20210156328 Transcript commissievergadering Beheer d.d. 10 juni

De vraag daarbij is: hoe stuur je daar nou op als raad en als college? Dus wie geeft het startsein? Is dat de heer Dreijer met een goede technische vraag over nieuwe systematiek? Is dat wethouder Berkhout? Of kan het iemand zijn uit de ambtelijke organisatie? Dan als we dat gaan doen, hoeveel tijd en capaciteit neemt zo’n bijstelling in beslag? Ook voor ons, want anders wij hebben weinig behoefte aan visies die weer drie, vier jaar duren, terwijl de actie in de buitenwereld verder moet gaan en de inzichten natuurlijk ook gelukkig nog steeds beter worden. Er zit natuurlijk een hele duidelijke keuze in om eerst het laaghangende fruit, de uitdrukking wordt vaker gebruikt, te doen, dus de woningen jonger dan 1995, maar nog een hele concrete vraag ook, want die vraag krijg ik ook als raadslid regelmatig: welke ondersteuning bieden we vanuit deze visie nou voor mensen die zeggen: hey, ik heb eigen middelen, ik heb energie om met mijn energie aan de slag te gaan met mijn huis. Hoe doen we dat nou? Hoe zit in deze Transitievisie Warmte, ik blijf erover struikelen, hoe doen we dat bij mensen die ook in beschermd stadsgezicht zitten, ook bij rijksmonumenten zitten? Dat gaat over zon op dak dat daar niet altijd voldoende capaciteit zit.

Hebben wij samen met andere gemeentes waar ook een historische binnenstad is hebben wij gewoon een handboek klaarliggen? Gaat u alstublieft eerst isoleren, want dat is natuurlijk ook wat het Planbureau voor de Leefomgeving zegt: isoleren, isoleren, isoleren. Ja, mogen mensen dat doen? Geven ze daar groen licht voor om van start te gaan? Want dat halen we niet zo sterk uit deze nota als het gaat om oudere woningen, met name woningen natuurlijk in beschermd stadsgezicht en rijksmonumenten. Tot zover de bijdrage voor nu.

33

De voorzitter: Wie kan ik dan het woord geven? De heer Van den Raadt, Trots. De heer Van den Raadt: Ja. Dank u wel, voorzitter. Veel goede dingen gezegd. We vonden de opmerkingen van Hart voor Haarlem ook heel mooi dat je dus ziet dat alle positieve punten benoemd worden. Wat nog meer opvalt in de stukken dat is natuurlijk wat Trots Haarlem altijd zegt, is over aardgas dat de Europese Unie nog steeds aan het nadenken is of aardgas en kernenergie bestempeld kan worden als groene energie, dus je ziet maar hoe betrekkelijk het is. Dus misschien inderdaad goed dat het binnen twee jaar weer bijgesteld kan worden. Ja, als je het leest ook weer in dit stuk: Haarlem geeft invulling aan zijn koploperpositie. Dat is mooi dat we af en toe de wethouder zien die er trots op is dat we een koploperpositie hebben en als we dan vragen extra dingen te doen ter bescherming van mensen tegen windmolen met laagfrequent geluid en afstandsbepaling dat het dan vooral niet de bedoeling is om vooruit te lopen als koploper. Dus ja, je ziet maar een beetje hoe de wind waait. Dank u. De voorzitter: Mevrouw Otten, Liberaal Haarlem. Mevrouw Otten: Ja, mijn begin is hetzelfde begin als mevrouw Verhoeff van de PvdA. Ook ik kan kort zijn, want ik heb het ook al vaker gezegd, alleen de inhoud is totaal anders.

Liberaal Haarlem snapt dat er wat moet gebeuren, maar ook voor Liberaal Haarlem hoeven wij niet voorop te lopen. Het is al door meerdere mensen gezegd: de technieken zijn nog volop in de gang; niet lang niet alles uitgedokterd en ik vind gewoon dat je veel te veel financieel risico gaat nemen om het op deze wijze te gaan doen. Dank u. De voorzitter: De heer Aerssens, VVD. De heer Aerssens: Ja. Dank u, voorzitter. Wat we al zeiden, we bespreken het stuk inderdaad voor de zoveelste keer. De mening van de VVD is nog altijd niet veranderd ten opzichte van wat die eerder was. Wij zien nog altijd de grote risico’s, zien onder andere wat ook daadwerkelijk opgeschreven staat dat we als Haarlem hiermee een koploperpositie willen innemen. Dat doen we al op veel terreinen, denk aan de hoogte van de afvalstoffenheffing bijvoorbeeld. Maar ik zie ook een interruptie, dus ik … De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Oosterbroek, GroenLinks. Mevrouw Oosterbroek: Ja. Ja, weer dezelfde vraag: met koploperpositie, wilt u dan houtige biomassa toepassen als energiebron in Haarlem? De heer Aerssens: Ja.

Mevrouw Oosterbroek, ik geloof dat we die als Haarlem hebben uitgesloten en ik denk dat het veel beter, verstandiger is om een smart follower te zijn in plaats van per se op nummer één willen lopen met alle kosten en risico’s van dien, dus wat dat betreft, voorzitter, de VVD kiest voor een smart follower positie in plaats van voor de koploperpositie. Daarmee zeg ik niks nieuws; dat zeggen wij al elke keer als we dit stuk bespreken en daar wil ik het bij laten. Dank u wel. De voorzitter: U heeft nog twee interrupties als ik het goed zag. De heer Dreijer van CDA. De heer Dreijer: Ja, dat is ook weer een vraag over de koploperpositie. Ook ik heb dat natuurlijk gelezen en de koploperpositie dat gaat dus over dat we in 2040 van het aardgas af willen. Ik vind het een hele ambitieuze gedachte. Ik heb daar, nou ja, zorgen om, zachtjes gezegd, of we dat gaan halen, maar heeft u in de huidige Transitievisie Warmte heeft u daar iets in gezien wat technisch onmogelijk is wat we richting 2030 gaan doen? Want ik focus me voornamelijk nu even op die 2030. Zitten daar nu in de voorstellen die gedaan zijn hoe we er

34

aan gaan komen die 15 procent besparing, van het gas af, of daar dingen in zitten die technisch onhaalbaar zijn en daarmee ook een groot financieel risico zijn? De heer Aerssens: Nou ja, kijk u benoemde zelf al dat er een groot aantal huizen als risico inzit, omdat dat gewoon veel moeilijker gaat zijn. Dat nemen we sowieso ook mee, maar daarnaast kunnen we ook zeggen dat de bron geothermie nog helemaal geen zekerheid is. Dat zien wij ook als een heel groot risico. Op het moment dat dat niet gaat gebeuren en we willen wel Haarlem van het gas af, het alternatief voor geothermie is aardgas. Ja, dat is best een risico als je ook van het gas af wil, dus je hele Transitievisie Warmte … Ja, ik snap wat we als raad graag willen, alleen is het daadwerkelijk realistisch dat we en van het gas af willen en dat die bron van geothermie misschien wel niet doorgaat? Dan gaan we wel heel veel wegstrepen en dat zie ik toch als groot risico. De voorzitter: Aanvullend. De heer Dreijer: Een kleine … Kijk, het grote risico zoals wij het zien is dat we het niet halen. We hebben afgesproken dat het haalbaar en betaalbaar zou zijn en het risico is als er bepaalde zaken niet zijn wat we denken dat er gaan komen, als die er niet zijn, dan gaan we het niet halen. Dat is heel erg rot, maar we gaan natuurlijk niet dingen doen die veel geld gaan kosten. Daar wil ik van u de mening van.

Hoe kijkt u daarnaar? De heer Aerssens: Nou ja, ik heb een ander idee in ieder geval over dat het nu geen geld zou kosten of te weinig geld zou kosten. We bespreken strakjes nog de oprichting van het warmtenet. Dan loop ik een heel klein beetje daarop vooruit, maar daar zien we ook weer die risico’s terug inclusief nu een onderbouwde analyse van die risico’s. Dus ik denk dat we daar zo meteen over spreken, maar dan lijkt het me daar het moment voor om dan over de risico’s verder te spreken. De voorzitter: Dan had u ook nog een interruptie van de heer Hulster van de Actiepartij. De heer Hulster: Ja, dank u wel. Ja, het valt me op dat u zegt dat u vindt dat we beter een volger kunnen zijn dan op kop te gaan lopen, maar u bent … En u benoemt een aantal risico’s als dat geothermie nog niet zeker is, maar wat voor technische revoluties verwacht u nou serieus op het gebied van geothermie waardoor u denkt: nou laten we nog maar even wachten met instappen? De heer Aerssens: Ik ben geen technisch expert, maar kijk die bron is sowieso nog geen zekerheid. Op zich is de techniek van geothermie bewezen, maar de bron is nog niet zeker. Dat is een van de risico’s die ik zie. Niet zo zeer die techniek, maar meer de bron in dit geval.

Dat is het grootste risico waar we hier gewoon nog heel veel onzekerheid over hebben en mocht het nou zo zijn dat geothermie hier niet kan, ja dan hebben we gewoon een enorm probleem. Wat is dan het alternatief? Ja, het alternatief is aardgas. De voorzitter: Dan had u ook nog een interruptie van mevrouw Oosterbroek, GroenLinks. Mevrouw Oosterbroek: Ja, want ik … Ik kreeg net geen antwoord op de vraag of u als VVD Haarlem nou voor of tegen houtige biomassa bent. Ja, en maar weet u dat u met zon-PVT en een WKO dat we daarmee ook in principe de midden temperatuur, lage temperatuur net in meer wijken zouden kunnen doen. Dat is een stuk minder schaalbaar, maar het is ook een mogelijk alternatief en dan is het juist goed om dat nu in het Ramplaankwartier te testen. Ja, bent u daar van op de hoogte?

35

De heer Aerssens: Ja, ik merk ten eerste dat ik heel erg populair ben voor de interrupties vandaag. Dat vind ik altijd leuk, want het geeft me meer tijd om te spreken. Nou ja, niet meer tijd, maar meer tijd om antwoorden te geven, laat ik het daar maar op houden. De VVD is tegen het per se kappen van bomen om die vervolgens te verstoken. Ik hoop dat ik daarmee antwoord geef op de vraag die u stelde. De voorzitter: Dan ga ik kijken … Ja. De heer Hulster, uw termijn. Actiepartij. De heer Hulster: Dank u wel, voorzitter. Ja, wij zijn wel enthousiast over de energie … De transitie die voorligt, ook al zien we dat er grote risico’s zijn, want het is inderdaad nog onduidelijk of geothermie de oplossing gaat zijn en het is ook een beetje of je daarmee niet ook toch weer aan mijnbouw gaat doen, dus daar hebben we onze kritische … Daar hebben we wel onze bedenkingen bij, maar het mooie van deze transitie is dat we niet op één paard wedden, maar dat we door in de Ramplaan ook een project op te zetten waarmee dus met de WKO’s en opwekking vanaf het dak wordt gewerkt eigenlijk twee modellen naast elkaar gaan testen en dat biedt eigenlijk kansen om te kijken welk model straks het meest levensvatbaar is. Dus ja, wij zien dat het een redelijk afgewogen keuze is. Het is een grote sprong die we gaan maken met z’n allen.

We zien dat in de beantwoording dat er vooral veel reacties zijn in de zin: ja, is groen gas of waterstof is dat niet een oplossing? Dat zijn vragen die ook bij ons spelen, maar tegelijkertijd is het ook de vraag, natuurlijk is dat nog de vraag, wat wordt het middel of wat is het middel wat het in de toekomst gaat redden. Toch denk ik dat het voorstel wat er nu voorligt een hele goede kans biedt om met de huidige techniek echt een grote stap voorwaarts te gaan maken en natuurlijk zijn er grote risico’s, maar we denken dat de risico’s redelijk binnen de perken blijven, dus wij zijn in ieder geval enthousiast over dit voorstel en wij kijken uit naar de vervolgstappen. De voorzitter: Dan inderdaad de heer Aynan, Jouw Haarlem. De heer Aynan: Ja. Dank u wel, voorzitter. Laat ik beginnen met in ieder geval mijn constatering dat het, ja, toch ingewikkelde materie is. Het is een groot thema. We weten wat we nu hebben, maar we weten niet wat we krijgen en dat maakt het zo ingewikkeld. Volgens mij heeft iedereen daar een beetje mee geworsteld, ik in ieder geval zeker. Dat maakt het ook, ja, ingewikkeld. Het is ik zie deze visie, het is zeg maar de kaders, dus ik zal me beperken tot drie vragen.

Ten eerste de woonlastenneutraliteit: we zien in de visie dat die toch, ja, op losse schroeven komt te staan, vooral ook omdat het Planbureau voor de Leefomgeving dat nu ook officieel bevestigt: nou, we weten niet of dat haalbaar is. Daar wil ik een helder antwoord van de wethouder op hebben. Ten tweede, en dat werd net ook door de VVD gezegd, de geothermie: ik wil echt een glashelder antwoord hebben van de wethouder, want in de technische sessie over de omgevingsvisie werd het ook gesteld: is die geothermiebron nou wel of niet essentieel? Want je kunt wel op meerdere paarden wedden, maar je hebt er niets aan als het dode paarden blijken te zijn. Ten derde de doorzettingsmacht: we zien dat gemeentes in de G40 vorm in ieder geval bij de Kamer hebben gepleit voor doorzettingsmacht. Gemeentes vragen om een instrument om complete wijken van het gas af te kunnen en te mogen halen, dus ook wettelijk, op het moment dat het nodig is. Daar wil ik ook graag een reactie van de wethouder op. Tot zover, voorzitter. Dank u wel. De voorzitter: Volgens mij heb ik iedereen gehad. Nee. Mijnheer Visser van de ChristenUnie. De heer Visser: Dank u wel, voorzitter. Ook wij vinden het een goed plan. Natuurlijk blijven er onzekerheden, maar we wachten de uitwerking af en we worden regelmatig geïnformeerd.

Maar de crux zit volgens ons wel in juist het informeren, in het ontzorgen en in het samenwerken als het gaat over, ja, we moeten dit toch met de burgers van Haarlem doen. Ja, als ik dan begin over informeren dan zie ik dus toch dat heel veel van die reacties vooral heel veel vragen van burgers zijn. Ik ben zelf nu ook bezig met de verbouwing van mijn huis en

36

dan dacht ik redelijk veel van het onderwerp te weten, maar het is echt nog een cru om alle informatie boven tafel te krijgen, vooral als je met combinaties van technieken gaat werken of je hebt al iets aan verduurzaming gedaan, maar je wil een volgende stap doen. Kan het dan allemaal wel samen? Dus het informeren van burgers dat is ongelofelijk belangrijk en daar moeten we echt nog een stap in zetten. Met name op belangrijke momenten, namelijk als mensen gaan verhuizen of verbouwen. Die momenten moeten worden aangegrepen, dus ga samenwerken met aannemers, ga kijken hoe je mensen mee kunt krijgen en kunt ontzorgen. We hadden het net al over die zonnepanelen met die legplannen. Ja, dat geldt ook voor alle andere dingen die met de Transitievisie Warmte te maken hebben. Dan het Ramplaankwartier nog: geweldig initiatief, maar ook daar wordt de uitdaging: hey, er zijn daar heel veel enthousiaste burgers, maar er zijn natuurlijk ook daar twijfelaars of mensen die nu nog niet die keuze willen maken. Hoe gaan we die mensen ook meekrijgen dat ze ook enthousiast worden en mee gaan doen? Ik zou graag wat meer verdieping nog willen over hoe dat dan zit in samenwerking tussen gemeenten en dat burgerinitiatief, want ook daarin moet je samen optrekken om, ja, de bewoners in de wijk over te halen.

Ik hoop dat we daar ook veel van kunnen leren de komende tijd in het Ramplaankwartier waar we weer lessen kunnen trekken voor andere wijken. Dank u wel. De voorzitter: Volgens mij … De heer Visser: Sorry, voorzitter. Ik vergeet één ding. Excuus. Aardgasvrij was nog genoemd … Of het isoleren was nog genoemd, ik geloof door D66, en ja ook daar zag ik een van de reacties ik geloof op bladzijde 63/64 van de nota van het antwoord. Ja, eigenlijk zei je: ja, we moeten zoveel mogelijk woningen in Haarlem aardgasvrij-ready maken en we moeten niet wachten tot het Ramplaankwartier klaar is en we dan in andere wijken gaan uitrollen, dan zijn we in 2030, maar wat kunnen we doen qua isolatie tot 2030? Inderdaad dan wijk voor wijk afgaan. Ik ben heel benieuwd naar de reactie van de wethouder op dat punt. De voorzitter: Een interruptie van mevrouw Oosterbroek. Mevrouw Oosterbroek: Nee, nee, een vraag even over een punt van de orde eigenlijk. Ik heb ook nog één punt wat ik zou willen vragen aan de wethouder straks, maar is dat handiger in de tweede termijn? De voorzitter: Ja, we doen een tweede termijn. Dank u wel. Wie van de wethouders kan ik het woord geven? Oh, wethouder Rog rent snel weg. Wethouder Berkhout, gaat uw gang. Wethouder Berkhout: Ja. Dit … Hoewel het onderwerp iedereen aangaat, wil ik dit toch graag voor mijn rekening nemen, voorzitter.

Nee, dank aan al uw inspraak en het klopt inderdaad, we hebben hier vaker met elkaar over gesproken, maar hoe het proces nu gaat, we hebben er over gesproken voor de inspraak inging, het is de inspraak in geweest en het ligt nu voor om door u straks in de raad vastgesteld te worden. Dus dan is het wel zo zorgvuldig om er nog eventjes met elkaar naar te kijken en te kijken hoe de inspraak uit de stad is geweest. Eventjes naar ik ga maar gewoon de vragen af. De eerste vraag van Hart voor Haarlem: we kijken naar de kernboodschap en we zien toch eigenlijk dat u het opvallend vindt al die positieve reacties. Dat is ook wel zo eigenlijk, want met elkaar kunnen we denk ik wel constateren dat inspraak vaak ook kritische reacties en negatieve reacties oproept en in dit geval viel het wat ons betreft op dat dat zij het ook het geval was opvallend veel positieve reacties waren. Dus vandaar eigenlijk een soort van, nou ja, toch effen een duiding van wat al die inspraakreacties zijn, maar u kunt het zelf ook natuurlijk in het stuk lezen, bijgevoegd. Dan de tweede vraag: het opschalen en het leidt tot en de lagere kosten die daarbij gepaard zijn.

Hoe zit dat precies? Voor wie dan? Nou, daar hebben we het eigenlijk ook eigenlijk over de ontwikkeling die we met elkaar zien de komende jaren in alle steden en wereldwijd misschien wel wat dat doet met bijvoorbeeld prijzen van zonnepanelen, prijzen van techniek. Wij zien dat zonnepanelen, nou u ziet het denk ik ook wel om u heen, zijn

37

steeds meer gemeengoed geworden. Misschien omdat de spaarrekening wat minder oplevert dat mensen toch wel die zonnepanelen op hun dak leggen, en de terugverdientijd gaat ook een stuk sneller. Wij zien, wij hopen eigenlijk dat we ook die combinatie gaan zien bij isolatie en hybride warmtepompen, dat dan steeds weer de markt steeds meer ziet: hey, dit gaat oplopen. Wij kunnen daar combinaties voor aanbieden, wij zien dat dat een prijsdrukkend effect gaat hebben. Dus vandaar het verhaal opschalen leidt tot lagere kosten. Uw laatste vraag, misschien pak ik die even mee, want ik zag uw hand al omhoog gaan. Terechte vraag denk ik, heeft u ook eerder gesteld: wethouder, het is duidelijk dat u dit doet in Haarlem, maar zijn we niet afhankelijk ook van financiering van andere partijen, met name het Rijk? Dat is 100 procent evident. Ik denk dat we dat ook meerdere keren met elkaar hebben gedeeld. Ik heb u ook al meerdere keren gezegd: doordat wij een keer zeiden: hey, waarom krijgen we maar 90.000 euro als Haarlem voor uitvoering van het Klimaatakkoord? Daar gaan we het niet mee redden. Kwamen we in een klankbordgroep met gemeenten die daar ook tegenaan schopten.

Dat was een klankbordgroep om als VNG met elkaar onderzoek te doen naar een zogenaamd artikel twee onderzoek die gaat naar: de lasten voor uitvoering van het Klimaatakkoord, wat betekent dat nou voor gemeenten? Dat onderzoek is bekend. Een soortgelijk bedrag als de jeugdzorg. Dat ligt nu op het bordje van het Rijk en daar horen we als de kabinetsformatie een beetje opschiet horen we daar … Nee, dat doet ie niet inderdaad. Horen we daar spoedig helderheid over. Maar dat is wel de grote afhankelijkheid inderdaad. Is het Rijk ook bereid hier gemeenten tegemoet te komen om dat Klimaatakkoord goed uit te voeren? Ik wil daarom ook met u, ik denk dat u dat ook heeft kunnen zien zowel in de tijdlijn eigenlijk als in het vervolg, een volgend moment is de routekaart duurzaamheid in november van dit jaar, ik denk dat we dan toch wel van de formateurs en de partijen op rijksniveau mogen verwachten dat daar een nieuw kabinet ligt die de keuzes maakt, met elkaar ook kunnen kijken: hey, kunnen we aan de bak? Hebben we meer capaciteit? Meer middelen? Kunnen we tot uitvoering overgaan of valt dat tegen en moeten we keuzes maken? Dus dat in algemene zin. Dan, effen kijken, het CDA. De voorzitter: Sorry. Ik zie dat u een interruptie heeft van de heer Mohr, Hart voor Haarlem. De heer Mohr: Ja, is ook zo natuurlijk. Ja. De heer Mohr: Ja, dat gaat nog over de kosten.

Ik snap dat u … Ik snap nu wat u bedoelt met die kosten en ik kan dat volgen, maar de andere kant is natuurlijk dat netbeheerders hebben aangegeven de komende jaren zo’n 200 miljard euro nodig te hebben om te investeren in netverzwaring. Dan kun je toch niet stellen dat door deze PV-ambitie de kosten voor die eindgebruiker onder de streep omlaag gaan? De kosten voor die eindgebruiker gaan via het nettarief ongelofelijk omhoog. Dat verhaal of dat, die zijde van de medaille ontbreekt in uw visie. Wethouder Berkhout: Volgens mij is dat ook nog niet zo zwartwit als u nu schetst. U schetst daar een somber toekomstbeeld dat dat allemaal op het bordje van uiteindelijk de gebruiker komt te liggen. Ik denk wel dat inderdaad daar een ontzettende uitdaging staat voor die infrastructuur de komende jaren, maar wie daarvoor aan de lat staat dat is nog niet met elkaar bekend, dus ik deel die conclusie nog niet. Ik deel ook trouwens andere zijde of misschien Jouw Haarlem van: hey, die woonlastenneutraliteit hoe zit dat? Dat is wel degelijk gewoon het uitgangspunt bij deze transitievisie en daar blijven we ook voor gaan. Dat is ook het uitgangspunt bij elk project wat wij met elkaar starten. Dan ga ik eventjes door naar het CDA. Ik denk ook dat het CDA een terecht punt maakt.

Wij hebben inderdaad een ambitie om aardgasvrij te zijn in 2040, maar wij kijken nu inderdaad in eerste instantie naar de komende negen jaar is dat eigenlijk, 2030. Ja, dan zien we dat we 25 procent aardgasvrij kunnen worden als we de aardgasvrije nieuwbouw en de bestaande plannen eigenlijk optellen bij elkaar, maar dan zijn we er nog niet, dus we zullen moeten gaan opschalen daarna, maar we zullen

38

ook inderdaad parallel daaraan zo veel mogelijk aardgas-ready moeten maken eigenlijk en dat moeten we ook samen doen met onze bewoners in de stad. Maar ook hier: dat gaat pas vliegen, dat komt pas van de grond als we die, uit mijn hoofd, 1,7 miljard gaan krijgen van het Rijk als alle gemeenten waar je altijd de eenprocentafslag als Haarlem op mag gaan doen. Dan kunnen we personeel gaan werven, dan kunnen we ook echt projecten in gang gaan zetten en mensen ook en wijken ook gaan faciliteren, want ik denk dat inmiddels de urgentie er is, de kennis er is en de markt ook wel in staat is op te schalen. Hoewel arbeidsmarkt hier wel nog een issue gaat zijn. Dat wort ook in het AEF-rapport geschetst, dus dat is een andere. Maar het gaat dus niet lineair na 2030 tot 2040, dan redden we het niet. Het moet echt, echt gaan versnellen, maar zover kijken we nog niet vooruit hier. Eerst het laaghangend fruit, maar u zegt allemaal laaghangend fruit, volgens mij vinden we het met elkaar al complex en lastig zat. Nou, dan eventjes … Ja, een aantal van u … Het woord biomassa is gevallen. Volgens mij u bent zelden helderder geweest dan over biomassa in deze raad, dus dat voeren wij ook 100 procent uit en wij zien ook inmiddels dat daar landelijk, de staatssecretaris is daar volgens mij ook helder over geweest: het Rijk stopt met de SDE-subsidies.

Wat u nog wel een terecht punt was en dan zie ik een handje opkomen, is inderdaad indirect zijn we er ook niet van gediend, hoor ik zeggen. Laat dat duidelijk zijn. Het mag zo zijn dat misschien bij de aanbesteding voor de Waardenpolder marktpartijen zeggen: hey, wij kunnen daar wel voor aan de bak, maar als u zegt: geen biomassa, dan betekent dat ook niet met een installatie buiten de gemeentegrenzen. Ik hoor u duidelijk en daar gaan we ook voor. De voorzitter: U had een interruptie van de heer Van Leeuwen, D66. De heer Van Leeuwen: Ja, zon op dak zijn we ook wel heel helder over dat we dat heel graag willen. Zon op daken: graag snel, overal. Dank u wel. Wethouder Berkhout: Ja, helemaal helder. Prima. Vorige onderwerp inderdaad. Zo veel mogelijk in beschermd stadsgezicht. Helemaal goed, duidelijk. Contingente aanpak ken ik niet, dus ik moet mij toch nog eventjes gaan verdiepen, maar hoe u het verder uitlegt klinkt wel als een interessante wijkaanpak waar volgens mij naar type bouw woningen kijkt om daar schaalvergroting mogelijk te maken. Van TNO. Ja, ik ga het opzoeken. Dan eventjes: wat is er nou eigenlijk gewijzigd in die bronnenstrategie op basis van de inspraak van milieudefensie? Volgens mij is dat een cijfermatige wijziging van de woningequivalenten.

Er ontstond … Om het maar zo te zeggen: CE Delft had een wat grovere raming dan wij hadden, maar dat levert wel verwarring op. Dus die twee zijn op elkaar afgestemd. Dus geen wereldschokkende wijzigingen, maar wel dat is wat ik zag op dat vlak. Dan dank, PvdA, voor … De heer Van den Raadt: Voorzitter: De voorzitter: Interruptie van de heer Van den Raadt, Trots. De heer Van den Raadt: Dank u wel, voorzitter. Ja, CDA sprak daar eigenlijk nog een andere vraag uit die niet openbaar gesteld werd, maar vinden wij wel interessant. Dat tweede rapport dat was dus wel uitermate goedkoop, omdat er heel weinig was veranderd? Kunt u die prijs nog een keertje technisch aan ons doormelden? Wethouder Berkhout: Ja, uiteraard. Dat kan ik effen uitzoeken. Volgens mij heeft OPH ook een technische vraag uitgezet over kosten van onderzoeken. Misschien zit ie daar al bij. Dan ga ik door met de PvdA. Helemaal eens met de analyse over indicatoren. We moeten ook maar eventjes … We zijn gelukkig in staat om steeds scherper onze ambities te monitoren, dat zie je ook in de duurzaamheidsbegroting. Dus daar werken we hard aan, want zo weten we eigenlijk wat het meeste wat onze investeringen opleveren. Maar hebben we het nu

39

bij het goede eind of vraagt dat weer verfijning? Ik denk het laatste, dus dan moeten we dat ook weer tegen die tijd aanpassen, maar laten we hiermee beginnen. Eens, ook ik verval er soms in om TVW en RES uit mijn mond te laten komen, maar u weet waar ik het over heb, de Haarlemmer niet. Laten we daar zo terughoudend mogelijk in zijn, dat ben ik met u eens. Dan D66: drie tot vijf jaar, wie bepaalt dat, is dat Ron Dreijer of iemand anders? Ik sluit niet uit dat als we te lang wachten dat Ron dat de heer Dreijer aan de bel trekt. Nee … De heer Dreijer: Wil ik ook best wel doen, hoor. Wethouder Berkhout: Ja, maar volgens mij de opmerking van D66 was: laten we niet elk jaar een nieuwe visie met elkaar vaststellen, maar laten we gewoon gaan doen. Dus volgens mij zegt u daarin ook: als het niet hoeft, niet snel vervangen. Dat is precies ook de lijn van redeneren die wij ook hanteren. Als de actualiteit niet grof wijzigt in positieve dan wel in negatieve zin, zien wij geen aanleiding om het te wijzigen. Maar er zijn wel een aantal wijzigingen waarom we wel denken dat een actualisering op zijn plek is, volgens mij heeft de VVD, maakte ook een punt van de geothermie, heeft daar wel eerder ons op bevraagd: wat doet dat dan voor zo’n meerjarenplan? De voorzitter: U heeft ook nog een interruptie van de heer Van Leeuwen, D66.

Wethouder Berkhout: Ik was bezig uw vragen te beantwoorden, maar oké. De heer Van Leeuwen: Nou, alvast een aanscherping en dan komt u er vanzelf op terug, denk ik. Ja, en als we dat dan zien, want u kwam er inderdaad al op, hoelang duurt het dan voordat we hem herzien hebben? Is dat een halfjaar? Twee maanden? Dus ook gewoon even als we inderdaad doorhebben dat de heer De Lint, om nog meer CDA’ers even te noemen, ineens de energiebron van de toekomst heeft uitgevonden, daar komen we met elkaar achter, hoe snel is ie dan herzien en gaan we over tot een nieuwe actie?. De voorzitter: Voordat u ... De heer Van Leeuwen: Dank u wel. De voorzitter: Antwoord geeft, stel ik voor om daarna de wethouder even zijn verhaal af laten maken, want we gaan nog een tweede rondje doen, een tweede termijn. Wethouder. Wethouder Berkhout: Ja, ik denk terecht punt. Niet als er een dus … We worden vrij spel overspoeld in het land met nieuwe technologische ontwikkelingen, dus de eerste de beste is niet meteen de aanleiding om het hele plan overhoop te gooien, maar het kan wel een stapeling zijn dat wij zeggen: hey, dit vraagt wel om een andere aanpak voor bepaalde wijken. Dat kan dus ook zitten op die warmtetechnieken als aquathermie, groen gas voor de binnenstad, waterstof, geothermie al dan niet als beschikbare bron, grove wijzigingen in hoeveel middelen we krijgen of noem maar op.

Maar over het algemeen denk ik we hebben met de beschikbare kennis hebben we daar wel rekening mee gehouden, kunnen we een tijd vooruit. De bestaande projecten waar we op inzetten, zijn, ja, ik hoop met u, ik hoorde dat wel een beetje uit u, zijn eigenlijk ook no-regret. Die kennen we al lang: Ramplaankwartier, datacenter in de Waardenpolder, Meerwijk, de jaren ‘95 woningen. Ik denk dat daar ook niet zo heel veel aan wijzigt, dus ik denk dat we eerlijk gezegd eerder naar vijf jaar gaan en dan zeggen: oké, maar hoe nu verder? Vraag van het CDA. Dan dat we na drie jaar zeggen: hm, dat is echt wel een achterhaald plan. Dat is mijn insteek, dus ik hoop dan daarmee uw vraag te beantwoorden. Dan een aantal van u en ook de inspreker heeft wel gezegd: een belangrijk punt is eigenlijk hoe krijgen we nou die 85 procent of de bestaande inwoners mee die eigenlijk wel willen, maar misschien, de heer Visser zei dat ook, maar nog

40

lang niet altijd weten hoe? Dat is nog best wel een uitdaging. Dat vind ik ook een uitdaging. Dat is ook uit de inspraakreacties gekomen dat kies nadrukkelijk voor isoleren. Welke rol pak je daar als gemeente? Nou, in eerste instantie heel erg communiceren. Dat is ongelofelijk belangrijk om daar gewoon men op te attenderen, ook op die momenten dat het ertoe doet. Waar we wel mee worstelen, is als wij echt zo’n stadsbrede aanpak daar hebben we capaciteit of de middelen niet voor. Wat wij … En op dit moment, dus daar weer de opmerking van de heer Mohr. Ik denk dat het heel spannend wordt in het najaar voor heel veel gemeenten: kunnen we echt op gaan schalen? Dan kunnen we ook inderdaad plan 5, u ziet hier zes plannen die wij presenteren naast de bestaande warmtenetten, ook de jaren ’95 woningen, de kantoren, maar ook de individuele bewoners hierin ondersteunen, hoe we dat echt handen en voeten gaan geven. Wat ik wel … Wat we wel kunnen gaan doen en daar hebben we wel al over nagedacht, maar dat is dus meer uitvoering en volgens mij hier stellen we de visie vast, vervolgens gaan we met elkaar kijken hoe, maar ik hoor u al een paar vragen stellen over hoe. Wij kunnen wel met een wijk aan de slag gaan om te kijken van een wijkgerichte isolatiecampagne, isolatieplan.

De Planetenwijk heeft hierover ingesproken, maar om meerdere redenen is de Planetenwijk ook wel, dat zei de inspreker ook, ook wel interessant om daar eens te gaan verkennen. Er lijkt animo te zijn, maar het lijkt ook gezien de, nou, de contingente, mag ik dat dan wel zeggen, de heer Dreijer? Gezien de woningtypes en de energie labels in die wijk lijkt het ook wel interessant te zijn. Dus wij willen eigenlijk wel vanwege de inspraakreactie op het stuk zelf ook kijken of we met de wijkraad Planetenwijk in gesprek kunnen om hier, nou ik noem het een pilot, maar in ieder geval om te kijken hoe we zo’n wijkgerichte isolatiecampagne kunnen gaan starten. Het is eigenlijk gelijk aan hoe we het warmtenet voor het Ramplaankwartier voor ons zien. Dat is een ongelofelijk interessant plan, Actiepartij zei het al, waarin je zon PVT en WKO met elkaar verbindt. Vorige week was ik bij een webinar, dus ik vind het echt hartverwarmend hoeveel draagvlak het in de buurt heeft. Daar waren echt weer ongelofelijk veel mensen die daarop af kwamen.

Dus misschien kort een reactie, volgens mij heeft u daar ook vragen over gesteld: er is een, volgens mij staat ie hier zelfs bij de ter kennisname stukken: wat doen we met spaargas? Hoe krijgen we meer bewoners mee? Nou, in eerste instantie is dat denk ik ook aan ons om met elkaar te zeggen: gaan wij hiervoor? Middels een garantstelling, middels een aanvraag voor de proeftuin aardgasvrije wijken. Als wij uitstralen dat wij commitment hebben, omdat wij zeggen: dit is niet alleen voor Ramplaankwartier waar ongelofelijk veel draagvlak is een mooi plan, dit is ook een blauwdruk voor heel Haarlem-Noord, voor misschien wel meerdere steden in het land als we heel erg vanuit die gedachte denken. Maar dan denk ik dat dat het meest helpt om die bewoners die nu nog niet warm zijn daarvoor warm te maken. De gemeente staat hier ook achter. Dat is het gesprek wat wij met elkaar in het najaar gaan voeren, maar weet dat dat draagvlak ongelofelijk groot is in die wijk en dat maakt het vaak al een stuk makkelijker. Dan schiet ik eventjes door naar de VVD. U heeft dat eerder ook gezegd. Volgens mij laat … En misschien ook even dan de vraag van Jouw Haarlem: geothermie is op dit moment niet nodig voor de warmtenetten zoals wij die nu voornemens zijn te realiseren, in ieder geval op de korte termijn.

Zoals u ook kunt zien is de eerste jaren hebben we gewoon meer dan genoeg restwarmte van de datacenters. Geothermie: tot uw en mijn teleurstelling weten we nog niet zeker of onze ondergrond geschikt is, zullen we dat ook nog niet zeker weten tot begin 2022, omdat die scantesten nog uitgevoerd worden. Op dat moment hebben wij meer zekerheid over hoe die ondergrond er uitziet met breuklijnen et cetera, maar dan begint nog wel het proces om tot een proefboring te komen, et cetera. Dus we zijn nog een paar jaar bezig. Wat het mooie is aan deze visie en ook aan de plannen voor de warmtenetten is dat we in de eerste jaren gewoon leunen op de restwarmte van de datacenters, dus dan kan dat uiteindelijk later, mits ondergrond geschikt, gewoon instarten, zoals u heeft kunnen lezen in de bijlage. Is dat niet het geval en is de ondergrond niet geschikt voor geothermie, dan vallen we niet terug, mijnheer Aerssens, op aardgas om aardgasvrij te worden, dan vallen we terug op andere technieken. Wij verwachten dan ook dat aquathermie een stuk interessanter gaat zijn. Dan dus eventjes de vraag van Jouw Haarlem: woonlastneutraliteit. Ja, dat is het uitgangspunt. Geothermie: nee, is niet essentieel. Uw laatste vraag moet u

41

even nog aan mij herhalen over doorzettingsmacht van gemeenten. Ik kreeg niet helemaal de crux. Even voor de tweede termijn. Excuus daarvoor. Zo hoop ik de meeste vragen beantwoord te hebben. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Gaan we gelijk tweede termijn beginnen. Dan krijgt u het woord, de heer Aynan. Jouw Haarlem. Daarna mevrouw Oosterbroek. De heer Aynan: Zal ik dan maar met het laatste beginnen? Doorzettingsmacht: wij zijn … U, mijnheer Berkhout, bent lid van de G40 en mevrouw Dekker, wethouder in Assen, heeft namens de G40-gemeenten een brief aan de Tweede Kamer gestuurd waarin ze vraagt, en dan citeer ik het maar, misschien dat uw ambtenaar het dan weet: gemeenten missen de wettelijke bevoegdheid om wanneer we in dat kader dus hele complete wijken van het gas afhalen vanuit algemeen maatschappelijk belang nodig is een wijk van aardgas af te kunnen halen en sneller beschikbaarheid van het instrumentarium is een voorwaarde voor het realiseren van betaalbare verduurzaming van warmtevraag. Oftewel ze vragen hier een instrument om complete wijken van het aardgas af te kunnen halen. Nou, ik wil u vragen: hoe staat u daarin? Dat is eventjes een verduidelijking op mijn vraag in de eerste termijn. Even terug naar die woonlastenneutraliteit: ja, u zegt dat is het uitgangspunt.

Ja, voorzitter, Jouw Haarlem wil iets meer zekerheid dan een uitgangspunt, want voor een individu moet het betaalbaar zijn, maar voor de stad moet het ook draagbaar zijn. We hebben er niets aan als we met z’n allen van het aardgas af zijn, maar wel failliet. Dus ik wil iets meer zekerheid dan uitgangspunt. Vind ik iets te vrijblijvend. De voorzitter: Mevrouw Oosterbroek, GroenLinks. Tweede termijn. Mevrouw Oosterbroek: Ja, ik had nog een … Ik ben trouwens superblij met de toezegging van de wethouder om, ja, de Planetenwijk ook beter te informeren op isolatie en samen te werken. Juist er komt een wijkraad die komt hier inspreken: ik wil actie en dit is de actie die ik graag wil doen. Dan is het goed dat we daar direct op handelen, want dit is de energie die we nodig hebben om door te pakken.

Maar mijn tweede vraag was eigenlijk regionale structuur warmte waar we met de RES een motie over hebben gedaan waarin we als Haarlem vragen, en die motie hebben we samen met het CDA, D66 en PvdA naar de stuurgroep van de Regionale Energiestrategie gestuurd omdat er toch in dat grote stuk toch nog wel een stukje over warmte zat waarin ook wordt gesteld dat houtige biomassa wat in Amsterdam wordt opgewekt dan naar Haarlemmermeer zou moeten worden verplaatst, terwijl dat … Ja, dat staat in dat stuk en daarvoor hebben we dus ook die motie ingediend, Bovenregionale bron zon, want als je kijkt naar alle plaatsen in Nederland dan, ja, kan eigenlijk overal komt de zon en is er dus overal wel die bovenregionale bron aan warmte. Ik dacht wellicht heeft u het al ergens besproken in uw vele overleggen en dat u nog een update heeft, want ik heb geprobeerd om dat aan de gedeputeerde stichter te vragen via een warmte-koude programmabijeenkomst, maar die bijeenkomst is, ja, is eigenlijk afgezegd en het is voor mij niet mogelijk om met die werkgroep in de MRA in gesprek te komen en dat direct te stellen. Dus ik dacht: ja, misschien weet u daar wat van. De voorzitter: De heer Mohr, Hart voor Haarlem.

De heer Mohr: Ja, voorzitter, toch nog even ten aanzien van de kosten, want wat Hart voor Haarlem betreft, schetst de wethouder wel een heel eenzijdig beeld en wat ons betreft ook een te positief beeld. CE Delft heeft in een recent rapport de volgende conclusie getrokken: de kosten van klimaatneutrale warmtevoorziening liggen voor vrijwel alle woningen significant hoger dan de huidige kosten voor verwarming op aardgas. Dit onderzoeksbureau is deskundig op dit terrein en trekt deze sterke conclusie. Hoe kan de wethouder dan bij zijn eigen conclusie blijven als het gaat om de Haarlemse warmtevisie?

42

De voorzitter: Iemand anders nog voor een tweede termijn? De heer Dreijer, CDA. De heer Dreijer: Ja. Dank u wel, voorzitter. Ja, voor het geval ik niet duidelijk was: de Transitievisie Warmte is voor het CDA voor wat betreft de periode tot 2030 gebalanceerde visie voor de 15 procent van de bestaande woningen, dus we kunnen gewoon instemmen ook met deze Transitievisie Warmte. Ik heb nog een opmerking ook naar aanleiding van het betoog van de heer Visser. De heer Visser mag er op reageren. Weet u dat er in de Haarlemmer kweektuin een duurzaamheidsloket zit waar onafhankelijke mensen zitten die onafhankelijk advies geven over, nou ja, op alle vragen met betrekking tot verduurzaming? In de Haarlemmer kweektuin in Haarlem-Noord, dus bent u daar al een keer geweest? Dus en het is vrijdagmiddag van één tot vier. Bij dezen. De voorzitter: U zit er zelf ook of? Iemand anders nog? Nee, Dan, wethouder Berkhout, heeft u weer het woord. Wethouder Berkhout: Ja, dank u wel. Nog eventjes vers van de pers: het rapport voor CE Delft kostte 0 euro die wijzigingen. Dat is toch altijd wel fijn. Ja, de heer Van den Raadt is net weg. Zal je net zien. Nou goed, ik hoop dat hij het meekrijgt. Mijnheer Amand, zou u dat willen overbrengen? Ja, dank u wel. Dan eventjes Jouw Haarlem de instrumenten en de brief van wethouder Dekker van de G40: ja, het is helder.

De Klimaatwet heeft ons wel instrumenten beloofd als gemeentes, maar die hebben we nog niet. Belangrijkste instrumentarium of eigenlijk kader daarvoor is de Warmtewet 2.0. Nou, dat schiet niet echt op om maar zo te zeggen, dus dat maakt dat gemeenten wel bezig zijn met TVW’s en RES’en om het maar lekker ambtelijk te zeggen, maar we nog wel zeggen: hallo Rijk, dit was wel toen wij zeiden: ja, wij willen die regierol, dit hoorde er ook bij. Dus wij lobbyen volop voor dat instrumentarium, maar we hebben dat nog niet op dit moment. Dan waar u eigenlijk om vraagt … De voorzitter: Een interruptie van de heer Aynan, Jouw Haarlem. Wethouder Berkhout: Ook daar ben ik nog bezig de vraag te beantwoorden, maar goed. Dat … De voorzitter: Dan gaat u verder, wethouder. Wethouder Berkhout: Dank u wel. Want als u het over de woonlastenneutraliteit heeft, dan … Tenminste als ik u nu goed hoor vraagt u eigenlijk het breder dan dat. U vraagt het niet alleen voor de inwoner, maar ook de risico’s voor de gemeente. Weet je, dat hebben we met elkaar ook hier meerdere malen besproken, dit is een visie waar we die uitgangspunten hebben. Per project gaan we inzoomen; gaan we kijken met business cases, second opinion op de business cases, gaan we kijken: uitgangspunt is niet meer dan huidig.

Zal ook wel moeten, want we moeten de 70 procent meerderheid voor de huurders gaan halen en die zijn vrij kritisch als het meer gaat kosten. Andere kant risico’s voor de gemeente: als wij hier als ik u zeg dat gaat ons 40 miljoen op onze eigen IP kosten, wordt een moeilijk verhaal denk ik bij u bij de gemeenteraad. Hij is nu licht positief het rendement en we kunnen lenen. Dan nog gaan we daar in september uitvoerig mee spreken, maar die risico-inventarisatie hebben we bij elkaar bijgevoegd en proberen we heel zorgvuldig te doen. Dus wat ik u zeg dit is niet het stuk om daar met elkaar dat achter de komma door te rekenen. Per project moet het zich bewijzen, maar dit zijn wel de uitgangspunten die we in onze visie vaststellen. Nou, en bij Meerwijk is de proef of de pudding zeggen we dan of zo volgens mij en daar zijn we ook al een tijdje met elkaar over in gesprek. Dus volgens mij moet u dat zo zien. De voorzitter: De heer Aynan, Jouw Haarlem.

43

De heer Aynan: The proof of the pudding is in the eating, sir. Kijk, we zitten allemaal aan het begin van de transitie. Wat ik ook net zei, dat is voor iedereen harstikke moeilijk. We weten wat we hebben, maar we weten niet wat we krijgen, dus weet je, maar waar bij mij de moeilijkheid zit is gewoon een besluitpunt van het raadsstuk, want u vraagt mij de visie te accorderen en in de visie staat heel helder dat we de woonlasten gewoon niet kunnen garanderen, en dat is altijd het uitgangspunt geweest. Dus dan voel ik me genoodzaakt om daar een amendement op in te dienen dat het niet, want dat staat gewoon heel letterlijk in de visie: het kan meer kosten dan de woonlasten. Even terug naar de doorzettingsmacht, want u vraagt namens G40, dus ook namens u, aan de Kamer om de mogelijkheid te krijgen om complete wijken van het gas af te kunnen halen als er een meerderheid voor is. Is dat nou wat u wilt? Want de grote verleider zie ik effen niet, maar ja hebben we niet veel meer te halen bij andere technieken en tactieken? Wethouder Berkhout: Ja. Nou, volgens mij is het gewoon klip en klaar het uitgangspunt, maar hebben we dus ook met elkaar de lijn van per project: gaan we nog steeds akkoord dan wel niet akkoord? Daar zit dit finetuning en daar kan je ook echt pas de 100 procent uitspraken doen. Maar dus volgens mij … Nou ja, goed.

U moet het duiden zoals u het wil, maar volgens mij dit is hoe wij ook de uitspraken uit het coalitieakkoord meenemen met elkaar. Dit is ook niet nieuw, dat doen we al langer zo. Dit is ook de enige manier waarop het werkbaar is volgens mij, maar we draaien er ook niet om heen. We zeggen hoe het is. Maar dan die andere, die instrumenten. Ja, u geeft daar een soort van alsof ik achterover ga leunen en dan zeg als ik dat instrument binnen heb: bam. Dan wijs ik zo op de kaart van Haarlem zeg ik: die wijk aardgasvrij. Dat is niet hoe we het zien. Dus misschien wel fijn dat u dit aankaart, want dan kan ik daarop zeggen: dat moeten we samen met bewoners doen. volgens mij is dat ook de … Maar het is wel en én. Dus wat wij volgens mij zeggen: de geest van de Transitievisie Warmte zoals die over Nederland is uitgezet, had wijkuitvoeringsplannen met zich mee. Twee jaar lang met elkaar samen met de buurt plannen maken, ambtenaren voor inzetten, gesprekken voeren met iedereen en acht jaar lang uitvoering. Aan het einde van de rit, waar sta je dan? Dan sta je bij een aardgasvrije wijk. Dat was ook het spannende van die transitievisie zoals die eerst bedoeld was. Zoals u onze aanpak nu ziet, en daar zijn we volgens mij nog wel wat nieuw in in Nederland, we gaan voor warmte uitvoeringsplannen en we doen dat meer op projectbasis dan op zo’n wijkaanpak. Het scenario … Dus dat is onze aanpak.

Dus we hebben het instrument niet, we vinden ook we moeten het op draagvlak en per project doen. Het scenario kan zich dus wel voordoen, en die wordt wel interessant, dat enkele woningen in een wijk nog wel een aardgasaansluiting hebben en de meeste niet en wat doet dat uiteindelijk voor de kosten of noem maar op, maar dat is dus op dit moment dit is ons beloofd in de Klimaatwet. Dat hebben we nog niet en dan wordt het verdomd lastig om uiteindelijk wel aan die opgave van het aantal miljoen woningen te voldoen. Dus volgens mij is dat een procesantwoord. De voorzitter: Ja, nee. Ik zag nog één keer de interruptie van de heer Aynan, Jouw Haarlem en daarna ook nog eentje van de heer Aerssens. Eerst Jouw Haarlem. De heer Aynan: Ja. Dank u wel, voorzitter. Mijnheer Berkhout, begrijp me niet verkeerd. Kijk, we hebben een Klimaatakkoord afgesproken met elkaar en daar moeten we ons op de een of andere manier aan houden. Het Rijk kan van alles nog wat willen, maar wij zijn als gemeente de uitvoerder en we hebben gezien wat voor ellende dit soort transities kunnen voortbrengen met de jeugdzorg. Kijk, wij willen wel, maar als daar geen zak geld bij zit, ja dan zijn we dus aan het einde van de rit, wat u zegt, gasvrij, maar dan zijn we failliet. Dat moeten we gewoon zien te voorkomen.

Ik vraag u eigenlijk een hele sterke lobby op te zetten richting het Rijk dat je zegt: joh, we hebben geleerd uit het verleden. Geen transities zonder geld erbij.

44

De voorzitter: Ja. Gaat uw gang, wethouder. Voor iedereen geldt dat kunnen we de interrupties kort en krachtig houden, want anders gaat de vaart helemaal uit dit behandelen van dit stuk. Wethouder. Wethouder Berkhout: Ik zou willen dat u mij had gehoord in die klankbordgroep, want ik ben het helemaal met u eens. Wij willen niet het drama van de decentralisaties van het sociaal domein nog even dunnetjes overdoen bij dat Klimaatakkoord en dat is ook eigenlijk wel een strekking bij veel gemeentes in het land. Dus wij … Daar maken we grote zorgen over. Tegelijkertijd, ik denk dat je bijna bij de jeugdzorg ook ziet, voelen we ook een grote verantwoordelijkheid, grote urgentie om wel met deze opgave aan de slag te gaan, maar hij wordt dus wel spannend als we zeggen: ja, maar we hebben daar de middelen niet voor. Nou, dit moment, komende halfjaar is het bij het kabinet om ons in positie te brengen of om ons in een lastig parket te brengen. De voorzitter: De heer Aerssens. Wethouder Berkhout: Oké. De heer Aerssens: Ja. Dank u, voorzitter. Ik denk dat die urgentie bij de VVD ook er is, maar de vraag, een hele simpele: de wethouder had het eerder over een overgangsperiode. Hoelang ziet hij een overgangsperiode voor aardgas momenteel nog voor zich? Wethouder Berkhout: Ik weet even niet waar ik het over een overgangsperiode had.

Wat bedoelt u? Wat was de context daarvan? De heer Aerssens: In een eerdere vergadering … U wees er daarstraks op dat aardgas niet het alternatief is en een aantal vergaderingen terug heeft u een keer gezegd: nou, het is een overgangsperiode waar we nog wel gebruik gaan maken van het aardgas. De vraag is: hoelang gaat die overgangsperiode dan zijn? Wethouder Berkhout: Oh wacht. Ja. Nee. Even schakelen. Nee, dus we proberen aardgasvrij te worden, maar soms heb je van die ideeën biomassa als transitiebrandstof, daar hebben we niet voor gekozen, dus wat wij zeiden is: wij willen met onze warmteplannen zo snel mogelijk uiteindelijk die CO2-uitstoot terugdringen. Volgens mij heeft u het denk ik over die fase dat we nog wel eventjes gebruik maken voor die piekbelasting van aardgas, zoals bij het warmtenet. Dan probeer ik hem eventjes te duiden, maar als u zei: ik sloeg aan op de opmerking u zei: als geothermie het niet wordt, dan hebben we altijd aardgas nog. Ik zei nee, maar dat kan nooit de oplossing zijn voor aardgasvrij. Maar als u zegt, daar geef ik u gelijk in, in de specifieke plannen proberen we zo snel mogelijk aardgasvrij te worden, maar kiezen we niet … Eerste ideeën waren soms voor de piekbelasting even een biomassacentrale. Zeg je nee, dan pak je nog eventjes aardgas. Volgens mij moet ik hem zo eventjes plaatsen. De voorzitter: Mooi.

Dan krijgt mevrouw Verhoeff nog haar interruptie en dan hoop ik dat de wethouder eventjes zijn verhaal kan afmaken. Mevrouw Verhoeff: Voorzitter, is niet meer nodig. De voorzitter: Fijn, dank u wel. Wethouder, gaat u verder met uw verhaal. Wethouder Berkhout: Ja, want ik had nog een paar vragen. Ik weet even niks nieuws over de RSW, de Regionale Strategie Warmte voor mevrouw Verhoeff en de luisteraars thuis. Het eerstvolgende overleg gaan we even kijken hoe dit zit, maar kijk, nogmaals, als u zegt: wij willen dit niet, dan is dit ook het verhaal wat ik

45

buiten de gemeentegrenzen uitdraag. Dus we moeten ook met elkaar aan de bak. We hebben nog twee jaar tot de energiestrategie 2.0 om ook dit verder uit te werken en voor die tijd heb ik ongetwijfeld een gesprek hierover, maar tot op heden nog niet, na vaststelling. Dan de lasten. Volgens mij sloeg de heer Mohr daar nog eventjes op aan. Kijk, wat we natuurlijk wel zien en dat laat het rapport van CE Delft ook zien, aardgas is op dit moment nog wel de goedkoopste oplossing. Zo simpel is het ook. Dus dat is ongelofelijk lastig. Dus je hebt die BAK, die bijdrage aansluitkosten, eigenlijk de investering aan de voorkant en vervolgens zie je dat je geen energielasten meer hebt en dan begint het zichzelf terug te verdienen. Maar met name dat is de onrendabele top aan het begin. Dat is het lastige. Dat zien we eigenlijk bij veel projecten opdoemen, zien we ook bij spaargas opdoemen. Daar gaan we het met elkaar over hebben, dus daarom vragen wij nog steeds wel een proeftuin aardgasvrije wijken aan. Ja, we hebben nog wel met elkaar een gat te dichten. Nou, daar kan ook het Rijk keuzes in maken om ons te helpen door bijvoorbeeld aardgas meer te belasten en elektriciteit niet. We … De voorzitter: Nee, ik laat de wethouder even zijn verhaal afmaken en dan doe ik nog een laatste veegrondje. Wethouder Berkhout: Dit was mijn verhaal, voorzitter. De voorzitter: Dat is fantastisch. Veegrondje.

Mijnheer Mohr, Hart voor Haarlem. De heer Mohr: Ja, dank u wel. Dan blijft volgens mij mijn conclusie staan dat de wethouder niet kan stellen hier vanavond dat de kosten omlaag gaan, want CE Delft zegt juist: de kosten gaan langjarig omhoog ten opzichte van de huidige situatie en hangt daar zelfs een prijskaartje aan van 1100 euro. Dat is een bedrag wat jaarlijks extra moet worden opgebracht door de eindverbruiker om de kosten van de transitie te dragen. U zegt: kosten gaan omlaag, de experts zeggen: kosten gaan omhoog. Wie heeft er gelijk? De voorzitter: Zijn er nog anderen? Nee? Dan … Ja, de heer Aynan nog eenmaal. De heer Aynan: Ja, wat bedoelt u met veegrondje? Ook meteen hoe je wilt dat het naar de raad gaat? De voorzitter: Nee, dat doe ik na het veegrondje. Is er iemand anders nog? Nee. Dit was even een korte derde termijn. Nee? Wethouder, dan mag u nogmaals. Wethouder Berkhout: Ja, eventjes inderdaad de laatste vraag dan van de heer Mohr. Nee, dat is volgens mij … De situatie zoals die nu is heeft CE Delft berekend en dan zeggen we van: nou, daar zit dus gewoon een gat. Dan daar heb je een gat met elkaar te dichten. Wat ik schetste in uw eerste vraag in uw eerste termijn is: wij zien technologische ontwikkelingen. Wij zien dat wind op zee was een grote subsidieslurper een aantal jaar terug, is het niet meer.

Wij zien zonnepanelen had een terugverdientijd van hier tot Tokio, dat wordt ongelofelijk snel korter. Die trend zien wij ook met elkaar en dat is … En we zien dat de urgentie toeneemt, dus ook de markt geïnteresseerd wordt; men heeft er behoefte aan. Die trend die moet uiteindelijk die ene plus denk ik gecombineerd met wat ik zei daar zijn nogal wat keuzes te maken hoe soms dat op Rijksniveau bij landen wordt gedaan om het een en ander te stimuleren: vervuiler betaalt-principe, belasting op het een en ander. Die mix die moet voor ons gaan lopen, maar op dit moment geeft CE Delft wel een eerlijk beeld. Er zit een gat. Dan kunnen we dat op een andere manier doen, dus dan hebben een subsidiemogelijkheid om die onrendabele top te dekken, maar ja op hoop kan je niet bouwen, maar we hebben wel goede aannames dat hier die technologische ontwikkelingen een flinke spurt gaan maken om uiteindelijk dat gaat te gaan dichten. Dat is mijn antwoord. Dank u wel, voorzitter.

46

De voorzitter: Mooi. Dan is het stuk zo voldoende besproken. Dan wou ik nu met u vaststellen hoe dit stuk, als u het met mij eens bent dat het naar de raad kan, hoe we dat dan gaan agenderen in de raad. Ik zie de heer Aynan. Ja, ik hoorde u over een amendement. Ja, dus dan wilt u een bespreekpunt. De heer Aynan: Ja, want ik zal ook effen meteen zeggen waar ik ze dan over ga indienen. Ik wil een amendement over de woonlastenneutraliteit. Daar wil ik echt gewoon wat meer zekerheid over hebben over de draagbaarheid voor de stad. En iets over geen oude leidingen weggooien voordat je nieuwe hebt. De voorzitter: Mevrouw Oosterbroek, u heeft een punt van de orde of? Mevrouw Oosterbroek: Ja, punt van de orde. Ik dacht, want we hebben het echt super goed besproken. Volgens mij kunnen we gewoon een hamerstuk met stemverklaring doen. Dat … De voorzitter: Nee, want mijnheer geeft al aan met drie amendementen te komen, dus dan gaan we het gewoon als bespreekpunt naar de raad sturen. Dat is hoe we dit nu afspreken. Overige punten ter bespreking 11. Brief Centrum Bewoners Belangengroep Afval – verzoek herziening afvalscheiding (MR) De voorzitter: Dan ga ik met u naar agendapunt 11 en dat is het de brief van de Centrum Bewoners Belangengroep Afval: verzoek herziening afvalscheiding.

In oktober 2020 bood de Centrum Bewoners Belangengroep Afval een brief met enquête aan aan het college en de commissie Beheer. In de brief werden twijfels uitgesproken over de effectiviteit van de investeringen door de gemeente op het gebied van afvalscheiding. Deze brief zat bij de ter kennisname stukken van de raadsvergadering op 26 november en is toen op verzoek van de fractie van OPHaarlem geagendeerd voor een volgende commissievergadering. Gebruikelijk is een dergelijk stuk dan te agenderen op het moment dat er door of namens het college een brief aan de schrijvers van de brief is gestuurd. Alhoewel contact met de bewoners is geweest naar we hebben begrepen, is er geen officieel schriftelijk antwoord door of namens het college gegeven. Dat maakt het lastig om voor de raads- en commissieleden te beoordelen wat de stand van zaken is en of er in de ogen van de raads- en commissieleden voldoende actie is ondernomen op het schrijven. Voordat we overgaan tot behandeling is er nog een inspreker en dat is de heer In ’t Veld. Mijnheer In ’t Veld, hartelijk welkom bij de commissie Beheer. Ja, ik zie u. Ook ontzettend fijn dat u wat eerder kon komen. Het leek erop dat we wat voorliepen en nou, we zijn inmiddels bijna bij de correcte tijd zelf uitgekomen. Dus dank voor uw flexibiliteit. Gaat u … Neemt u plaats. Nogmaals hartelijk welkom. U heeft drie minuten de tijd.

Als uw tijd bijna op is, dan geef ik u een seintje, maar u heeft nu het woord. Als u er klaar voor bent natuurlijk. Nou, rustig aan, want in dat opzicht hebben wij dan ook flexibiliteit natuurlijk. Ja? Gaat uw gang. De heer In ’t Veld: Het werkt. Dinsdagavond was ik bij de inhuldiging van het plakkaat met daarop de open brief uit 1937 van de Rijnlandse academie over de demping van de Barknesse gracht. Een geweldig initiatief. Dat plakkaat natuurlijk, niet de demping. Bewoner van het gastheerpand, Pieter Rooij, emeritus hoogleraar geschiedenis, vertelde me dat hij verbaasd was dat de afdeling erfgoed zich zo intens had bemoeid met dat plakkaat. Hij vroeg zich af waarom Spaarnelanden dan wel zomaar afvalcontainers midden op de gracht kon zetten. Na afloop liep ik een eindje op met de burgemeester, want onze huizen liggen schuin tegenover elkaar op de gracht. Brutaal vond ik een beetje, vertelde ik hem dat vlak voor mijn huis twee enorme afvalcontainers komen te staan. Ja, zei hij, maar we moeten echt afval scheiden. Ik antwoordde: maar dat willen wij ook, hoor. We vinden het alleen geen probleem om daar een klein eindje verder voor te lopen. Spaarnelanden en de

47

gemeente lijken bakdichtheid en rijroute efficiency belangrijker te vinden dan wensen en oplossingen van de bewoners, want daar is in het verleden gewoon nee tegen gezegd. Niks maatwerk. Net als wij zou u als raad toch ook hoeder van Haarlems beschermd stadsgezicht en cultuur erfgoed moeten zijn? Ik vraag u om te kiezen voor monumentendichtheid in plaats van bakdichtheid. Tijdens de vorige commissie werden er vragen in de raad aangekondigd en een motie. Een aantal van u sprak zelfs over maatwerk. De wethouder heeft uw vragen beantwoord. Hij meldde dat er heel veel overleg was geweest, heel veel contact en communicatie, dat er zienswijzebijeenkomsten waren geweest, participatie en inspraak en dat het aantal bakken was teruggebracht van vier naar een. Wij wisten niet wat we hoorden, dus vroegen wij om een gesprek over de feiten. Bijna een week later meldde wethouder Rog: oké, maar pas na 11 augustus, na de bezwaarschriftenprocedure. Daarom hebben wij nu maar een nieuwe brief, onze zienswijze over die procedure, gegeven. Ik vat samen netjes gezegd: inspraak voor de bühne. Tenslotte nog één onderbelicht punt: de kwaliteit, tussen haakjes, van de plek des onheils. Ik heb een wandeling gemaakt langs plaatsen met bovengrondse afvalcontainers rondom de binnenstad. Die lijken overal stuk voor stuk ruimer en veiliger te zijn, op een trottoir naast een groenstrook.

Je kan er overal omheen lopen. Hoe anders wordt dat op de gracht? Daar komen manshoge bakken op een plekje van 1 meter 85 te staan. 12,5 centimeter van de rijbaan en 12,5 centimeter van het water. De slechtste plek die je maar kunt bedenken: Spaarnelanden en de gemeente kunnen dat. De voorzitter: Nou, dat was keurig binnen de tijd. Dank u wel, mijnheer In ’t Veld. De commissieleden hebben nu de mogelijkheid om u een vraag te stellen. Ik zie dat de heer Mohr van Hart voor Haarlem een vraag voor u heeft. De heer Mohr: Ja, dank u wel. Laat ik beginnen met te zeggen dat ik het zeer waardeer dat hoog opgeleide en zeer welbespraakte mensen komen inspreken. U heeft alleen wel een achterstand bij deze wethouder, dat spijt me. De wethouder zegt: er heeft intensieve communicatie en participatie plaatsgevonden met juist de bewoners van de Bakenessergracht. Herkent u dat beeld? De heer In ’t Veld: Dat herken ik dus helaas niet. Ik ben vanaf mei 2020 woonachtig in de woning waar ik nu woon, dus ik heb een achterstand ook in de zin van dat voorgedeelte dat heb ik niet helemaal meegekregen, maar er zijn mensen op de gracht die dat heel goed weten en die hebben in de brief die u ontvangen heeft vandaag exact uitgelegd wat onze beleving is van de feiten, en die is echt anders dan die van de wethouder.

Al of niet ingefluisterd door zijn ambtenaren, want ik heb begrepen dat hij ook nog maar kort daar zit. De voorzitter: De heer Aynan, Jouw Haarlem. De heer Aynan: Ja. Dank u wel voor uw komst. Ik zit hier, ja, heel slecht zichtbaar met al die schermen. Ja, ja. Ik vind naar mijnheer Mohr toe: we hebben hier blijkbaar met een hoogopgeleide inspreker met een achterstand. U had het over de bemoeienis van de afdeling erfgoed. Wat bedoelt u daarmee? De heer In ’t Veld: Nou, ik heb daar enige ervaring mee, omdat mijn huis dat heeft vier maanden gebeurd voordat er een omgevingsvergunning werd afgegeven en ik heb daar dus in een heel goed contact overigens met erfgoed over allerlei zaken rondom mijn woning moeten praten. Wat ik net aanhaalde, was dus dat plakkaat wat op de hoek van de Bakkernessegracht en de Kokstraat is aangebracht en de bewoner van het pand die heeft dus te maken gekregen met allerlei vragen, et cetera en hoe moeilijk er relatief gedaan werd over het ophangen van zo’n krantenpagina. Daarom zei hij: ik begrijp niet waarom dat die bakken zomaar neergezet kunnen worden. Is niet nieuw trouwens, dat heb ik vorige keer ook moeten zeggen. Overigens over welbespraakt en hoogopgeleid: ik wil even een klein misverstand daarover. Ik weet niet of ik hoger of lager