Document · PDF

20210099657 Raadsinformatiebrief (Regionale) Corona Impact Monitor februari 2021 incl. bijlagen

commissie Bestuur 8 april 2021, gemeente HaarlemBij agendapunt: (Regionale) Corona Impact Monitor februari 202127.059 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Feitelijk was de bezetting in 2020 vermoedelijk nog lager omdat volledig gesloten hotels niet in de berekening zijn meegenomen. Ook zijn de kamerprijzen niet meegenomen in het overzicht, betrokkenen geven aan dat deze sinds de aanvang van de coronacrisis aanmerkelijk lager waren dan normaal. Op de volgende pagina staan cijfers over het aantal overnachtingen en gasten.

Bezettingsgraden hotels* gemeente Haarlem 100% 80% 60% 40% 20%

2018

2019

December

November

Oktober

September

Augustus

Juli

Juni

Mei

April

Maart

Februari

Januari

December

November

Oktober

September

Augustus

Juli

Juni

Mei

April

Maart

Februari

Januari

December

November

Oktober

September

Augustus

Juli

Juni

Mei

April

Maart

Februari

Januari

2020

*in de grafiek worden gegevens getoond van de hotels in Haarlem waarvoor visitordata.nl gegevens heeft. In december 2020 zijn dit 12 accommodaties. De cijfers worden doorlopend en soms met terugwerkende kracht aangepast. Cijfers in het dashboard kunnen daarom licht verschillen van de cijfers in dit rapport. Bron: visitordata.nl Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor februari 2021

Toerisme: hotelovernachtingen Het aantal gasten en het aantal overnachtingen per hotelbed in Haarlem neemt sterk af tijdens de tweede golf. In het vierde kwartaal is het aantal hotelovernachtingen opnieuw gedaald naar een laag niveau, al is het niet zover ingezakt als tijdens de eerste lockdown.

Aantal gasten en overnachtingen per bed hotels* gemeente Haarlem 25 20 15

Veel Nederlanders gingen eerder dit jaar op vakantie in eigen land nu voor veel landen vanwege corona een negatief reisadvies gold. Dit blijkt ook uit de vakantiemonitor van NBTC. Inmiddels is vakantie naar het buitenland (vrijwel) niet meer mogelijk waardoor mensen toch naar alternatieven in eigen land zoeken. Veel is echter ook afhankelijk van de persconferenties en welke maatregelen daarin worden afgekondigd (RTL Nieuws).

2018

2019 Gasten per bed

2020

Overnachtingen per bed

Bron: visitordata.nl Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor februari 2021

Oktober

Juli

April

Januari

Oktober

Juli

April

Januari

Oktober

Juli

April

0 December

In eerdere jaren kwam ongeveer de helft van alle hotelbezoekers in Haarlem uit het buitenland. In december 2020 is dit nog 12 procent (32% in augustus). In de grafiek is dit terug te zien doordat het aantal overnachtingen en gasten per bed dichter bij elkaar liggen. Nederlandse gasten verblijven gemiddeld korter in Haarlem dan buitenlandse bezoekers.

Januari

In het vierde kwartaal was gemiddeld 18 procent van de hotelovernachtingen zakelijk. Dat is meer dan in het derde kwartaal (6%) toen er naar verhouding meer leisurebezoek was. Ook in ‘normale’ jaren is het gebruikelijk dat er in de zomermaanden naar verhouding meer recreatieve overnachtingen zijn.

Toerisme: bezoek VVV en visithaarlem.com In december 2020 waren er ruim 20.000 websitebezoekers op visithaarlem.com. In 2019 was dit de drukste maand met bijna 100.000 bezoekers. In 2019 vond 33 procent van de websitebezoeken in de laatste drie maanden van het jaar plaats, mogelijk voor oriëntatie op de kerstvakantie én het volgende jaar. Dit jaar is het websitebezoek in deze periode 67 procent lager dan een jaar eerder. Over het hele jaar is het aantal bezoeken met 40 procent gedaald in vergelijking met 2019. Vermoedelijk zorgt de onzekerheid over de ontwikkelingen rondom corona ervoor dat mensen zich minder oriënteren.

In 2020 was de VVV in Haarlem een grote periode van het jaar niet volledig open of zelfs volledig gesloten. In totaal brachten een kleine 45.000 mensen een bezoek aan de VVV. In 2018 waren dit er ruim 140.000 en in 2019 ruim 150.000. In 2020 was het bezoek in de maanden januari en februari nog vergelijkbaar met eerdere jaren, maar sinds de komst van corona is dit duidelijk minder. De maanden juli tot en met augustus waren de drukste maanden van 2020 met gemiddeld zo’n 7.000 bezoekers per maand. Dit is minder dan de helft van het aantal bezoekers in dezelfde periode in 2018 (gemiddeld 15.000) en 2019 (18.500).

Websitebezoekers visithaarlem.com

Aantal Bezoekers VVV gemeente Haarlem 25.000

120.000

20.000

100.000

15.000

80.000

Fout in systeem, registratie t/m 11 juni

Fout in systeem, registratie vanaf 9 juli

10.000 60.000 5.000 40.000 0 20.000 2018

2019

2020

Openingstijden 2020 *VVV volledig gesloten. **VVV open van woensdag t/m zaterdag van 11:00 tot 15:00 uur. ***VVV open van dinsdag t/m zaterdag van 10:00 tot 16:00 uur. ****VVV open van maandag t/m zaterdag van 10:00 tot 16:00 uur.

2019

2020

Bron: Haarlem Marketing Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor februari 2021

Hoofdstuk: sociaalmaatschappelijk In dit hoofdstuk worden de volgende indicatoren behandeld: Jeugdhulpverlening Wmo Overlast Corona-gerelateerde bekeuringen Diefstal en inbraak Huiselijk geweld Maatschappelijke opvang

Sociaal-maatschappelijk: jeugdhulpverlening In december 2020 ontvangen 2.966 jongeren in de gemeente Haarlem jeugdhulpverlening. Dat aantal is vergelijkbaar met 2019 (2.983). Gedurende 2020 schommelde het aantal cliënten steeds rond de 2.900 á 3.000 cliënten. In het vierde kwartaal steeg het aantal cliënten met drie procent, maar er is met deze cijfers geen duidelijke stijgende of dalende trend te ontwaren. Opvallend is dat de uitstroom in het derde kwartaal relatief laag was. Na de uitbraak van de coronacrisis en de daaropvolgende lockdown, was er tijdelijk minder jeugdhulp mogelijk. In een analyse van CBS-cijfers in Binnenlands Bestuur blijkt dat de gegeven jeugdhulp in de eerste zes maanden is gedaald met 6 procent ten opzichte van 2019. Deskundigen stelden destijds ook in Binnenlands Bestuur dat het nog te vroeg is om te spreken van een trendbreuk.

Instroom en uitstroom aantal cliënten jeugdhulpverlening in de gemeente Haarlem 1000 800 600

400 200 0 Q1

2018

2019 Instroom

2020

Uitstroom

Ontwikkeling (%) actieve cliënten jeugdhulpverlening (Q1 2018=100)

Uit de sectorrapportage jeugd en de rapportage De zorg en de jeugdhulp tijdens de coronacrisis van de Inspectie Gezondheidszorg en jeugd blijkt dat een deel van de jeugdzorg is uitgesteld door corona. Dit zou kunnen leiden tot een toename van hulpvragen op een later moment. Halverwege het eerste kwartaal van 2021 lijkt dit inderdaad het geval te zijn, waardoor de groei in het aantal cliënten aanhoudt

130 120 110 100

90 Q1

2018

2019

2020

Bron: gemeente Haarlem Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor februari 2021

Sociaal-maatschappelijk: jongeren met jeugdhulp De cijfers en tabellen op deze pagina zijn ongewijzigd. Nieuwe cijfers worden in april 2021 verwacht. Wel zijn er zorgen over de mentale gezondheid van jongeren. Zo registreert de Kindertelefoon meer telefoontjes over depressie en suïcide. Het Trimbos-instituut stelt dat het gebrek aan- en het veranderen van structuur gevolgen kan hebben voor het mentale welbevinden van jongeren. Uit onderzoek van het UMCG blijkt dat jongvolwassenen in Noord-Nederland hun leven momenteel een 6,0 geven. In de jeugdhulp is er een onderscheid te maken tussen jongeren die voor de hulp elders verblijven dan thuis (intramurale zorg, hierna ‘met verblijf’) en jongeren die niet in een instelling verblijven (‘zonder verblijf’). In de gemeente Haarlem nam het aantal jongeren in de jeugdhulp zonder verblijf tussen januari 2018 en januari 2020 met 53 procent toe tot 2.690 cliënten. In de eerste helft van 2020 is dit aantal met 4 procent afgenomen. In juli 2020 zijn er in Haarlem 235 jongeren die in een instelling verblijven voor jeugdhulp. Dit zijn er 20 minder dan een jaar eerder, een afname van 7 procent. Het aantal cliënten in de jeugdhulp is dus licht afgenomen in de eerste helft van 2020. Mogelijk heeft dit ook deels te maken met corona.

Zo stelt het Nederlands Jeugdinstituut dat veel preventieve en ambulante hulp werd af- of uitgesteld tijdens de eerste lockdown.

Aantal cliënten jeugdhulp zonder verblijf gemeente Haarlem 3.000

2.500

2.000

1.500 Januari

Juli 2018

Januari

Juli 2019

Januari

Juli 2020

Aantal cliënten jeugdhulp met verblijf gemeente Haarlem 260 255 250 245 240 235

230 225 Januari 2018

Juli

Januari 2019

Juli

Januari 2020

Juli

Bron: CBS Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor februari 2021

Sociaal-maatschappelijk: Wmo Instroom en uitstroom aantal Wmo-cliënten in de gemeente Haarlem

In opdracht van het Rijk en VNG Realisatie heeft Andersson Elffers Felix de rapportage Meerkosten in het sociaal domein ten gevolge van corona opgesteld. Hieruit bleek dat een deel van de Wmozorg na de corona-uitbraak was stilgelegd en dat sommige cliënten hulp hebben stopgezet. Uit de monitor abonnementstarief Wmo blijkt dat het nog zeer onzeker is hoe de Wmo-hulp zich in de nabije toekomst zal ontwikkelen. Waarschijnlijk zal er enig effect merkbaar zijn, zo zijn er inmiddels strengere richtlijnen voor Wmo-vervoer opgesteld.

700 600

500 400 300 200 100 0

In Haarlem is er vanaf begin 2018 een stijgende lijn in het aantal Wmo-cliënten. In december 2020 maken 10.176 Haarlemmers gebruik van één of meerdere Wmo-regelingen, 13 procent meer dan begin 2018 (9.015 cliënten). In 2020 vlakt de groei iets af. In het derde kwartaal was er met 0,1 procent de kleinste toename vanaf 2018. In het vierde kwartaal steeg het aantal cliënten met 1 procent.

2018

2019 Instroom

2020

Uitstroom

Ontwikkeling (%) actieve cliënten Wmo (Q1 2018=100) 115

Dat de groei iets afvlakt komt voornamelijk door een verminderde instroom van cliënten. Er zijn signalen dat in Haarlem een deel van de cliënten de zorg tijdens de eerste coronagolf stopzette. Meestal kreeg men dan wel op een andere manier ondersteuning. Ook het aantal woningaanpassingen en het gebruik van de RegioRijder daalde tijdens de eerste golf. Tijdens de tweede golf is er geen sprake van deze ontwikkelingen.

110 105 100 95 Q1

2018

2019

2020

Bron: gemeente Haarlem Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor februari 2021

Sociaal-maatschappelijk: meldingen overlast jeugd Landelijke politiecijfers laten zien dat er in maart – toen de eerste lockdown van kracht werd – 127 procent meer meldingen van overlast door jongeren waren dan in februari. Ook in Haarlem was een grote toename. In het derde en vierde kwartaal neemt het aantal meldingen weer af. Al zijn er in het vierde kwartaal nog wel 78 procent procent meer meldingen dan dezelfde periode een jaar eerder.

Ontwikkeling (%) meldingen overlast jeugd gemeente Haarlem (Q1 2018=100) 350 300 250 200

Hoewel gedurende het jaar richting de zomer het aantal meldingen ook in de voorgaande jaren toenam, is dit in 2020 meer dan in eerdere jaren. Betrokkenen geven aan dat de algemene toename van meldingen waarschijnlijk een combinatie is van factoren. Er is daadwerkelijk iets meer overlast omdat jongeren weinig te doen hadden, onder andere door sluiting van scholen en sportclubs, en daardoor op straat rondhingen. Daarbij wordt er sneller melding gemaakt omdat anderen ook meer thuiszitten en daardoor vaker vermeende overlast waarnemen. Medio december ging een nieuw pakket van maatregelen in. Daarnaast werd de avondklok op 23 januari 2021 ingesteld. Dit kan effect hebben op het aantal meldingen. Aan de ene kant zijn er ‘s avonds minder mensen op straat en is er daardoor minder overlast, aan de andere kant valt de overlast die er is nu meer op en zal dit wellicht ook eerder geregistreerd worden.

150 100 50 0 Q1

2018

2019

Q3 2020

Aantal meldingen overlast jeugd 2019 Haarlem

2020

156

231

261

141

164

489

356

251

Bron: Politie Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor februari 2021

Sociaal-maatschappelijk: meldingen openbare overlast Net als het aantal meldingen van jeugdoverlast, is er ook in mindere mate een stijging van meldingen van openbare overlast in Haarlem. In 2020 waren er 2.266 meldingen, dat is 10 procent meer dan in 2019 (2.068). Vooral in het tweede kwartaal waren er meer meldingen (13%) dan in dezelfde periode een jaar eerder. In het vierde kwartaal is het aantal overlastmeldingen redelijk vergelijkbaar (2% meer) met 2019. Begin 2021 zijn de maatregelen verlengd en is er een avondklok ingesteld. In Nederland waren er diverse protesten hiertegen die her en der uitmondden in rellen. Zo waren er bijvoorbeeld ongeregeldheden in Schalkwijk. Mogelijk zal er hierdoor een stijging zijn in het aantal meldingen in het eerste kwartaal van 2021.

Ontwikkeling (%) meldingen openbare overlast* gemeente Haarlem (Q1 2018=100) 140 120 100 80 60 40 20

0 Q1

De overlastmeldingen in de gemeente gaan in 61 procent van de gevallen over verwarde personen. In een op de vijf gevallen (21%) gaat het om alcohol- of drugsoverlast. Zwervers (15%) en dronken personen (3%) vormen de rest van de overlastmeldingen.

2018

21%

Drugs/alcohol

61%

2019

2020

Aantal meldingen openbare overlast* 2019

Verwarde personen

15%

*2019 bij openbare overlast gaat het om openbare dronkenschap, overlast van verwarde personen, alcohol- en drugsoverlast en overlast door zwervers.

Verdeling overlastmeldingen 2020 gemeente Haarlem 3%

Haarlem

2020

423

525

574

546

537

592

581

556

Zwervers Dronkenschap

Bron: Politie Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor februari 2021

Sociaal-maatschappelijk: bekeuringen gerelateerd aan coronamaatregelen In de maanden juni tot en met augustus deelde de gemeente geen boetes uit voor het overtreden van de coronamaatregelen. In oktober werden de regels aangescherpt en de handhaving aangescherpt. Zo zijn begin november tientallen boetes uitgedeeld bij illegale feesten. Eerder werden de feesten veelal beëindigd zonder bekeuringen uit te delen. Ook in Haarlem slingerde de politie eind oktober jongeren op de bon. De politiecijfers staan niet in de tabel, maar ook het aantal door de gemeente uitgedeelde boetes is toegenomen in het vierde kwartaal.

Aantal door de gemeente uitgedeelde coronaboetes*

Haarlem

Mrt Apr. Mei Juni

Per 10.000 Juli Aug. Sep. Okt. Nov. Dec. Totaal inwoners

153

*het overzicht bevat niet alle boetes omdat de politie naast de gemeentelijk boa’s ook boetes uitdeelt. Deze worden deels apart geregistreerd.

In december werden er 20 boetes uitgedeeld, het hoogste maandcijfer sinds mei. Vooral in het begin van de coronacrisis was er veel onduidelijkheid over de regels en werden veel boetes uitgeschreven. Mede door de onduidelijkheid verschilde de handhaving van de coronamaatregelen per gemeente. Zo bleek begin juli uit een inventarisatie van Nieuwsuur dat meer dan 80 gemeenten geen enkele boete uitdeelden. Terwijl in andere gemeenten tot 187 boetes per 10.000 inwoners werden uitgedeeld. Haarlem zit over heel 2020 op 153 boetes per 10.000 inwoners.

Bron: gemeente Haarlem Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor februari 2021

Sociaal-maatschappelijk: diefstal en inbraak Het aantal diefstallen en inbraken is afgenomen vanaf het tweede kwartaal. Woninginbraken, inbraak bij bedrijven en zakkenrollerij komen in gemeente Haarlem minder voor sinds de eerste lockdown in maart. Het aantal winkeldiefstallen nam minder sterk af, maar ook hier is een daling vanaf het derde kwartaal. In vergelijking met het vierde kwartaal van 2019 waren in Haarlem in dezelfde periode een jaar later 43 procent minder winkeldiefstallen, 48 procent minder inbraken bij bedrijven, 61 procent minder gevallen van zakkenrollerij en 64 procent minder woninginbraken. De ontwikkelingen vallen samen met hoeveel men thuisblijft. Eerder in 2020 was er in het derde kwartaal een stijging van incidenten. Dit was een periode waarin de maatregelen soepeler waren en men minder thuis was. Met de nieuwe lockdown is de verwachting dat het aantal incidenten laag blijft. Ook landelijk ziet de Politie een afname van woninginbraken. Dit wordt aan corona gerelateerd. Er is wel een verschuiving zichtbaar naar inbraken in garageboxen en schuurtjes omdat daar minder toezicht is. Het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid waarschuwt vooral voor toegenomen cybercriminaliteit. Hier komen inmiddels ook coronagerelateerde vormen van oplichting voor.

Aantal geregistreerde incidenten diefstal, inbraak en zakkenrollerij gemeente Haarlem 200 Diefstal/inbraak bedrijven enz. Diefstal/inbraak woning Winkeldiefstal Zakkenrollerij 100

0 Q1

Q3 2018

Q3 2019

Q3 2020

Bron: Politie Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor februari 2021

Sociaal-maatschappelijk: meldingen huiselijk geweld In het vierde kwartaal waren in Haarlem 109 politiemeldingen van huiselijk geweld. Dat iets minder dan een kwartaal eerder en duidelijk minder dan in het vierde kwartaal van 2019. Over heel 2020 waren er 9 procent minder meldingen een jaar eerder. Vooral in het tweede kwartaal (27% minder) en derde kwartaal (18% minder) nam het aantal meldingen af. Ook bij Veilig Thuis Kennemerland komen minder meldingen van Huiselijk Geweld en Kindermishandeling binnen dan over dezelfde periode vorige jaar. Dit betekent echter niet dat er daadwerkelijk minder geweldsincidenten zijn. Mogelijk is het ook lastiger om een melding te maken omdat men meer thuis is. Als de geweldpleger in huis aanwezig is, is het lastiger om een melding door te geven. Daarom kan men dit sinds mei bij de apotheek doorgeven door ‘masker 19’ te bestellen.

Aantal meldingen huiselijk geweld 2019

2020

Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Haarlem 117 150 127 150 127 148 121 109

%2019 Q2- %2019 Q3- %2019 Q4- %2020 Q2- %2020 Q32020 Q2

2020 Q3

2020 Q4

2020 Q3

2020 Q4

-1%

-5%

-27%

-18%

-10%

De Rijksoverheid is eind april gestart met een landelijke campagne tegen huiselijk geweld tijdens de coronacrisis. Daarnaast heeft Veilig Thuis een chatfunctie geïmplementeerd. De achterliggende gedachte was dat mensen meer thuiswerken en leven, terwijl sociale contacten en afleiding afnemen. De kans op spanningen thuis – en daarmee de kans op huiselijk geweld – is daardoor groter. Daarbij is de kans op detectie juist kleiner doordat mensen elkaar minder treffen bij sociale gelegenheden als verjaardagen, school of sport. Onderzoek van de Universiteit Leiden schat het aantal slachtoffers van kindermishandeling tijdens de eerste lockdown significant hoger dan in de periode zonder lockdown. Een Vandaag meldt dat er waarschijnlijk een toename is van emotionele verwaarlozing ook al is dat nog niet direct zichtbaar in de cijfers. Bron: Politie Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor februari 2021

Vastgoed en woningmarkt: aanvragen maatschappelijke opvang In 2020 meldden zich maandelijks gemiddeld 39 nieuwe daklozen – dus die zich nog niet eerder gemeld hadden –met een ondersteuningsvraag bij de Brede Centrale Toegang. De Brede Centrale Toegang (BCT) geeft informatie en advies aan dak- en thuislozen. De medewerkers van de BCT begeleiden daklozen die zich melden naar de benodigde zorg, diensten en zo nodig opvang. De BCT-cijfers geven inzicht in het aantal daklozen, maar het is niet het volledige beeld. Dit zijn alleen de daklozen die zich hebben gemeld bij de BCT. Het totale aantal daklozen is in werkelijkheid hoger omdat niet alle daklozen zich melden. Ook zijn de personen die in 2020 of eerder al gebruik maakten van de maatschappelijke opvang niet meegenomen in de aantallen. De dak- en thuislozen die zich wel melden bij de BCT hebben bovendien niet allemaal een opvangvraag. Sommige personen willen bijvoorbeeld alleen hulp bij het aanvragen van een briefadres.

Aantal nieuwe aanmeldingen maatschappelijke opvang bij BCT Kennemerland 300 250 200 150 100 50 0

In 2020 melden zich 470 mensen bij de BCT in Haarlem. Hiervan kwamen er 258 uit gemeente zelf. Dit aantal is iets lager dan in 2019 (281 aanmeldingen vanuit Haarlem) en 2018 (268). In totaal is het aantal aanmeldingen in 2020 wel duidelijk lager dan 2018 (545) en 2019 (548). De afname van het aantal meldingen kan mogelijk verklaard worden door de extra afspraken die er op landelijk niveau gemaakt zijn in het kader van de coronamaatregelen. Eind maart maakte minister van Veldhoven afspraken met verhuurdersorganisaties en brancheverenigingen om geen huisuitzettingen te doen. Daarnaast kwam er een spoedwet die het mogelijk maakte om tijdelijke huurcontracten voor een tijdelijke periode te verlengen. Het uitgangspunt was dat niemand door de coronacrisis op straat moet belanden. In oktober werden de afspraken hernieuwd.

2018 Gemeente Haarlem

2019 Andere regiogemeenten*

2020 Buitenregionaal of onbekend

De coronamaatregelen hebben daarnaast invloed op de uitstroom uit de voorzieningen voor maatschappelijke opvang, mede omdat het aantal verhuisbewegingen in de stad is afgenomen. In 2020 waren er 167 uitstromers bij de maatschappelijke opvang in Haarlem. Dit is lager dan in 2019 (192). Vooral in de maanden mei tot en met augustus was de uitstroom lager. Hierdoor zijn er in 2020 minder plekken vrijgekomen voor nieuwe daklozen in de maatschappelijke opvang dan 2019.

Bron: Brede Centrale Toegang Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor februari 2021

Hoofdstuk: Ondersteuningsmaatregelen, werk & inkomen In dit hoofdstuk worden de volgende indicatoren behandeld:

WW-uitkeringen Vacaturemarkt Schuldhulpverlening en budgetondersteuning NOW Tozo TOGS Bijstandsuitkeringen Kwijtschelding belastingen

Ondersteuningsmaatregelen, werk & inkomen: lopende WW-uitkeringen Het aantal WW-uitkeringen in Haarlem daalde tussen juli en september 2020 om vervolgens te stijgen tot 3.190 uitkeringen in december. Dat is 47 procent meer dan een jaar eerder (2.177 uitkeringen). Zowel de instroom als de uitstroom in de WW is in Haarlem hoger dan in eerdere jaren. Eind maart werd de NOW-regeling van minister Koolmees vastgesteld. Deze regeling was bedoeld om de lonen van werknemers te kunnen blijven betalen bij dalende omzet. Mede dankzij deze regeling zijn veel banen behouden gebleven (UWV). Zonder de NOW was de toename in de WW vermoedelijk hoger geweest.

De CBS-cijfers voor het derde kwartaal laten een herstel van de arbeidsmarkt zien met een toename van 164.000 banen. Door de landelijke banengroei, zullen ook veel WW-ontvangers uitstromen naar betaald werk. Ook uit CBS-cijfers over november blijkt dat de werkloosheid licht daalt. Het UWV en het CPB zien in de daling van het aantal WW-ontvangers een ‘stilte voor de storm’. Het UWV verwacht dat het aantal uitkeringen landelijk met 100.000 (35%) stijgt in 2021. Ook zijn er zorgen over de impact op jongeren vanwege een combinatie van het wegvallen van bijbanen en studievertragingen vanwege onderwijs op afstand.

Aantal lopende WW-uitkeringen, instroom en uitstroom gemeente Haarlem 6.000 5.000 4.000 3.000 2.000 1.000

2018

2019 Cumulatieve instroom

Cumulatieve uitstroom

December

Juli

Januari

December

Juli

Januari

December

Juli

Januari

2020 Lopende WW-uitkeringen

Bron: UWV Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor februari 2021

Ondersteuningsmaatregelen, werk & inkomen: lopende WW-uitkeringen jongeren Vanaf januari 2019 zijn er ook cijfers beschikbaar over het aantal WWuitkeringen naar leeftijdsgroep van de ontvanger. In Haarlem ontvingen in december 2020 ruim driehonderd jongeren t/m 26 jaar een WW-uitkering. Dat zijn er 212 procent meer dan een jaar eerder toen ongeveer 100 jongeren een uitkering ontvingen. Vooral in de maanden maart (78% stijging) en april (+79%) – de start van de crisis – neemt het aantal uitkeringsontvangers snel toe. In de maanden augustus en september was er een daling van 12 procent per maand.

Aantal lopende WW-uitkeringen van jongeren (onder 27 jaar) 450 400 350 300 250 200 150 100 50

2019

December

November

Oktober

September

Augustus

Juli

Juni

Mei

April

Maart

Februari

Januari

December

November

Oktober

September

Augustus

Juli

Juni

Mei

April

Maart

Februari

Januari

2020

Bron: UWV Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor februari 2021

Ondersteuningsmaatregelen, werk & inkomen: WW-uitkeringen per sector In de eerste helft van 2020 steeg het aantal WW-uitkeringen in elke sector in Haarlem met uitzondering van de zorg. De stijgingen lagen tussen de 15 procent en 133 procent. In het tweede semester zijn de stijgingen minder duidelijk. Het aantal WW-uitkeringen in het openbaar bestuur nam met 18 procent het sterkst toe, maar het gaat hier in absolute zin maar om weinig uitkeringen. Vanuit de dienstverlenende beroepen nam het aantal uitkeringen met 7 procent toe. Bij de technische beroepen (-14%) en de pedagogische beroepen (-12%) nam het aantal uitkeringen af het sterkst af. Over heel 2020 steeg in elke sector in Haarlem het aantal WW-uitkeringen. Het grootste deel van de WW-ontvangers had voorheen een bedrijfseconomisch beroep (21%), was eerder manager (14%), had een commercieel beroep (12%) of had een dienstverlenend beroep (11%).

Aantal WW-uitkeringen per sector in gemeente Haarlem 2019 Agrarische beroepen Bedrijfseconomische en administratieve beroepen Commerciële beroepen Creatieve en taalkundige beroepen Dienstverlenende beroepen

2020

% jan. 2020- % jul. 2020-

jan 11

apr 11

jul 8

okt 9

jan 7

apr 13

jul 15

okt dec* 14 14

jul. 2020 114%

dec. 2020 -7%

595

526

515

556

566

646

724

677

665

28%

-8%

297

317

282

302

311

340

395

378

383

27%

-3%

109

110

102

107

134

167

156

152

56%

-9%

187

176

138

150

141

261

328

282

352

133%

ICT beroepen

21%

-3%

Managers Openbaar bestuur veiligheid en juridische beroepen Pedagogische beroepen

379

382

366

383

400

439

432

448

15%

37%

18%

101

103

23%

-12%

Technische beroepen

252

236

208

190

219

265

295

256

255

35%

-14%

Transport en logistiek beroepen 135

116

106

112

173

201

184

199

79%

-1%

Zorg en welzijn beroepen

238

210

214

181

206

220

206

196

192

-7%

Onbekend

135

109

115

132

154

308

234

221

290

52%

24%

Totaal

2.564 2.377 2.246 2.306 2.402 2.967 3.249 3.032 3.190

35%

-2%

*de cijfers voor oktober 2020 zijn nog niet beschikbaar

Bron: UWV Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor februari 2021

Ondersteuningsmaatregelen, werk & inkomen: openstaande vacatures per sector In het derde kwartaal van 2020 (meest recente cijfers) zijn er in de arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond 4.000 openstaande vacatures. Dat zijn er 14 procent meer dan in het tweede kwartaal. In geen enkele sector nam het aantal vacatures af. Er zijn wel minder vacatures dan een jaar eerder (5.100). Landelijk steeg het aantal vacatures met 8 procent in het derde kwartaal. Het aantal vacatures in de arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond steeg in absolute zin het sterkst voor technische beroepen, bedrijfseconomische beroepen en zorg- en welzijn beroepen. In elk van deze sectoren waren er in het derde kwartaal 100 openstaande vacatures meer dan een kwartaal eerder. Landelijk ziet het CBS de meeste vacatures in de handel, zorg en zakelijke dienstverlening. Verder bericht het CBS dat er in het derde kwartaal 16.000 vacatures bijgekomen zijn. Deze stijging volgt op een afname van 86.000 (30%) in de eerste helft van 2020.

Aantal openstaande vacatures per sector in arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond

2019 Q2 Q3

2020 Q2

Agrarische beroepen Bedrijfseconomische en administratieve beroepen

100

900

950

750

600

700

Commerciële beroepen Creatieve en taalkundige Beroepen

500

400

500

450

400

450

Dienstverlenende beroepen

400

500

400

350

300

250

300

ICT beroepen

200

150

200

150

100

150

Managers Openbaar bestuur veiligheid en juridische beroepen

200

250

200

150

200

100

Pedagogische beroepen

200

150

200

150

100

150

Technische beroepen Transport en logistiek beroepen

1.300 1.350 1.600 1.200

950

1.050

450

350

500

550

500

350

400

Zorg en welzijn beroepen

500

450

500

400

500

Totaal

4.850 4.700 5.100 4.400 3.750 3.500 4.000

De verwachting is dat het aantal vacatures in het vierde kwartaal is gedaald. Het aantal WW-uitkeringen nam in het laatste kwartaal namelijk toe (p. 48).

Bron: UWV Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor februari 2021

Ondersteuningsmaatregelen, werk & inkomen: spanningsindicator Met de spanningsindicator wordt de vraag naar arbeid (aan de hand van vacatures) afgezet tegen het aanbod (kortdurende WW) (zie de uitgebreide definitie in bijlage 1).

In mindere mate is er ook krapte voor agrarische en ICT-beroepen. De markt voor managers en creatieve- en taalkundige beroepen is (zeer) ruim.

In het derde kwartaal (meest recente cijfers) is de krapte op de arbeidsmarkt in de arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond toegenomen. Dit is over de gehele breedte van de arbeidsmarkt het geval. De krapte op de arbeidsmarkt is afgenomen in vergelijking met 2019. In het derde kwartaal is er in de regio vooral sprake van krapte bij technische beroepen en zorg- en welzijn beroepen.

Medio december bracht het UWV een lijst naar buiten met kansrijke beroepen om werk te vinden. Om de mogelijkheden op de arbeidsmarkt te benutten zullen mensen ook om- of bij moeten scholen. Het is dus geen kwestie van snel overstappen. Het kabinet zette eerder in op omscholing voor mensen die hun baan (dreigen te) verliezen. Regionaal worden mobiliteitsteams ingezet om werkgelegenheid te behouden.

Spanningsindicator naar beroepsgroep in arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond (kwartaal 2 2019-kwartaal 3 2020) 2019

Q2 Typering Agrarische beroepen

2020

Spanning

Typering

Spanning

Typering

Spanning

Typering

Spanning

Typering

Spanning

Typering

Spanning

Zeer krap

4,94

Gemiddeld

1,33

Ruim

0,65

Krap

1,76

Krap

1,61

Krap

1,61

Gemiddeld

1,22

Gemiddeld

0,93

Ruim

0,66

Gemiddeld

0,81

Gemiddeld

1,19

Krap

1,54

Gemiddeld

1,48

Gemiddeld

1,26

Gemiddeld

0,73

Gemiddeld

0,93

Creatieve en taalkundige beroepen

Ruim

0,34

Ruim

0,27

Ruim

0,27

Zeer ruim

0,15

Zeer ruim

0,09

Zeer ruim

0,09

Dienstverlenende beroepen

Krap

2,94

Krap

2,82

Krap

1,96

Gemiddeld

1,1

Ruim

0,43

Gemiddeld

0,71

ICT beroepen

Krap

2,17

Krap

2,86

Krap

2,78

Krap

1,71

Krap

1,78

Krap

1,67

Managers

Gemiddeld

0,7

Ruim

0,64

Ruim

0,58

Ruim

0,5

Ruim

0,3

Ruim

0,4

Openbaar bestuur veiligheid en juridische beroepen

Bedrijfseconomische en administratieve beroepen Commerciële beroepen

Gemiddeld

1,26

Gemiddeld

1,45

Krap

1,73

Gemiddeld

0,96

Gemiddeld

0,73

Gemiddeld

0,89

Pedagogische beroepen

Krap

2,07

Krap

1,8

Krap

1,89

Gemiddeld

1,17

Gemiddeld

1,22

Gemiddeld

1,14

Technische beroepen

Zeer krap

4,45

Zeer krap

6,09

Zeer krap

4,41

Krap

2,88

Krap

2,05

Krap

2,63

Transport en logistiek beroepen

Krap

2,1

Krap

3,22

Krap

3,21

Krap

2,11

Gemiddeld

1,01

Gemiddeld

1,45

Zorg en welzijn beroepen

Krap

2,32

Krap

2,3

Krap

2,61

Krap

1,68

Gemiddeld

1,41

Krap

2,13

Totaal

Krap

1,8

Krap

2,03

Krap

1,75

Gemiddeld

1,16

Gemiddeld

0,78

Gemiddeld

1,04

Leeswijzer: een krappe markt betekent veel vraag en relatief weinig aanbod. Dit is rood weergegeven. Een ruime markt betekent veel arbeidsaanbod en minder vraag. Dit is groen weergegeven. Bron: UWV Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor februari 2021

Ondersteuningsmaatregelen, werk & inkomen: schuldregeling en budgetondersteuning Aantal aanvragen schuldregeling

De gemeente Haarlem handelt de aanvragen voor schuldhulpverlening en budgetondersteuning af voor de gemeenten Haarlem, Zandvoort, Heemstede en Bloemendaal. In het vierde kwartaal waren er 168 aanvragen voor schuldhulpverlening in de gemeente Haarlem. Dit is het hoogste aantal in een kwartaal vanaf begin 2018. Vlak na de uitbraak waren er in het tweede kwartaal juist minder aanvragen dan in de andere kwartalen. Mogelijk was hier sprake van een coronaeffect. Landelijk laat de monitor schuldhulpverlening een vergelijkbaar beeld zien. Wel verwacht men nog een toename. De Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet gaf aan te verwachten dat een vijfde van de aanvragers van de eerste Tozo-regeling uiteindelijk in de schuldhulp terechtkomt. Begin 2021 tekenden 210 gemeenten waaronder Haarlem en verschillende belangenorganisaties een Convenant vroegsignalering om te voorkomen dat mensen diep in de schulden komen.

2018

2019

2020

Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Haarlem 121 131 136 135 126 112 135 147 150 103 122 168

Aantal aanvragen budgetondersteuning Haarlem, Zandvoort, Bloemendaal en Heemstede 2018

2019

2020

Totaal

De cijfers voor budgetondersteuning (zie begrippenlijst) zijn vanwege de lage aantallen niet uitgesplitst naar gemeente. Inwoners vragen minder vaak budgetondersteuning aan dan een schuldregeling. In Haarlem, Zandvoort, Bloemendaal en Heemstede waren in 2020 in totaal 97 aanvragen. Dit is vergelijkbaar met 2019 (92) en 2018 (95).

Bron: gemeente Haarlem Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor februari 2021

Ondersteuningsmaatregelen, werk & inkomen: toekenningen NOW Vanaf oktober loopt NOW3. Dit pakket is soberder dan de eerdere NOW-regelingen, maar heeft een langere looptijd (tot 1 juli 2021). Op voorhand was de verwachting dat NOW3 vanwege de strengere eisen minder gebruikt zou worden dan NOW 2. In de gemeente Haarlem waren tot 11 januari 717 aanvragen voor NOW3 (bron: UWV). Dat is 15 procent van de bedrijven met meer dan 1 werknemer. Naar verwachting is het vanaf 15 februari mogelijk om NOW3.2 aan te vragen voor de periode van januari tot april 2021. In de Regio ZuidKennemerland en IJmond hebben meer bedrijven NOW3 aangevraagd dan NOW 2. Het totaalaantal medewerkers bij deze bedrijven is echter lager. Bij NOW 2 werd in de helft van het subsidiebedrag toegekend aan Tata Steel (44%) en aan Flexpedia (6%). Vanaf eind maart tot 1 juni konden bedrijven aanspraak maken op de Eerste tijdelijke noodmaatregel overbrugging voor behoud van werkgelegenheid (NOW). Bedrijven met een omzetdaling konden hiermee een deel van de loonkosten vergoed krijgen. Het doel van de maatregel was om grootschalige werkloosheid te voorkomen. Uit cijfers van het CBS blijkt dat 1.590 bedrijven in de gemeente Haarlem gebruikmaakten van de eerste NOW-regeling. Dit is ruim een derde van alle bedrijfsvestigingen.

Gebruik van NOW-steun Aantal

Aandeel vestigingen*

NOW 1.0 NOW 2.0 NOW 3.0** NOW 1.0 NOW 2.0 NOW 3.0** Haarlem

1.590

765

717

34%

16%

15%

*gebaseerd aantal vestigingen in 2019 exclusief zzp’ers ** peildatum 11 januari 2021

Eind juni werd de tweede ronde voor de NOW-regeling bekendgemaakt, deze werd door een ongeveer half zo grote groep (765 bedrijven) aangevraagd. In een UWV-enquête noemden bedrijven als belangrijkste reden dat het weer beter gaat met het bedrijf en de tegemoetkoming niet nodig was. Daarnaast werd het niet voldoen aan de voorwaarden genoemd. Horecabedrijven deden 18 procent van de NOW 1.0- en 20 procent van de NOW-2.0-aanvragen in de gemeente Haarlem.

Bron: CBS Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor februari 2021

Ondersteuningsmaatregelen, werk & inkomen: Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandigen (Tozo) Voor zzp’ers is eind maart de Tozo-regeling ingesteld. De Tozo is een speciale regeling voor ondernemers die in de problemen zijn gekomen door de coronacrisis. Met deze regeling kunnen zij een aanvulling krijgen op hun inkomen en op het bedrijfskapitaal. De Tozo bestaat uit twee delen:

Aantal ontvangers Tozo gemeente Haarlem mrt

apr

mei

jun

jul

aug

sep

okt

nov

dec

Tozo levensonderhoud 3.943 4.188 4.170 1.332 1.342 1.292 1.327 724

745 1.241

Tozo bedrijfskapitaal

% zzp'ers 10% -

*gebaseerd op aantal zzp’ers in 2019

1. Een uitkering die het inkomen aanvult (levensonderhoud); 2. Een lening voor bedrijfskapitaal. Hiermee kunnen zzp’ers bijvoorbeeld de huur van bedrijfspanden betalen.

Vooral kort nadat de regeling inging kwamen er veel aanvragen binnen. In de maanden april en mei was het aantal Tozoontvangers het grootst. Met de versoepelingen van de coronaregels (en strengere voorwaarden voor de tweede Tozoregeling) in de maanden erna, nam het aantal ontvangers af. Vanaf oktober was aanmelding voor de derde regeling mogelijk. De voorwaarden hiervoor waren strenger dan voor de tweede regeling. In december is er echter weer een stijging van ontvangers. Vermoedelijk heeft dit te maken met de nieuwe lockdown vanaf 15 december. Er wordt minder gebruikgemaakt van Tozo voor het aanvragen van bedrijfskapitaal dan van de regeling voor levensonderhoud. In de maanden april tot en met juni waren er duidelijk de meeste aanvragen, maar in december is er een stijging.

Bron: gemeente Haarlem Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor februari 2021

Ondersteuningsmaatregelen, werk & inkomen: tegemoetkoming ondernemers getroffen sectoren COVID-19 (TOGS) De cijfers en tabel op deze pagina zijn ongewijzigd. De TOGSregeling bestaat inmiddels niet meer en wordt opgevolgd door de regeling Tegemoetkoming Vaste Lasten (TVL). De inschrijving voor deze regeling gaat in de week van 15 februari 2021 open. Naast NOW en Tozo konden bedrijven ook aanspraak maken op steun via de tegemoetkoming ondernemers getroffen sectoren COVID-19 (TOGS). Ondernemers die gebruikmaakten van de regeling kregen een eenmalige tegemoetkoming van €4.000. De regeling gold slechts voor een aantal sectoren die in het bijzonder getroffen werden door corona. Onder meer de groot- en detailhandel, de horeca en de cultuursector konden gebruikmaken van de TOGS.

Aantal vestigingen van bedrijven die gebruikmaken van TOGS in gemeente Haarlem Aantal 1 werkzame persoon

1.250

1+ werkzame personen

1.020

Horeca

505

Overige bedrijfstakken

1.760

Totaal

2.270

In totaal vroegen 2.270 bedrijven in Haarlem de TOGS aan. De meerderheid (55%) van de TOGS-gebruikers was zzp’er, 22 procent zit in de horecasector. Vanaf juni is de TOGS opgevolgd door de Tegemoetkoming Vaste Lasten (TVL).

Bron: CBS Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor februari 2021

Ondersteuningsmaatregelen, werk & inkomen: Besluit Bijstand Zelfstandigen (Bbz) en reguliere bijstand Naast de Tozo-regeling is er voor zzp’ers de reeds voor corona bestaande regeling Besluit Bijstand Zelfstandigen (Bbz) (zie bijlage 1 voor de definitie). In december 2019 maakten 29 bedrijven in Haarlem gebruik van de Bbz. Een jaar later zijn dit er nog 13. Mogelijk komt dit doordat ondernemers die anders Bbz zouden gebruiken nu terugvallen op de Tozo-regeling. De Tozo-regeling is iets soepeler dan de Bbz, zo is er geen toets op de levensvatbaarheid van het bedrijf. Het gebruik van de reguliere bijstand is het afgelopen jaar met 1 procent toegenomen. De stijging in de bijstand is kleiner dan de toename van het aantal WW-uitkeringen. Het bijstandsvolume reageert trager op conjuncturele ontwikkelingen (monitor arbeidsmarkt). De stijging bestaat vooral uit een toename van Participatiewet-uitkeringen, deze uitkeringen zijn samen goed voor 95 procent van alle bijstandsuitkeringen.

Aantal actuele uitkeringen Bbz en reguliere bijstand gemeente Haarlem Sep

Okt

Nov

Dec Dec 2019

Reguliere bijstand 3.534 3.510 3.532 3.526

3.494

BBZ -waarvan: Participatiewet

3.376 3.353 3.368 3.364

3.327

IOAW

144

142

148

153

IOAZ

378

Als de economische malaise langer aanhoudt, zal het beroep op bijstand naar verwachting wel toenemen. Zo becijferde Berenschot dat het aantal mensen in de bijstand in Nederland met 210.000 kan stijgen naar 625.000 in 2022.

Bron: gemeente Haarlem Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor februari 2021

Ondersteuningsmaatregelen, werk & inkomen: Haarlempas De HaarlemPas is een steunmaatregel voor alle Haarlemmers die een inkomen hebben tot 120 procent van de bijstandsnorm en hun inwonende kinderen van 4 tot en met 17 jaar. De HaarlemPas wordt automatisch verstrekt aan gezinnen waarvan duidelijk is dat zij over een laag inkomen beschikken, bijvoorbeeld gezinnen met een bijstandsuitkering of die kwijtschelding op de gemeentelijke belastingen ontvangen. De HaarlemPas wordt toegekend per kalenderjaar. De HaarlemPassen voor het nieuwe jaar worden in het laatste kwartaal automatisch aan inwoners uit de doelgroep gestuurd. Inwoners met een HaarlemPas die niet automatisch in de doelgroep vallen, krijgen in het laatste kwartaal een voor-ingevuld formulier om de HaarlemPas voor het nieuwe jaar aan te vragen. Vanwege verschillende administratieve redenen kan de ontwikkeling van het aantal HaarlemPassen het best per kalenderjaar vergeleken worden. In 2020 waren er 10.703 pashouders waarvan 7.032 hoofdpashouders. Dit is vergelijkbaar met eerdere jaren. In 2019 waren er 10.913 pashouders waarvan 7.138 hoofdpashouders. Ook in 2017 (10.959) en 2018 (10.708) waren er ruim tienduizend pashouders.

Aantal pashouders HaarlemPas 12.000 10.000 8.000 6.000 4.000 2.000 0 2015

2016

2017

Hoofdpashouders

2018

2019

2020

Passen gezinsleden

Bron: gemeente Haarlem Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor februari 2021

Ondersteuningsmaatregelen, werk & inkomen: werkloosheid Ontwikkeling werkloosheidspercentage

Het werkloosheidspercentage voor de Provincie Noord-Holland is in het derde kwartaal opgelopen naar 4,7 procent. In NoordHolland zijn iets meer mensen werkloos dan in Nederland (4,3%). In het eerste kwartaal was het werkloosheidspercentage in zowel Noord-Holland als Nederland nog 3,2 procent. Voor Haarlem, waar alleen jaarcijfers voor bekend zijn, sloot het percentage de afgelopen jaren nauw aan bij dat van de provincie.

5% 4% 3% 2% 1%

Een andere manier om werkloosheid in kaart te brengen, is het aantal bij het UWV geregistreerde werkzoekenden. In Haarlem waren dit er de afgelopen jaren steeds ongeveer 10.000. Tussen januari en september 2020 nam dit aantal echter met 9 procent toe tot 10.833. Dit is wel minder dan de piek in juni (10.934). Ook het CBS registreerde in het derde kwartaal weer een stijging van het aantal banen. De cijfers over het vierde kwartaal zijn nog niet bekend, maar de verwachting is dat het aantal banen weer afneemt als gevolg van de strengere maatregelen.

0% Q1

2018

2019 Nederland

2020

Noord-Holland (PV)

Aantal bij het UWV geregistreerde werkzoekenden gemeente Haarlem 12.000

Zeven op de tien van de werkzoekenden in Haarlem (71%) heeft geen vast dienstverband. De toename lijkt een direct gevolg te zijn van de coronacrisis. Zo merkt ook het CBS dit aan als reden voor een grote krimp van het aantal banen. Kanttekening bij de UWV-cijfers is dat niet alle werklozen zich bij het UWV registreren. Het gaat dan bijvoorbeeld om personen die geen recht op een uitkering hebben en zich daarom terugtrekken van de arbeidsmarkt. Daarnaast zal men minder snel geneigd zijn zich te melden als de verwachting om werk te vinden beperkt is. Aan de andere kant bevatten de UWV-cijfers ook registraties van mensen die niet direct beschikbaar zijn voor betaald werk.

10.000 8.000 6.000 4.000 2.000

0 Q1

2018

2019

Zonder dienstverband

Met dienstverband

2020

Bron: CBS en UWV Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor februari 2021

Ondersteuningsmaatregelen, werk & inkomen: kwijtschelding belastingen Cocensus handelt de kwijtscheldingen van gemeentelijke belastingen voor de gemeente Haarlem af. De meeste verzoeken voor belastingkwijtschelding worden ingediend nadat de belastingaanslagen verstuurd worden. De wijze waarop kwijtschelding kan worden aangevraagd is bij iedere gemeente op andere wijze ingericht. Zo krijgt men in sommige gemeenten al een formulier voor kwijtschelding bij de aanslag meegestuurd. Iedere gemeente kan besluiten op geautomatiseerde wijze kwijtschelding te verlenen waarbij gebruik wordt gemaakt van het Inlichtingenbureau. Het beleid van de gemeente bepaalt ook waarvoor kwijtschelding mogelijk is.

Cijfers over kwijtschelding gemeentelijke belastingen 2019 Haarlem

2020

Ingekomen

Toegekend

Ingekomen

Toegekend

6.699

69%

6.680

68%

Deze kanttekeningen maken het lastig om in de tijd te vergelijken. Gemeenten leggen in principe de belastingaanslagen voor 99 procent op aan het begin van het belastingjaar (januari of februari). In 2020 waren er 6.680 aanvragen voor kwijtschelding waarvan 68 procent werd toegekend. Dit is vergelijkbaar met 2019 toen er 6.699 aanvragen waren en er 69 procent werd toegekend. Eventuele gevolgen worden van corona worden pas in 2021 zichtbaar. Mogelijk neemt het aantal aanvragen toe. Aan het begin van het belastingjaar (januari of februari) worden de nieuwe aanslagen voorgelegd. De werkloosheid is in 2020 in Haarlem gestegen en inwoners hebben daardoor minder inkomsten. Daarmee voldoen ze ook aan de eisen voor belastingkwijtschelding.

Bron: Cocensus Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor februari 2021

Hoofdstuk: vastgoed en woningmarkt In dit hoofdstuk worden de volgende indicatoren behandeld: Woningaanbod Huizenprijs Kantoor- en bedrijfsruimte Leegstand Bouwaanvragen en -vergunningen Nieuwbouw Actief woningzoekenden sociale huur Urgenties sociale huur

Vastgoed en woningmarkt: woningaanbod Het huizenaanbod in de gemeente Haarlem fluctueert vanaf januari 2018. In januari 2020 werden er 128 woningen aangeboden maar daarna schommelt het aanbod rond de 200 woningen. In december staan er 206 woningen te koop. In december 2019 waren dit er 153. De huizenmarkt lijkt voorlopig nog weinig last te hebben van de coronacrisis. ABN Amro voorspelt dat de huizenprijzen in 2021 met 5 procent stijgen. Dit komt ook doordat markt nog steeds erg krap is. Er is een laag aanbod, maar wel veel vraag. Dit drijft de prijzen op. Aantal aangeboden woningen gemeente Haarlem 250

200

150

100

0 Januari

April

Juli

Oktober

Januari

2018

April

Juli 2019

Oktober

Januari

April

Juli

Oktober

December

2020

Bron: Huizenzoeker.nl Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor februari 2021

Vastgoed en woningmarkt: huizenprijs De vraagprijs voor huizen in Haarlem ligt in 2020 hoger dan in 2019. Aan het einde van 2020 stijgt de gemiddelde vraagprijs. In januari 2020 is de vraagprijs van aangeboden woningen (€480.000). In december is dit opgelopen naar €535.000, een stijging van 11 procent. De gemiddelde vraagprijs van een woning in Haarlem was over heel 2020 €497.199. Landelijk ziet NVM over 2020 ook dat de prijzen van huizen blijven stijgen.

In december 2020 is de gemiddelde vraagprijs per vierkante meter van de te koop staande woningen in Haarlem €4.538. Dat is 15 procent hoger dan in januari. De vraagprijs per vierkante meter stijgt dus sneller dan de gemiddelde vraagprijs per woning. Dit betekent dat de gemiddelde woninggrootte van het aanbod afneemt; er staan meer kleinere woningen te koop.

Ontwikkeling vraagprijs huizen gemeente Haarlem 550.000

500.000

450.000

400.000

350.000

300.000 Januari

April

Juli

Oktober

Januari

2018

April

Juli 2019

Oktober

Januari

April

Juli

Oktober

December

2020

Bron: Huizenzoeker.nl Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor februari 2021

Vastgoed en woningmarkt: kantoorruimte Kantorenaanbod gemeente Haarlem

De cijfers en het figuur op deze pagina zijn ongewijzigd. Nieuwe cijfers worden in een eventuele volgende monitor toegevoegd. De verwachting is dat het kantoorgebruik verandert en meer gericht zal zijn op ontmoetingen en vergaderingen. Uit een rondgang van Nieuwsuur dat de helft van de 25 grootste werkgevers van Nederland verwacht minder kantoorruimte nodig te zullen hebben. Aan de andere kant zijn er ook experts die juist een toename van de vraag verwachten (bron: Binnenlands Bestuur). Het is dus nog hoogst onzeker hoe de kantorenmarkt zich zal ontwikkelen. De kantorenvoorraad bestaat uit de leegstaande en in gebruik zijnde kantoren. Op 1 januari 2018 was de kantorenvoorraad 475.000 m2. Een jaar later is dit 476.500 m2 . Begin 2018 was er nog 32.796 beschikbaar m2 bij 23 kantoren. Aan het eind van het jaar neemt dat snel af. Waarschijnlijk komt dit deels door een sterke economische groei waardoor de vraag naar kantoorruimte toenam. Daarnaast is er in deze door de gemeente Haarlem sterk op ingezet om incourant vastgoed te transformeren. In het eerste kwartaal van 2019 was er nog 12.052 m2 beschikbaar bij 12 kantoren. Daarna neemt het kantorenaanbod steeds toe. In het derde kwartaal is er 28.809 m2 beschikbaar bij 21 kantoorgebouwen. Een vijfde van deze kantoren (19%) wordt al langer dan 3 jaar aangeboden. Deze lang leegstaande kantoren beslaan ongeveer één procent (ca.

5.400 m2) van de totale kantorenvoorraad. Een deel van de leegstaande kantoren is aangemerkt voor transformatie en wordt dus niet als kantoorruimte aangeboden op de markt.

35.000

(23)

(20)

(21)

30.000 25.000

(17)

(18)

20.000 15.000

(12)

(15)

(18)

(17)

10.000 5.000 0 Q1

2018

2019

2020

Aanbod in m² (aantal kantoren)

In de toekomst zal het kantoorgebruik mogelijk anders zijn dan voorheen. Zo bleek uit onderzoek van het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid dat Nederlanders ook na de coronacrisis minder willen thuiswerken. Ruim een kwart van de werknemers (27%) verwacht ook na de coronacrisis meer thuis te werken. Een derde denkt meer op afstand te zullen vergaderen. Bron: Brainbay Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor februari 2021

Vastgoed en woningmarkt: bedrijfsruimte Bedrijfsruimteaanbod gemeente Haarlem

De cijfers en figuur op deze pagina zijn ongewijzigd. Nieuwe cijfers worden in een eventuele volgende monitor toegevoegd.

60.000 50.000

Een bedrijfsruimte wordt omschreven als een ruimtelijk zelfstandige eenheid die grotendeels in gebruik is voor productie en opslag in de sectoren bouw, transport en logistiek, lichte en zware industrie en groothandel.

(35)

40.000 30.000

(29) (30)

(31)

20.000

In Haarlem is het bedrijfsruimteaanbod in 2020 sterk toegenomen. In het derde kwartaal gaat het om 35 locaties en 46.820 m2. De toename begon eigenlijk al aan het einde van 2019, dus voor de coronacrisis. Er is geen structureel bedrijfsruimte-aanbod. De beschikbare bedrijfsruimte wordt dus nog niet zo lang aangeboden op de markt. Waarschijnlijk is een deel van het aanbod dus ook beschikbaar gekomen door de coronacrisis.

(42)

(33)

(28)

(37)

(41)

(37)

(25)

10.000 0 Q1

2018

2019

2020

Aanbod in m² (aantal bedrijfsruimten)

De Rabobank geeft aan dat “veel signalen wijzen op een terugval in de bezettingsgraad van bedrijfsmatig vastgoed”. Veel bedrijven zitten in zwaar weer en proberen de kosten te verminderen door te besparen op huur. Dit kan door bedrijfsruimte af te stoten. Daarnaast is de bedrijfsruimte niet altijd meer goed te gebruiken omdat het bijvoorbeeld te beperkt kan voldoen aan de eisen van anderhalvemetersamenleving. Daarentegen zijn er ook sectoren die juist meer ruimte nodig hebben zoals distributiecentra. Uit cijfers van thuiswinkel.org blijkt namelijk dat consumenten sinds de coronacrisis meer online aankopen doen. Deze aankopen worden veelal in distributiecentra verwerkt.

Bron: Brainbay Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor februari 2021

Vastgoed en woningmarkt: leegstand De cijfers en het figuur zijn alleen voor de gemeente Haarlem en het centrum van Haarlem gewijzigd. Retailonderzoeker Locatus meldt in september dat de winkelleegstand in 2020 na de uitbraak van corona beperkt is toegenomen. In januari was er in Nederland 7,3 procent leegstand en in augustus 7,6 procent (zie definitie in de bijlage). In Haarlem waren er op 1 januari 2020 2.364 verkooppunten. In november 2020 stond 5,9 procent leeg (137 verkooppunten). Landelijk stond begin 2020 7,3 procent leeg. Op was de leegstand 4,9 procent. Zowel in Haarlem, Noord-Holland als Nederland is er een toename ten opzichte van 2019. In het centrum van Haarlem nam de leegstand in deze periode juist iets af. In totaal hebben de 2.364 verkooppunten in januari 2020 Haarlem een winkelverkoopvloeroppervlak van 365.869 m2 waarvan 27.166 m2 (7,4%) in januari 2020 leegstond. In 2019 was het leegstaande vloeroppervlakte nog maar 3,6 procent. Dit is in de cijfers van 1 januari 2020 voor Haarlem echter nog niet terug te zien. In het centrum van Haarlem staat begin 2020 4,8 procent van de 133.217 m2 leeg. In 2019 was dit 5,5 procent. De toename van leegstand in Haarlem valt deels te verklaren door de leegstand in winkelcentrum Schalkwijk. Het is onduidelijk of dit blijvend is omdat hier nog een visie voor moet komen.

Aantal verkooppunten (peildatum 1 januari 2020) # # % % Leegstaand per Totaal Leegstand* Leegstand 2020* Leegstand 2019* 1.000 inwoners Gemeente Haarlem**

2.364

137

5,9%

4,1%

0,8

Centrum Haarlem**

1.266

5,5%

5,0%

Noord-Holland

38.739

1.882

4,9%

4,1%

0,7

Nederland

219.157

16.074

7,3%

6,7%

0,9

*de leegstand wordt bepaald als percentage van het totaal aantal verkooppunten (dus niet alleen het winkelaanbod) ** Voor centrum Haarlem en de gemeente geldt 1 november 2020 als peildatum van het leegstandspercentage.

Bron: Locatus Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor februari 2021

Vastgoed en woningmarkt: bouwaanvragen en bouwvergunningen Aantal aanvragen omgevingsvergunningen*

In Haarlem waren in 2020 bijna tweeduizend (1.960) aanvragen voor omgevingsvergunningen. In 2019 waren dat er 1.804. In het tweede semester zijn er ruim 1.000 aanvragen. In het tweede semester van 2019 waren dit er ruim 800. De cijfers van het CBS over verleende bouwvergunningen laten een sterke afname in het eerste semester van 2020 zien. In Haarlem werden 35 bouwvergunningen verleend. In 2018 en 2019 waren dat er respectievelijk 152 en 107. Het CBS concludeert ook dat de bouwsector last had van de coronacrisis, maar dat het effect minder was dan voor de Nederlandse economie gemiddeld.

2019

2020

Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Haarlem

461 533 413 397 461 479 498 522

*de cijfers gaan niet uitsluitend over nieuwe woningen, maar bijvoorbeeld ook over vergunningaanvragen voor dakkappellen.

Aantal verleende bouwvergunningen gemeente Haarlem 250 210 200

Het is lastig om goed in te schatten welk deel van de ontwikkelingen aan corona is te relateren. Zo heeft de bouwsector ook last van andere grote ontwikkelingen als de stikstof- en PFAS-crisis.

155

152 150 94

100

77 37

30 1

0 0 Q1

2018

2019

Q4*

Q1*

Q2*

2020

*voorlopige cijfers

Bron: gemeente Haarlem en CBS Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor februari 2021

Vastgoed en woningmarkt: gereedgekomen nieuwbouwwoningen Net als het aantal verleende vergunningen is ook de ontwikkeling van het aantal opgeleverde nieuwbouwwoningen niet eenduidig. Het ene kwartaal worden er relatief veel woningen gebouwd, door bijvoorbeeld het opleveren van een project, waarna de productie weer inzakt. In elk geval is het aantal opgeleverde nieuwbouwwoningen in kwartaal 2 en 3 van 2020 een stuk lager dan in het eerste kwartaal. Dit wordt ingehaald door een productie van 326 woningen in het vierde kwartaal. Hiermee komt de totale productie voor 2020 op 590 woningen. Dat zijn er meer dan in 2018 (526) en 2019 (392).

Aantal opgeleverde nieuwbouwwoningen gemeente Haarlem 326

350 300

273

250

209

200 143

150 100 50

121

85 35

Betrokkenen geven aan dat de bouw ondanks de coronacrisis vooralsnog doorgaat, maar dat er wel wat moeilijkheden zijn met werkzaamheden binnenshuis. Daarnaast worden nieuwbouwwoningen regelmatig als onderdeel van een project met meer woningen gebouwd. In het kwartaal dat de oplevering van een project gepland staat, komen er dus veel woningen bij. Dit zorgt voor behoorlijke schommelingen in de cijfers.

2018

2019

Q1* Q2* Q3* Q4* 2020

*voorlopige cijfers

Bron: CBS Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor februari 2021

Vastgoed en woningmarkt: actief woningzoekenden sociale huur Vooral na juni 2020 is er een sterke toename in het aantal actief woningzoekenden in Haarlem. In september waren meer mensen dan in andere maanden actief op zoek naar een sociale huurwoning.

Via Woonservice worden de sociale huurwoningen van de woningcorporaties in de regio Zuid- en Midden-Kennemerland aangeboden. In totaal staan er in december 2020 62.233 woningzoekenden ingeschreven bij Woonservice, waarvan er 8.633 (14%) actief op zoek zijn naar een woning. Bijna 4.000 van deze actief woningzoekenden komen uit de gemeente Haarlem. Haarlem is ook de grootste gemeente binnen de regio. Gemeten naar de bevolking is het aantal actief woningzoekenden in Haarlem vergelijkbaar met de andere gemeenten. Begin 2020 zocht 11 procent minder Haarlemmers actief naar een sociale huurwoning.

Betrokkenen geven aan dat het lage aantal woningzoekenden in april mogelijk ook komt door een gebrek aan woningaanbod. In verband met corona was in elk geval het aanbod in Haarlem afgenomen. Deels werd er minder verhuisd en deels moesten corporaties nog een nieuw coronavriendelijk proces van woningbezichtiging instellen. Het woningaanbod loopt eterug.

Aantal actief woningzoekenden sociale huur gemeente Haarlem 4.000

3.000

2.000 jan

feb

mrt

apr

mei

juni

juli

aug

sep

okt

2019

nov

dec

jan

feb

mrt

apr

mei

juni

juli

aug

sep

okt

nov

dec

2020

*de cijfers voor oktober 2020 zijn nog niet beschikbaar

Bron: Woonservice Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor februari 2021

Vastgoed en woningmarkt: aanvragen urgentie sociale huur Woonservice behandelt ook de urgentieaanvragen voor sociale huurwoningen in de regio Zuid-Kennemerland. Daarbij wordt geregistreerd waar de aanvragers vandaan komen. Er zijn per kwartaal tussen de 30 en 40 urgentieaanvragen vanuit Haarlem. Het beeld voor 2020 verschilt vooralsnog weinig van 2019.

Aantal aanvragen urgentie sociale huur gemeente Haarlem 50 40 40 30

40 32

35 30

20 10 0 Q1

2019

2020

Bron: Woonservice Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor februari 2021

Bijlagen Hierna volgen deze bijlagen: Begrippenlijst Niet-opgenomen indicatoren Relevante literatuur over corona

Bijlage 1: begrippenlijst Budgetondersteuning Vorm van hulp waarbij samen gekeken wordt wat men elke maand aan inkomsten en uitgaven heeft om zo beter budgetbeheer te leren. Kantoorruimte Een ruimtelijk zelfstandige eenheid die grotendeels in gebruik is voor bureaugebonden werkzaamheden of ondersteunende activiteiten. Kantoorruimten die deel uitmaken van bedrijfsgebouwen, universiteiten of ziekenhuizen worden niet als kantoor aangemerkt. Bedrijfsruimte Een ruimtelijk zelfstandige eenheid die grotendeels in gebruik is voor productie en opslag in de sectoren bouw, transport en logistiek, lichte en zware industrie en groothandel. Gemengde kantoor- en bedrijfsgebouwen zijn meegenomen indien het bedrijfsdeel meer dan 50% van het gehele complex uitmaakt.

Consumentenvertrouwen Het consumentenvertrouwen is een indicator die informatie geeft over het vertrouwen en opvattingen van consumenten ten aanzien van de ontwikkelingen van de Nederlandse economie en hun eigen financiële situatie. Samen met de deelindicatoren economisch klimaat en koopbereidheid dragen deze bij aan de voorspelling van korte termijn schommelingen van de particuliere consumptie, met in het bijzonder de vraag naar en de aanschaf van duurzame consumptiegoederen. De indicator van het consumentenvertrouwen is het gemiddelde van de saldi van de percentages van positieve en negatieve antwoorden op de vragen over de economische situatie in de afgelopen en komende 12 maanden, de financiële situatie van het huishouden in de afgelopen en komende 12 maanden en of het een gunstige tijd is om grote aankopen te doen. De indicator van het economisch klimaat is het gemiddelde van de saldi van het percentage van positieve en negatieve antwoorden op de vragen over de economische situatie in de afgelopen en komende 12 maanden. De indicator van de koopbereidheid is het gemiddelde van de saldi van de percentages van positieve en negatieve antwoorden op de vragen over de financiële situatie van het huishouden in de afgelopen en komende 12 maanden en of het een gunstige tijd is om grote aankopen te doen.

De indicatoren kunnen een waarde aannemen van -100 (iedereen antwoordt negatief) tot +100 (iedereen antwoordt positief). Bij een waarde van 0 is het aandeel pessimisten gelijk aan het aandeel optimisten. De indicatoren zijn gecorrigeerd voor seizoensinvloeden en steekproefruis. Faillissementen In het algemeen worden onder faillissementen bedrijfsbeëindigingen verstaan als gevolg van een faillissementsverklaring van de rechter (gerechtelijk beslag op het vermogen). Faillissementen maken slechts een klein deel uit van het totaal aan bedrijfsbeëindigingen. De meeste bedrijven laten het niet zo ver komen en staken hun activiteiten al eerder. Daarnaast gaat er nog een periode overheen voordat een faillissement daadwerkelijk wordt uitgesproken. Faillissementen komen daardoor vertraagd in beeld. Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor februari 2021

Bijlage 1: begrippenlijst (2)

Inkomensvoorziening Oudere en gedeeltelijk Arbeidsongeschikte gewezen Zelfstandigen (IOAZ) Uitkering voor zelfstandigen van 55 jaar of ouder die onvoldoende inkomsten hebben uit hun bedrijf. Inkomensvoorziening voor Oudere en gedeeltelijk Arbeidsongeschikte Werknemers (IOAW) Uitkering voor oudere werklozen die sterk op de bijstand lijkt. Alleen wordt hierbij het eigen vermogen ongemoeid gelaten. Leegstandspercentage Het leegstandspercentage wordt bepaald als aantal leegstaande verkooppunten op basis van het totaal aantal verkooppunten inclusief leegstand. De groepen ATM (pinautomaten) en Overig (in feite woningen) worden hierbij buiten beschouwing gelaten. Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid (NOW) Door de coronacrisis is er een nieuwe regeling: de tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid (NOW). De NOW is bedoeld om werkgevers die te maken hebben met omzetverlies tegemoet te komen. Hierdoor kunnen zij hun werknemers met een vast en met een flexibel contract doorbetalen. Tegemoetkoming schade COVID-19 (TOGS) Eenmalige tegemoetkoming van €4.000 per bedrijf voor specifieke door corona getroffen sectoren. Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) De Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) is een van de maatregelen van het kabinet om ondernemers te ondersteunen tijdens de coronacrisis.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/12272005/1