20210099657 Raadsinformatiebrief (Regionale) Corona Impact Monitor februari 2021 incl. bijlagen
Tekst van het document
De regeling is voor zelfstandig ondernemers, waaronder zzp’ers. Het voorziet in een aanvullende uitkering voor levensonderhoud als het inkomen door de coronacrisis tot onder het sociaal minimum daalt. En in een lening voor bedrijfskapitaal om liquiditeitsproblemen als gevolg van de coronacrisis op te vangen. Schuldhulpverlening Traject waarbij de gemeente probeert de schulden van individuen te regelen met al de schuldeisers. De gemeente kan hiervoor ook een schuldhulpverlener inschakelen. Een minnelijk traject betekent dat de schuldeisers vrijwillig meewerken aan een schuldregeling. Als schuldeisers niet willen meewerken, kan men beroep doen op het wettelijke traject.
Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor februari 2021
73
Bijlage 1: begrippenlijst (3)
Spanningsindicator De UWV Spanningsindicator Arbeidsmarkt wordt berekend door het aantal openstaande vacatures te delen door het aantal personen met een WW-uitkering met een verstreken WW-duur van minder dan een half jaar. Deze grootheden worden gebruikt als benadering van de openstaande vraag en direct beschikbaar aanbod. De Spanningsindicator Arbeidsmarkt kan een getal opleveren tussen 0 en oneindig. Hoe hoger het getal, hoe hoger de spanning op de arbeidsmarkt voor werkgevers. Bij een indicator van 0 is de arbeidsmarkt zeer ruim, want er zijn geen openstaande vacatures en wel kortdurend werklozen. Bij veel openstaande vacatures ten opzichte van het aantal kortdurend werklozen is de arbeidsmarkt zeer krap. Door een tijdreeksanalyse uit te voeren zijn de grenzen bepaald. Er wordt uitgegaan van een indeling in vijf categorieën: zeer ruim, ruim, gemiddeld, krap en zeer krap. De indeling en typeringen zijn als volgt: 0 tot 0,25: zeer ruim; 0,25 tot 0,67: ruim; 0,67 tot 1,5: gemiddeld; 1,5 tot 4,0: krap; 4,0 of meer: zeer krap. Ondernemersvertrouwen Stemmingsindicator voor het bedrijfsleven, die de richting aangeeft waarin de economie (het BBP) zich naar verwachting zal ontwikkelen. Vestigingendynamiek LISA brengt de aantallen vestigingen en het bijbehorend aantal banen in beeld.
Met het Handelsregister van de KvK wordt modelmatig bepaald wat voor LISA relevante vestigingen zijn waar betaald werk wordt verricht. De methode geeft bij benadering inzicht in het aantal nieuwe vestigingen en bedrijfsbeëindigingen en de daaraan gekoppelde banen. Werkgelegenheidsontwikkeling bij overige (niet nieuwe of beëindigde) wordt daarmee niet weergegeven. Werkeloosheidswet (WW) Als men geheel of gedeeltelijk werkloos wordt, kan men een Werkloosheidsuitkering (WW-uitkering) aanvragen. De WW is een tijdelijke uitkering om het verlies aan inkomen tussen 2 banen op te vangen.
Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor februari 2021
74
Bijlage 2: niet-opgenomen indicatoren
Een aantal indicatoren zijn niet opgenomen in deze eerste editie van de monitor. Het gaat om de volgende indicatoren. Afvalproductie Voor deze indicator geldt hetzelfde als voor Ov-gebruik. Wel is er contact gelegd met Spaarnelanden. Cliënten met dagbesteding De data maakt deel uit van een maatwerkaanvraag van VNG Realisatie bij CBS. De meest recente cijfers zijn van 2019. Zodra de cijfers van 2020 bekend zijn wordt deze indicator toegevoegd. Energiegebruik Voor deze indicator geldt hetzelfde als voor afvalproductie. Wel is er contact gelegd met Alliander. Huisuitzettingen Cijfers over preventie huisuitzettingen binnen de gemeente Haarlem ontvangen. Sinds 2019 is de registratie verbeterd. Voor 2020 zijn er sterke fluctuaties in de cijfers te zien, mogelijk komt dit deels door het wegwerken van administratieve achterstanden. Dit maakt het ontwaren van trends lastig. Daarom is besloten deze indicator niet op te nemen in de monitor. Kwetsbare leerlingen Hierover is contact geweest met Leerplein. De monitoringsmogelijkheden hangen erg af van de definitie. Daarnaast zijn er diverse kanttekeningen bij de cijfers. Leger de Heils Er is contact gezocht met het Leger des Heils over cijfers. Dit heeft echter vooralsnog niks opgeleverd. Passantentellingen Bureau RMC zou starten met tellingen d.m.v. 24 sensoren.
Hiervoor is contact geweest met RMC, BIZ binnenstad en medewerkers van de gemeente Haarlem. Ze zijn echter nog steeds in gesprek. Vanwege privacy-issues is het nog niet gestart. Daarom is de indicator niet opgenomen.
Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor februari 2021
75
Bijlage 2: niet-opgenomen indicatoren (2)
Regeling broodnood De regeling broodnood blijkt door de aanwezigheid van andere regelingen vrijwel niet meer gebruikt te worden. Het voorstel is daarom om deze indicator niet meer op te nemen in de regionale monitor. Scenarioschets winkels Aanschaf van de data brengt aanvullende kosten met zich mee. De gewenste data bleek niet in voldoende mate aanwezig te zijn. Daarom is besloten deze indicator voorlopig niet op te nemen. Schoolverzuim Door de coronaomstandigheden is schoolverzuim van maart 2020 tot de zomervakantie niet als ongeoorloofd bestempeld. Daardoor zijn geen adequate cijfers aan te leveren over verzuim in de coronaperiode. Besloten is dan ook om af te zien van deze indicator in de monitor. In het Jaarverslag 2019-2020 van het Leerplein is inhoudelijke informatie met, waar mogelijk, cijfers te vinden over het ongeoorloofd verzuim over het schooljaar 2019-2020. Toerismebelasting Een aanslag wordt pas achteraf opgelegd dus tussentijds is er niets bekend. Meestal is pas einde van het kwartaal na afloop van het jaar bekend wat de opbrengst uit toeristenbelasting is geweest. Over 2019 waren nog geen cijfers omdat de betaling van gemeentelijke lasten is opgeschort. Voedselbank Voor de Voedselbank geldt hetzelfde als voor het Leger des Heils.
Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor februari 2021
76
Bijlage 3: relevante literatuur over corona In het rapport worden een aantal verwijzingen gemaakt naar andere rapporten of media. Hieronder een overzicht en daarnaast ook een link naar een niet uitputtende lijst van andere monitors over corona: Algemeen en andere monitors (bijgewerkt 11 februari 2020) Financiële bijwerkingen van corona. Indicatie van de financiële effecten van de coronacrisis voor gemeenten – Andersson Elffers Felix Monitor vestigingendynamiek – LISA Impact-analyse en monitor economie – Provincie Noord-Holland Utrecht Monitor 2020 – Gemeente Utrecht Vakantie sentiment monitor – NBTC Holland Marketing Monitor internationale voorbeelden stedelijk aanpak corona – gemeente Amsterdam COVID-19 Monitor Flevoland – Provincie Flevoland Brabantse Monitor maatschappelijke effecten coronavirus – Provincie Noord-Brabant De economische impact van het coronavirus in de MRA en Groot-Amsterdam – Stichting Economisch Onderzoek Gelderse impactmonitor.
De gevolgen van COVID-19 voor Gelderland – Provincie Gelderland Monitor Coronacrisis – Gemeente Almere Verwachte gevolgen van corona voor de opvattingen en houdingen van Nederlanders – Sociaal en Cultureel Planbureau Verslag Werkgroep Sociale Impact van de Coronacrisis – VNG Realisatie Economische Verkenningen 2020 – Metropoolregio Amsterdam Corona Barometer – Lifelines Corona Research Actuele informatie over COVID-19 – RIVM Impact coronacrisis op uw gemeente – VNG Realisatie Economie Scenario's economische gevolgen coronacrisis – CPB IMF: zware klap wereldeconomie door corona, in Nederland 7,5 procent krimp – NOS Economische ontwikkelingen en vooruitzichten – DNB Grootste economische krimp eerste halfjaar 2020 in Haarlemmermeer – CBS Economie krimpt met 8,5 procent in tweede kwartaal 2020 – CBS GDP up by 12.7% in the euro area and by 12.1% in the EU – Eurostat Eurozone: economisch herstel op twee snelheden – Rabobank Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor februari 2021
77
Bijlage 3: relevante literatuur over corona (2) Economie Sectoren herstellen in 2021 maar gedeeltelijk van gevolgen coronacrisis – ING Gedeeltelijke lockdown om besmettingen terug te dringen – Rijksoverheid Beurzen schieten omhoog na nieuws coronavaccin – NOS Laagste aantal faillissementen in 21 jaar tijd – CBS Minder faillissementen in 2020 – CBS Ondanks corona 68 duizend bedrijven erbij in 2020 – CBS Impact van de uitbraak van het coronavirus op internationaal ondernemen – RVO Regio in Beeld: Zuid-Kennemerland en IJmond – UWV Ondanks corona meer starters dan stoppers bij Kamer van Koophandel – NPO Radio 1 Trendrapportage Bedrijfsleven over januari 2021 – Kamer van Koophandel Omzet detailhandel bijna 10 procent hoger in juni – CBS Omzet horeca daalt sterk in eerste kwartaal 2020 – CBS Coronacrisis: impact op de werkgelegenheid verschilt per sector – UWV Werk-naar-werk begeleiding in de regio komt op gang – Binnenlands Bestuur Ontwikkelingen zzp – CBS Gedeeltelijke lockdown leidt tot minder drukke winkelstraten – Bureau RMC Stadscentra lopen leeg door tweede lockdown – nu.nl Just Eat Takeaway.com Q3 2020 Trading Update – Just Eat Takeaway.com Nederlandse online consumentenbestedingen stijgen in Q2 met 12% naar € 6,36 miljard – Thuiswinkel.org Ondernemers en corona: Resultaten op totaalniveau – Kantar Datablog: een (verkeerskundige) tweede lente? – Nationale Databank
Wegverkeersgegevens Datablog: 3 Lockdowns, 3 verschillende verkeerseffecten – Nationale Databank Wegverkeersgegevens Gebruik van ov vorig jaar gehalveerd door coronacrisis – nu.nl Nieuwe inzichten mobiliteit en de coronacrisis – Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid Corona en de regels voor culturele instellingen – Rijksoverheid Een tiental musea dreigt binnen half jaar te sluiten; uitvoering noodsteun moet beter – Museumvereniging Kabinet zegt toe: bieb en buurthuis voor uitzonderingen toch open – NOS Verblijfstoerisme in Nederland in 2020: Verwachting verblijfstoerisme in 3 varianten – NBTC Na recordjaar 2019 keldert toegevoegde waarde toerisme in eerste helft 2020 – CBS 2021: We boeken ons vakantiehuisje nu vooral last minute – RTL Nieuws 65 procent minder internationale bezoekers in 2020 - NBTC Arbeidsmarktmonitor – NTBC Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor februari 2021
78
Bijlage 3: relevante literatuur over corona (3) Economie Mobiliteit en de coronacrisis: Effecten van de coronacrisis op mobiliteitsgedrag en mobiliteitsbeleving – Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat Grote werkgevers gaan na corona kantoorruimte schrappen – NOS Dashboard mobiliteit – waarstaatjegemeente.nl Bijzonder beheer Barometer – PWC Sociaal-maatschappelijk In de slipstream van corona: een secundaire crisis in de zorg – Gupta Strategists Coronacrisis en kinderen en jongeren in Nederland – UNICEF Instroom jeugdhulp met kwart gedaald – Binnenlands Bestuur Te vroeg voor harde conclusies jeugdzorgcijfers – Binnenlands Bestuur De zorg en de jeugdhulp tijdens de coronacrisis – Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd Jeugdigen, jeugdhulp en Covid-19 – Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd Kinderen bellen vaker over emotionele problemen dan tijdens eerste lockdown – NOS Nieuwe coronavirus, alcohol, roken, drugs en mentale gezondheid – Trimbos instituut Levenskwaliteit Noord-Nederlanders op dieptepunt sinds begin coronacrisis – nu.nl Inspectie: Corona had grote gevolgen voor jeugdhulp – Nederlands Jeugdinstituut Meerkosten in het sociaal domein ten gevolge van corona – Andersson Elffers Felix Monitor abonnementstarief Wmo – Significant Public Coronaprotocollen – Koninklijk Nederlands Vervoer Drie boa's deelden meer dan 300 boetes uit, grote verschillen per gemeente – NOS Naam
genoteerd bij overtreding coronaregels, bij herhaling volgt boete – nu.nl Politie maakt einde aan illegale 'coronafeesten', meerdere boetes uitgedeeld – nu.nl Politie slingert 25 jongeren op de bon voor illegaal feestje bij Haarlem – nu.nl Schalkwijk weer aangewezen als veiligheidsrisicogebied na nieuwe oproep tot rellen – Haarlems Weekblad Opnieuw rellen in Haagse Schilderswijk, meer dan Twintig arrestaties – NOS Noodbevel en 23 arrestaties in Utrecht Overvecht na oproepen tot rellen – NOS Coronacrisis leidt wereldwijd tot veel minder criminaliteit – NOS Babbeltrucs in coronatijd – Politie Corona en veiligheid – Centrum voor criminaliteitspreventie en veiligheid Start landelijke campagne tegen huiselijk geweld in coronacrisis – Rijksoverheid Tijdens lockdown meer slachtoffers van kindermishandeling – Universiteit Leiden Toename huiselijk geweld in 2020: 'Hulplijn moet zich meer richten op vrouwen’ – EenVandaag Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor februari 2021
79
Bijlage 3: relevante literatuur over corona (4) Sociaal-maatschappelijk Drie onderzoeken naar huiselijk geweld in tijden van corona – Verwey-Jonker Instituut Kan huiselijk geweld echt stoppen? Kwestie van lange adem – Verwey-Jonker Instituut Welbevinden ten tijde van corona – Sociaal en Cultureel Planbureau
Ondersteuningsmaatregelen, werk & inkomen Eerste tijdelijke noodmaatregel overbrugging voor behoud van werkgelegenheid – Rijksoverheid Coronacrisis leidt tot ongekende daling aantal banen – CBS Werkgelegenheid en NOW naar sector sinds de start van de crisis – UWV Meer banen en vacatures in het derde kwartaal – CBS Aantal nieuwe WW-uitkeringen stijgt minder hard, maar 'piek komt nog’ – NOS Werkloosheid licht gedaald – CBS Augustusraming – CPB Coronacrisis: Impact werkgelegenheid Zuid-Kennemerland en IJmond - UWV Aantal werklozen in juni gestegen tot 404 duizend – CBS Coronamonitor - Transport en Logistiek Nederland Inventarisatie van acute personeelstekorten en -overschotten – UWV Kansrijke beroepen, Landelijk overzicht van beroepen december 2020 – UWV Kansrijke en minder kansrijke beroepen – UWV NOW: Inspanningsverplichting – NL leert door – Rijksoverheid Monitor schuldhulpverlening in coronatijd – Divosa Tot 20 procent Tozo-aanvragers gaat richting schuldhulpverlening – BNR Bijna 2/3e gemeenten ondertekenden Convenant vroegsignalering – vereniging voor schuldhulpverlening en sociaal bankieren Regeling NOW 2.0 donderdag gepubliceerd – Rijksoverheid Factsheet aanvragen NOW-regeling 7 juli – UWV Factsheet aanvragen NOW 2.0-regeling – UWV Factsheet derde aanvraagperiode NOW – UWV Meer dan 65.000 aanvragen voor NOW 2.0 bij UWV – UWV Algemene informatie over NOW3 (vanaf oktober
2020) – Rijksoverheid Vragen over de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) – Rijksoverheid Steunpakket voor zelfstandig ondernemers verlengd – Rijksoverheid Tegemoetkoming schade COVID-19 (TOGS) – Rijksoverheid Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor februari 2021
80
Bijlage 3: relevante literatuur over corona (5) Ondersteuningsmaatregelen, werk & inkomen Tegemoetkoming Vaste Lasten (TVL) – Rijksoverheid Corona-aanpak: de volgende stap – Rijksoverheid Bijstand voor zelfstandigen (Bbz) – Rijksoverheid Monitor Arbeidsmarkt April 2019 – Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Crisis werkt door in bijstandscijfers: stijging tot 625.000 in 2022 – Berenschot Uitkeringen stijgen in 2021 met 2,1 miljard euro – UWV Woningmarkt ING Woonbericht: Vertrouwen woningmarkt hard geraakt door coronacrisis – ING ABN: nog geen knauw voor de woningmarkt, huizenprijzen stijgen met 5 procent – RTL Nieuws Vraag naar woning overtreft het aanbod, overbieden geen uitzondering.
NVM presenteert cijfers woningmarkt tweede kwartaal – NVM Makelaars Aanbod krimpt, consumenten blijven kopen, prijs verder omhoog – NVM Makelaars Grote vraag naar huizen houdt aan, prijzen stijgen naar recordhoogte – NVM Makelaars Funda Index Oktober 2020 – Funda De bedrijfsruimtemarkt gaat onzekere tijden tegemoet – Rabobank Op welk van de 2.500 winkelgebieden in Nederland is de impact van corona het grootst? – Locatus Economische krimp tijdens lockdown minder sterk in Nederland dan in België – CBS Na stikstof en PFAS treft ook corona deze sector keihard – VNO-NCW Landelijk huurbeleid zorgt voor langere wachttijden en hogere huren – Woonbond ‘Economisch daklozen’ vallen tussen wal en schip – VNG Realisatie Geen huisuitzettingen en verlenging tijdelijke huurcontracten – Rijksoverheid Hernieuwde afspraken met verhuurders over maatwerk – Rijksoverheid
Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor februari 2021
81
Februari 2021 Data, Informatie en Analyse In opdracht van de gemeenten Beverwijk, Bloemendaal, Haarlem, Heemstede, Heemskerk, Velsen en Zandvoort
Corona Impact Monitor Regio Kennemerland Editie februari 2021 (derde editie) Onderzoeksrapport
Inleiding Aanleiding en achtergrond Corona en de maatregelen die genomen worden om het virus in te dammen zorgen voor een complexe situatie. De coronacrisis heeft economische, sociaalmaatschappelijke en financiële impact op gemeenten. Uit een analyse voor VNG Realisatie door Andersson Elffers Felix bleek dat de crisis grote (financiële) gevolgen heeft voor gemeenten en dat bijna elk beleidsveld wordt geraakt. De Corona Impact Monitor Regio Kennemerland is in juli 2020 gestart met als doel om een beeld te geven van de impact van de coronacrisis in de gemeenten Beverwijk, Bloemendaal, Heemstede, Haarlem, Velsen en Zandvoort. Dit is de derde editie van de monitor. Vanaf de tweede editie (november 2020) is ook de gemeente Heemskerk aangesloten. De inzichten van de monitor kunnen houvast bieden om focus aan te brengen in het gemeentelijk beleid. Een volgende monitor wordt in het tweede kwartaal van 2021 uitgevoerd. Door periodiek te monitoren, houden we steeds de vinger aan de pols bij de maatschappelijke ontwikkelingen. Methode De afdeling DIA (Data, Informatie en Analyse) van de gemeenten Haarlem en Zandvoort heeft de regionale regie bij de monitor.
DIA heeft een overzicht van beschikbare, betrouwbare en mogelijk relevante indicatoren gemaakt. Hierover is afstemming geweest met een aantal gemeenten uit Kennemerland, waarna de definitieve indicatorenlijst is vastgesteld. Bij de indicatoren is de volgende thema-indeling aangehouden: • • • •
Economie Sociaal-maatschappelijk Ondersteuningsmaatregelen, werk en inkomen Woningmarkt
Medio juli 2020 is gestart met het binnenhalen, ordenen en structuren van de gegevens voor de eerste monitor. Tijdens een evaluatie eind september 2020 is besloten om de tweede monitor uit te breiden met de indicator Wmo-gebruik en de monitor verder gelijk te houden. De derde editie is in opzet gelijk aan de tweede monitor. De gebruikte gegevens zijn deels afkomstig uit gemeentelijke administraties. Daarnaast zijn een aantal openbare- (bijv. CBS, UWV) en betaalde bronnen (bijv. LISA) gebruikt. In dit rapport worden de verzamelde data samengebracht, gepresenteerd en geanalyseerd. De bestaande gegevensreeksen uit de eerdere monitors zijn uitgebreid met de meest recente gegevens.
Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie februari 2021
2
Leeswijzer Volledigheid van de monitor Niet alle indicatoren uit het Plan van Aanpak zijn opgenomen in deze derde editie van de monitor. Een aantal indicatoren is tijdens de informatieverzameling van de eerdere monitors al afgevallen omdat de gegevens voor slechts een beperkt aantal gemeenten beschikbaar waren, niet actueel waren of niet frequent bijgewerkt worden. De eerste monitor was samengesteld in de zomermaanden en daarmee de vakantieperiode. Vanwege de afwezigheid van dataleveranciers kon destijds niet alle data geleverd worden. Voor de tweede monitor kon meer informatie worden verzameld. Een aantal indicatoren is om uiteenlopende redenen nog steeds niet toegevoegd. Bijlage 2 bevat een lijst met niet-opgenomen indicatoren voorzien van toelichting waarom deze keuze is gemaakt. Actualiteit De cijfers in de grafieken en tabellen lopen tot en met het vierde kwartaal van 2020. In een aantal gevallen waren nog geen cijfers voor het vierde kwartaal en zijn de meeste recente gegevens gebruikt. Voor een aantal indicatoren zijn ten opzichte van de tweede monitor geen nieuwe cijfers. In deze gevallen staat dit in een vetgedrukte eerste alinea aangegeven. De uitkomsten van de monitor zijn dan ook een momentopname. Voor de duiding van de ontwikkelingen worden ook actuelere artikelen en rapporten aangehaald.
Interactieve links Het rapport werkt met interactieve links naar achterliggende rapporten en stukken, zodat de lezer zich desgewenst op een thema kan verdiepen. De links zijn herkenbaar doordat ze onderstreept zijn. Er is uiteraard een groot aanbod aan corona-gerelateerde bronnen, dus er is sprake van een selectie. In bijlage 3 staan alle in het rapport genoemde bronnen per thema.
Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie februari 2021
Begrippenlijst De definitie van verschillende indicatoren is opgenomen in bijlage 1. Trendgrafieken In het rapport komen verschillende trendgrafieken voor. Ontwikkelingen worden daarin vanaf een beginpunt vergeleken tussen de gemeenten. Bijvoorbeeld: een score van 110 betekent dat het getoonde vanaf het beginpunt met 10 procent is toegenomen. In de titels van de figuren en tabellen in het rapport staat aangegeven of het om een trend (relatieve ontwikkeling) of om absolute aantallen gaat. Onzekere verwachtingen In het rapport worden bij enkele indicatoren verwachtingen over de toekomst uitgesproken. Deze zijn voor een groot deel gebaseerd op rapporten en scenarioschetsen van externe bronnen zoals bijvoorbeeld CBS, CPB en UWV. Daarnaast is een deel van de verwachtingen gebaseerd op wat experts op een specifiek thema zeggen over ontwikkelingen in hun themagebied. Hierbij is geprobeerd om de verwachtingen te schetsen op basis van de meest gangbare inzichten. De tijd sinds de coronacrisis heeft laten zien dat veel verwachtingen niet volledig uitkomen. De in het rapport geschetste toekomstverwachtingen zijn aannemelijk, maar hangen ook af van veel externe factoren. Met name de ontwikkelingen rondom het virus spelen hierin een grote rol. Regio Kennemerland In het rapport worden uitkomsten op regioniveau gepresenteerd.
Daar waar in deze rapportage wordt verwezen naar de Regio Kennemerland betreft het alle negen gemeenten in de regio inclusief de gemeenten die niet apart vermeld worden (Beverwijk, Bloemendaal, Haarlem, Haarlemmermeer, Heemstede, Heemskerk, Uitgeest, Velsen en Zandvoort). 3
Samenvatting Corona Impact Monitor Regio Kennemerland februari 2021 Economie • Het consumentenvertrouwen in de provincie Noord-Holland steeg licht in het vierde kwartaal van 2020, maar blijft laag. Het ondernemersvertrouwen steeg in vierde kwartaal, maar is desondanks licht negatief. Zowel het beeld van consumentenvertrouwen als het ondernemersvertrouwen is in NoordHolland vergelijkbaar met het landelijke beeld. De ontwikkelingen hangen samen met de economische ontwikkeling. De verwachting is dat het vertrouwen toeneemt zodra het economisch beter gaat of als er zicht is op het einde van de coronacrisis. • In 2020 waren er minder faillissementen in de Regio Kennemerland dan in 2019. In het vierde kwartaal van 2020 gingen 13 bedrijven failliet. Ook in Nederland waren er minder faillissementen in eerdere jaren. De steunmaatregelen van de overheid spelen hierbij een rol. De verwachting is evenwel dat het aantal faillissementen nog toeneemt als steunmaatregelen aflopen. • Het UWV voorspelde in oktober 2020 sterke banenkrimp in de sectoren horeca, cultuur en overige dienstverlening. Over het vierde kwartaal meldt het UWV dat vooral bij uitzendbureaus en in de horeca veel banen verdwenen. De verwachting is dat de lokale arbeidsmarkt van gemeenten waar deze sectoren sterk vertegenwoordigd zijn, meer negatieve effecten zullen merken.
Horeca, cultuur en overige dienstverlening vormen in Zandvoort en Bloemendaal een relatief groot deel van bedrijvenpopulatie. • In 2020 ontstonden elk kwartaal meer nieuwe bedrijfsvestigingen in de Regio Kennemerland dan dat er verdwijnen. Dit zorgde in het vierde kwartaal voor een positief saldo van 520 banen. Met de toename stijgt ook het aandeel zzp’ers en het aantal banen.
Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie februari 2021
• De bedrijvendynamiek verschilt per sector: vooral bij de financiële instellingen verdwenen in het tweede semester banen door bedrijvendynamiek. In de handel, het onderwijs, de zorg en de bouw ontstaan per saldo in de tweede helft van 2020 juist veel banen gerelateerd aan de bedrijvendynamiek. Sociaal-maatschappelijk • De ontwikkeling van het aantal actieve cliënten in de jeugdhulpverlening verschilt per gemeente. Gedurende het vierde kwartaal van 2020 is er weinig ontwikkeling in het aantal cliënten. In de meeste gemeenten nam het aantal cliënten over heel 2020 toe, maar in Heemskerk daalde het aantal met 12 procent. In de andere gemeenten zijn er vooral in april en juli 2020 dalingen. Dit sluit aan bij het beeld dat in die periode de jeugdhulp afgeschaald was. Mogelijk zit bij de stijging die daarna zichtbaar is nog een deel van eerder uitgestelde hulp. • Sinds 2018 tot de coronacrisis nam het aantal jongeren met jeugdhulp zonder verblijf in de deelnemende gemeenten continu toe. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat veel jongeren het mentaal lastig hebben tijdens de harde lockdown die 15 december 2020 inging. • Het aantal Wmo-cliënten in de deelnemende gemeenten is stabieler dan het aantal cliënten in de jeugdzorg. In het vierde kwartaal is er weinig ontwikkeling in het aantal cliënten.
Aan het einde van 2020 zijn er in de Regio Kennemerland 4 procent meer Wmo-cliënten dan een jaar eerder. De toekomstige ontwikkelingen zijn net als bij jeugdhulp onzeker.
4
Samenvatting Corona Impact Monitor Regio Kennemerland februari 2021 (2) Sociaal-maatschappelijk • In het vierde kwartaal is er in de meeste gemeenten een lichte afname van meldingen van overlast. In vergelijking met 2019 is het aantal meldingen in het vierde kwartaal echter hoog. Over heel 2020 worden in alle deelnemende gemeenten duidelijk meer meldingen van overlast gemaakt dan in andere jaren. Vooral het aantal meldingen van jeugdoverlast is hard gestegen. Dit geldt met name voor het tweede kwartaal, vlak na de uitbraak van corona. Dit betekent niet per se dat er meer overlast is dan eerder. Zo is er meer aandacht voor handhaving vanwege het coronaprotocol en registreren mensen de overlast eerder omdat ze vaker thuiszitten. Daarnaast is de meldingsbereidheid in de coronaperiode hoog. • Het aantal gegeven coronaboetes per 10.000 inwoners verschilt per gemeente. Het verschil in aantal boetes is deels te verklaren door verschil in problematiek (bijv. illegale feesten), aantal BOA’s en toezichthouders in de gemeente. In de regiogemeenten zijn in 2020 tot 22 boetes per 10.000 inwoners door de boa’s uitgedeeld. In het vierde kwartaal zijn meer boetes uitgedeeld dan in de maanden juni tot oktober 2020.
Dit was het gevolg van strengere maatregelen door een toename van het aantal besmettingen • Het aantal geregistreerde diefstallen, inbraken en gevallen van zakkenrollerij nam in het vierde kwartaal af. Waarschijnlijk doordat men vanwege nieuwe maatregelen meer thuis bleef. Eerder in 2020 was er vooral in het tweede kwartaal een duidelijke daling van incidenten.
• Het aantal meldingen van huiselijk geweld was in de Regio Kennemerland in het vierde kwartaal ruim een kwart lager dan in dezelfde periode in 2019. Mogelijk komt dit ook doordat gevallen minder snel gedetecteerd worden omdat men minder sociale gelegenheden buitenshuis heeft. Daarnaast is het melden lastiger vanwege de aanwezigheid van anderen in huis. Verschillende bronnen melden dat het huiselijk geweld waarschijnlijk is toegenomen, maar dat dit niet terug te zien is in de cijfers. • Bij de Brede Centrale Toegang Kennemerland meldden zich in 2020 minder nieuwe daklozen dan in 2019 en 2018. De cijfers fluctueren per kwartaal waardoor het lastig is om iets over trends op korte termijn te zeggen. De daling in 2020 komt mogelijk door de extra landelijke afspraken en regelgeving die er op gericht zijn om huisuitzettingen te voorkomen. De uitstroom bij de maatschappelijke opvang is ook minder dan in 2019. Hierdoor zijn er in 2020 minder plekken vrijgekomen voor nieuwe daklozen in de maatschappelijke opvang dan 2019. Ondersteuningsmaatregelen, werk en inkomen • Op de arbeidsmarkt is in alle gemeenten tussen oktober en december 2020 een sterke toename van het aantal WW-uitkeringen. Eerder steeg het aantal uitkeringen vooral tussen april en juli 2020 fors. Daarna was er sprake van een daling.
Mogelijk kwam dit doordat WW-uitkeringen afliepen, maar mogelijk ook doordat er meer werk was in een periode van versoepelingen. Verschillende bronnen voorspellen dat de het huidige aantal WW-uitkeringen slechts stilte voor de storm is en dat de werkloosheid de komende jaren toeneemt. • In de dienstverlening steeg het aantal WW-uitkeringen in de Regio Kennemerland in het tweede semester het sterkst. Bij de pedagogische beroepen was de grootste daling.
Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie februari 2021
5
Samenvatting Corona Impact Monitor Regio Kennemerland februari 2021 (3) Ondersteuningsmaatregelen, werk en inkomen • Het aantal vacatures steeg in het derde kwartaal (meest recente cijfers) van 2020 in vrijwel alle sectoren in de Regio Kennemerland. Op basis van de meer recente WW-cijfers is de verwachting dat er in het vierde kwartaal minder vacatures waren. • Door de dalende werkloosheid in het derde kwartaal en het stijgende aantal vacatures neemt de spanning in de meeste branches toe. De markt voor creatieve beroepen blijft onverminderd ruim. In de ICT-branche en bij de pedagogische beroepen nam de spanning in het derde kwartaal iets af. • In 2020 waren er minder aanvragen voor schuldhulpverlening dan in 2019. In het vierde kwartaal was het aantal aanvragen vergelijkbaar met dezelfde periode in 2019 en 2018. De Vereniging voor Volkskrediet verwacht op termijn een toename omdat ze voorziet dat een deel van de Tozo-ontvangers op termijn in de schuldhulp terechtkomt.
• Het bijstandsvolume reageert minder sterk, en ook wat trager, op conjuncturele ontwikkelingen dan het WW-volume. Het aantal Bbzuitkeringen en reguliere uitkeringen is in december 2020 drie procent hoger dan een jaar eerder. Het grootste deel (95%) van alle bijstandsuitkeringen zijn uitkeringen vanuit de Participatiewet. De verwachting is dat het bijstandsvolume nog toeneemt na verloop van tijd als de andere uitkeringen aflopen. • Het aantal aangevraagde kwijtscheldingen voor belastingen verschilt weinig met het voorgaande jaar. Deels komt dit doordat de piek over het algemeen aan het begin van het belastingjaar in januari of februari ligt. Voor 2020 is deze piek dus nog vóór corona. Daardoor is het effect van corona pas bij de cijfers van 2021 inzichtelijk.
• De ondernemers in de Regio Kennemerland maken tot nu toe iets minder gebruik van NOW3.1 (18% van de bedrijven) dan van NOW 1.0 (36%). NOW 2.0 werd door 18 procent gebruikt. Uit een enquête van UWV blijkt dat het minder gebruik van NOW 2.0 voornamelijk komt omdat bedrijven in de aanvraagperiode minder steun nodig hadden omdat het beter ging na de zomer. • Het aandeel zzp’ers dat gebruikmaakt van Tozo was het grootst in de maanden april en mei van 2020. Toen vanaf 1 juni 2020 ook naar het inkomen van de partner werd gekeken, nam het aantal ontvangers af. In december 2020 loopt het aantal ontvangers wel weer op. Waarschijnlijk komt dit doordat verschillende bedrijven dicht moesten en daardoor behoefte hebben aan steun. Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie februari 2021
6
Samenvatting Corona Impact Monitor Regio Kennemerland februari 2021 (4) Woningmarkt • De coronacrisis lijkt nog weinig impact op het woningaanbod en de huizenprijs te hebben. Er worden wel iets minder woningen aangeboden in het vierde kwartaal, maar dat was ook in eerdere jaren het geval. De vraagprijzen fluctueren erg, op korte termijn valt daardoor weinig over de trend te zeggen. In vijf van de zeven de gemeenten stijgt de vraagprijs per vierkante meter in 2020. De krappe markt lijkt belangrijker voor de vraagprijs dan de coronacrisis. De vloerprijs stijgt harder dan de gemiddelde vraagprijs voor woningen. Dat betekent dat de gemiddelde woninggrootte van de aangeboden woningen afneemt. • Het aantal aangevraagde bouwvergunningen fluctueert de afgelopen jaren erg. Over 2020 waren er in de Regio Kennemerland wel meer aanvragen dan in 2019. Ook het aantal opgeleverde woningen fluctueert. Als een groot nieuwbouwproject in een bepaald kwartaal wordt opgeleverd, zorgt dat voor hoge kwartaalcijfers. Daarnaast zijn andere situationele factoren zoals de stikstofcrisis van invloed. Het effect van corona op de bouw is hierdoor lastig in te schatten. • In 2020 steeg het aantal actief woningzoekenden in de sociale huursector met 8 procent. Betrokkenen geven aan dat de ontwikkeling ook te maken heeft met het beschikbare woningaanbod.
Wanneer er weinig woningen worden aangeboden, gaat men ook niet op zoek. Het aantal aangevraagde urgenties voor sociale huur, is in de eerste drie kwartalen van 2020 iets lager dan in 2019. Het vierde kwartaal is vergelijkbaar met dezelfde periode een jaar eerder. De invloed van corona is onduidelijk.
Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie februari 2021
7
Inhoudsopgave
In het rapport worden per thema de indicatoren besproken. De snelkoppelingen hieronder verwijzen naar de verschillende thema’s en de bijlagen:
ECONOMIE (p. 9) SOCIAAL-MAATSCHAPPELIJK (p. 19) ONDERSTEUNINGSMAATREGELEN, WERK & INKOMEN (p. 30) WONINGMARKT (p. 41) BIJLAGEN (p. 48)
Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie februari 2021
8
Hoofdstuk: Economie In dit hoofdstuk worden de volgende indicatoren behandeld: Consumentenvertrouwen Ondernemersvertrouwen Faillissementen Werkgelegenheid Bedrijvendynamiek
Economie: consumentenvertrouwen Het consumentenvertrouwen (zie begrippenlijst voor definitie) is voor Noord-Holland in het vierde kwartaal licht gestegen van een score van -30 naar een score van -26. Ook de cijfers voor de achterliggende deelindicatoren economisch klimaat (-50) en koopbereidheid (-9) zijn in het vierde kwartaal voor de Provincie Noord-Holland iets positiever dan in het derde kwartaal. Het provinciale consumentenvertrouwen ligt in lijn met dat van Nederland. Bij de start van de coronacrisis was er sprake van een sterke daling. Dit sluit aan bij de economische voorspellingen van onder andere CPB, IMF en DNB over de vooruitzichten van de Nederlandse economie. Zonder uitzondering werd een periode van economische krimp voorzien. In november 2020 bleek uit cijfers van Eurostat, vergelijkbaar met het CBS op Europees niveau, dat de economische krimp in het derde kwartaal (3,9%) in de EU minder was dan in het tweede kwartaal (11,4%). Ook de Rabobank is in het derde kwartaal optimistisch en verwacht herstel.
Absolute ontwikkeling score consumentenvertrouwen 30 20 10 0 -10 -20 -30 -40 Q1
Q2
Q3
Q4
Q1
2018
Q2
Q3
Q4
Q1
2019 Nederland
Q2
Q3
Q4
2020
Noord-Holland (PV)
De nieuwe lockdown, brengt nieuwe economische onzekerheden met zich mee. Zo analyseerde ING op basis van pintransacties dat de omzet bij non-foodwinkels begin 2021 sterker gedaald is dan in maart 2020 tijdens de eerste lockdown. Aan de andere kant besteedden Nederlanders in de eerste drie kwartalen online 38 procent meer dan in 2019 (CBS).
Bron: CBS Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie februari 2021
10
Economie: ondernemersvertrouwen Vergelijkbaar met het consumentenvertrouwen (p. 10) meet CBS ook het ondernemersvertrouwen. Dit ontwikkelt zich in NoordHolland vergelijkbaar als landelijk. Na een dieptepunt in het tweede kwartaal, steeg het vertrouwen in het laatste half jaar van 2020. De saldi voor Nederland (-4) en Noord-Holland (-7,7) zijn nog wel negatief. Dat betekent dat meer ondernemers een negatieve dan een positieve toekomstverwachting hebben.
Absolute ontwikkeling score ondernemersvertrouwen 30 20
10 0 -10
De economische gevolgen van corona verschillen sterk per sector. Uit cijfers van het CBS blijkt dat de horeca, delfstoffenwinning en cultuur de grootste procentuele krimp ten opzichte van een jaar eerder kenden. Een aantal sectoren, zoals zakelijke dienstverlening, groeiden juist. Na de lockdown van 15 december 2020 zijn een aantal sectoren volledig gesloten. Cijfers van ING laten zien dat in de mode, vrijetijdswinkels, woonwinkels en bouwmarkten vrijwel geen pintransacties meer waren. Vanaf 10 februari mochten winkels weer open voor click en collect. Klanten kunnen dan producten bestellen en op een afgesproken tijd ophalen.
-20 -30 -40 -50 Q1
Q2
Q3
Q4
Q1
2018
Q2
Q3
Q4
Q1
2019 Nederland
Q2*
Q3*
Q4*
2020
Noord-Holland (PV)
*voorlopige cijfers
Veel van de toekomstige ontwikkelingen hangen samen met de ontwikkelingen rondom het coronavirus. Zo zorgde het nieuws over een mogelijk werkend vaccin eerder voor flinke koersstijgingen op de beurzen. De nieuwste maatregelen en de avondklok kunnen juist voor negatieve ontwikkelingen en verwachtingen zorgen. Op 21 januari 2021 maakte het kabinet een steunpakket van 7,6 miljard bekend om de negatieve gevolgen voor ondernemers te verzachten.
Bron: CBS Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie februari 2021
11
Economie: faillissementen In het vierde kwartaal gingen 13 bedrijven in de Regio Kennemerland failliet. Dit is minder dan in het vierde kwartaal van 2019 (27) en 2018 (33). In totaal gingen in 2020 minder dan negentig bedrijven failliet in de regio. In 2019 en in 2018 waren dat er meer dan honderd. Ruim de helft van de bedrijven die failliet gingen was gevestigd in de gemeente Haarlemmermeer. Vooral bedrijven die direct en indirect afhankelijk zijn van de luchtvaartsector hebben het moeilijk (CBS). Eén op de vijf faillissementen (21%) in de Regio Kennemerland was in de handelssector. Ook de sectoren vervoer & opslag (15%) en bouw (12%) nemen een groot deel van de faillissementen in de regio voor hun rekening. Ondanks de groei in de overige zakelijke dienstverlening (p.11) waren 12 procent van de faillissementen in deze sector. Het lage aantal faillissementen sluit aan bij de bevindingen van het CBS, dat landelijk het laagste aantal faillissementen in 20 jaar registreerde. Genoemd wordt dat dit niet los te zien is van de noodsteun van de overheid. Op basis van de negatieve geluiden over de Nederlandse economie zouden misschien meer faillissementen verwacht worden. Dit kan waarschijnlijk deels verklaard worden door de afgegeven noodpakketten als NOW en Tozo. Begin 2021 werd bekend dat de regering voor nog eens 7,6 miljard aan steunpakketten afgeeft.
Verder worden faillissementen op basis van eigen aangifte sneller verwerkt door de rechtbank dan faillissementsverzoeken van crediteuren. Aan het laatste type faillissementen gaan namelijk meer procedures en toetsing vooraf waardoor faillissementen vertraagd zichtbaar worden. Daarnaast stoppen veel bedrijven niet door een faillissement, maar door een bedrijfsbeëindiging. De verwachting is nog steeds dat wanneer de noodmaatregelen wegvallen er een snelle toename van faillissementen volgt. Dit blijkt ook uit de Bijzonder Beheer Barometer van november 2020.
Aantal faillissementen per gemeente 2018
2019
2020
Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Beverwijk
4
4
2
6
3
2
4
1
1
2
1
1
Bloemendaal
0
0
0
0
0
1
1
0
0
1
1
1
Haarlem
5
3
10
7
1
13
7
10
2
10
1
3
Heemskerk
1
0
3
0
0
1
1
0
2
1
0
0
Heemstede
0
0
3
0
3
2
2
3
1
1
0
0
Velsen
3
2
2
1
3
3
2
0
5
3
0
0
Zandvoort
5
1
1
2
0
1
0
0
1
1
0
1
Regio Kennemerland 28 21 34 33 13 36 30 27 23 37 16 13 2018
2019
2020
Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Bouw
3
1
6
2
2
3
1
3
1
7
1
2
Cultuur, sport en recreatie
0
1
1
0
0
0
1
0
1
0
1
0
Financiële instellingen
5
1
2
3
3
1
4
4
2
3
0
0
Gezondheids- en welzijnszorg
0
0
1
0
0
0
0
0
0
4
0
0
Handel
14
8
13 12
3
21 13 10
7
5
3
4
Horeca
1
1
0
9
1
3
0
0
0
1
4
3
ICT
1
0
1
1
0
1
0
2
0
3
0
0
Industrie
2
4
3
1
0
0
3
4
2
2
1
0
Onderwijs
0
0
1
0
0
0
0
0
0
1
0
Overige zakelijke dienstverlening
0
0
1
1
0
1
0
0
0
0
0
1
Specialistische zakelijke dienstverlening
1
3
3
1
2
3
2
2
2
1
1
Verhuur en overige zakelijke dienstverlening
1
1
0
1
0
2
3
1
2
4
4
1
Vervoer en opslag
1
3
2
0
3
2
2
1
6
6
0
1
Totaal
28 21 34 33 13 36 30 27 23 37 16 13
Bron: LISA Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie februari 2021
12
Economie: banen naar sector De cijfers en tabellen op deze pagina zijn ongewijzigd. Nieuwe cijfers worden in april 2021 verwacht. Uit een UWV-analyse van november 2020 blijkt dat vooral bij uitzendbureaus en in de horeca veel banen verdwenen. De detailhandel food is de enige sector die groeit door de coronacrisis. In de eerdere regionale arbeidsmarktanalyse voor arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond van UWV van oktober 2020 bleek dat er zeer grote krimp van werkgelegenheid in de sectoren horeca, luchtvaart (onderdeel van vervoer en opslag), cultuur, sport & recreatie en verhuur & overige zakelijke diensten (o.a. reisbureaus en uitzendbureaus) wordt verwacht. Het UWV voorziet alleen toekomstige groei in de ‘food’ detailhandel.
In de Regio Kennemerland vertegenwoordigen de drie genoemde krimpsectoren ongeveer 16 procent van de werkgelegenheid. Landelijk is dat 10 procent. Een klein deel (5%) van de banen zit volgens de UWV-analyse in de groeisector ‘food detailhandel’ (niet uitgesplitst in de tabel rechts). Op de volgende pagina is te zien hoe de werkgelegenheid per gemeente zich verhoudt tot de regionale verdeling. In Zandvoort en in iets mindere mate in Bloemendaal zijn ten opzichte van de regionale verdeling de cultuursector en de horeca sterk vertegenwoordigd. De voorspelling is dat de werkgelegenheid in deze gemeenten meer dan in de andere gemeenten negatieve gevolgen van de coronacrisis zal ondervinden. In Heemstede zijn relatief veel banen in de overige zakelijke diensten, maar het aandeel horeca is kleiner dan gemiddeld.
Aandeel banen (%) naar sector Regio Kennemerland (2019)* Aandeel Vervoer en opslag
17%
Handel (detailhandel en groothandel)
17%
Gezondheids- en welzijnszorg
11%
Industrie
9%
Specialistische zakelijke dienstverlening
9%
Verhuur en overige zakelijke dienstverlening
7%
Horeca
7%
Onderwijs
5%
Bouw
4%
Openbaar bestuur
4%
ICT
4%
Cultuur, sport en recreatie
2%
Overige zakelijke dienstverlening
2%
Financiële instellingen
1%
Landbouw
1%
Totaal
100%
*2019 is het meest recente peiljaar
Bron: LISA Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie februari 2021
13
Economie: regionale specialisatie naar aantal banen Regionale specialisatie arbeidsmarkt per gemeente (2019)* 400% 350% 300% 250% 200% 150% 100% 50% 0%
Beverwijk
Bloemendaal
Haarlem
Heemskerk
Heemstede
Velsen
Zandvoort
Totaal regio
*2019 is het meest recente peiljaar Leeswijzer: in Beverwijk is de staaf bij bouw ongeveer 200%. Dat betekent dat het aandeel van de bouwsector in Beverwijk twee keer zo groot is als het aandeel van de bouwsector in de Regio Kennemerland gemiddeld. De lijn voor het regiototaal is gebaseerd op de regio inclusief Uitgeest en Haarlemmermeer. Daardoor hebben alle deelnemende gemeenten bij landbouw en vervoer & een staaf onder het regionale gemiddelde. Bron: LISA Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie februari 2021
14
Economie: bedrijvendynamiek vestigingen Het Landelijk Informatiesysteem van Arbeidsplaatsen (LISA) brengt via haar monitor vestigingendynamiek zoveel mogelijk de actuele ontwikkelingen van bedrijvigheid in beeld (zie in de bijlage begrippenlijst meer over de methodiek). In 2020 komen er in de Regio Kennemerland elk kwartaal meer bedrijfsvestigingen bij dan dat er verdwijnen. Wel ligt het saldo vanaf het tweede kwartaal – nadat Nederland in maart 2020 in lockdown ging – lager dan in de voorgaande jaren. Vervolgens neemt het saldo elk kwartaal weer iets toe. In het vierde kwartaal verdwenen er 1.350 vestigingen in de Regio Kennemerland en kwamen er 1.880 nieuwe vestigingen bij.
Per saldo kwamen er in het vierde kwartaal dus 530 bedrijven bij. Deze stijging is lager dan in dezelfde periode in 2018 (750) en 2019 (670). Zzp’ers zijn voor een groot deel verantwoordelijk voor de continue toename van het aantal vestigingen. Op 4 februari rapporteerde de Kamer van Koophandel dat het aantal startende ondernemingen voor het eerst in maanden minder was dan in dezelfde periode het jaar ervoor, mogelijk komt dit doordat er voor startende ondernemers te weinig perspectief is. Op de volgende pagina’s staan figuren over de aan de vestigingen gerelateerde bedrijvigheid en wordt ingegaan op de ontwikkelingen per sector en per gemeente.
Ontwikkeling aantal vestigingen Regio Kennemerland 2.500 2.000 1.500 1.000 500 0 Q1
Q2
Q3
Q4
Q1
Q2
2018
Q3
Q4
Q1
2019 Nieuwe vestigingen
Opgeheven vestigingen
Q2
Q3
Q4
2020 Saldo vestigingen
Bron: LISA Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie februari 2021
15
Economie: bedrijvendynamiek banen In het vierde kwartaal van 2020 verdwenen er 2.330 banen en kwamen er 2.850 banen bij door het verdwijnen en ontstaan van bedrijfsvestigingen. Per saldo kwamen er dus 520 banen bij in het vierde kwartaal. Dit zijn er minder dan het aantal vestigingen (530). De gemiddelde bedrijfsgrootte neemt dus licht af.
De lagere aantallen lijken een gevolg te zijn van het mindere economische klimaat door de coronacrisis. Ook voor het eerste kwartaal van 2021 wordt geen grote toename verwacht nu veel sectoren nog (gedeeltelijk) gesloten blijven.
Over heel 2020 nam het aantal banen door bedrijvendynamiek met 1.310 toe. Dit is minder dan in 2019 (1.420) en 2018 (1.990). Vooral in het tweede kwartaal is een duidelijke dip te zien in het saldo.
Belangrijke kanttekening: de hier gepresenteerde cijfers gaan alleen over de werkgelegenheid bij nieuwe of opgeheven vestigingen. Werkgelegenheidsontwikkeling binnen bedrijven is hier niet in beeld. Deze kan indirect worden afgelezen aan het aantal WW-uitkeringen en vacatures.
Ontwikkeling aantal banen gerelateerd aan nieuwe en opgeheven bedrijfsvestigingen Regio Kennemerland 4.000
3.000
2.000
1.000
Q1
Q2
Q3
Q4
Q1
Q2
2018
Q3
Q4
2019 Nieuwe banen
Verdwenen banen
Q1
Q2
Q3
Q4
2020 Saldo banen
Bron: LISA Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie februari 2021
16
Economie: bedrijvendynamiek naar sector De ontwikkeling van de aan bedrijvendynamiek gerelateerde banen laat eenzelfde beeld zien. Bij de financiële instellingen verdwenen er in het tweede semester 80 banen. Ook in de horeca (-20), ICT (-10), overheid (10) en vervoer & opslag (-10) verdwenen banen. In de handelssector kwamen er 490 banen bij. Ook in het onderwijs (140), de zorg (130) en bouw (120) steeg het aantal banen als gevolg van bedrijvendynamiek.
In het tweede semester van 2020 nam per saldo alleen het aantal financiële instellingen af (met 10 bedrijven) in de Regio Kennemerland. Ook in het eerste semester daalde het aantal bedrijven in deze sector licht. Een groot deel van de toename van vestigingen in het tweede semester zit in de sectoren handel (310), onderwijs (160), zorg (140) en bouw (130). Een groot deel van deze groei komt door de toename van zzp’ers. Dit zijn ook sectoren waarin landelijk het aandeel zzp’ers de afgelopen jaren toenam (artikel CBS).
Ontwikkeling aantal vestigingen en gerelateerde banen Regio Kennemerland* Vestigingen 2018
Banen
2019
2020
2018
2019
2020
Semester 1 Semester 2 Semester 1 Semester 2 Semester 1 Semester 2 Semester 1 Semester 2 Semester 1 Semester 2 Semester 1 Semester 2 Bouw
190
220
230
210
210
130
230
200
180
200
230
120
Cultuur sport en recreatie
50
60
70
50
-10
10
40
0
60
50
-50
10
Financiële instellingen
0
10
0
0
-10
-10
10
10
-70
-10
10
-80
Handel (groothandel en detailhandel)
50
110
170
130
280
310
-270
-220
-180
-50
60
490
Horeca
50
90
70
90
10
30
40
60
30
-20
-50
-20
Industrie en nutsbedrijven
30
50
50
40
10
40
-50
30
70
-40
-10
40
Informatie en communicatie
100
100
100
40
30
20
90
150
0
-130
-10
-10
Landbouw
-10
10
0
0
0
10
-10
0
0
20
0
10
Onbekend
0
0
0
0
0
0
0
0
-20
-40
-10
0
Onderwijs
150
140
180
120
120
160
170
130
170
150
50
140
Overheid
0
0
0
0
0
0
0
0
-10
0
0
-10
Overige diensten
10
20
60
70
40
40
-40
30
40
50
10
20
Vervoer en opslag
70
100
80
70
60
70
40
-20
100
-40
110
-10
Zakelijke diensten
340
460
360
390
170
20
280
490
230
290
60
60
Zorg
140
170
130
150
90
140
420
200
160
200
20
130
Totaal
1.170
1.540
1.500
1.360
1.000
970
950
1.060
760
630
420
890
*uitkomsten zijn afgerond op tientallen. Daardoor kan het totaal verschillen van de optelling van sectoren. Bron: LISA Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie februari 2021
17