbetermaatregelen opgenomen, waarmee de betrouwbaarheid (aantal storingen) en beschikbaarheid (duur van storingen) van de brug kan worden verbeterd. Er zijn 5 verbetermaatregelen voorgesteld, waarvan de kosten zijn geraamd op € 19.250. Vooralsnog is geen van deze maatregelen uitgevoerd. Het maatgevende probleem is de verminderde standdetectie van het brugdek door de standenschakelaars, deze zijn ernstig aangetast door uitwerpselen. De standenschakelaars dienen op zeer korte termijn (2020) te worden vervangen. Ook moeten de afgevlakte pennen van het pennenwiel worden vervangen, waarbij de overige aandrijfcomponenten gecontroleerd dienen te worden op speling.

Blad 24 van 46

Betrouwbaarheid beweegbare bruggen Haarlem Eindrapportage projectnummer 0413188.143 16 maart 2020 revisie 3.0 Gemeente Haarlem - Ingenieursbureau

In aanvulling op de eerder voorgestelde verbetermaatregelen dient tevens te worden onderzocht welke werkzaamheden en aanpassingen noodzakelijk zijn om de brug CE gemarkeerd te krijgen. De kosten hiervoor worden geraamd op € 6.000. Door de in Bijlage 1: Maatregelen per brug benoemde verbetermaatregelen te realiseren, kan naar verwachting het aantal urgente storingen worden terug gebracht naar een nominaal aantal van 5 - 10 stuks per jaar.

3.6.6

Overige zaken brug Recente ontwikkeling  De motorreductor is een aantal jaar geleden vervangen;  Het vervangen van de slijtlaag is ingepland;  Uit de storingsregistratie van 2019 blijkt dat vrijwel alle storingen betrekking hebben op het spontaan activeren van de lampen en/of bellen van de landverkeersseinen en afsluitbomen.

3.6.7

Conclusie Melkbrug Voor 2019 lijken de prestaties van de brug te voldoen aan de gestelde eisen. Teneinde het aantal storingen verder te reduceren en de betrouwbaarheid van de brug ook in de toekomst te kunnen garanderen zijn 6 verbetermaatregelen voorgesteld. Een maatgevend probleem is de aantasting van de standenschakelaars door uitwerpselen. Deze schakelaars dienen vervangen te worden. Hiernaast dienen nieuwe pennen en een tandwiel geïnstalleerd te worden. Ook dient onderzocht te worden welke maatregelen genomen dienen te worden om de brug een CE gemarkeerd te krijgen. De kosten voor het uitvoeren van de verbetermaatregelen zijn geraamd op € 25.250. Naar verwachting kan het aantal urgente storingen worden terug gebracht naar een nominaal aantal van 5 - 10 stuks per jaar als alle maatregelen worden toegepast.

Blad 25 van 46

Betrouwbaarheid beweegbare bruggen Haarlem Eindrapportage projectnummer 0413188.143 16 maart 2020 revisie 3.0 Gemeente Haarlem - Ingenieursbureau

3.7

Langebrug

3.7.1

Algemene gegevens Kunstwerkcode: Hoofdtype:

BR-070 Beweegbare brug, Ophaalbrug Bouwjaar: 1995 Openingen (2019): 4.587 Wegtype: GOW, twee rijstroken en fietspad Verkeer: Auto's, fietsers, voetgangers, HOV, hulpdiensten Inspectiejaar: 2019

3.7.2

Figuur 3.7: Aanzicht Langebrug

Prestatie-eisen Voor de Langebrug zijn de volgende betrouwbaarheidseisen gesteld en gerealiseerd met betrekking tot het wegverkeer: Onderdeel

Eenheid

Eis 99%

Gerealiseerd 2018 Onbekend†

Gerealiseerd 2019 99,87%†

Betrouwbaarheid Maximaal aantal storingen in de bediening Maximale responstijd Maximale duur stremming wegverkeer

% per brugopening per jaar

13

2*

6*

uur

0,5

Onbekend#

Onbekend#

uur

1,5

Onbekend‡

Onbekend‡

Algemeen # De meldtijd en aankomsttijd monteur worden niet geregistreerd, de responstijd is hierdoor niet te achterhalen. ‡ In veel gevallen is enkel de begintijd van de storing gegeven. Hierdoor is niet duidelijk wat de duur van de storing en/of stremming is geweest. Storingen 2018 + Teneinde de betrouwbaarheid te kunnen bepalen, dient het aantal brugopeningen bekend te zijn. Deze informatie is voor 2018 echter niet beschikbaar. * In de storingsregistratie van 2018 zijn er 2 storingen voor de Langebrug geregistreerd. Hierbij is echter niet eenduidig gespecificeerd of er een stremming veroorzaakt wordt door een storing. Storingen 2019 * In 2019 zijn voor de Langebrug 10 storingen geregistreerd. Van de 10 storingen hebben 6 geresulteerd in een stremming voor het wegverkeer en 2 in een stremming voor het scheepvaartverkeer. + Op basis van 6 geregistreerde stremmingen voor het wegverkeer en 4.587 openingen, wordt een betrouwbaarheid van (4.587 - 6) / 4.587 = 99,87% gerealiseerd.

Blad 26 van 46

Betrouwbaarheid beweegbare bruggen Haarlem Eindrapportage projectnummer 0413188.143 16 maart 2020 revisie 3.0 Gemeente Haarlem - Ingenieursbureau

3.7.3

Verrichte werkzaamheden Voor de Langebrug zijn de volgende werkzaamheden uitgevoerd:  Bureaustudie storingsanalyse;  Interviews:  Gemeente Haarlem: Startoverleg (16 april 2019);  Gemeente Haarlem: Functies en prestatie-eisen (25 april 2019);  Strukton Worksphere: service monteur (25 april 2018);  Inspectie (25 april 2019);  Analyse storingsoorzaken;  Advies verbetermaatregelen.

3.7.4

Analyse De resultaten van deze werkzaamheden zijn beschreven in (Onderzoeksrapportage Langebrug, 2019d). De belangrijkste resultaten zijn hieronder vermeld. In de huidige situatie zijn de volgende mogelijke kritische factoren aanwezig die storingen kunnen geven:  Vastlopen lager, door de afwezigheid van de smeerleiding is het lastig om het smeerpunt te bereiken. Als de lagers niet worden gesmeerd veroorzaken deze meer wrijving dan normaal. Dit kan, naast ernstige slijtage aan het lager zelf, ook zorgen voor overbelasting van andere mechanische componenten te denken aan ongelijke belasting, grotere krachten op hangstangen, hogere hydraulische systeemdruk. Hetgeen leidt tot extra slijtage en een grotere kans op storingen.  Vanwege beschadigde manchetten en/of zuigerstangen kan de vergrendelingrichting niet meer dicht of open gaan. De beschadigingen aan de zuigerstang en manchetten zijn eveneens te wijten aan de uitwerpselen van de vogels.  Functieverlies door verouderde E-installatie en slechte detectie van de geërodeerde standenschakelaars.

3.7.5

Voorgestelde verbetermaatregelen In Bijlage 1: Maatregelen per brug zijn diverse herstel- en verbetermaatregelen opgenomen, waarmee de betrouwbaarheid (aantal storingen) en beschikbaarheid (duur van storingen) van de brug kan worden verbeterd. Er zijn 13 verbetermaatregelen voorgesteld, waarvan de kosten zijn geraamd tussen de € 164.950 en € 214.950. Van deze 13 maatregelen is er ondertussen 1 uitgevoerd (herstel schade leuningwerk). De overige 12 maatregelen staan nog allemaal open. De kosten voor het realiseren van de nog openstaande verbetermaatregelen worden geraamd tussen de € 161.950 en € 211.950. Het grootste deel van de kosten omvat het vervangen van de E-installatie. De E-installatie is gedateerd en op termijn zijn de componenten niet meer verkrijgbaar. Geadviseerd wordt om de besturing binnen een periode van 3 jaar volledig te vervangen. Dit ten behoeve van het garanderen van de betrouwbaarheid van de brug, en het verkrijgen van een veilige, CE-gemarkeerde brug. Vervanging van de naderingsschakelaars, sensoren en spileindschakelaars kan met deze werkzaamheden worden gecombineerd.

Blad 27 van 46

Betrouwbaarheid beweegbare bruggen Haarlem Eindrapportage projectnummer 0413188.143 16 maart 2020 revisie 3.0 Gemeente Haarlem - Ingenieursbureau

De hierna volgende belangrijke maatregel is het opnieuw conserveren van het leuningwerk, de afsluitboomkasten en het val. Door de in Bijlage 1: Maatregelen per brug benoemde verbetermaatregelen te realiseren, kan naar verwachting het aantal urgente storingen worden terug gebracht naar een nominaal aantal van 5 - 10 stuks per jaar.

3.7.6

Overige zaken brug Optimalisatie rijstroken en afsluitbomen De gemeente heeft aangegeven dat de huidige situatie niet veilig genoeg is: Er zijn nu 4 afsluitbomen, bij een dergelijke brug als de Langebrug is het veiliger om het langzaam verkeer apart te kunnen afsluiten. Hiervoor zouden de huidige afsluitbomen aangepast moeten worden en 4 extra afsluitbomen voor het langzaam verkeer bijgeplaatst moeten worden. Ook is het mogelijk de situatie te optimaliseren door het bijplaatsen van extra signaleringen om langzaam verkeer tijdig te kunnen waarschuwen voor het sluiten van de afsluitbomen. Om de situatie te verbeteren, is het bijplaatsen van 2 extra afsluitbomen in plaats van 4 voldoende, er zijn echter onvoldoende plaatsingsmogelijkheden hiervoor in de huidige wegindeling. De afscheiding tussen het fietspad en de weg zou verbreed moeten worden hiervoor. De optimalisatie van deze situatie zal vanuit de RIE worden onderzocht. Recente ontwikkeling Geen bijzonderheden.

3.7.7

Conclusie Langebrug Voor 2019 lijken de prestaties van de brug te voldoen aan de gestelde eisen. Teneinde het aantal storingen verder te reduceren en de betrouwbaarheid van de brug ook in de toekomst te kunnen garanderen zijn 13 verbetermaatregelen voorgesteld. De belangrijkste maatregel betreft het vervangen van de E-installatie, welke verouderd is, waardoor reserveonderdelen op termijn niet meer verkrijgbaar zijn. Daarnaast dient ook de conservering van diverse onderdelen te worden hersteld. De kosten voor het uitvoeren van de verbetermaatregelen zijn geraamd tussen de € 161.950 en € 211.950. Naar verwachting kan het aantal urgente storingen worden terug gebracht naar een nominaal aantal van 5 - 10 stuks per jaar als alle maatregelen worden toegepast.

Blad 28 van 46

Betrouwbaarheid beweegbare bruggen Haarlem Eindrapportage projectnummer 0413188.143 16 maart 2020 revisie 3.0 Gemeente Haarlem - Ingenieursbureau

3.8

Schouwbroekerbrug

3.8.1

Algemene gegevens Kunstwerkcode: Hoofdtype:

BR-072 Beweegbare brug, ophaalbrug Bouwjaar: 1972 Openingen (2019): 4.975 Wegtype: GOW, met fietsstroken Verkeer: Auto's, fietsers, voetgangers Inspectiejaar: 2018 Figuur 3.8: Aanzicht Schouwbroekerbrug

3.8.2

Prestatie-eisen Voor de Schouwbroekerbrug zijn de volgende betrouwbaarheidseisen gesteld en gerealiseerd met betrekking tot het wegverkeer: Onderdeel

Eenheid

Eis 99%

Gerealiseerd 2018 Onbekend†

Gerealiseerd 2019 100,00%†

Betrouwbaarheid Maximaal aantal storingen in de bediening Maximale responstijd Maximale duur stremming wegverkeer

% per brugopening per jaar

13

4*

0*

uur

0,5

Onbekend#

Onbekend#

uur

1

4:25 uur‡

Onbekend‡

Algemeen # De meldtijd en aankomsttijd monteur worden niet geregistreerd, de responstijd is hierdoor niet te achterhalen. ‡ In veel gevallen is enkel de begintijd van de storing gegeven. Hierdoor is niet duidelijk wat de duur van de storing en/of stremming is geweest. Storingen 2018 † Teneinde de betrouwbaarheid te kunnen bepalen, dient het aantal brugopeningen bekend te zijn. Deze informatie is voor 2018 echter niet beschikbaar. * In de storingsregistratie van 2018 zijn er 5 storingen voor de Schouwbroekerbrug geregistreerd. Hierbij is echter niet eenduidig gespecificeerd of er een stremming veroorzaakt wordt door een storing. ‡ De weergegeven 4:25 uur is van een storing waarbij begin- en eindtijd wel geregistreerd zijn. Storingen 2019 * In 2019 zijn voor de Schouwbroekerbrug 8 storingen geregistreerd. Van de 8 storingen hebben geen geresulteerd in een stremming voor het wegverkeer en 3 in een stremming voor het scheepvaartverkeer. † Op basis van 0 geregistreerde stremmingen voor het wegverkeer, wordt een betrouwbaarheid van 100% gerealiseerd.

Blad 29 van 46

Betrouwbaarheid beweegbare bruggen Haarlem Eindrapportage projectnummer 0413188.143 16 maart 2020 revisie 3.0 Gemeente Haarlem - Ingenieursbureau

3.8.3

Verrichte werkzaamheden Voor de Schouwbroekerbrug zijn de volgende werkzaamheden uitgevoerd:  Bureaustudie storingsanalyse;  Interviews:  Gemeente Haarlem: Functies en prestatie-eisen (20 september 2018);  Strukton Worksphere: service monteur (25 september 2018);  Inspectie (25 september 2018);  Analyse storingsoorzaken;  Advies verbetermaatregelen.

3.8.4

Analyse De resultaten van deze werkzaamheden zijn beschreven in (Onderzoeksrapportage Schouwbroekerbrug, 2018b). De belangrijkste resultaten zijn hieronder vermeld. In de huidige situatie zijn de volgende mogelijke kritische factoren aanwezig die storingen kunnen geven:  Detectie grendel actief. Bij niet juist detecteren staat de brug in storing en wordt het correct doorlopen van het brugproces geblokkeerd. De eindschakelaar van de grendels alsmede de directe omgeving van de grendels en de grendelmotor vertoont ernstige corrosie. Mogelijk gevolg: Slagbomen blijven omlaag staan, brug raakt gestremd voor wegverkeer.  Globaal zijn de volgende belangrijkste standenschakelaars aanwezig: brug voor op, geheel op, voor neer, geheel neer, Nood eind op en Nood neer, eindschakelaars van het opzetwerk alsmede de koppeling met de standenschakelaars van de afsluitbomen. Uit de analyse van de storingsregistratie blijkt dat een groot aantal storingen verband houden met het niet altijd goed functioneren van deze schakelaars. De eindschakelaars/ sensoren/spileindschakelaar zien er op het oog goed uit. Mogelijk is de spileindschakelaar verouderd en vind er geen juiste detectie plaats door het niet goed schakelen van de standenschakelaars vanuit de mechanische delen.

Koppeling met VRI Uit informatie van gemeente en SWS blijkt dat bij de Schouwbroekerbrug ook 'regelmatig' problemen ontstaan door de interactie met de naastgelegen VRI. Storingen in de besturing van de VRI, of het 'uit' staan van de VRI kan resulteren in 'onduidelijke' storingen in de brugbediening. Deze storingen zijn in het algemeen niet snel opgelost, omdat de monteur van de brug na aankomst op locatie moet gaan bellen met de monteur voor de VRI. In 2019 is de Europaweg opnieuw ingericht, waarbij de koppeling van de VRI (kruising Engelandlaan) met de brug is verwijderd. De besturing van de brug heeft vermoedelijk geen koppeling met de VRI bij de John Wagenaarlaan, alhoewel dit niet geheel zeker is.

3.8.5

Voorgestelde verbetermaatregelen In Bijlage 1: Maatregelen per brug zijn diverse herstel- en verbetermaatregelen opgenomen, waarmee de betrouwbaarheid (aantal storingen) en beschikbaarheid (duur van storingen) van de brug kan worden verbeterd.

Blad 30 van 46

Betrouwbaarheid beweegbare bruggen Haarlem Eindrapportage projectnummer 0413188.143 16 maart 2020 revisie 3.0 Gemeente Haarlem - Ingenieursbureau

Er zijn 6 verbetermaatregelen voorgesteld, waarvan de kosten zijn geraamd op € 91.000. Van deze 6 maatregelen is 1 maatregel komen te vervallen. De overige 5 maatregelen staan nog allemaal open. De kosten voor het realiseren van de nog openstaande verbetermaatregelen worden geraamd op € 91.000. Voor het grootste deel bestaan de kosten uit het uitvoeren van groot onderhoud aan de stalen delen en onderdelen van het bewegingswerk. Geadviseerd wordt om deze werkzaamheden op korte termijn (2021) uit te voeren. De hierna volgende belangrijke maatregelen zijn het controleren en (eventueel) vervangen van de eindschakelaars en de standenschakelaars. Door de in Bijlage 1: Maatregelen per brug benoemde verbetermaatregelen te realiseren, kan naar verwachting het aantal urgente storingen worden terug gebracht naar een nominaal aantal van 5 - 10 stuks per jaar.

3.8.6

Overige zaken brug Recente ontwikkeling  De oplegpunten zullen binnenkort worden vervangen;  De camera positionering op de brug zal in 2019 worden aangepast;  De Europaweg is recentelijk nieuw ingericht. De koppeling tussen de brug en de VRI is hierbij verwijderd.

3.8.7

Conclusie Schouwbroekerbrug Voor 2019 lijken de prestaties van de brug te voldoen aan de gestelde eisen. Teneinde de betrouwbaarheid van de brug ook in de toekomst te kunnen garanderen zijn 6 verbetermaatregelen voorgesteld. De belangrijkste maatregel betreft het uitvoeren van groot onderhoud aan de staalconstructie en het bewegingswerk. Daarnaast dient ook de werking van de eindschakelaars en standenschakelaars te worden gecontroleerd en indien nodig te worden vervangen. De kosten voor het uitvoeren van de verbetermaatregelen zijn geraamd op € 91.000. Naar verwachting kan het aantal urgente storingen worden terug gebracht naar een nominaal aantal van 5 - 10 stuks per jaar als alle maatregelen worden toegepast.

Blad 31 van 46

Betrouwbaarheid beweegbare bruggen Haarlem Eindrapportage projectnummer 0413188.143 16 maart 2020 revisie 3.0 Gemeente Haarlem - Ingenieursbureau

4

Analyse resultaten

4.1

Betrouwbaarheid bruggen De Schoterbrug, Waarderbrug en de Prinsenbrug zijn het meest storingsgevoelig van de 8 onderzochte bruggen. De Gravestenenbrug en Langebrug zijn het minst storingsgevoelig.

4.1.1

Dominante faaloorzaken Een storingsoorzaak die voorkomt bij meerdere bruggen zijn de eindschakelaars en de standenschakelaars. Deze schakelaars registreren niet goed of een brug volledig is gesloten of geopend. Zonder deze registratie kan de brugbewegingscyclus niet verder worden uitgevoerd, waardoor deze niet kan worden gesloten, of dat de brug niet kan worden vrijgegeven voor landverkeer. De slagbomen gaan dan niet open. De oorzaak van defecte schakelaars is in het merendeel van de gevallen verontreiniging zoals uitwerpselen van vogels. Daarnaast zijn diverse eindschakelaars ook zo geplaatst dat deze bloot staan aan klimatologische invloeden, wat betekent dat het functioneren wordt beïnvloed door regen, vorst en wind. Ook in de rest van Nederland komen bij soortgelijke bruggen storingen door standenschakelaars vaak voor; dit is een herkenbaar probleem. In de afsluitboomkasten zijn ook diverse schakelaars opgenomen, waarmee de positie van de afsluitboom wordt bepaald. Het niet goed functioneren van deze schakelaars kan er in resulteren dat de afsluitbomen niet kunnen worden geopend of gesloten, of dat het openen van de brug wordt geblokkeerd (omdat het systeem niet met zekerheid kan vaststellen dat alle afsluitbomen ook daadwerkelijk zijn gesloten). VRI installaties naast de bruggen zijn een andere storingsoorzaak bij meerdere bruggen in Haarlem.

Wanneer de VRI een storing heeft of 'uit' staat levert dit onduidelijke storingen op in de besturing van de naastgelegen brug. Bij soortgelijke bruggen in de rest van Nederland komen dit type storingen minder vaak voor.

4.1.2

Basisoorzaken Alhoewel er diverse (specifieke) oorzaken kunnen worden aangewezen voor de vele storingen die zich bij diverse bruggen voordoen, kan de daadwerkelijke oorzaak in veel gevallen worden herleid tot ouderdom van componenten en/of de installatie, vervuiling of fouten in het ontwerp. Ouderdom componenten/installaties Bij veel van de bruggen is geconstateerd dat componenten en/of gehele installaties sterk zijn verouderd. Ofschoon verouderde installaties vaak nog goed functioneren, is het voor een betrouwbare installatie wel van belang dat deze regelmatig wordt vervangen. Uit de diverse interviews is gebleken dat in het verleden de installaties echter in zeer beperkte mate zijn onderhouden of vervangen. Ook inspecties om de werking en staat van onderhoud vast te stellen werden amper tot niet uitgevoerd. De belangrijkste aanwijsbare oorzaak hiervoor is dat in het verleden (al dan niet bewust) gekozen is voor een correctieve onderhoudsstrategie, waarbij maatregelen werden genomen, op het

Blad 32 van 46

Betrouwbaarheid beweegbare bruggen Haarlem Eindrapportage projectnummer 0413188.143 16 maart 2020 revisie 3.0 Gemeente Haarlem - Ingenieursbureau

moment dat storingen zich voordeden. Waarschijnlijk was het een belangrijke drijfveer dat dit (op de korte termijn) aanzienlijke scheelt in kosten. Zoals nu is te zien, resulteert deze strategie op de langere termijn echter in meer storingen en kan de gewenste betrouwbaarheid niet meer worden gerealiseerd/gegarandeerd. Een ander probleem dat hierdoor is ontstaan, is dat op dit moment er meerdere installaties zijn verouderd en aan vervanging toe zijn. Dit resulteert niet alleen in een aanzienlijke piek in de kosten, maar legt ook een aanzienlijke druk op de uitvoering en fasering van de werkzaamheden. Vervuiling In diverse gevallen is geconstateerd dat storingen worden veroorzaakt door vervuiling of aantasting van onderdelen. Ook hiervoor kan de correctieve onderhoudsstrategie als basisoorzaak worden aangewezen, waarbij weinig tot geen preventief onderhoud (zoals reinigen) werd uitgevoerd. Overigens zijn op dit vlak in de afgelopen paar jaar wel de nodige stappen gezet, maar is het nog niet gelukt om dit op het gewenste niveau te krijgen. Het hiertoe benodigde budget is niet toereikend gebleken en moet voor een groot deel worden ingezet voor het herstel van storingen. Ontwerpfouten Een derde belangrijke bron van storingen komt voort vanuit ontwerpfouten.

Een duidelijk voorbeeld hiervan zijn de vele storingen in de standschakelaars, welke deels worden veroorzaakt doordat deze zijn geplaatst op locaties waar ze aanzienlijk worden blootgesteld aan klimatologische invloeden. In veel gevallen zijn dergelijke problemen het gevolg van een gebrek aan aandacht voor de betrouwbaarheid en onderhoudbaarheid gedurende ontwerp en uitvoering. Door het onderhoud te betrekken in de ontwerp- en uitvoeringsfase kunnen dergelijke problemen worden gereduceerd. Een duidelijk voorbeeld hiervan is de plaatsing van de scheepvaartseinen bij de Schoterbrug. Om de lampen in deze seinen te vervangen is een laagwerker vereist om er goed bij te kunnen. Dit probleem had kunnen worden voorkomen in de realisatiefase door deze seinen te monteren op omklapbare beugels, of een railsysteem, waardoor ze makkelijk omhoog gehaald kunnen worden. Vanuit kostenoverwegingen is hier in de realisatiefase van afgezien, wat nu resulteert in aanzienlijk verhoogde kosten voor herstel.

4.1.3

Structurele verbetering Ofschoon door het realiseren van de in deze rapportage (en de daaronder liggende rapporten) voorgestelde verbetermaatregelen de betrouwbaarheid en beschikbaarheid van de bruggen weer in lijn kan worden gebracht met de daaraan gestelde eisen, is dit voor de langere termijn nog niet het geval. Van correctief naar preventief onderhoud Om op langere termijn de betrouwbaarheid en beschikbaarheid van de beweegbare bruggen te verbeteren, dient op een andere manier gewerkt te worden en dient een stap te worden gemaakt van de huidige correctieve onderhoudsstrategie, naar een preventieve onderhoudsstrategie. Onderdeel van een preventieve onderhoudsstrategie is het regelmatig reinigen van de bruggen en installaties, het jaarlijks uitvoeren van inspecties en het (voor)tijdig vervangen van verouderde componenten en installaties.

Blad 33 van 46

Betrouwbaarheid beweegbare bruggen Haarlem Eindrapportage projectnummer 0413188.143 16 maart 2020 revisie 3.0 Gemeente Haarlem - Ingenieursbureau

Het hanteren van een preventieve onderhoudsstrategie zal uiteindelijk wel meer geld kosten, maar zal de veiligheid en betrouwbaarheid van de bruggen zeker ten goede komen. Daarnaast kunnen verschillende werkzaamheden beter en structureler worden gespreid, wat in 'vlakkere' onderhoudskosten en een lagere belasting van het ambtelijk apparaat resulteert. Tevens is het op deze wijze veel beter mogelijk om de kwaliteit en onderhoudsstaat van de bruggen te monitoren en onderhoudscycli te optimaliseren conform de Plan-Do-Check-Act filosofie. Opstellen MeerJarenOnderhoudsPlanning Een eerste belangrijke stap hierin is het opstellen van een MeerJarenOnderhoudsPlanning (MJOP), waarin alle onderhouds- en vervangingswerkzaamheden voor de verschillende bruggen zijn opgenomen, voor tenminste de komende 10 jaar. Om het effect op de kosten van verschillende onderhoudscycli echt goed inzichtelijk te maken, zal zo'n 25 tot 30 jaar in de toekomst geprogrammeerd moeten worden. Aan de hand van een gevuld MJOP, waarin de verschillende vervangingen zijn opgenomen, kan een programmering worden opgesteld voor de te nemen maatregelen op korte termijn (1 tot 3 jaar) en de daarmee gepaard gaande kosten. Tevens wordt inzicht verkregen in de onderhoudskosten op lange termijn, waarmee een basis wordt gelegd voor de te maken keuzes en het aanvragen van voldoende budget.

Verder ondersteunt het MJOP in het inplannen van de verschillende vervangingen, teneinde enige spreiding in de werkzaamheden te krijgen. Hiermee wordt voorkomen dat er teveel werkzaamheden gelijktijdig moeten worden uitgevoerd, wat resulteert in een kostenpiek, alsmede een (tijdelijk) zware belasting op het ambtelijk apparaat. Op basis van het MJOP dient een inspectieplanning te worden opgesteld, waarin alle inspectietaken worden benoemd. Dit inspectieplan dient er in te voorzien dat alle geprogrammeerde, te vervangen onderdelen 3 jaar voor vervanging worden geïnspecteerd/ onderzocht, teneinde te verifiëren of de geprogrammeerde vervanging ook daadwerkelijk gerealiseerd moet worden. Indien uit inspectie blijkt dat vervanging binnen een periode van 3 jaar niet noodzakelijk is, dan kan de vervanging verder in de tijd worden geprogrammeerd. Onderhoudbaarheid in ontwerp Verder is het ook van belang dat onderhoudbaarheid een belangrijk onderwerp wordt bij de vervanging van installaties, of realisatie van nieuwe bruggen. Door hier in de realisatiefase al aandacht aan te besteden, kan een veelvoud aan kosten worden bespaard gedurende de operationele fase.

4.2

Prestatie-eisen Haalbaarheid eisen De vanuit het contract gestelde prestatie-eisen aan de bruggen zijn realistisch en haalbaar, wat blijkt uit de behaalde betrouwbaarheid van de bruggen in 2019. Het versoepelen van de eisen lijkt vooralsnog dan ook niet nodig. Daarbij geldt dat minder strenge eisen zouden kunnen leiden tot een minder betrouwbaar areaal, aangezien de eisen leidend zijn voor de mate van onderhoud. Strengere prestatie-eisen verhogen de onderhoudskosten juist. Aan hoge prestatieeisen kan alleen voldaan worden door kostbare maatregelen zoals redundante systemen.

Blad 34 van 46

Betrouwbaarheid beweegbare bruggen Haarlem Eindrapportage projectnummer 0413188.143 16 maart 2020 revisie 3.0 Gemeente Haarlem - Ingenieursbureau

Indien de in deze rapportage (en de daaronder liggende rapporten) benoemde verbetermaatregelen worden gerealiseerd, kan naar verwachting het aantal urgente storingen voor elk van de bruggen worden terug gebracht naar een nominaal aantal van 5 - 10 stuks per jaar. Aandachtspunten voor volgende prestatiecontracten Als reeds eerder aangegeven in paragraaf 2.5 zouden er ten opzichte van het huidige prestatiecontract een aantal extra prestatie-eisen moeten worden toegevoegd, om beter te kunnen sturen op het herstel van storingen. Als eerder gesteld, focust het prestatiecontract (Gemeente Haarlem, 2015) zich qua beschikbaarheid, op het zo snel mogelijk (weer) beschikbaar maken van de brug voor het wegverkeer. Er zijn daarbij geen eisen gesteld aan de beschikbaarheid van de bruggen voor het vaarwegverkeer.4 Onduidelijk is ook of een storing, die resulteert in het niet kunnen openen van de brug voor scheepvaart, maar die geen hinder geeft voor het wegverkeer, uiteindelijk ook daadwerkelijk als storing meetelt. Tevens volgt vanuit het huidige contract dat zodra de brug in gesloten toestand is gebracht en weer is vrijgegeven voor het landverkeer, is voldaan aan de eisen. Het daadwerkelijk herstel van de storing, zodat de brug weer beschikbaar is voor de scheepvaart maakt hier geen deel van uit.

Daarnaast wordt ook geen onderscheid gemaakt tussen functioneel herstel (brug weer bruikbaar voor wegverkeer) en technisch herstel (storing is volledig verholpen en eventuele gefaalde componenten zijn vervangen), met als gevolg dat er contractueel gezien geen eisen zijn gesteld aan de tijd dat een storingen volledig moet zijn hersteld. Voorgesteld wordt om bij het opstellen van een nieuw prestatiecontract, eisen te stellen aan:  Maximaal aantal storingen, resulterend in stremming wegverkeer;  Maximaal aantal storingen, resulterend in stremming vaarwegverkeer;  Aanrijdtijd;  Maximale functionele hersteltijd om brug weer beschikbaar te maken voor het wegverkeer;  Maximale functionele hersteltijd om brug weer te maken voor het vaarwegverkeer;  Maximale technische hersteltijd. De technische hersteltijd kan (indien gewenst) worden onderverdeeld in verschillende klassen, zoals:  Urgent: Gefaalde component resulteert direct in het niet meer kunnen bedienen van de brug;  Semi-urgent: Een deel van een redundant uitgevoerd systeem functioneert niet meer, er zijn gebreken geconstateerd die duiden op aankomend falen van een onderdeel, of een belangrijk ondersteunend (maar niet-kritisch) systeem functioneert niet meer.

Herstel op korte termijn is noodzakelijk om de kans te reduceren dat volledig functieverlies optreedt, of om te voorkomen dat een ongewenste situatie langdurig in stand wordt gehouden (een goed voorbeeld hiervan is het falen van een scheepvaartsein);  Niet-urgent: Een niet-kritisch systeem functioneert niet meer, er zijn gebreken geconstateerd aan componenten, die niet bijdragen aan het vervullen van één van de primaire functies van de brug of er zijn gebreken geconstateerd aan componenten die nog in een beginstadium zijn en de functionaliteit van de brug niet op korte termijn in gevaar brengen. 4

Vermeld dient te worden dat sinds 2019 ook gestuurd wordt op de beschikbaarheid van de brug voor het scheepvaartverkeer.

Blad 35 van 46

Betrouwbaarheid beweegbare bruggen Haarlem Eindrapportage projectnummer 0413188.143 16 maart 2020 revisie 3.0 Gemeente Haarlem - Ingenieursbureau

Voor de bovenstaande categorieën kunnen vervolgens verschillende hersteltijden worden geëist. Bijvoorbeeld 4 uur voor urgente storingen, 48 uur voor semi-urgente storingen en 1 week voor niet-urgente storingen. Om te kunnen voldoen aan deze eisen, zal het noodzakelijk zijn om voor diverse componenten reserveonderdelen op voorraad te houden. Dit zal in beginsel dan ook in hogere kosten resulteren. Gezien het feit dat de bruggen op verschillende wijzen zijn uitgevoerd, is het vooralsnog de vraag in welke mate reserveonderdelen dan inzetbaar zijn voor elk van bruggen, of dat voor elke brug aparte reserveonderdelen moeten worden voorzien. Toelichting beschikbaarheid Indien eisen in de vorm van beschikbaarheid worden gesteld, dan kan er voor worden gekozen om deze eisen te stellen als combinatie van een maximaal aantal storingen en een maximale hersteltijd (bijv. 99,8% [≈ 17,5 uur stremming] als 7 storingen met een hersteltijd van 2,5 uur), of enkel als percentage. In het laatste geval worden er geen eisen gesteld aan het maximaal aantal storingen en de hersteltijd en wordt er enkel op gestuurd dat de genoemde functie niet meer dan 17,5 uur per jaar niet-beschikbaar is. Dit kan zijn door veel storingen met een korte hersteltijd, of een klein aantal storingen met een lange hersteltijd; het resultaat is hetzelfde.

Voor de beschikbaarheid geldt dat het geëiste percentage een fractie van de tijd bedraagt. Een beschikbaarheid van 99,8%, betekent dat de brug 8.760 5 x (1 - 0,998) = 17,5 uur is gestremd voor de betreffende functie. Indien de eisen voor bijvoorbeeld de Schoterbrug (maximaal 13 storingen, met hersteltijd van maximaal 1 uur) worden omgezet in een beschikbaarheidseis, dan zou deze (8.760 - 13 x 1) / 8.760 = 99,85% bedragen. De Gravestenenbrug daarentegen (maximaal 26 storingen, met hersteltijd van maximaal 24 uur) heeft een vereiste beschikbaarheid van slechts 91,69% voor het wegverkeer (dit komt overeen met circa 4 weken per jaar). Voor wat betreft de te stellen eisen aan de beschikbaarheid van een brug voor wegverkeer en/of scheepvaartverkeer kan niet zondermeer een algemene waarde worden aangehouden. Hierin zijn namelijk diverse factoren, zoals het jaarlijks aantal openingen, de bediende tijd van de brug, de aanwezige redundantie in de aandrijving en besturing, et cetera van toepassing. Daarnaast dient voor de beschikbaarheid van de brug voor het scheepvaartverkeer ook nog rekening te worden gehouden met het aantal bruggen dat zich in de vaarroute bevindt. Een storing in één brug zal voor de scheepvaart namelijk betekenen dat de gehele vaarroute niet meer beschikbaar is. In de vaarroute over het Spaarne liggen bijvoorbeeld 10 bruggen.

Indien de vereiste beschikbaarheid van elk van de bruggen voor het scheepvaartverkeer op 99,6% wordt gesteld, zal dit resulteren in een niet-beschikbaarheid van de vaarroute van 10 x (1 - 0,996) = 4%. Voor de te stellen eisen aan de beschikbaarheid voor het scheepvaartverkeer dient derhalve goed te worden gekeken naar de gewenste beschikbaarheid van de vaarroute, welke vervolgens verdeeld moet worden over de verschillende bruggen.

5

Dit betreft het aantal uren in een jaar.

Blad 36 van 46

Betrouwbaarheid beweegbare bruggen Haarlem Eindrapportage projectnummer 0413188.143 16 maart 2020 revisie 3.0 Gemeente Haarlem - Ingenieursbureau

4.3

Te nemen maatregelen

4.3.1

Belangrijkste maatregelen Vervangen stand- en eindschakelaars De belangrijkste maatregelen die genomen dienen te worden zijn het vervangen van de standschakelaars en eindschakelaars. Een groot deel van de storingen worden hierdoor veroorzaakt. Aanbevolen wordt om deze schakelaars op een vast interval van 2 jaar te inspecteren, de afstelling te controleren en te reinigen. Waar mogelijk wordt geadviseerd deze schakelaars aan te brengen op een locatie, waar deze zoveel mogelijk zijn beschermd tegen klimatologische invloeden, alsmede goed bereikbaar zijn voor inspectie en onderhoud. Daarnaast wordt geadviseerd om voor zover mogelijk hetzelfde type schakelaar te gebruiken. Hierdoor worden storingen makkelijker te diagnosticeren en is vervanging eenvoudiger, omdat de betreffende schakelaar(s) goed als reserveonderdeel kunnen worden aangehouden. Verhelpen communicatieproblemen met aangrenzende verkeersregelinstallaties (VRI) Bij meerdere bruggen zijn problemen tussen de VRI en de brugbesturing. Dit kan opgelost worden door het plaatsen van overbruggingsschakelaars op de bedienpost (SCADA/software). Daarnaast verdient het aanbeveling om enig onderzoek in te stellen naar de oorzaak van dit probleem. Gezien het feit dat dit zich bij meerdere bruggen voorkomt, suggereert dat dit een systematische fout is, welke structureel verholpen zou moeten/kunnen worden.

Vervangen elektrische installatie en groot onderhoud staal en aandrijving Een aantal bruggen hebben een verouderde E-installatie of zijn toe aan groot onderhoud aan de stalen delen en de aandrijving. De maatregelen hiervoor dragen voor een groot deel bij aan de totale kosten voor het op orde brengen van alle bruggen.

4.3.2

Kosten De totale kosten voor het uitvoeren van alle voorgestelde verbetermaatregelen is geraamd op circa € 935.000 exclusief BTW. Een aantal van deze maatregelen is reeds uitgevoerd en voor de nog resterende verbetermaatregelen bedragen de kosten circa € 810.000. Dit betreft de kosten voor uitvoering van de maatregelen en is exclusief voorbereiding. Diverse kleinere maatregelen kunnen direct worden gecontracteerd. Aan grotere werkzaamheden, zoals renovatie van stalen delen en aandrijving, of vervanging van E-installaties zijn ook kosten verbonden voor voorbereiding (opstellen contract, aanbesteding) en uitvoering (directievoering en toezicht). De totale kosten voor deze 'grotere' maatregelen bedraagt circa € 570.000. Bijkomende kosten voor contractering en uitvoeringsbegeleiding worden geraamd op 30% van de uitvoeringskosten en bedragen daarmee circa € 170.000. Verder dient bij uitvoering (van alle maatregelen) ook nog rekening te worden gehouden met onvoorziene werkzaamheden. Kosten hiervoor worden geraamd op 10% van de uitvoeringskosten en bedragen daarmee circa € 85.000. Het totaal benodigde budget voor het realiseren van alle nog niet uitgevoerde voorgestelde verbetermaatregelen bedraagt daarmee circa € 1.065.000.

Blad 37 van 46

Betrouwbaarheid beweegbare bruggen Haarlem Eindrapportage projectnummer 0413188.143 16 maart 2020 revisie 3.0 Gemeente Haarlem - Ingenieursbureau

Indien deze verbetermaatregelen worden gerealiseerd, kan naar verwachting het aantal urgente storingen voor elk van de bruggen worden terug gebracht naar een nominaal aantal van 5 - 10 stuks per jaar.

4.3.3

Aanvullende maatregelen Naast het uitvoeren van de genoemde verbetermaatregelen, wordt ook geadviseerd om de bruggen met een hoge regelmaat te reinigen en te inspecteren. Aanbevolen wordt om componenten van de elektrische installatie minstens eenmaal per jaar schoon te maken en visueel te inspecteren. Voor elektrische componenten die zich in de buitenlucht bevinden, of snel vervuilen wordt geadviseerd dit ten minste tweemaal per jaar te doen, of nadat zich extreme weersomstandigheden hebben voorgedaan, zoals extreme hitte, extreme vorst, bliksem of een zware storm. Voor werktuigbouwkundige componenten wordt geadviseerd om dit 2 á 4 maal per jaar te doen, afhankelijk van de mate van vervuiling. Bij het uitvoeren van deze preventieve onderhoudswerkzaamheden, is het ook zaak dat alle bevindingen goed worden vastgelegd, alsmede de mate van vervuiling die is aangetroffen. Op basis van deze gegevens kan voor elk van de bruggen worden gezocht naar een passende cyclus voor het reguliere onderhoud (conform de Plan-Do-Check-Act filosofie). Deze cycli dienen te worden vastgelegd in een MeerJarenOnderhoudsPlanning (MJOP), zodat hier actief op kan worden gestuurd. In de afgelopen jaren is gebleken dat het beschikbare budget voor het dagelijkse onderhoud niet toereikend is, om het gewenste niveau van netheid te behalen, alsmede om op gestructureerde wijze inspecties uit te kunnen voeren.

Geadviseerd wordt dan ook om de kosten hiervoor in beeld te brengen en als aparte post op te nemen in het MJOP, teneinde voor een langere termijn te kunnen garanderen dat deze werkzaamheden worden uitgevoerd. Hierdoor wordt ook voorkomen dat het beschikbare budget wordt ingezet voor uitvoering van correctief onderhoud, maar daadwerkelijk in preventief onderhoud wordt geïnvesteerd.

4.4

Overige zaken Kwaliteit storingsregistratie Ofschoon de storingsregistratie over de afgelopen jaren sterk is verbeterd, ontbreekt het nog aan de benodigde informatie om goed te vast te kunnen stellen of aan de gestelde prestatie-eisen uit het contract wordt voldaan. In de huidige storingsregistratie wordt voor vrijwel alle storingen wel een begintijd benoemd, maar ontbreekt het vaak aan een eindtijd. Hierdoor is niet duidelijk hoe lang herstel van de storing daadwerkelijk heeft geduurd. Ook ontbreken de gegevens om te kunnen bepalen hoe lang de brug gestremd is geweest voor het weg- en/of scheepvaartverkeer. Voor storingen waar zowel een begin- als eindtijd zijn gegeven, is dit gedaan in dezelfde kolom. Ook zijn de gegevens qua datum en tijd niet op uniforme wijze in de registratie verwerkt. Hierdoor is een extra bewerking nodig om de totale stremmingsduur te bepalen. Daarbij is het overigens ook niet duidelijk met welk herstel voor de eindtijd wordt gerekend. Verder is ook niet altijd vastgelegd of de storing resulteert in stremming voor het wegverkeer of scheepvaartverkeer, alhoewel deze registratie over de 2e helft van 2019 wel sterk is verbeterd.

Blad 38 van 46

Betrouwbaarheid beweegbare bruggen Haarlem Eindrapportage projectnummer 0413188.143 16 maart 2020 revisie 3.0 Gemeente Haarlem - Ingenieursbureau

Het wordt sterk geadviseerd om de storingsregistratie op een aantal punten aan te passen. Voor verificatie van de eisen met betrekking tot de beschikbaarheid dient per storing in ieder geval geregistreerd te worden:  Tijd dat de storing is gemeld;  Of herstel door de bedienaar zelf kon worden gerealiseerd, of dat een monteur nodig was.  Tijd dat de monteur ter plaatse is (indien van toepassing);  Tijd waarop storing met betrekking tot stremming wegverkeer is verholpen, c.q. wegverkeer de brug weer kan passeren (indien van toepassing);  Tijd waarop storing met betrekking tot stremming scheepvaartverkeer is verholpen, c.q.

scheepvaartverkeer de brug weer kan passeren (indien van toepassing);  Tijd dat het 'gebrek' volledig is opgelost (volledig herstel); Ten behoeve van analyse van storingen, is het wenselijk dat de volgende informatie (zoveel mogelijk uniform) wordt geregistreerd:  De storing moet worden toegekend aan een bepaald onderdeel, op basis van een vaste selectielijst, zodat analyse van de storingen goed mogelijk is;  Duidelijke beschrijving van de storing en de omstandigheden (als gemeld door bedienaar);  Duidelijke beschrijving van de aangetroffen situatie (door onderhoudsmonteur);  Beschrijving van oorzaak (en eventueel aanduiding van codering gefaalde component);  Beschrijving van uitgevoerde actie voor functioneel herstel;  Beschrijving van uitgevoerde actie voor technisch herstel. Met behulp van een dergelijke registratie kan beter worden gemonitord of de Betrouwbaarheid en Beschikbaarheid voldoen aan de eisen en verwachtingen van de gemeente en kan beter gestuurd worden op het presteren. Wat verder ook opvalt uit de storingsregistraties is dat in veel gevallen storingen worden hersteld door het uitvoeren van een reset, of door gebruik te maken van een overbrugging. De daadwerkelijke oorzaak van deze storingen is niet bekend. Om tot structureel herstel van dit soort storingen te komen, is het wel van belang om hier opvolging aan te geven.

Aan de hand van de huidige registratie is niet duidelijk of dit al dan niet wordt gedaan. Geen uitvoering groot onderhoud in winterperiode 2022 - 2023 en 2023 - 2024 Ten aanzien van programmeren en uitvoeren van onderhoudswerkzaamheden, geldt dat in de winterperiode van 2022-2023 en 2023-2024 de alternatieve vaarroute is gestremd in verband met werkzaamheden aan de Schipholbrug. In deze periode dient scheepvaart gebruik te kunnen maken van de vaarroute via het Spaarne. Dit betekent dan ook dat geen van de beweegbare bruggen kan worden afgesloten voor het vaarwegverkeer, wat betekent dat uitvoering van groot onderhoud in deze periode niet mogelijk is. Contractering werkzaamheden Voor 4 van de bruggen wordt aanbevolen om in verband met de leeftijd, de bestaande Einstallatie te vervangen. Dit betreft de Prinsenbrug (hefdeel), de Catherijnebrug, de Gravestenenbrug en de Langebrug. Geadviseerd wordt om voor deze werkzaamheden goed te kijken naar de wijze van contractering. Alhoewel de werkzaamheden per brug apart kunnen worden aanbesteed, kunnen er diverse voordelen worden behaald door het bundelen van deze werkzaamheden. Naast het feit dat de kosten voor voorbereiding en uitvoering hierdoor (vermoedelijk) lager uitvallen, kan dit ook resulteren in meer standaardisatie van de bediening en besturing van de verschillende bruggen.

Ook zal het werken met één partij een positief effect hebben op de planning en fasering van de werkzaamheden.

Blad 39 van 46

Betrouwbaarheid beweegbare bruggen Haarlem Eindrapportage projectnummer 0413188.143 16 maart 2020 revisie 3.0 Gemeente Haarlem - Ingenieursbureau

Voorspellend onderhoud Als beschreven in paragraaf 4.1.3 kan een structurele verbetering van de betrouwbaarheid en beschikbaarheid van de bruggen worden behaald door van een correctieve naar een preventieve onderhoudsstrategie over te gaan. Een nadeel van preventief onderhoud is echter wel dat dit veelal verhogend werkt in de onderhoudskosten, aangezien onderdelen vaak worden vervangen, terwijl deze nog in goede staat verkeren. Preventieve onderhoudsmaatregelen zijn dan ook niet altijd kosteneffectief. Teneinde te voorkomen dat onderdelen voortijdig worden vervangen, worden steeds meer voorspellende onderhoudstechnieken ontwikkeld en worden deze steeds vaker toegepast. Door het plaatsen van sensoren, die de conditie van bepaalde onderhoudsgevoelige machineonderdelen periodiek of continu bewaken, kan lang van tevoren waargenomen worden of een defect zich aan het ontwikkelen is. Hierdoor is voldoende tijd beschikbaar om een gerechtvaardigde maatregel in te plannen en uit te voeren, waarmee op kostenbewuste en optimale wijze invulling aan de KPI's kan worden gegeven. Het belangrijkste voordeel van voorspellend onderhoud ten opzichte van correctief onderhoud is het voorkomen van onverwachte storingen.

Daarnaast, in tegenstelling tot het preventief onderhoud, gaat het voorspellend onderhoud uit van de werkelijke onderhoudsstaat en kwaliteit van de onderdelen en worden onderhoudsmaatregelen niet gebaseerd op een gemiddelde levensduur of op basis van theoretische voorspellingen. Voorspellend onderhoud verhoogd de betrouwbaarheid, beschikbaarheid en de constructieve veiligheid van de bewegingswerken op een efficiënte manier. Teneinde voorspellend onderhoud te kunnen realiseren, zijn een database (datacollector) met meetgegevens en een analysemiddel (softwaretool) nodig, waarmee conditieparameters trendmatig met elkaar vergeleken en/of geanalyseerd kunnen worden. Hierbij kan mogelijk gebruik gemaakt worden van de huidige communicatieapparatuur. Daarmee zijn de benodigde (eenmalige) investeringskosten relatief laag, waardoor de terugverdienperiode vrij kort kan zijn. Voor roterende machines, zoals de aandrijving van een beweegbare brug, is trilling de belangrijkste conditieparameter. Hiermee kan een zich ontwikkelend probleem gedetecteerd worden, alvorens dit tot schade leidt. Het verhelpen van een vroegtijdig waargenomen fout is goedkoper, beter in te plannen en voorkomt onverwachte storingen. Naast monitoring van elektromotoren, kunnen ook andere machineonderdelen, zoals lagers, koppelingen en tandwielkasten op deze wijze worden gemonitord.

Een verdere ontwikkeling bij het voorspellend onderhoud is dat de meetdata op een externe dataserver opgeslagen wordt. (Met behulp van) een softwaretool kan de data op afstand geanalyseerd en ingezien worden. Daarnaast bestaat tegenwoordig de mogelijkheid om de meetgegevens intelligent op te nemen, wat betekent dat trends in de meetgegevens ontdekt worden als veranderende bedrijfsomstandigheden zich voordoen. Hierop kunnen de onderhoudsschema's aangepast en geoptimaliseerd worden. Door toepassing van voorspellend onderhoud door middel van machine conditie bewaking kunnen bestaande relatief oude installaties verantwoord in stand gehouden worden. Slijtage, vermoeiing, onbalans en dergelijke van machineonderdelen worden daarbij gemonitord, wat

Blad 40 van 46

Betrouwbaarheid beweegbare bruggen Haarlem Eindrapportage projectnummer 0413188.143 16 maart 2020 revisie 3.0 Gemeente Haarlem - Ingenieursbureau

uiteindelijk ten gunste komt van de beschikbaarheid en betrouwbaarheid van de beweegbare bruggen. Van belang is dat met voorspellend onderhoud ook sterkte-technisch gezien de algehele constructieve veiligheid van de beweegbare bruggen met bijbehorende bewegingswerken gewaarborgd worden. Door gebruik te maken van maximale en minimale waarden (interventiewaarden) voor bepaalde parameters, zoals optredende belastingen in de aandrijflijn, kan ingegrepen worden op het moment dat vooraf gedefinieerde grenswaarden worden overschreden. Dit laatste zou het incident met de verbogen heugelstang van de Waarderbrug kunnen hebben voorkomen.

Blad 41 van 46

Betrouwbaarheid beweegbare bruggen Haarlem Eindrapportage projectnummer 0413188.143 16 maart 2020 revisie 3.0 Gemeente Haarlem - Ingenieursbureau

5

Conclusie en aanbevelingen

5.1

Conclusie Dominante faaloorzaken De belangrijkste bron voor storingen zijn de standschakelaars en eindschakelaars, waarmee de positie van het brugdek wordt bepaald. Deze zijn veelal verouderd, of functioneren niet goed door vervuiling of aantasting door klimatologische invloeden (regen, vorst, wind). Deze dienen bij het merendeel van de bruggen vervangen te worden. Aangeraden wordt deze regelmatig te controleren en te reinigen. Een tweede belangrijke bron van storingen zijn de naast de bruggen gelegen verkeersregelinstallaties (VRI's). Wanneer er storing is bij deze verkeerslichten (of communicatie met) levert dit onbekende storingen op in de aansturing van de brug. Dit kan opgelost worden door het plaatsen van overbruggingsschakelaars op bedienpost (SCADA/software). Een aantal bruggen hebben een verouderde E-installatie of zijn toe aan groot onderhoud aan de stalen delen en de aandrijving. De maatregelen hiervoor dragen voor een groot deel bij aan de totale kosten voor het op orde brengen van alle bruggen. Kosten De kosten voor het uitvoeren van alle nog niet uitgevoerde voorgestelde verbetermaatregelen is geraamd op circa € 810.000. Dit betreft de kosten voor uitvoering van de maatregelen en is exclusief voorbereiding.

Aan de 'grotere' maatregelen, zoals groot onderhoud en vervanging van E-installaties zijn ook kosten voor voorbereiding en uitvoeringsbegeleiding verbonden, welke worden geraamd op circa € 170.000. Rekening houdend met eventuele onvoorziene werkzaamheden, wordt nog een extra bedrag van € 85.000 (10% van uitvoeringskosten) voorzien. De totale kosten voor het uitvoeren van de voorgestelde verbetermaatregelen bedraagt hiermee circa € 1.065.000. Brug Schoterbrug Waarderbrug Prinsenbrug Catherijnebrug Gravestenenbrug Melkbrug Langebrug Schouwbroekerbrug

Kosten maatregelen € 37.500 € 4.000 € 158.500 € 95.450 € 186.500 € 25.250 € 211.950 € 91.000

Subtotaal uitvoering Voorbereiding Onvoorzien

€ 810.150 € 170.000 € 85.000

Totaal

€ 1.065.500

Blad 42 van 46

Betrouwbaarheid beweegbare bruggen Haarlem Eindrapportage projectnummer 0413188.143 16 maart 2020 revisie 3.0 Gemeente Haarlem - Ingenieursbureau

Indien deze verbetermaatregelen worden gerealiseerd, kan naar verwachting het aantal urgente storingen voor elk van de bruggen worden terug gebracht naar een nominaal aantal van 5 - 10 stuks per jaar. Structurele verbetering In veel gevallen ligt de oorzaak van de storingen in veroudering, degradatie of vervuiling van componenten. Een duidelijk waarneembare trend over het gehele areaal is dat veel installaties zijn verouderd en gedurende een lange periode weinig tot geen vervangingen zijn uitgevoerd. Hieraan ten grondslag ligt de (al dan niet bewust gemaakte) keuze om een correctieve onderhoudsstrategie te hanteren, waarbij problemen worden verholpen, zodra deze optreden. Hoewel de kosten hiervoor (zeker op korte termijn) lager zijn, resulteert dit op de lange termijn in versnelde degradatie van de installaties, wat meer storingen met zich meebrengt. Ofschoon door het realiseren van de in deze rapportage (en de daaronder liggende rapporten) voorgestelde verbetermaatregelen de betrouwbaarheid en beschikbaarheid van de bruggen weer in lijn kan worden gebracht met de daaraan gestelde eisen, is dit voor de langere termijn nog niet het geval. Om de gewenste betrouwbaarheid en beschikbaarheid ook in de toekomst te kunnen blijven garanderen, zal voor een andere (preventieve) onderhoudsstrategie gekozen moeten worden.

5.2

Aanbevelingen

5.2.1

Algemeen Op basis van de uitgevoerde onderzoeken worden de volgende aanbevelingen gedaan, teneinde de betrouwbaarheid en beschikbaarheid van de beweegbare bruggen te verbeteren:  Uitvoeren van alle voorgestelde verbetermaatregelen, met als belangrijkste aandachtspunten:  Vervangen van alle niet goed functionerende stand- en eindschakelaars, inclusief regelmatige controle en reiniging;  Aanbrengen van overbruggingsschakelaars, zodat problemen met de interactie met aangrenzende VRI's niet direct resulteert in storing van de brug;  Op korte termijn (1 á 2 jaar) vervangen van de E-installatie van 4 bruggen, ten behoeve van het garanderen van de betrouwbaarheid van de bruggen, en het verkrijgen van een CE-markering;  Uitvoeren van onderzoek naar de oorzaak van de problemen met de interactie met VRI's, aangezien dit een systematisch probleem lijkt te zijn;  Bundelen van de vervanging van de verschillende E-installaties in één contract. Hierdoor kunnen kostenvoordelen worden behaald, maar kan ook meer standaardisatie van de bediening en besturing worden gerealiseerd;  Verbeteren van de storingsregistratie, zodat betere analyse van storingen mogelijk is en ook daadwerkelijk getoetst kan worden of aan contractuele prestatie-eisen wordt voldaan.  Het huidige prestatiecontract is enkel gericht op de beschikbaarheid van de bruggen voor het wegverkeer.

Geadviseerd wordt om in een nieuw prestatiecontract aanvullende eisen te stellen aan de beschikbaarheid van de bruggen voor het vaarwegverkeer.

Blad 43 van 46

Betrouwbaarheid beweegbare bruggen Haarlem Eindrapportage projectnummer 0413188.143 16 maart 2020 revisie 3.0 Gemeente Haarlem - Ingenieursbureau

5.2.2

Keuzevarianten Voor wat betreft de wijze waarop naar de toekomst toe invulling wordt gegeven aan het onderhoud, zijn een aantal varianten mogelijk:  Correctief onderhoud;  Asset Management;  Beweegbare bruggen op orde. Optie 1: Correctief onderhoud De eerste optie betreft het enkel uitvoeren van correctief onderhoud. Hierbij wordt op de huidige wijze verder gewerkt en wordt gewacht totdat er storingen ontstaan waarna het betreffende onderdeel gerepareerd of vervangen wordt. Net als met het voorliggende rapport, zal eens in de 5 tot 10 jaar een aanzienlijke investering gemaakt moeten worden om de betrouwbaarheid van de beweegbare bruggen weer in lijn te brengen met de gewenste situatie. Deze variant heeft initieel lage onderhoudskosten in de eerste fase, maar op termijn zal het aantal storingen en daarmee de kosten voor onderhoud toenemen. Doordat een minimale onderhoudsinspanning wordt geleverd, degraderen de bruggen sneller en volgen eerder de hoge vervangingskosten. Optie 2: Asset Management De tweede optie is om het onderhoud uit te voeren conform de principes van Asset Management. Hierbij wordt door middel van (Strategische) Asset Management plannen een duidelijke visie voor het onderhoud van de beweegbare bruggen opgesteld, welke is afgeleid van de doelstellingen van de gemeente Haarlem.

Op basis van deze visie kan voor verschillende bruggen, installaties en/of componenten een keuze worden gemaakt van de te nemen onderhoudsstrategie. Voor belangrijke bruggen en systemen kan worden gekozen voor preventief onderhoud, terwijl voor minder belangrijke bruggen de keuze gemaakt kan worden om het onderhoud correctief uit te blijven voeren. Een heldere visie maakt het voor alle betrokken organisaties duidelijk wat de verwachtingen en het gewenste resultaat zijn. Ook kan op deze wijze inzicht worden gegeven in de relatie tussen onderhoudskosten en (politieke) doelstellingen, alsmede het risico dat wordt genomen/ gereduceerd door het al dan niet nemen van bepaalde onderhoudsmaatregelen. Hierbij dienen de in deze rapportage benoemde maatregelen (voor zover deze binnen de onderhoudsvisie vallen), aangevuld met diverse preventieve onderhoudsmaatregelen, vervangingen en renovaties te worden opgenomen in een Meerjarige Onderhoudsplanning (MJOP), waarmee inzicht wordt verkregen in de benodigde budgetten voor de komende jaren. Ook kan met het MJOP het effect van de cyclus van maatregelen op de kwaliteit en betrouwbaarheid van de bruggen worden geëvalueerd en worden bijgesteld conform de Plan-Do-Check-Act filosofie.

De kosten voor deze optie zullen hoger zijn dan bij correctief onderhoud, maar door uitvoering van regelmatig preventief onderhoud zal er minder sprake zijn van degradatie van installaties, wat een positief effect heeft op de veiligheid en betrouwbaarheid, alsmede de kosten op langere termijn.

Blad 44 van 46

Betrouwbaarheid beweegbare bruggen Haarlem Eindrapportage projectnummer 0413188.143 16 maart 2020 revisie 3.0 Gemeente Haarlem - Ingenieursbureau

Optie 3: Beweegbare bruggen op orde Deze optie is een aanvulling op optie 2 en betreft het renoveren en/of verbeteren van alle beweegbare bruggen in Haarlem, zodanig, dat deze allen voldoen aan de huidige wet- en regelgeving (waaronder de Machinerichtlijn) en zijn voorzien van een CE markering. Hiermee worden de beweegbare bruggen in één keer naar het gewenste niveau gebracht en wordt een nieuwe baseline gecreëerd, van waaruit een goede start voor het structureel uitvoeren van onderhoud mogelijk is. Vanuit de uitgevoerde RI&E is het overigens ook een vereiste dat de bruggen moeten worden voorzien van een CE-markering. Voor het in kaart brengen van de aanpassingen, die nodig zijn om de bruggen van een CE-markering te kunnen voorzien, zal onder andere:  Archiefonderzoek moeten worden uitgevoerd;  Het dossier voor elk van de bruggen op orde moeten worden gebracht;  Onderzoek moeten worden uitgevoerd welke onderdelen te vervangen teneinde tot een CEmarkering te kunnen komen;  Een contract worden opgesteld voor het uitvoeren van deze aanpassingen. Binnen het beschikbaar gestelde budget voor uitvoering van de in de RI&E genoemde maatregelen, is een deel gereserveerd voor het uitvoeren van bovengenoemde werkzaamheden. De kosten voor het daadwerkelijk uitvoeren van de benoemde aanpassingen maakt echter geen deel uit van dit budget.