20210156328 Transcript commissievergadering Beheer d.d. 10 juni

U heeft zelf gezien bij de commissiebespreking en ook de raadsbespreking van de Regionale Energiestrategieën: we willen echt pas zon op andere plekken dan daken als die daken vol liggen. Uiteindelijk leest de reactie wel als: ja, we moeten eerst nog nadenken. We moeten een plan maken, dat plan moet bij u langs en dan laten we zien waar het mogelijk is. Dat voelt als langzaam. Een plan is goed, een visie is goed en die visie en het plan die hebben we al helder, dus. Ja, ik zei het laatst tegen iemand, iemand vroeg: ja, Bas, wanneer ga je eens wat doen met die zonnepanelen op een dak? Ik zeg: nou, ik kan het aantal moties wat ik daarover heb ingediend kan ik niet meer op één hand tellen. Volgens mij is het eerste Kom nu dat dak op en uiteindelijk gaat deze daar ook weer over. Dit gaan dan over erfgoed. Wat is nou het mooie? In 2020 heeft ook de rijksdienst voor het culturele erfgoed, onze hoeder van het cultureel erfgoed, zelf gepubliceerd, en dan lees ik voor van hun website het nieuwsbericht van vorig jaar: het wel of niet zichtbaar zijn van PV-panelen is niet langer een besliscriterium, maar wel de mate waarin het beeld van een monument eventueel wordt verstoord. Daardoor kan vaker positief geadviseerd worden over PV-cellen die zichtbaar zijn vanaf publiek toegankelijk gebied. Nou, wat mooi. Dat is precies wat willen.

Wij zoeken natuurlijk precies die regelruimte die het RCE nu meer en meer biedt. Natuurlijk vraag je het aan de erfgoedbeschermer of het beschermd moet worden. Wat zal diegene dan zeggen? Ja, het moet beschermd worden. Maar uiteindelijk hebben we ook ooit kolenkachels en turfkachels uit monumenten gehaald, hebben we kampvuren daarbinnen niet meer toegestaan en het is nu echt tijd ook om onze openbare ruimte, ook om ons groen, ook om onze plassen open te houden om echt al die daken vol te gaan leggen. Dus graag actie. Dan nog ... Dus graag een reactie van het college daarop, dat is aanvullend op de heer Visser van de ChristenUnie: kunnen we dus inderdaad ook naar

17

de rijksmonumenten kijken? Want er komt meer regelruimte. Iedereen op landelijk niveau ziet ook deze druk dat we dit echt moeten doen, want we willen niet heel Nederland vol zetten met weides met zonnepanelen. Dan nog als laatste, en dat is een reactie en soms dan voel ik me een beetje de heer Van den Raadt van Trots die ook wel eens vaker hetzelfde thema noemt over openbare toiletten of ook wel eens over andere dossiers, namelijk de horizonbepaling. Dat heb ik ook al eens hier in deze commissie geroepen: er zijn landen waar het heel gebruikelijk is om in een beleidsstuk of in een wet of in een verordening een horizonbepaling op te nemen. Dat is eigenlijk een reactie op de heer Visser van de ChristenUnie net: ja, soms komen er ineens weer hier uit de kast een beleidsstuk waarvan wij met elkaar als raad, en ik vermoed ook het college, misschien het bestaan niet eens meer kenden. Als wij het al niet weten, hoe kan een Haarlemse burger nog weten welke beleidsstukken of welke verordeningen er nog gelden? Dus hoe mooi zou het zijn als wij ook voor beleidsstukken of voor verordeningen een horizonbepaling opnemen? Wat dus eigenlijk is: nou, dit beleidsstuk of deze verordening geldt tot, nou, voor een lengte van tien jaar tenzij de raad hem eerder weer bekrachtigd. Dus ook graag een reactie van het college daarop.

Ik heb dit punt al eens gemaakt onder de voorganger van de heer Berkhout. Die zei toen: nou, daar kunnen ze eens naar kijken. Daarna is het wat stil geworden. Want ik vond van de heer Visser ook wel weer een goed idee om het daar weer eens over te hebben. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: De heer Hulster, Actiepartij. De heer Hulster: Dank u wel, voorzitter. Ja, Actiepartij is ook mede-indiener van dit voorstel en ook wij vinden het belangrijk dat er snel actie komt en ook wij hebben de nodige moties op dit gebied ingediend. Wat ons betreft zit er echt veel wijsheid in het idee van het legplan, met name voor seriële bouw, lees: rijtjeshuizen, is dat denk ik een goede oplossing om verrommeling op daken tegen te komen. We roepen het college dan … Of we vragen het college dan ook vriendelijk om te kijken of dat instrument als het succesvol blijkt te zijn in de beschermde … Gebieden met beschermd stadsgezicht om die ook daarbuiten te gaan toepassen. Misschien niet zo dwingend, maar wel omdat het mensen kan helpen om hun dakenlandschap een beetje netjes te houden. De voorzitter: Mevrouw Verhoeff van de PvdA. Mevrouw Schouten: Mag het ook mevrouw Schouten zijn? De voorzitter: Excuus. Dat bordje voor u lees ik gewoon keurig af, maar dat was natuurlijk niet de bedoeling. Mevrouw Schouten, gaat uw gang. Mevrouw Schouten: Dank u wel, voorzitter.

Ja, ook de PvdA vindt dit uiteraard een prima voorstel. Wij willen al heel lang dat echt alle daken in het Haarlemse vol komen te liggen met zonnepanelen. We hebben het ook al vaker gehad dat ook vooral monumenten dit mogelijk moet worden, dus wij willen ook graag mede-indiener worden van dit voorstel. Wij zijn ook heel blij dat ook het college daar in ieder geval al zelf mee aan de gang was, maar dit kan alleen nog maar versterken tot een werkelijke actie en dat ondersteunen wij van harte. De voorzitter: De heer Dreijer, CDA. De heer Dreijer: Ja. Dank u wel, voor… Dank u wel, voorzitter. Ja. Nou, een belangrijke reden waarom we dit natuurlijk gedaan hebben is vanwege het feit dat met uitsluitend de huidige voorstellen van het college klimaatneutraal in 2030 niet gaat lukken. Daarom moet er meer actie komen en sneller. We zoeken naar meer haalbare en betaalbare oplossingen om de energietransitie vorm te kunnen geven. Nou, heel goed dat het

18

besef nu ook bij het college is geland dat nota Dak aangepast wordt. Dat is iets dat het CDA al ik denk nou de hele periode meerdere keren heeft gevraagd: wanneer komt nota Dak? Wanneer komt nota Dak? Heeft op de jaarplanning gestaan. Is vervolgens op een of andere reden plotseling helemaal weer verdwenen, maar nu eindelijk staat in het stuk: nota Dak moet aangepast worden. Het CDA wil ook dat bezitters van monumenten een laagdrempelig met de verduurzamingsvragen naar een fysiek loket kunnen en daar is inmiddels iets over opgeschreven in de bijlage Prioritaire werkzaamheden bij het collegebesluit vaststellen plan van aanpak ontwikkelgerichte organisatie. Die is een paar maand geleden aangenomen in het college. Is even een vraag aan de wethouder, de wethouder die daarover gaat die zit hier ook: wanneer gaat het loket open? Ik neem aan dat het heel snel na corona wel kan gaan gebeuren, maar concreet even een antwoord daarop. Nou, ook net als de heer Van Leeuwen zei, de RCE dat hebben wij vorig jaar ook al benoemd. Er zijn versoepelingen aangegeven door het RCE, er kan veel meer op de daken dan nu door Haarlem toegestaan wordt. Nu lees ik ook in de beantwoording dat de vooral voor complexmatig ontwikkelde woningen in Haarlem-Noord worden mogelijkheden gezien. Ja, wij vinden dat dat juist misschien wat ingewikkelder is.

We moeten dan hele mooie strakke legplannen hebben die over de hele serie van woningen gaat. Maar juist daarbuiten is natuurlijk ook veel meer te halen. Juist in niet-complexmatige ontwikkelde woningen die kan je ook heel goed van zonnepanelen gaan voorzien. Dus daarom willen we toch dit doorzetten, denk ik, en, nou ja, nog meer vragen dan het college nu van plan is te doen. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Wie wil het woord dan nog? De heer Aerssens, VVD. De heer Aerssens: Ja. Dank u, voorzitter. Vorige commissie bespraken we al kort een beetje het vertrouwen van de coalitie in hun wethouders en, ja, dat merk ik hier nu weer met dit initiatiefvoorstel, aangezien er wordt door het college aangegeven: we zijn er mee bezig en toch wordt dit nu doorgezet. Ook voor de VVD is het belangrijk dat we aan de slag gaan met zon op dak, zonder meer, alleen de reactie die vervolgens het college geeft dat ze dit op een degelijke manier wil doen is voor ons voldoende. Wij willen dan ook graag het stuk verder van het college afwachten alvorens we hierover zouden stemmen. Ik zie een interruptie. De voorzitter: Dat klopt. Mevrouw Oosterbroek van GroenLinks. Mevrouw Oosterbroek: Ja, een vraag.

Wat vindt u niet degelijk aan ons initiatiefvoorstel? De heer Aerssens: Ik denk dat het goed is om dit dieper uit te dichten en echt te kijken van waar die mogelijkheden zijn, exact zoals eigenlijk het college voorstelt, om te zien: oké, op welk dak kan je wat gaan leggen? Daar is het initiatiefvoorstel gewoon veel te breed voor. De voorzitter: Gaat uw gang. Mevrouw Oosterbroek: Ja. Ja, dan wil ik toch wel … Ik ben wel een beetje … Ja, ik vind het toch wel jammer. We hebben met vijf hele serieuze fracties het er uitgebreid over gehad. We hebben echt, ja, heel erg ons best gedaan met dit initiatiefvoorstel. Ziet u punten van verbetering voor het initiatiefvoorstel zodat we het gezamenlijk kunnen indienen? Zodat we als één raad die beslissingen kunnen maken om Haarlem verder te verduurzamen? De heer Aerssens: Zoals ik zei, ik wacht graag de reactie van het college af om daar vervolgens mee aan de slag te gaan. Zoals ik ook net al zei vind ik het initiatiefvoorstel nu te breed en denk ik dat we dit specifieker moeten gaan bespreken. Volledig zoals het college eigenlijk voorstelt.

19

De voorzitter: De heer Van den Raadt, wilt u termijn? Een interruptie. Gaat uw gang. De heer Van den Raadt: Ja, interruptie, want dit wordt natuurlijk ingebracht, u zei het zelf al, eigenlijk als een soort met wantrouwen tegen de wethouder voor de voortgang, maar denkt u dan niet dat het antwoord: wij willen het degelijk doen, eigenlijk precies hetzelfde lakende pak is en dat het weer vertraging oploopt? De heer Aerssens: Nee, dat denk ik niet. Ik denk juist dat het goed is om … Ja, kijk. Weet u, Trots zit niet in de coalitie, de VVD zit niet in de coalitie, misschien dat het volgende periode anders is, dan geef ik graag het vertrouwen aan de wethoudersploeg die hier zo zit. Op dit moment hebben wij dat nog wel en geef ik met plezier het vertrouwen aan de beide wethouders om dit op een juiste manier uit te werken. De voorzitter: De heer Dreijer, interruptie van het CDA. De heer Dreijer: Ja. Dank u wel, voorzitter. Ja, er wordt nu een beetje geïnsinueerd dat wij een wantrouwen jegens de wethouder hebben. Dat is natuurlijk helemaal niet zo, alleen we hebben een ander idee van hoe we de versnelling kunnen gaan doen en daar hebben we dus goed over nagedacht, hebben we lang bij elkaar gezeten. Vindt u dat nou echt dat wij … Dat uit dit stuk van ons een wantrouwen blijkt jegens het college? De heer Aerssens: Nou, kijk.

Weet u wat ik net ook al heb gezegd? Voor ons geldt dat de reactie die het college heeft gegeven hier echt afdoende is. De degelijkheid die zij nu willen nemen is voor ons gewoon heel erg belangrijk. Inderdaad, ga specifiek kijken naar waar zon op dak mogelijk is, ook wanneer dat andere daken die wij misschien niet zouden kiezen betreft, maar ik denk dat de wijze waarop het college dat wil doen nu de meest degelijke weg is. De voorzitter: Dat was het einde van uw termijn? De heer Aerssens: Dat was inderdaad het einde van mijn termijn, voorzitter. Dank u wel. De voorzitter: De heer Mohr, Hart voor Haarlem. De heer Mohr: Ja. Voorzitter, dank u wel. Wij zijn groot voorstander van zonnepanelen, maar niet op monumenten. Zonnepanelen horen daar niet thuis. Omdat wij een groot, nou ja laat ik zeggen: we hebben veel vertrouwen in dit college, maar wij geloven niet dat dit college haar verduurzamingsagenda waar gaat maken en daarom wachten wij met een gerust hart het initiatief van dit college op dit punt af. Dank u wel. De voorzitter: De heer Dreijer, CDA. De heer Dreijer: Ja, u heeft het over monumenten, maar het voorstel, de titel is: herziening beleidsregels zonne-energie voor beschermd stadsgezicht Haarlem. Hoe kijkt u naar het beschermd stadsgezicht buiten de monumenten? De heer Mohr: Op precies dezelfde wijze. De voorzitter: Einde termijn ga ik vanuit.

Ja? Dan ga ik het woord geven aan mevrouw Otten, Liberaal Haarlem. Mevrouw Otten: Ja, ook voor Liberaal Haarlem is het onbespreekbaar om zonnepanelen op monumenten of beschermd stadsgezicht te leggen. Ik onderschrijf wel het nut van zonnepanelen, maar er moeten andere oplossingen voor gevonden worden. Voor de rest wacht ik ook even de beantwoording van de wethouder af.

20

De voorzitter: Interruptie van de heer Van den Raadt, Trots. De heer Van den Raadt: Ja, met zonnepanelen op monumenten kan Trots inderdaad wel gelijke vinden in Liberaal Haarlem. Vindt u het dan misschien wel een oplossing die andere nieuwe techniek waarbij dus gewoon de dakpannen zelf al zonnepaneel zijn? Mevrouw Otten: Oh, ik zag dat mijn microfoon nog aanstond. Ja, maar die liggen toch niet op monumenten? De heer Van den Raadt: Nou, dakpannen liggen toch meestal ook op monumenten? Mevrouw Otten: Ja, nee dat begrijp ik, maar niet de dakpannen waar u het over heeft. De heer Van den Raadt: Nee, dat klopt. Mijn vraag was: is dat dan een oplossing in plaats van van die lelijke panelen? Zou u dat dan wel kunnen waarderen? Mevrouw Otten: Nee, het lijkt me geen oplossing, want dan ga je dus de originele dakpannen eraf halen en, nou, dat mag duidelijk zijn dat ik daar dus ook absoluut niet voor ben. De voorzitter: Iemand anders nog het woord? Nee? Dan ga ik het woord geven aan wethouder Roduner. Wethouder Roduner: Dank u wel, voorzitter. Ja, leuk om in de commissie Beheer te zijn en wat fijn dat de grootste oppositiepartij dan zoveel vertrouwen ook uitspreekt in het voorstel of in ieder geval de reactie die wij als college hebben gegeven. Nou, dat is een mooie binnenkomer in deze commissie. Kijk. Dank u wel, voorzitter. Dan kom ik hier vaker.

Ik was een tijd geleden toen de rijksbouwmeester Floris van Alkemade Schalkwijk bezocht voor het project Panorama Schalkwijk getroffen door wat hij zei over Haarlem en onze historische binnenstad. Hij omschreef Haarlem als een historische binnenstad waarin de afgelopen eeuwen heel zorgvuldig laag voor laag met bouw, afbreken, opnieuw bouwen, weer opnieuw afbreken, opnieuw bouwen gewerkt is aan een bijzondere stad met hele bijzondere kwaliteiten. Een stad die dus laag op laag is opgebouwd en die steeds verrijkt is met kwaliteit en die steeds mooier is gaan worden. Een stad, denk ik, die we ook allemaal herkennen als: ja, dat is de reden waarom we misschien in Haarlem wonen met elkaar, tenminste het is een reden dat ik in Haarlem woon en niet in Almere bijvoorbeeld. Dat is uiteindelijk een van de kernkwaliteiten van Haarlem. Die kernkwaliteit, dat bijzonder stedelijk landschap, is beschermd voor grote delen en dat is met goede reden, namelijk dat het heel bijzonder is, dat we daar bijzonder aan … De afgelopen eeuwen bijzonder aan gewerkt hebben en dat is iets wat het beschermen waard is. Dus dat is ook de reden dat wij zeggen: nou, dan moeten wij als stadsbestuur, als eigenlijk erfgenamen van deze stad om ook weer aan de toekomst door te geven, moeten we daar voorzichtig mee omgaan, zorgvuldig mee omgaan en uiteindelijk die stad ook weer een stapje verder brengen.

Ja, daar horen ook zonnepanelen bij. Daar hoort ook bij dat we nadenken over hoe we de energietransitie in deze bestaande stad kunnen inpassen met heel veel oog voor de bestaande kwaliteit, want dat beschermd stadsgezicht is dat landschap is misschien wel net zo waardevol als andere landschappen in Haarlem als het gaat over, nou, waterplassen bijvoorbeeld, als het gaat over recreatiegebieden, als het gaat over die zonneweides. Dat is denk ik de afweging die we de komende jaren met elkaar gaan maken. Dit is wat mij betreft geen laaghangend fruit, zoals GroenLinks zegt, integendeel. Er is nog heel veel laaghangend fruit, er zijn nog heel veel daken in niet-beschermd stadsgezicht die onbenut zijn, maar op een gegeven moment moeten we ook met elkaar het gesprek aan: ja, dat is niet genoeg en dan moeten we een stap verder gaan. Ik denk wel dat hier een kans ligt om toch weer een extra stap te zetten. Dat hebben wij opgenomen in het actieplan Schone energie; er kan al heel veel op monumenten, er kan al heel veel op beschermd stadsgezicht. Laten we dat ook met elkaar uitspreken. Als je een plat dak hebt en het is niet

21

zichtbaar vanaf de straat of aan de achterkant van je huis dan kun je daar gewoon redelijk makkelijk zonnepanelen plaatsen. Er is al heel veel energie-opwek in de bestaande stad mogelijk. De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Mohr, Hart voor Haarlem. De heer Mohr: Ja, dank u wel. De wethouder begon zijn termijn met een vergelijking tussen Haarlem en Almere. U prees Haarlem en dat doet u vast omdat u weet dat de zonnepanelendichtheid in Almere gigantisch is. Zou dit niet ook gevolgen moeten hebben voor het beleid dat u hier vandaag verdedigd? De voorzitter: Wethouder, gaat uw gang. Wethouder Roduner: Nee, dat is niet de reden dat ik Almere niet prees en Haarlem wel. De zonnepanelen is volgens mij een onderdeel van de stad, maar zeker niet het doorslaggevende onderdeel wat mij betreft, het gaat om meer. De voorzitter: U ha ook nog een interruptie van mevrouw Oosterbroek, GroenLinks. Nee, niet meer. Dan de heer Van den Raadt, Trots. De heer Van den Raadt: Ja, prees u dan bijvoorbeeld Almere ten opzichte van Haarlem omdat ze daar de hondenbelasting hebben afgeschaft? De voorzitter: Wethouder, gaat u verder. Wethouder Roduner: Ja, dank u wel. Er zijn heel veel mogelijkheden, dus dat is denk ik goed om met elkaar toch even bij stil te staan. Er is heel veel mogelijk, alleen dat is soms niet duidelijk.

Mensen ervaren misschien soms toch een drempel om ook aan de slag te gaan met hun dak, omdat er een vergunning soms mogelijk is als je het hebt over een monument en dat dat soms ook even puzzelen is hoe je dat op een goede manier inpast. Nou … De voorzitter: U heeft toch een interruptie van mevrouw Oosterbroek, GroenLinks. Mevrouw Oosterbroek: Ja, ik herinner hem nu weer. Op dit moment moeten mensen die een monument bezitten zonnepanelen … Ja, is het mogelijk voor hun om een zonnepaneel op te leggen, maar zij moeten daarvoor een hele ingewikkelde procedure door en ook dure tekeningen maken voordat ze daar, ja, tot die volgende stap kunnen komen. Wethouder, hoe ziet u dat in het vervolgproces om dat makkelijker te maken? Wethouder Roduner: Nou, het lijkt me op zich heel verstandig dat we daar heel zorgvuldig mee omgaan. Een monument is nog weer een extra status boven binnen de bijzondere gebouwen die we hebben met elkaar. We hebben een heel klein gedeelte van de Haarlemse woningvoorraad is bestempeld tot monument, dus dat zijn de panden die we echt met elkaar heel erg bijzonder en mooi vinden. Ja, dan is het denk ik ook logisch dat je gewoon heel zorgvuldig kijkt van als je daaraan veranderingen wil doen: het gaat niet alleen over zonnepanelen, maar het gaat ook over andere aanpassingen aan de buitenkant of aan de binnenkant.

Ja, daar heb je een vergunning voor nodig en, ja, dat is gewoon een proces wat we met elkaar dan moeten lopen. Alleen kijk, je ziet bij monumenten ook wel vaak dat die bijvoorbeeld een plat dak hebben, dus dat je aan de voorkant eigenlijk zegt: nou, het is een gevel met soms toch wel een klein kapje erop en daarachter zit dan een vrij groot plat dak wat niet zichtbaar is van de straat, waar niemand last van heeft. Ja, dat zijn ook prima plekken waar je natuurlijk zonnepanelen op kan leggen zonder dat je afbreuk doet aan het monumentale

22

karakter van het pand. Ik denk dat juist die kansenkaart dat inzichtelijk gaat maken, dus die zowel voor de monumenten als de rest van het beschermd stadsgezicht is toch de bedoeling om het eigenlijk toch duidelijk te maken waar die kansen liggen. Dus dat is eigenlijk één deel van het verhaal en het tweede deel van het verhaal is dat we ook nog wel wat ruimte zien om de mogelijkheden te verbreden. Maar voordat ik daar naar overga, is misschien nog even eerst deze interruptie, voorzitter. De voorzitter: Ja. Ik zag ook de heer Hulster van de Actiepartij. Ik wil even die twee interrupties. Ik ga eerst even het woord geven aan mevrouw Oosterbroek, hoor, voor die interruptie. Daarna wil ik met uw instemming ook de wethouder weer eventjes een stuk van zijn verhaal laten neerzetten, want dat is ook nuttig. Mevrouw Oosterbroek, GroenLinks. Mevrouw Oosterbroek: Ja. Ja, want u communiceert net dat het inderdaad soms overbodig is om bij daken die we niet zien om daar vergunning voor de vragen, omdat er, … Ja, dat we dat inzichtelijk willen maken met die kansenkaart. Kan ik daar dan uit concluderen dat als we die kansenkaart hebben dat we die vergunningsplicht voor die daken die niet in het zicht zijn niet meer nodig hebben? De voorzitter: Wethouder. Wethouder Roduner: Nou, ik weet niet of we dat nu al zo kunnen concluderen.

Dus volgens mij proberen we juist dienstpaard te zijn en mensen die aan de slag willen met hun gebouw, aan de slag willen met hun monument, volgens mij vragen we er ook geen leges voor als ik het goed heb, dus het is ook niet dat we daar nou geld voor vragen en op die manier een belemmering opleveren. Ik denk dat we eerst gewoon aan de slag gaan met de kansenkaart: waar liggen al de kansen? Dus waar kunnen we het de inwoners van Haarlem makkelijker maken? Ze wat meer begeleiden om uiteindelijk ook op een goede manier die zonnepanelen te leggen en een bijdrage te leveren aan de broodnodige energietransitie? Dat is deel een. Deel twee, wat ik net wilde zeggen, is dat we ook nog wel kansen zien om het, nou om de regels wat de verruimen. Daar zijn we overigens al mee gestart. Dus de heer Van Leeuwen refereert aan de RCE-verandering van 2020. Nou, de heer Van Leeuwen woont in het patrimoniumbuurtje, dat is een monumentaal buurtje en daar hebben we ook gezegd: ja, vanuit de oude regels zou je daar eigenlijk geen zonnepanelen mogen leggen, maar daar hebben we inderdaad vorig jaar al voor het eerst toegestaan dat daar toch via een wat netter legplan uiteindelijk een start gemaakt kan worden. Alle gebouwen daar zijn in principe zichtbaar vanaf de openbare straat, dus die zowel de voorkant als de achterkant.

Ja, als je dat handhaaft dan is er dus geen enkele plek en dit is niet een, met alle respect voor het wijkje, maar het is niet een triple A monument waar je dus helemaal niks zou kunnen, waar het dak ook heel bijzonder is, maar daar hebben we gezegd: nou, met een goed legplan, en dat lag er, kun je uiteindelijk toch overgaan tot het, nou, tot het leggen van zonnepanelen. Dus dat geldt voor dat stukje monumenten. Daarnaast speelt ook een discussie in de Zanenlaan. Er zijn een aantal bewoners die een rijtje hebben … Ik weet niet of u de Zanenlaan goed kent, maar dat is een laan die vooral oost-west loopt, dus met grote daken op het zuiden, zeker als je aan de noordkant woont. Ja, dus dan is de achterkant op het noorden, dat is niet zo efficiënt voor zonnepanelen, en daar kun je dus met een mooi strak legplan, het zijn allemaal dezelfde daken, kun je daar ook een hele mooie slag slaan en dan voorkom je die verrommeling, zoals de heer Hulster zegt, van het daklandschap en dan maak je dus een mooi integraal geheel met een standaardlegplan wat dan ook door buren kan worden gekopieerd en doorgevoerd. Nou, daar zijn volgens mij nu goede gesprekken ook met de adviescommissie Ruimtelijke kwaliteit hoe dat mogelijk is.

Dus vooral in het, niet het jongste stadsgezicht zou ik maar zeggen en dat is het Haarlem-Noord stadsgezicht, zien wij kansen vooral vanwege die oostwest-verbindingen van die huizen die daar zijn en ook omdat dat wat seriematige huizen zijn, dus dat is meer uniform. Dan kun je ook met een legplan gaan werken. Dat is in de binnenstad wat

23

lastiger; dat zijn vaak dan toch woningen die allemaal maatwerk zijn geweest in het verleden, dus stapjesgewijs zijn opgebouwd. Dan is het toch lastig om daar met legplannen te gaan werken. Maar ook daar … De voorzitter: Ik zag net weer een interruptie, maar ik ga de wethouder even zijn verhaal laten afmaken. We doen een tweede termijn. Wethouder. Wethouder Roduner: Ja, voorzitter. Nou ja, ik heb niet zo heel veel opmerkingen meer. We gaan dus … De ChristenUnie heeft gevraagd: we gaan dus ook die voorlichtingscampagne doen met een filmpje en communicatie van de kansenkaart. De nota Ruimtelijke kwaliteit is nog steeds harstikke actueel, wordt bij elke vergunning zou ik maar zeggen gebruikt nog steeds, gaat mee uiteindelijk ook in de omgevingsvisie. De ChristenUnie had eigenlijk een bijdrage voor de ter inzage legging van de omgevingsvisie, als ik hem zo hoorde, want dat hadden we vorige week ook met elkaar kunnen bespreken. Maar het gaat niet veranderen. We hebben kunnen hem hoogstens nog vastnieten aan de omgevingsvisie. Ik zei … Ik beschouw dat maar even als een zienswijze op de omgevingsvisie. De horizonbepaling: ja, hij is nog steeds actueel en ik denk niet dat we hem moeten afschaffen, omdat hij na tien jaar. Het is gewoon nog steeds een harstikke mooie actuele nota, dus die horizonbepaling zou ik hier niet op willen toepassen. Het CDA vroeg naar het fysiek loket.

Dus u heeft gezien nou, het was eigenlijk een idee van u, dus alle credits voor u. Het staat in de lijst van de tweede tranche aan formatie-uitbreidingen. Alleen de eerste tranche hebben wij als college op besloten, alleen de tweede tranche van formatie-uitbreidingen, daarvan hebben we gezegd: daar houden we een pas op de plaats. Er is nog geen capaciteit om dat loket open te maken. Bij de kadernota gaan we een discussie met elkaar hebben: nou ja, is het nu opportuun om toch wel intensiveringen te doen of kijken we of bij de begroting daar uiteindelijk toch ruimte is? Maar op dit moment is in de organisatie daar geen capaciteit voor, maar we hebben het wel als idee en als, nou ja, als wenselijk idee opgenomen op die lijst. Dat was hem, voorzitter. De voorzitter: Nou, dat komt mooi uit. Dan tweede termijn voor … Wethouder Berkhout heeft nog wat toe te voegen. Wethouder Berkhout: Nou, het is eigenlijk heel kort, want volgens mij heeft wethouder Roduner dit inderdaad heel uitgebreid en duidelijk toegelicht. Maar u ziet wel hier de wethouder Erfgoed en de wethouder Duurzaamheid naast elkaar zitten, precies omdat op dit onderwerp het ook zoeken is naar die balans. Ja, aantrekkelijke stad versus de opgave of en gecombineerd met de opgave die we hebben: hoe maak je daar een goede mix? Er werd nog gememoreerd naar het actieplan Schone energie, met elkaar eind vorig jaar besproken.

Daar maakt dit 25 terra Joule uit van de 750 terra Joule die we met elkaar als opgave hebben, dus ik wil wel eventjes in reactie op D66: het is niet of óf, het is en én, maar, ik ben het helemaal met u eens, dan moeten we ook vanwege hoe de balans in de stad en het draagvlak voor bepaalde ontwikkelingen met deze zaken gelijktijdig aan de slag gaan. Tot slot, we zijn niet de enige historische stad. Misschien Almere is geen historisch stad, maar Amersfoort is dat wel degelijk wel en die zijn ook al eigenlijk … Daar kijken we ook goed naar: hoe doen zij dit? En hoe kunnen we daar van leren? Eigenlijk in lijn daarmee denken we vooral inderdaad punt vijf van de ChristenUnie, die voorlichting, juist met zo’n online kansenkaart en zo’n filmpje ook veel mensen bekend er mee te maken en het makkelijker te maken om deze zonnepanelen te gaan leggen. Dat was mijn aanvulling. De voorzitter: Mooi. Dan gaan we een tweede termijn doen. Ja. De heer Visser, ChristenUnie.

24

De heer Visser: Ja, ik ben over het algemeen blij met de antwoorden van het college, maar ik zou toch nog wel even door willen gaan om die Zanenlaan. Ik ben heel blij dat het wordt opgepakt. Natuurlijk gaat het om beschermd stadsgezicht, maar wat is eigenlijk principieel anders tussen Zanenlaan en de Jan Gijzenkade? De Jan Gijzenkade heb je ook seriematige bouw wat ook best wel echt herkenbaar is en misschien over tien jaar wel een monument en daar zie je dus wel mensen her en der zonnepanelen gaan leggen, met vergunning dan. Dat dreigt best wel een rommeltje te worden. Zo zijn er meer straten in Haarlem, dus ik zou er echt voor willen pleiten: college, ik snap dat u zich nu richt op de beschermde stad en dat er ook daarbuiten veel meer vrijheid is, maar ook op vrijwillige basis kan een legplan echt van belang zijn. Als zo’n legplan dan goed vindbaar is voor de burger, dan kan hij ook veel makkelijk vergunning aanvragen, laagdrempelig en daar krijgen we nog een mooiere stad van ook. Ik ga nog overleggen met de mede-indieners, maar ik zou toch wel willen pleiten: kijk ook buiten het beschermd stadsgezicht om te voorkomen dat onze stad door alle verduurzaming, waar ik helemaal voor ben, maar toch minder mooi wordt dan onze stad had kunnen zijn als we daar de burger beter hadden gefaciliteerd. Dank u wel.

De voorzitter: Iemand anders nog voor een tweede termijn? De heer Van Leeuwen, D66. De heer Van Leeuwen: Ja, voorzitter. Dank u wel. Ik voel me natuurlijk vereerd dat de wethouder mijn buurt noemt, alleen dat tje erachter dat past mij niet zo, want toch zo’n prachtige buurt ontworpen door de architecten Ingwersen en Kuipers dat verdient toch niet het woord tje, dus patrimoniumbuurt mag gewoon zonder tje wat mij betreft. Maar los daarvan eigenlijk het punt wat net ook werd gemaakt over informatie: ja, ik woon daar dus en ik zou ook, ik heb al zonnepanelen op een collectief zonnedak, maar het is heel interessant dat dat dus blijkbaar kan, maar deze bewoner, de eigenaar, weet dat niet. Dus dan zit er wel weer ergens een kink in de kabel, omdat dit dus blijkbaar mogelijk is. Dus dat onderschrijft alleen maar het pleidooi dat dit dus inderdaad bekend moet zijn in de stad en dat we bewoners moeten verleiden, uitnodigen, uit de tent lokken misschien wel om dit te doen en duidelijk te maken: dit kan. We moeten het van de daken schreeuwen: kom met die zonnepanelen het dak op. Want ja, als het blijkbaar bij mij kan, ik weet het niet. De voorzitter: U heeft een interruptie van mevrouw Oosterbroek. Mevrouw Oosterbroek: Ja, want ik … Ik ben ook verbaasd dat dat kan.

Mijnheer Van Leeuwen, nu u dat weet als eigenaar en bewoner binnen de patronoom… Binnen die buurt, die ik heel mooi vind natuurlijk, gaat u dan nu ook uw buren uitnodigingen om samen met u een legplan te maken en ook collectief die zonnepanelen in te kopen zodat ze die schaalvoordelen hebben? De heer Van Leeuwen: Nou, gelukkig heeft Haarlem een gezamenlijke zonnepanelen inkoopactie, daar heeft de wethouder net wat over verteld. Wat is nou het mooie? U kent ook duurzaamheidsonderzoeken vrijwel even goed als ik denk ik. De grootste voorspeller of iemand zonnepanelen heeft is of de buren zonnepanelen hebben. Oftewel: je hoeft ze niet eens te benaderen, zodra ze ze zien liggen dan denk je: hey verrek, dat is ook een mooie oplossing. Dat blijkt uit elk onderzoek: de buurman als die een Tesla rijdt, nou daar weet u alles van, dan willen die ook een Tesla. Zo gaat het ook bij zonnepanelen gelukkig. De voorzitter: Iemand anders nog voor een tweede termijn? De heer Dreijer, CDA. De heer Dreijer: Ja. Dank u wel, voorzitter. Ja, het was eigenlijk een soort interruptie. Ik vroeg mij even af: u bent op zoek naar een extra informatie-uitbreiding binnen de afdeling erfgoed om die loketfunctie te gaan doen. Mijn voorstel is juist om iemand die al bij erfgoed zit gewoon even op een andere locatie te zetten, maar alleen fysieke gesprekken daar gaat doen in plaats van telefonisch.

Kunt u dat alvast niet initiëren en

25

misschien op termijn als het echt heel druk wordt dat u dan zegt: dan gaan we even kijken of de formatieuitbreiding nodig is? De voorzitter: Iemand anders nog? De heer Van den Raadt, Trots. Een interruptie. De heer Van den Raadt: Interruptie op CDA. Vindt u dan dat het fysieke loket uiteindelijk niet fantastisch in Schalkwijk zou passen? De heer Dreijer: Ik denk dat het fysieke loket voor monumenten beter past in het gebied waar de monumenten op dit moment zijn. Voor Schalkwijk moeten we misschien nog effen tachtig jaar wachten. De voorzitter: Iemand anders nog? Dan ga ik het woord geven aan de wethouders. Wethouder Roduner: Nou ja, kijk, je hebt dus geen vergunning nodig voor zonnepanelen ruim buiten beschermd stadsgezicht, dus de mensen van de Jan Gijzenkade kunnen gewoon aan de slag. Dat kan uiteraard leiden tot verrommeling, daar kunnen we ook niks tegen doen, maar we kunnen denk ik wel uiteindelijk, dus als we aan de slag zijn met bijvoorbeeld de Zanenlaan dan hoop ik wel dat het dadelijk inspirerend is. Betekent misschien dat je wel wat minder kan, dus let op, maar het kan natuurlijk wel inspirerend zijn voor andere mensen om te zeggen: nou, als we op deze manier met elkaar die zonnepanelen leggen dan ziet dat er wel mooier uit. Nou, misschien dat dat niet in een jaar gebeurd is, maar op die manier kan het wel.

Ja, kijk D66: ik hoop dat u straks uw buurt, ik zal het geen buurtje noemen, maar uw buurt straks die zonnepanelen ziet bij die zijn vergund. Er is nog wel een vergunning voor nodig, want dat is wel een monumentale buurt in tegenstelling tot het beschermd stadsgezicht, en nou dat dat ook uw buren inspireert om uiteindelijk daar ook mee aan de slag te gaan. Dus daar heb ik ook wel het vertrouwen in. Die kansenkaart gaat er ook uiteindelijk ruimte voor bieden. Nee, dat is meer richting het CDA, nee het is niet dat dit er zomaar bij kan. Dat zal naar inschatting gewoon extra capaciteit kosten, extra omdat er gewoon dat toch extra dienstverlening is aan de inwoners, zo wordt er naar gekeken. Uit een 213 na-onderzoek een aantal jaren geleden is gebleken dat eigenlijk capaciteit bij erfgoed zeer schaars is, dus dit komt er ook nog eens een keer bij, dus vandaar dat er ook uiteindelijk een noodzaak ligt om uiteindelijk ook extra te investeren in de organisatie. Dat is niet iets wat er zomaar bij kan. Ja, voorzitter. De voorzitter: Wethouder Berkhout, wilt u nog iets toevoegen? Wethouder Berkhout: Nee. De voorzitter: Mooi is dat. Mevrouw Oosterbroek ter interruptie. Mevrouw Oosterbroek: Nog één vraag aan de wethouder, want hij had het over minder, dat een legplan tot minder panelen leidt, maar dat hoeft natuurlijk niet per se.

Op moment dat je een legplan maakt wat over de grenzen heen gaat, kan je ook meer panelen krijgen op dat dakoppervlak. Dus het is niet een kwestie van minder wat betreft GroenLinks, maar juist van meer zonnepanelen. De voorzitter: Wethouder. Wethouder Roduner: Ja, ik denk dat dat ook klopt. Dus dat biedt op zich ook wel weer kansen om juist een strakker doorlopend legplan te maken in plaats van los, alleen ja je moet wel kijken welke vlakken dan precies. Maar klopt.

26

De voorzitter: Mooi. Volgens mij is het voorstel zo voldoende besproken. Ik heb al genoeg stemmen gehoord om dit plan, het initiatiefvoorstel door te sturen naar de raad. Omdat het een initiatiefvoorstel is, gaat het als bespreekpunt naar de raad. Dat is een traditie. Dus nu, daar kan mijnheer Hulster vast mee instemmen. Mijnheer Van Leeuwen, u wilt er nog iets over zeggen? De heer Van Leeuwen: Ja, de heer Visser had al weggegeven: er moet in ieder geval één praktisch punt nog aangepast worden, dus er zal nog … Namelijk de datum van 1 juni stond er nog in het initiatiefvoorstel. Dus wij zullen als initiatiefnemers nog even nalopen of er nog meer tekstuele wijzigingen zijn. De voorzitter: Ja. De heer Van Leeuwen: Ook naar aanleiding van deze bespreking. De voorzitter: En of het stuk wel zo helemaal geschikt is om door te sturen naar de raad, maar u weet vast wel de juiste wegen daarvoor te vinden. Een bespreekpunt dus. Het is nu acht uur … 18 uur 41. Doen we dertig minuutjes bovenop, dus dan zie ik u 11 over 7 weer terug. Dank u wel. De vergadering is geschorst. 8b. Initiatiefvoorstel GLH D66 CDA CU AP Herziening beleidsregels zonne-energie voor het beschermd stadsgezicht van Haarlem 9.

Spreektijd voor belangstellenden (over niet op de agenda staande onderwerpen) De voorzitter: Beginnen. Dames en heren, hartelijk welkom bij het vervolg van de commissievergadering van de commissie Beheer. We gaan naar agendapunt 9 en dat is het spreekrecht voor belangstellenden. We hebben vandaag één inspreker over een onderwerp dat niet op de agenda staat en dat is mevrouw Prins. Mevrouw Prins, u krijgt drie minuten de tijd. Als uw tijd bijna op is, dan help ik u daar even aan herinneren. Dan kunt u afronden. Maar vooralsnog heeft u nu het woord. En hartelijk welkom natuurlijk, fijn dat u hier bent. Gaat uw gang. Mevrouw Prins: Hartelijk dank dat u de zorgbudgetnota opgewaardeerd heeft tot bespreekpunt en ik zou u graag een paar zaken … Ik heb u al een nota toegezonden over de zorg en mijn vraag is: zou u willen kijken of de projecten die er opstaan echt bijdragen aan de doelen die we oorspronkelijk aan de zorgnota hadden gehangen? Want passen deze zaken wel in de zorgdoelen allemaal? Is de verhouding tussen groen en bereikbaar ook wel verantwoord? Ik zie heel veel bereikbaar- en heel weinig groenprojecten nog. Of waren er echt te weinig groene ambtenaren die hier aandacht voor hebben kunnen vragen? Zoals u weet, groenbeleid is niet zwaar bemand. Er is een monitoringsplan gemaakt met doelen voor de zorg, maar er is nog niet geantwoord op welke wijze dit wordt gemeten.

Sommige wel en andere nog niet. Gaan we bijvoorbeeld voor de verblijfskwaliteit in 2024 een voldoende score bij de bewoners? Hoe doen we dat dan? Het kan ook technisch worden beoordeeld door inzage in de schouwrapporten van Spaarnelanden op te vragen. Die zou u ook kunnen nemen … Mee kunnen betrekken bij de metingen. Voor beide geldt echter dat er budget naar onderhoud en inrichting moet gaan, dus beschikbaar moet komen voor het nieuwe DDO en voor het achterstallig onderhoud aan alle, zowel verharding als groen in de openbare ruimte. Recreatie: in je vrije tijd in Haarlem kan je lopen, fietsen en spelen, zo staat het er, maar dat kan je nu ook. Wat stel je dan als budget nog beschikbaar om die mogelijkheden te verbeteren? Ga je dan bijvoorbeeld de speelmogelijkheden die op dit moment bij speeltuinen heel slecht zijn, ga je daar subsidie voor geven? Het is goedkoper dan ambtenaren in te zetten om dat uit te geven. U weet nog ons debacle met de tiny forest: veel te duur project geworden. Dan stadsnatuur krijgt meer ruimte binnen bebouwde kom, maar wel budget stelt u dan beschikbaar om

27

ecologisch gebied in de stad te gaan inrichten c.q. te onderhouden? Ik ben het niet tegengekomen. Gezonde straatbomen: er is voldoende ruimte voor bomen om te groeien, maar hoe gaat u dit meten. Beoordeelt u dit op de gemiddelde levensduur van de bomen die nu gemiddeld dertig jaar is? Het zou mooi zijn als er minder bomen doodgaan, bijvoorbeeld door vochttekort, een niet op de levensduur afgestemde groeiplaats of verdwijnen ze door de bouwprojecten. Het zou ook fijn zijn als u bij de bouwprojecten de bomen de ruimte geeft door geen gebouwen op hun plek te gaan zetten, dus alstublieft vraagt u nou eens een keer naar een goede groenparagraaf en eist u dat nou bij elk bouwproject. Niet aan het einde als het al bij u in de commissie is, maar gewoon vooraf bij elke start van een project. Wellicht dat u dan het gemiddelde elk jaar met een jaar kan laten verhogen. In een stad met hittestress is ‘…’ massa veel belangrijker dan het aantal bomen. De grootste batenpost van extra groen is gezondheid: bijna 70 procent ten opzichte van de huidige situatie. Met name de verbetering van de arbeidsproductiviteit. Ik kan u het rapport van de hoge school van Amsterdam aanbevelen om die baten voor Haarlem eens te lezen. De voorzitter: Mevrouw Prins … Mevrouw Prins: Klimaat … De voorzitter: Wilt u afronden? Mevrouw Prins: Ja. Het laatste.

Klimaatadaptatie: Haarlem bereidt zich voor op wateroverlast, droogte enzovoorts, maar de coördinator steenbreek had vorig jaar geen budget gekregen om iets uit te gaan voeren. Het budget zit in een leefbaarheidspotje waar hij niet meer bij kan, dus geeft u hem alstublieft gewoon zelf een uitvoeringspotje. Dan heeft u dit geval weer een beleidsuitvoerder erbij die de stad kan gaan vergroenen. Met andere woorden: kijk naar de budgetten, kijk hoe die vijf keuzes die u nu voor groen heeft gemaakt wegen ten opzichte van de bereikbaarheid. Ik hoop dat u hier dan op terug gaat komen dan zoals het er nu opgeschreven is. Dank u wel. De voorzitter: Mevrouw Prins, hartelijk dank namens de hele commissie, dat u uw bijdrage hier heeft willen uitspreken. Zijn er nog commissieleden die een vraag hebben, een verduidelijkende vraag, voor mevrouw Prins of was het verhaal zo duidelijk? Het verhaal was duidelijk, mevrouw Prins, maar dat zal u niet verbazen als … Nou, u bent echt bijna professioneel inspreker bij ons. Hartelijk dank wederom en ik wens u een heel fijne avond toe. 10. Haarlemse transitievisie warmte (definitief) (RB) De voorzitter: Dan gaan wij naar agendapunt 10 en dat is de Haarlemse Transitievisie Warmte. Haarlem wil in 2040 … Oh. Dank u wel.

Haarlem wil in 2040 aardgasvrij zijn en de gemeente zoekt samen met bedrijven, bewonersinitiatieven en partners naar de beste oplossingen om onze huizen en gebouwen zonder aardgas te verwarmen en betrekt bewoners bij deze keuzes. De Haarlemse Transitievisie Warmte die nu voor u ligt, is ter inzage gelegd. Tijdens deze inspraakperiode zijn er 48 reacties binnengekomen. Deze zijn alle beoordeeld en hebben geen grote wijzigingen opgeleverd. De Transitievisie Warmte wordt iedere twee tot vijf jaar bijgesteld. De Haarlemse Transitie Warmte laat het toekomstbeeld voor aardgasvrij verwarmen zien met de meest betaalbare aardgasvrije technieken per buurt waardoor ook met de nieuwbouw 25 procent van de gebouwen in Haarlem in 2030 aardgasvrij zal zijn. Met het Rijk wordt er nog hard gewerkt aan een aantal randvoorwaarden en de gemeente heeft de kosten voor de eindgebruikers laten onderzoeken en als de eindgebruikers niet meer dan anders gaan betalen dan zijn er forse financiële impulsen nodig om woonlastenneutraal te bereiken voor de bewoners. De gemeente werkt dan ook aan een subsidiestrategie

28

voor deze financiële impulsen. Tenslotte vraag ik uw aandacht voor de aangepaste bestuurlijke tijdlijn. Wie kan ik als eerste het woord geven? Nee. Dat is ook weer zo. De inspreker. We hebben één inspreker: de heer De Groot. Die is digitaal bij ons. Mijnheer De Groot, hartelijk welkom. Fijn dat u aanwezig bent op deze digitale manier. U heeft zo meteen drie minuten de tijd. Als uw tijd bijna op is, dan geef ik u even een seintje, maar u heeft het woord. Gaat uw gang. De heer De Groot: Ja, dank u wel. Ik hoop dat ik te verstaan ben en misschien ook wel zichtbaar ben. Mijn naam is Wim de Groot. Ik ben bewoner van de Planetenwijk in Haarlem-Noord. Geachte voorzitter en leden van de commissie Beheer, geachte wethouders, dank u wel dat ik de gelegenheid krijg om in te spreken. Haarlem wil in 2040 aardgasvrij zijn en dat is tien jaar eerder dan landelijk is vastgesteld. Er zijn 48 reacties gekomen op de Haarlemse Transitievisie Warmte, waaronder die van de wijkraad Planetenwijk. De inspraakreacties die zijn beoordeeld en hebben volgens de gemeente geen grote wijzigingen opgeleverd. Er komt alleen meer aandacht voor warmtepompen en er moet meer duidelijkheid komen over het waarom we zo snel van het aardgas af moeten. Volgens de wijkraad Planetenwijk laat de gemeente hiermee toch kansen liggen. De wijkraad is blij met de aandacht van de gemeente voor het klimaat.

In het raadsstuk Haarlemse Transitie warmte staat dan ook dat de wijkraad Planetenwijk haar steun uitspreekt voor de ambities, maar helaas wordt onvoldoende ingegaan op ons kritiekpunt. Gelukkig heeft het Haarlems Dagblad in het artikel Haarlem aardgasvrij kan sneller van 27 mei jongstleden er wel uitgebreid aandacht aan gegeven. De wijkraad vindt namelijk dat in de visie de nadruk vooral ligt op drie grote warmtenetten en veel minder op het isoleren van oude woningen. veel woningen in Haarlem-Noord hebben nog een energielabel E of D en de woningen die lekken dus jaarlijks grote hoeveelheden warmte en tonnen aan aardgas of CO2 naar de omgeving. Volgens de wijkraad Planetenwijk kunnen we op korte termijn juist heel veel winst behalen door te isoleren. Onze zienswijze vroeg vooral om meer regie vanuit de gemeente en om een wijkgerichte aanpak voor het isoleren van woningen. Onze wijken met veelal dezelfde typen van jaren dertigwoningen die krijgen nu veel te weinig aandacht en de gemeente laat de bewoners nu te veel zelf aanmodderen. Wij vinden dat dit geen recht doet aan de ondertiteling Samen op weg naar aardgasvrij.

Zonder regie vanuit de gemeente en zonder een uniforme wijkgerichte aanpak met bijbehorende technische ondersteuning blijkt het inperken van aardgasgebruik langer te gaan duren en zullen bewoners uit onder andere Planetenwijk al binnen afzienbare tijd geconfronteerd worden met een hogere energieprijs, hogere aardgasprijs, hogere leveringsbelasting. Daarom is het van belang, vinden wij, dat met steun van de gemeente en inzet van marktpartijen vol wordt ingezet om zo veel mogelijk woningen van betere isolatie te voorzien. Ik dank u voor uw aandacht. De voorzitter: Mijnheer De Groot, hartelijk dank namens de gehele commissie voor het inspreken en uw duidelijke verhaal. De commissieleden hebben nu nog de mogelijkheid om u een vraag te stellen. Ik zie dat er een vraag is van mevrouw Oosterbroek van GroenLinks. Gaat uw gang. Mevrouw Oosterbroek: Ja, ik heb een vraag. U heeft het over isoleren. Nou is er een wijk in Haarlem, wijkcoöperatie Garenkokerskwartier die hebben gezamenlijk met de bewoners een onderhoudsplan opgesteld, dus die zijn op dit moment al bezig met isoleren. Is uw wijkraad daar ook van op de hoogte? En wat is uw visie op zo’n onderhoudsplan? De heer De Groot: Nou, ikzelf ben daar niet van op de hoogte eerlijk gezegd. Dat is op zich al jammer natuurlijk. Dat bewijst misschien wel te meer dat er een stukje regie wordt gemist.

Maar kijk, als een wijk al bezig is op dit vlak en daar zijn goede resultaten mee gehaald, dan zijn we natuurlijk geïnteresseerd om dat ook misschien wel in onze wijk te kunnen implementeren. Wat wij nu vooral zien is dat bewoners veel aan hun lot worden overgelaten en zelf initiatieven nemen voor zover ze dat al doen, maar vaak toch ook dan het wiel

29

opnieuw het wiel aan het uitvinden zijn. Ik heb daar zelf ook een aantal ervaringen mee met aannemers die dan over de vloer komen en de ene zegt: je moet vooral wel je spouw isoleren, de andere zegt: niet doen, want we hebben vochtproblemen, et cetera. Kortom, er zijn veel bewoners dan die zoiets hebben: nou, wij wachten nog wel even, want we gaan het hiermee niet redden. Dat is jammer. De voorzitter: Dank u wel. Zijn er nog andere commissieleden die een vraag hebben? Nee? Dan mijnheer De Groot, dank ik u nogmaals voor het inspreken. U wordt zo meteen losgekoppeld van de vergadering, maar u kunt uiteraard de vergadering gewoon digitaal volgen via de Haarlemse website, de gemeentelijk website. Dan gaan wij nu het onderwerp hier in de commissie bespreken. Wie van de commissieleden kan ik het woord geven? Niemand? Ja. Mijnheer Mohr, Hart voor Haarlem. De heer Mohr: Ja. Dank u wel, voorzitter. Het ligt zo niet voor de hand dat wij als eerste het woord nemen op dit onderwerp, maar goed als niemand iets gaat zeggen dan wij wel. Voorzitter, Haarlem hoeft wat Hart voor Haarlem betreft niet voorop te lopen met deze ambitie, maar, en dat hebben we ook de vorige keer al gezegd, de realiteit leert dat slechts een beperkt deel van de ambitie zal worden waargemaakt. Dat stelt ons gerust. Ten aanzien van de notitie en met name de oplegger hebben wij een aantal vragen.

De eerste is waarom de notitie het opvallend noemt dat er een aantal steunbetuigingen is binnengekomen. Zij noemt een aantal specifieke partijen, maar dat blijkt, en dat horen we net ook van de inspreker, niet geheel compleet te zijn. Welke selectie is toegepast op dit lijstje en waarom is kritiek, in ieder geval in die oplegger, weggelaten? Een ander punt is dat de notitie aangeeft, eerste pagina, dat er moet worden begonnen met opschalen en verlaging van kosten. De vraag is om welke kosten dit gaat. Dit zijn niet de kosten voor netbeheer of die van allocatie of van netverzwaring, maar over welke kosten gaat het wel? Want onze indruk is niet dat de eindgebruiker uiteindelijk lagere kosten gaat betalen, de kosten zullen stijgen. Tot slot voor de eerste termijn, voorzitter, er is een grote afhankelijkheid van externe financieringsbronnen en ook het Rijk zal een flinke duit in het zakje moeten doen, dat heeft de wethouder ook bij eerdere besprekingen aangegeven. Kan de wethouder een inschatting geven van de mate waarin het Rijk hiertoe in staat en bereid lijkt? Mijn inschatting is dat dat best moeilijk gaat worden. Als blijkt dat die financiering achterwege blijft, wat is dan de consequentie voor deze visie? Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Wie wil dan het woord? Ja. Mevrouw Baas-Oud, OPH. Mevrouw Baas-Oud: Ja. Dank u wel, voorzitter.

Ja, nou zoals bekend is, is OPHaarlem niet voor een koplopersrol van onze gemeente op dit onderwerp en blijven we nog steeds kritisch zoals we al waren. Het klinkt positief, maar wij zijn inderdaad volgens ons herbergt het nog steeds veel risico en inderdaad wat de heer Mohr al aangeeft ook financiële uitputting en vragen we ons af of de kans van slagen in hoeverre inderdaad van alle plannen hoever dat, ja, hoe dat terecht komt. De voorzitter: U heeft een interruptie van mevrouw Oosterbroek, GroenLinks. Mevrouw Oosterbroek: Ja, een vraag. Want u kiest ervoor om … Of u zegt dat u graag niet vooroploopt, maar kiest u dan voor het gebruik van houtige biomassa om dat te verbranden voor energie of kiest u daar juist niet voor? Mevrouw Baas-Oud: Nee, daar kiezen we niet voor. Maar waar we wel … Of wat wij een beter idee vinden, en daar kom ik zo op … Ik ga even terug naar waar ik was gebleven. Is bijvoorbeeld wat er in het Haarlems Dagblad, de milieudefensie aangeeft: wijk voor wijk, straat voor straat isoleren. Dat spreekt ons meer aan. We hebben het al eerder gezegd ook qua technologieën, nou ja, hebben we grote vragen bij hoe goed dat nu is en

30

ook de milieueffecten of dat allemaal echt, ja, de middelen die daar nu voor handen zijn echt toereikend voor zijn. Dus waarom zouden we echt eerder beginnen? Onzes inziens is dat ook het signaal wat afgegeven is in de of wat het stuk in het Haarlems Dagblad is dat voor ons ook een signaal: kijk naar eens kritisch naar. Zij zijn daar ook kritisch over. Waarom zou dat dan zijn? Dus ik … Ja, nogmaals, wij staan niet te popelen, niet vooraan. Wij snappen wel dat we heus iets moeten doen, maar om het op deze manier aan te pakken daar, ja, voelen wij niet veel voor. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Wie dan? Ja. De heer Dreijer, CDA. De heer Dreijer: Ja. Dank u wel, voorzitter. Nou, we hebben dit stuk natuurlijk al meerdere keren behandelend en ik hoef er dan ook niet te veel over te zeggen. Ambities hoger stellen dan je daadwerkelijk denkt te gaan halen is helemaal niet erg natuurlijk, want je moet uiteindelijk eigenlijk meer plannen op tafel leggen en er zal een van de plannen of meerdere plannen zullen er uit komen en zullen ontwikkeld kunnen worden, maar welke dat is dat weet je op voorhand niet. Dus het is helemaal niet erg om de ambitie ook hoger te zetten. Echter, wat we nu gaan doen is 15 procent van de woningen plannen we dan voor 2030 van het gas af te kunnen halen.

Dat zijn wel de woningen die op dit moment wel het makkelijkste van het gas af te halen zijn, dat is die gestapelde bouw die we voor ogen hebben met ook minder eigenaren, heel weinig eigenaren. Dus dat is heel makkelijk. Dus ik maak me dan nog steeds wel zorgen wat we dus na 2030 gaan doen, want dan moeten we 85 procent van de toch wel ingewikkeldere woningen in tien jaar tijd van het gas afhalen. We hebben in het … Nou, in 2015 heeft Nederland natuurlijk het Akkoord van Parijs getekend, het Klimaatakkoord, en het akkoord ging over de uitstoot van broeikasgassen; dat moet naar beneden. Niet van het aardgas af, maar van het broeikasgas daar moeten we vanaf. Aardgas … Van het gas afgaan is een methode om minder broeikasgassen uit te stoten. Nou, dan stond er leuk in het stuk dat Polderwarmte complimenteert het stuk. Nou, dat is heel fijn dat we complimenten krijgen, maar Polderwarmte is natuurlijk nog steeds een bedrijf die biomassa verbrandt. Ik zeg wel bij dezen: als wij de mogelijkheid krijgen om een stokje ervoor te steken dat Polderwarmte warmte gaat leveren aan het Haarlemse net, dan gaan we dat doen, want biomassa verbranden, dat is nu gewoon algemeen bekend, het stoot twee keer zoveel CO 2 uit als aardgas. Dus het lost niks op. Dus dat willen we echt nog een keer benadrukken.

Gelukkig is het kabinet nu ook steeds meer overstag en die heeft ook uiteindelijk gezegd: we gaan geen nieuwe subsidies voor biomassacentrales uitgeven. Helaas is de rechtszaak verloren van de club die tegen de biomassacentrale Diemen is. Hopelijk gaat mijnheer Timmermans in Europa ook een keer overstag en ook Europees een stokje ervoor steken dat we geen biomassa meer gaan verbranden. De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Mohr, Hart voor Haarlem. De heer Mohr: Ja, dank u wel. U geeft aan: biomassa is omstreden. Wij onderschrijven dat. Mijn indruk is dat de invoeding door bijvoorbeeld de invoeding op het warmtenet door bijvoorbeeld datacenters ook steeds meer omstreden raakt. De maatschappelijke onrust daarover neemt toe. Wat is uw visie erop? De heer Dreijer: Ik vind hem iets minder ingewikkeld. Datacenters die zijn er, die gebruiken we ook met z’n allen. Het feit dat we hier nu zitten te vergaderen met allemaal laptops dat is te danken aan het bestaan van datacenters. Dat ze toevallig in onze regio staan, ja, het zij zo. Nou, als ze er eenmaal staan en ze leveren warmte dan moet je dat ook nuttig besteden denk ik, of gebruiken. Ook datacenters hebben een opgave. Ik weet degene die dan in Haarlem De Liede staat die wil ook voor 2030 klimaatneutraal zijn. Ook een goede ambitie. Of ze het halen moeten we ook nog maar zien.

Maar ik heb daar minder moeite mee dan biomassa verbranden. Tot slot, voorzitter, er staat in dat er … In de beantwoording nota van zienswijzen dat in de bronnen staat dat iets is meegenomen wat door milieudefensie is ingebracht. Wat is dat dan geweest,

31

voorzitter? Ik heb de bronnenstrategie zitten vergelijken met de vorige bronnenstrategie. Daar is bar weinig in veranderd. Ik hoop niet dat we er erg veel voor betaald hebben voor dat rapport, want buiten de datum die in de voetnoot staat, is er mijn inziens heel weinig veranderd. Eén grafiekje heb ik gezien die ietsje opgeschoven is, maar meer is er niet veranderd. Dus even de concrete vraag dan aan de wethouder: wat is er veranderd in de bronnenstrategie naar aanleiding van de zienswijze van milieudefensie? Ook mijn oproep is weer: isoleren is heel belangrijk. Ik vraag aan de wethouder: kent u het voorstel van TNO over de contingentenaanpak? Dat is een aanpak die min of meer lijkt op de aanpak van milieudefensie om per wijk te gaan kijken. De contingentenaanpak doet eigenlijk hetzelfde, maar kijkt naar gelijksoortige woningen en daarvan een plan maken die je heel breed kan … Hoe heet het? Inzetten en daarmee het ook goedkoper kan doen dan individueel en met maatwerk. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Wie dan? Niemand? Ja. Mevrouw Oosterbroek, GroenLinks. Mevrouw Oosterbroek: Ja. Bedankt, voorzitter. GroenLinks sluit zich aan bij het CDA met een paar goede opmerkingen. Wij zijn erg trots op het stuk. Als Haarlem kiezen we voor zonnewarmte en houden we houtige biomassa buiten de deur. Dit is een stuk met realistische keuzes als het gaat over de warmte-opwek.

We kiezen niet voor de hele stad tegelijk, we kiezen voor drie projecten en beginnen bij Schalkwijk. Hier kunnen we het verschil maken voor de Haarlemmers die in sociale huurwoningen wonen zodat zij straks niet worden geconfronteerd met de stijgende gasprijzen die ons, ja, bij ons worden opgelegd door het Rijk. We lopen voorop als het gaat om goede beslissingen. We kiezen niet voor houtige biomassa en we kiezen voor decentrale oplossingen, dus GroenLinks staat helemaal achter deze warmte transitievisie als het gaat om de opwek. Ja, dan is het natuurlijk ook goed om de decentrale projecten die we hebben in onze stad, dus onze buurtgerichte oplossingen voor de energietransitie, verder, ja, tot kennis te laten nemen bij andere mensen, want het Garenkokerskwartier heeft een heel mooi buurtonderhoudsplan en dat is eigenlijk een plan wat door, ja, in ieder geval in alle andere wijken nu zou kunnen worden ingezet en waar de wijkraden gewoon mee aan de slag kunnen. Dus ze hoeven niet op ons te wachten, ze kunnen gewoon aan de slag en als ze nog vragen hebben, dan ben ik er ook graag om die te beantwoorden. De voorzitter: Mevrouw Verhoeff, PvdA. Mevrouw Verhoeff: Termijn, voorzitter. Dank u wel. Ja, anderen zeggen: ik heb het vorige keer allemaal al gezegd, ik hoef niet meer zo veel te zeggen. Nou, daar sluit ik me bij aan en dat doe ik dan dus ook.

Vooral goed gekeken naar wat de inspraak is geweest en hoe die is verwerkt. Complimenten dat zo snel de inspraak verwerkt is. Als dat bij alle stukken kon, dan ging bij mij in ieder geval en bij onze fractie de vlag uit. Ja, ook heel mooi dat er een correctie in opgenomen is voor kantoren, een doelstelling die er eerder niet in zat en nu dan wel: naar een C-label in 2023. Prima. Voortschrijdend overzicht hoort erbij en wat ons betreft mag u de volgende keer met het volgende stuk weer nieuwe zaken toevoegen als dat allemaal realistisch is en haalbaar is. We zijn ook erg tevreden over dat u, en dat is eigenlijk iets om na te volgen, de effectindicatoren nu gewoon hier hebt opgenomen zodat wij hier al wat van kunnen zeggen: lijkt ons dat redelijk reëel? Nou, ik ben niet een echte pure deskundige, maar het komt goed onderbouwd over, dus wij als PvdA zeggen: laten we deze gewoon proberen. Blijkt over een jaar of twee het niet te werken, dan moeten we er nog eens naar kijken, maar dit lijkt ons een prima start. Ook fijn dat een planning bij zit. U begrijpt wel, of het nou in deze raad of de volgende raad is waar we allemaal weer hopen terug te komen, dat we u natuurlijk kritisch daarop gaan volgen of opvolgen. De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Aerssens van de VVD.

32

De heer Aerssens: Mevrouw Verhoeff, u zegt: als het over twee jaar nou niet blijkt te werken dan moeten we dan nog eens gaan kijken. Maar wilt u niet eigenlijk nu al gewoon weten: oké, waar staan we nu? Wat gaan we nu doen en wat is over twee jaar de zekerheid? Want er zit best wel veel onzekerheid eigenlijk nog in het stuk. Zoekt u niet naar meer zekerheid zodat u ook op langere termijn keuzes kan maken in plaats van over een korte termijn van, nou ja, nul tot twee jaar? Mevrouw Verhoeff: Er zijn twee verschillende dingen. Ik heb het hier over de indicatoren. Nou, daar start je mee met de kennis en de vaardigheden die je nu hebt en verwacht dat dit goede indicatoren zijn. Het kan heel goed zijn dat je over een of twee jaar denkt: hey, er zijn betere indicatoren. Dan moet je dat gesprek durven aan te gaan. Volgens mij heeft de raad dat bij andere beleidsstukken ook gedaan. Wat anders is, is dat je kijkt: zitten er in zo’n warmtevisie risico’s? Ja, die zien wij ook wel, maar we zien ook dat er een goed risicobeheervisie onderligt waar, en dat hebben we de vorige keer al verteld, behoorlijk wat expertise en ook contra-expertise op gepleegd is. Ja, op enig moment moet je het lef durven zetten om die stap te zetten en dat is dit moment. Dat doen wij dus mee met het college als de rest van de raad daar ook mee instemt. Ja, gewoon wij vinden instemmen met dit stuk.

Met één heel kleine opmerking. Gelukkig hoor ik hier alle commissieleden gewoon spreken over de transitievisie of de warmtevisie. Als ik stukken snel moet lezen, maar ik weet zeker de luisteraar of de mensen die proberen te volgen wat hier speelt als je het over die afkortingen hebt, vakjargon hoor, maar ik sluit mensen liever niet uit. Kleinigheidje, maar dank u wel. Wat ons betreft mag dit snel naar de raad om afgetikt te worden. Dank u wel. De voorzitter: De heer Van Leeuwen, D66. De heer Van Leeuwen: Ja, voorzitter. Dank u wel. Ik dacht ik ga een keertje niet als eerste over een onderwerp wat ons aan het hart gaat. Een onderwerp wat ons aan het hart gaat, want we bespreken met elkaar hoe wij in de toekomst onze huizen blijven verwarmen, hoe we zorgen dat we ook in hopelijk veel koude winters geen koude voeten in huis krijgen, maar nog wel kunnen blijven schaatsen, want uiteindelijk doen we dit natuurlijk … Is dit natuurlijk een middel om te zorgen dat het klimaat goed blijft gaan. Dus het is geen doel op zich. Een aantal praktische vragen, want we hebben dit stuk inderdaad de Transitievisie Warmte al vaker met elkaar besproken. Er staat, en daar ging het net ook al kort over, dat de Transitievisie Warmte iedereen twee tot vijf jaar wordt bijgesteld.