2 Bijlage 1 onderzoeksrapport 213a onderzoek naar de effecten van (de)regulerling
Tekst van het document
Er zijn vooral verschillen in de omgang met bomen op privaat terrein. Enkele redenen voor vergunningsvrije kap zijn dunnen (om andere bomen beter te laten groeien) en de perceelomvang, waarbij kappen mogelijk is op kleinere percelen. Daarnaast is er vaak een bepaling die afhankelijk is van de afstand tot een gebouw, waarbij de vereiste afstand sterk per gemeente varieert.
3.4.3 Gemeente Haarlem in perspectief Haarlem vereist, net als veel andere gemeenten, een kapvergunning voor monumentale en publieke bomen en stelt een herplantplicht. Haarlem hanteert strenge regels voor particuliere bomen, waarbij de belangrijkste factor is of de boom zichtbaar is vanaf openbare grond – een situatie die vaak voorkomt en voor meerdere interpretaties vatbaar is. Deregulering zou kunnen door bijvoorbeeld regels op basis van afstand tot gebouwen of perceelgrootte in te voeren in plaats van zichtbaarheid, wat meer activiteiten zonder vergunning mogelijk zou maken.
3.5 Inrit/ Uitrit De APV's van gemeenten stellen specifieke eisen aan het maken en veranderen van inritten om verkeersveiligheid, ruimtelijke planning en openbare ruimte kwaliteit te garanderen. Hoewel deze eisen kunnen verschillen per gemeente, zijn de basisprincipes doorgaans gelijk.
3.5.1 Context gemeente Haarlem In de gemeente Haarlem geldt een vergunningsplicht voor elke vorm van aanleg of verandering van een uitrit. Een vergunning kan alleen worden geweigerd als er openbaar groen of parkeerplaatsen moeten worden opgeofferd, of als er gevaar ontstaat. Ook als er al een uitrit aanwezig is, kan een nieuwe uitrit 26 Senze®
Burgemeester van Karnebeeklaan 6, 2585 BB Den Haag - E: info@senze.nl | 070 – 205 74 27 KVK: 27304708 | RABO: NL13RABO0146298519 | BTW: NL8183.91.443.B01
worden geweigerd. De regels voor inritten en uitritten in Haarlem komen sterk overeen met de regels in andere gemeenten.
3.5.2 Benchmarkanalyse In de meeste lokale APV's staat dat zonder de benodigde vergunning het maken, wijzigen, of in gebruik nemen van uitritten niet is toegestaan. Bewoners dienen dus een vergunning aan te vragen wanneer ze van plan zijn om een uitweg aan te leggen of te veranderen. De APV beschrijft meestal gedetailleerde eisen waaraan moet worden voldaan om een vergunning te bemachtigen. Deze eisen zijn erop gericht om aspecten zoals de verkeersveiligheid, openbare orde en het in stand houden van gemeentelijke infrastructuur te handhaven. Over het algemeen zijn onderstaand de gebruikelijke criteria: •
Verkeersveiligheid: Het aanleggen van een uitweg moet veilig zijn voor het verkeer.
•
Ruimtelijke inpassing: Een nieuwe uitweg dient overeen te komen met het bestemmingsplan en mag de omgevingskwaliteit niet schaden.
•
Groenbescherming: Bij het realiseren van een uitweg moet onnodige schade aan publiek groen voorkomen worden.
In bepaalde lokale overheden zijn de criteria en voorschriften gedetailleerder. Neem bijvoorbeeld Rotterdam, waar men extra aandacht heeft voor de integratie van elementen in de stadsinfrastructuur. Anderzijds laten sommige gemeentes meer vrijheid. Zo hanteert Delft slechts een meldingsplicht waar het bestuur vervolgens vier weken de tijd voor heeft om eventuele bezwaren te uiten. De gebruikte beoordelingscriteria lijken op die van systemen met een vergunningsvereiste.
3.5.4 Gemeente Haarlem in perspectief In dit opzicht verschilt Haarlem niet veel van andere gemeenten. De gehanteerde normen zijn standaard en meestal geldt er een vergunningsplicht. Hoewel sommige gemeenten een meldingsplicht hanteren en daardoor minder reguleren, zijn de resultaten hiervan niet altijd positief.
3.6 Voorwerpen aan de weg Gemeenten hebben in hun APV's specifieke bepalingen opgenomen voor het plaatsen van voorwerpen op en aan de openbare weg. Deze bepalingen hebben als doel om de veiligheid, toegankelijkheid en het aanzien van de openbare ruimte te beschermen. In de meeste APV's is een vergunning nodig voor het plaatsen van voorwerpen, zijn er criteria voor het verlenen van een vergunning en zijn er regels voor het toezicht en de handhaving. Ook zijn er vaak nog nadere en/of algemene regels van toepassing.
27 Senze®
Burgemeester van Karnebeeklaan 6, 2585 BB Den Haag - E: info@senze.nl | 070 – 205 74 27 KVK: 27304708 | RABO: NL13RABO0146298519 | BTW: NL8183.91.443.B01
3.6.1 Context gemeente Haarlem In de gemeente Haarlem zijn er, naast artikel 2.10 van de APV, aanvullende voorschriften vastgesteld voor het plaatsen van objecten op de openbare weg. Men is verplicht een ontheffing te verkrijgen, welke via een aanvraagformulier op de website ingediend dient te worden. Bij deze aanvraag moet ook de gewenste periode, inclusief start- en einddatum, dat wil zeggen de looptijd van de ontheffing, gespecificeerd worden. Deze termijn kan niet verlengd worden. Het plaatsen van een object is alleen toegestaan indien voldaan wordt aan de achttien algemene regels die genoemd zijn in hoofdstuk II.
De regelgeving bevat enkele specifieke uitzonderingen. In hoofdstuk III, worden vijf criteria voor vergunningvrije plaatsingen uiteengezet die men dient te volgen, waaronder een maximale afmeting van 10 vierkante meter, een maximumtermijn voor plaatsing, en voorschriften met betrekking tot locatie en toegangswegen. Verder bestaan er bijzondere voorwaarden voor diverse objecten, zoals steigers en containers hebben hun eigen regels, terwijl kranen, hoogwerkers en verhuisliften altijd vergunningsplichtig zijn. Over het algemeen is de wetgeving voor deze handelingen relatief gedetailleerd en ingewikkeld, met een combinatie van situaties waarin een vergunning vereist is en andere waar dat niet zo is, wat soms complex kan zijn. Dit wordt bevestigd door het frequent voorkomen van terugbetalingen van leges, zoals vastgesteld in de kwantitatieve analyse.
3.6.2 Benchmarkanalyse In de gemeenten die zijn vergeleken, komen vaak vergunningseisen en vrijstellingsvereisten voor objecten op of aan de straat ter sprake. De meest voorkomende toetsingscriteria zijn de volgende bepalingen: •
Veiligheid: Voorwerpen mogen de veiligheid op de weg niet compromitteren.
•
Toegankelijkheid: Voorwerpen mogen de doorgang voor noodservices, voetgangers en andere verkeersdeelnemers niet hinderen.
•
Ruimtelijke integratie: Voorwerpen dienen in overeenstemming te zijn met de ruimtelijke planning en mogen het aangezicht van de straat niet verstoren.
Verscheidene gemeenten hanteren regelingen die het mogelijk maken om bepaalde objecten zonder vergunning te plaatsen. Dit is doorgaans van toepassing op kleinere voorwerpen of tijdelijke bouwwerken die minimale gevolgen hebben voor de openbare ruimte, waarbij er aanvullende algemene voorschriften gelden. Deze voorschriften kunnen betrekking hebben op maximale afmetingen, de duur van de plaatsing (zoals alleen gedurende specifieke seizoenen), en zorgen dat ze geen overlast veroorzaken voor verkeer of andere gebruikers van de openbare ruimte. Er zijn ook enkele
28 Senze®
Burgemeester van Karnebeeklaan 6, 2585 BB Den Haag - E: info@senze.nl | 070 – 205 74 27 KVK: 27304708 | RABO: NL13RABO0146298519 | BTW: NL8183.91.443.B01
gemeenten, zoals Delft, die niet een vergunnings- of ontheffingsvereiste hebben, maar werken met een meldingsplicht.
3.6.3 Gemeente Haarlem in perspectief Haarlem scoort redelijk binnen de vergelijkingsnorm. De keuze om gedeeltelijk zonder ontheffingen te werken leidt tot een relatief laag niveau van regelgeving. Echter, deze aanpak heeft niet gezorgd voor meer duidelijkheid. Het deel zonder ontheffing bevat namelijk veel algemene regels die bovendien per object verschillen, wat het ingewikkeld maakt voor zowel gebruikers als de gemeente. Uit de cijferanalyse blijkt ook dat er jaarlijks veel leges teruggegeven worden omdat bepaalde zaken geen ontheffing nodig hebben. Het stroomlijnen van de algemene regels zou daarom kunnen bijdragen aan het verminderen van regelgeving.
3.7 Aanlegvergunning en Kabels en Leidingen Gemeentelijke APV's bevatten specifieke regels voor aanlegactiviteiten om de veiligheid, toegankelijkheid en leefbaarheid tijdens werkzaamheden in de openbare ruimte te waarborgen. Deze regels kunnen variëren van vergunningsplichten en meldingsprocedures tot specifieke criteria voor veiligheid en milieu. Handhaving en sancties zijn ook duidelijk omschreven om naleving van de regels te verzekeren. Hoewel de specifieke regels per gemeente kunnen verschillen, zijn de onderliggende principes vaak vergelijkbaar. Voor kabels en leidingen geldt dat gemeentelijke APV’s of AVOI’s specifieke regels bevatten voor het aanleggen, onderhouden, en verwijderen van kabels en leidingen om de veiligheid, toegankelijkheid en integriteit van de openbare ruimte te waarborgen. Deze regels kunnen variëren van vergunningsplichten
en
meldingsprocedures
tot
specifieke
technische
eisen
en
coördinatieverplichtingen.
3.7.1 Context gemeente Haarlem Een steekproef in het tijdelijk omgevingsplan wijst uit dat er een breed aantal werkzaamheden vergunningsplichtig zijn. Het gaat daarbij onder andere om het aanbrengen van verharding, graven, heien, het aanleggen van kabels en leidingen en het aanbrengen van diepgewortelde beplanting. Deze zijn vergelijkbaar met andere gemeenten. Er zijn uitzonderingen opgenomen voor regulier onderhoud, zaken die passen binnen normaal gebruik en ‘normaal’ spit- en ploegwerk. Bij grondwerkzaamheden spelen de archeologische verwachtingen een belangrijke rol, op basis hiervan zijner variërende criteria voor omvang en diepte opgenomen in de plannen.
29 Senze®
Burgemeester van Karnebeeklaan 6, 2585 BB Den Haag - E: info@senze.nl | 070 – 205 74 27 KVK: 27304708 | RABO: NL13RABO0146298519 | BTW: NL8183.91.443.B01
Op basis van de nadere regels zijn kleine activiteiten bij kabels en leidingen meldings-plichtig wanneer er aan een set met globale voorwaarden. Omdat er voor een breed aantal werkzaamheden een vergunningsplicht is opgenomen in het omgevingsplan geldt dat deze activiteiten binnenplans kunnen plaatsvinden. Wanneer dit niet het geval is dan geldt dat er ook een vergunning voor het afwijken (BOPA) nodig is.
3.7.2 Benchmarkanalyse Bij benchmark gemeenten worden overwegend overeenkomsten in de aard van de regelgeving geconstateerd. Nationale wetten en de relatie met waterschappen zijn hierin bepalend. Over het algemeen bestaat er een systeem waarbij voor omvangrijke ingrepen en vervuiling een vergunningsvereiste geldt, terwijl voor minder grote activiteiten een meldingsplicht van toepassing is. Bovendien wordt bij het vaststellen of een activiteit vergunningplichtig is, vaak de archeologische waarde in overweging genomen. De volgende toetsingscriteria zijn van toepassing bij de vergunningplicht: •
Veiligheidsprocedures: Activiteiten mogen geen bedreiging vormen voor de veiligheid van buurtbewoners en voorbijgangers.
•
Toegankelijkheidsvereisten: De activiteiten moeten de bereikbaarheid voor wandelaars, voertuigen en nooddiensten niet onnodig hindernissen opleveren.
•
Milieuzorg en lokale impact: Er dienen stappen ondernomen te worden om hinder zoals lawaai en stof tot een minimum te beperken en het milieu te beschermen.
•
Planning van de werkzaamheden: De tijdsduur voor de uitvoering moet zo kort mogelijk zijn, met een heldere planning als leidraad.
3.7.4 Gemeente Haarlem in perspectief De aanpak van Haarlem op het gebied van procedures en regels wijkt niet significant af van die bij vergelijkbare gemeenten. Archeologie is belangrijk en meestal geldt er een mix van meld- en vergunningsplichten. Op het vlak van deregulering lijken er geen aanzienlijke kansen te bestaan.
3.8 Parkeervergunning In de lokale APV’s staan uitgebreide parkeerregels die gericht zijn op het bevorderen van de verkeersveiligheid, het soepel laten verlopen van het verkeer en het vergroten van het woongenot. Deze regelgeving omvat diverse maatregelen, zoals beperkingen bij het parkeren, parkeerverboden, systemen voor vergunninghouders en betaald parkeren. Er zijn tevens handhavingsprocedures en sancties in het leven geroepen om naleving van deze regels te waarborgen. 30 Senze®
Burgemeester van Karnebeeklaan 6, 2585 BB Den Haag - E: info@senze.nl | 070 – 205 74 27 KVK: 27304708 | RABO: NL13RABO0146298519 | BTW: NL8183.91.443.B01
3.8.1 Context gemeente Haarlem In de gemeente Haarlem zijn er rond het stadscentrum zes verschillende parkeerzones gedefinieerd. Zowel bewoners als bedrijven kunnen een aanvraag indienen voor een parkeervergunning. Voorwaarden hiervoor zijn dat de aanvrager een bewoner of een werknemer is en dat het voertuig binnen bepaalde afmetingen valt. De tarieven variëren en voor veel zones bestaan er wachtlijsten, of in sommige straten zelfs een stop op nieuwe aanvragen.
3.8.2 Benchmarkanalyse Gemeenten hebben vaak regels die aangeven waar parkeren verboden of beperkt is, zoals in bepaalde zones, op specifieke tijden, of onder bepaalde omstandigheden. Deze maatregelen omvatten onder andere vergunningzones, betaalde parkeerzones, en gebieden waar met een parkeerschijf geparkeerd moet worden. Over het algemeen geldt dat hoe dichter bij het centrum, hoe strenger de parkeerregels zijn. Daarnaast is er steeds meer regelgeving om het gebruik van speciale voertuigen te stimuleren of te beperken, zoals deelauto's, laad- en loszones, en elektrische voertuigen.
3.8.3 Gemeente Haarlem in perspectief De Haarlemse regels sluiten goed aan bij die van de benchmarkgemeenten. Over het algemeen geldt dat de parkeerruimte (zeer) beperkt is en daarom gereguleerd moet worden. Het niveau van regelgeving is vergelijkbaar, wat resulteert in weinig ruimte voor deregulering.
3.9 Evenementen De APV’s van gemeenten bevatten gedetailleerde voorschriften voor het houden van evenementen. Ze zijn ontworpen om openbare veiligheid,/order en welzijn te handhaven. Veelal is een vergunning nodig om een evenement te mogen organiseren, waarbij de verordeningen voorwaarden vaststellen voor het verkrijgen van zo'n vergunning, inclusief regels omtrent toezicht en opgelegde maatregelen bij overtredingen.
3.9.1 Context gemeente Haarlem In Haarlem speelt bij de kwalificatie van een evenement vooral de vraag of het voor het algemene publiek toegankelijk is. Bovendien zijn er veel regels die gelden bij evenementen. Zogenoemde kleine evenementen met maximaal 150 bezoekers dienen een melding in bij de gemeente. Verder is er de vereiste dat evenementen die gebruikmaken van een openbare weg, onafhankelijk van de grootte, een vergunning moeten aanvragen.
31 Senze®
Burgemeester van Karnebeeklaan 6, 2585 BB Den Haag - E: info@senze.nl | 070 – 205 74 27 KVK: 27304708 | RABO: NL13RABO0146298519 | BTW: NL8183.91.443.B01
3.9.2 Benchmarkanalyse Bij het plannen van evenementen is vaak een vergunning nodig, alhoewel voor kleinschaligere bijeenkomsten een melding kan volstaan. De drempel hiervoor verschilt per gemeente, maar gewoonlijk ligt deze rond de 150 bezoekers. Ook speelt het gebruik van versterkt geluid een doorslaggevende rol bij de beoordeling. Enkele veelvoorkomende criteria die gehanteerd worden bij het toekennen van evenementenvergunningen zijn: •
Handhaving van de openbare orde: Het evenement moet plaatsvinden zonder verstoring van de openbare orde.
•
Deelnemers- en omgevingsveiligheid: Er dient gezorgd te worden voor de veiligheid van alle aanwezigen, met aandacht voor brandpreventie, vluchtwegen en medische diensten.
•
Beperking van geluidshinder: Geluidsoverlast dient geminimaliseerd te worden door effectieve maatregelen.
•
Verkeer en parkeren: Het evenement mag niet leiden tot hinder in het verkeer en er moeten goede regelingen zijn voor parkeren en toegankelijkheid van noodservices.
•
Milieubehoud en afvalmanagement: Er dienen maatregelen opgesteld te worden om milieuschade te voorkomen en afval goed te beheren.
3.9.3 Gemeente Haarlem in perspectief De regelgeving van Haarlem is in overeenstemming met de normen binnen de benchmark en volgt daarmee een soortgelijk niveau van regulatie. Een versoepeling van de regulering is mogelijk door het wijzigen van de criteria of het omvormen van de meldingsplicht naar een zorgplicht. Dit staat echter niet als standaardprocedure bekend binnen de benchmark.
3.10 Terrassen De APV en de bijbehorende beleidsstukken bevatten voorschriften met betrekking tot de locatie en het uiterlijk van terrassen. Deze regels bepalen waar terrassen mogen worden geplaatst en welke esthetische en functionele eisen eraan worden gesteld.
3.10.1 Context gemeente Haarlem Recent zijn de terrasregels voor 2023 bijgewerkt, met een trend naar deregulering en regelgeving die meer is toegespitst op specifieke gebieden zoals het centrum. Er zijn bepaalde gevallen waarin een vergunning niet nodig is; exploitanten mogen een gevelterras plaatsen als ze zich aan de algemene richtlijnen houden en dit bij de gemeente via e-mail aanmelden. Bovendien is geen vergunning vereist
32 Senze®
Burgemeester van Karnebeeklaan 6, 2585 BB Den Haag - E: info@senze.nl | 070 – 205 74 27 KVK: 27304708 | RABO: NL13RABO0146298519 | BTW: NL8183.91.443.B01
als onderdeel van een goedgekeurd terrasseninrichtingsplan, alhoewel er weinig informatie over deze plannen op de gemeentelijke website te vinden was.
3.10.2 Benchmarkanalyse/ Gemeente Haarlem in perspectief Vanwege de recente herziening van het beleid en de reeds doorgevoerde deregulering, is er voor deze activiteit besloten geen verdere benchmark uit te voeren.
3.11 Alcohol en Exploitatievergunning De regelgeving omtrent VTH aangaande alcohol- en exploitatievergunningen kan variëren per gemeente. Hierbij biedt de nationale Drank- en Horecawet een essentiële basis, die dan verder op gemeentelijk niveau aangevuld kan worden met specifieke voorschriften in de APV.
3.11.1 Context gemeente Haarlem Indien men beschikt over een alcoholvergunning, is het niet vereist om ook een exploitatievergunning te bezitten. Voor dergelijke activiteiten is het noodzakelijk dat er steeds een controle plaatsvindt. Tevens moeten veranderingen in het leidinggevend personeel gemeld worden. Dit resulteert in Haarlem in een aanzienlijke hoeveelheid werk. De gemeente hanteert in dit domein voornamelijk de nationale wet- en regelgeving en legt zelden extra voorschriften of eisen op.
3.11.2 Benchmarkanalyse De Drank- en Horecawet vormt een belangrijk wettelijk kader. Binnen de APV kunnen aanvullende regels en eisen gesteld worden door gemeenten. In veel gemeenten wordt dit echter niet in grote mate toegepast. Wanneer dit wel gebeurt, wordt over het algemeen één groot verschil waargenomen, namelijk Uniformiteit versus maatwerk: Een aantal gemeenten kiest voor een strikte en uniforme toepassing van regels, terwijl in andere meer maatwerk wordt geleverd afhankelijk van de specifieke omstandigheden van de aanvraag of locatie. Voorbeelden hiervan zijn onder andere Amsterdam, dat bekendstaat om zijn strikte regulering, en Rotterdam, dat een veel dynamischer benadering hanteert.
3.11.3 Gemeente Haarlem in perspectief Het systeem van vergunningen voor het schenken van alcohol en exploitatie in Haarlem is vrij overzichtelijk en valt binnen een gemiddeld tot laag niveau van regelgeving. Een vergunning is altijd vereist, zoals ook landelijke wetgeving voorschrijft. De APV van Haarlem brengt een relatief klein aantal aanvullende reglementen met zich mee. Hierdoor lijkt het potentieel voor deregulering beperkt. Wel is er aanzienlijke activiteit met betrekking tot het actualiseren en aanpassen van gegevens van leidinggevenden. 33 Senze®
Burgemeester van Karnebeeklaan 6, 2585 BB Den Haag - E: info@senze.nl | 070 – 205 74 27 KVK: 27304708 | RABO: NL13RABO0146298519 | BTW: NL8183.91.443.B01
3.12 Tussenconclusie analyse regellandschap Het regellandschap van Haarlem is divers en omvat verschillende terreinen. Na een eerste voorselectie zijn twaalf deelgebieden verder geanalyseerd en is er vervolgens een benchmark uitgevoerd. Hieruit blijkt dat Haarlem over het algemeen een vergelijkbaar regellandschap heeft. Er zijn echter enkele gebieden met opvallende regelgeving die gekenmerkt worden door een hoger niveau van regulering en complexiteit, zoals bouwactiviteiten, handelsreclame, groenvoorzieningen, en regels omtrent kapvergunningen en voorwerpen op en aan de weg. In de onderstaande tabel zijn de resultaten samengevat, inclusief een eerste indicatie van de omvang van de activiteiten. Deze zullen verder worden uitgewerkt in de volgende hoofdstukken.
Overzichtstabel regellandschap gemeente Haarlem
Activiteit Bouwen
Omvang activiteit/ ambtelijke inzet
Mogelijkheden voor deregulering
Meest omvangrijke onderdeel
Kansrijk
Handelsreclame
Beperkt
Kansrijk
Monumenten / Beschermd stadsgezicht
Groot
Nauwelijks
Groen / Kappen
Groot
Kansrijk
Inrit / Uitrit
Zeer klein
Beperkt
Voorwerpen aan de weg
Gemiddeld
Kansrijk
Aanleggen / Kabels en leidingen
Beperkt
Nauwelijks
Parkeren
Groot
Nauwelijks
Evenementen
Beperkt
Geringe mogelijkheden
Terrassen
Beperkt
Onlangs herzien
Alcohol en Exploitatie
Gemiddeld
Nauwelijks
Tabel 1: Overzichtstabel regellandschap gemeente Haarlem
34 Senze®
Burgemeester van Karnebeeklaan 6, 2585 BB Den Haag - E: info@senze.nl | 070 – 205 74 27 KVK: 27304708 | RABO: NL13RABO0146298519 | BTW: NL8183.91.443.B01
4. ANALYSE: VTH-WERKVOORRAAD LEGESPLICHTIGE ACTIVITEITEN In de legesverordening van de gemeente Haarlem zijn alle bepalingen opgenomen met betrekking tot de heffing en inning van leges voor diverse diensten en activiteiten die door de gemeente worden verstrekt. Deze verordening vormt het juridische kader waarbinnen de leges worden geheven en vastgesteld. De afdeling VTH speelt een cruciale rol binnen dit kader. De VTH-afdeling is namelijk verantwoordelijk voor de regulering, controle en naleving van wetten en regels met betrekking tot ruimtelijke ordening, milieu, bouwen, en openbare orde en veiligheid. Het primaire doel van deze afdeling is om ervoor te zorgen dat activiteiten binnen de gemeentegrenzen voldoen aan de geldende wet- en regelgeving, en daarmee bijdragen aan een veilige, duurzame en ordelijke leefomgeving.
Een van de kernactiviteiten van de VTH-afdeling is het beheren van legesplichtige activiteiten. Dit omvat alle werkzaamheden waarvoor een vergunning of ontheffing vereist is en waarvoor leges worden geheven. Deze leges zijn vergoedingen die de gemeente in rekening brengt voor het verlenen van diensten zoals het beoordelen van bouwaanvragen, het verstrekken van milieuvergunningen, het verlenen van exploitatievergunningen voor horecagelegenheden, en vele andere soorten vergunningen zoals evenementenvergunningen en omgevingsvergunningen.
Het proces van het beheren van legesplichtige activiteiten begint vaak met een aanvraag van burgers, bedrijven of andere organisaties die een bepaalde activiteit willen uitvoeren die gereguleerd is. Dit kan variëren van het bouwen van een nieuwe woning, het openen van een café, het organiseren van een evenement, tot het aanvragen van een kapvergunning voor bomen. De VTH-afdeling is verantwoordelijk voor het ontvangen, beoordelen en verwerken van deze aanvragen. Hierbij zorgen ze ervoor dat alle procedures transparant, rechtvaardig en efficiënt worden uitgevoerd, zoals voorgeschreven in de legesverordening.
4.1 Analyse urenbesteding/ personeelsbezetting gemeente Haarlem De legesverordening van de gemeente bestaat uit verschillende titels en hoofdstukken, elk met een specifieke focus. Titel 1/ Hoofdstuk 1 vormt het fundament van de gemeentelijke regelgeving met betrekking tot de heffing van leges. Dit hoofdstuk bevat de algemene bepalingen voor het innen van vergoedingen voor diverse diensten die de gemeente aanbiedt, zoals het voltrekken van huwelijken, en het afgeven van diverse vergunningen. Hierin worden de definities van belangrijke begrippen, de belastbare feiten, de belastingplicht, en de wijze en het moment van heffing vastgelegd. Titel 2/ Hoofdstuk 2 richt zich op de leges voor diensten en vergunningen op het gebied van bouw en ruimtelijke 35 Senze®
Burgemeester van Karnebeeklaan 6, 2585 BB Den Haag - E: info@senze.nl | 070 – 205 74 27 KVK: 27304708 | RABO: NL13RABO0146298519 | BTW: NL8183.91.443.B01
ordening, waaronder bouwvergunningen, sloopvergunningen, en bestemmingsplanaanvragen. Dit hoofdstuk beschrijft de procedures en vereisten voor deze bouwgerelateerde diensten. Titel 3/ Hoofdstuk 3 behandelt specifieke regelingen met betrekking tot de toepassing van diverse wetten en verordeningen, zoals de Alcoholwet, de regelgeving rondom het organiseren van evenementen, en de Winkeltijdenwet. Het beschrijft de voorwaarden en procedures voor het verkrijgen van vergunningen en ontheffingen onder deze wetten.
Om ervoor te zorgen dat de gemeente deze taken naar behoren kan uitvoeren, is een gedetailleerde analyse uitgevoerd. Deze analyse beoordeelt hoe de urenbesteding en de personeelsbezetting van de gemeente zich verhouden tot de werkzaamheden die voortvloeien uit deze verschillende onderdelen van de verordening. Dit onderzoek helpt te bepalen of de beschikbare middelen en capaciteit voldoende zijn om de verwachte taken efficiënt en effectief uit te voeren. Voor deze analyse is gebruikgemaakt van de legestool die door de gemeente Haarlem is samengesteld.
Bij het interpreteren van de analyse en de gemaakte vergelijkingen moet echter in ogenschouw worden genomen dat de situatie in de gemeente Haarlem afwijkt van die in de meeste andere gemeenten die als referentiepunt voor de benchmarkanalyse zijn gebruikt. Deze afwijking is te wijten aan de complexiteit van het regellandschap van de gemeente Haarlem, zoals vastgesteld in het vorige hoofdstuk. Deze complexiteit zorgt er tevens voor dat de stelselwijzigingen een grotere impact hebben op Haarlem dan op andere gemeenten. Het efficiënt leren omgaan met de gevolgen van deze stelselwijzigingen vereist namelijk een grotere inzet van de gemeente.
Als gevolg hiervan zijn de gemiddelde uurbestedingen voor bepaalde legesplichtige activiteiten in Haarlem hoger dan het gemiddelde dat blijkt uit de benchmarkanalyse. Dit hogere gemiddelde betekent echter niet dat de huidige uurbestedingen niet gerechtvaardigd zijn. Integendeel, het complexe regellandschap van de gemeente is de oorzaak van deze hogere urenbehoefte.
Het is van belang te benadrukken dat pas wanneer het regellandschap van de gemeente Haarlem efficiënter wordt ingericht, het mogelijk zal zijn om de gemiddelde uurbestedingen te verlagen. Zodra de beleidsmaatregelen zijn verbeterd, kan worden overwogen om de uurbestedingen bij te stellen naar waarden die meer in lijn liggen met de kengetallen uit de benchmark.
36 Senze®
Burgemeester van Karnebeeklaan 6, 2585 BB Den Haag - E: info@senze.nl | 070 – 205 74 27 KVK: 27304708 | RABO: NL13RABO0146298519 | BTW: NL8183.91.443.B01
4.1.1 Titel 1/ Hoofdstuk 1 Uit de analyse van Titel 1/ Hoofdstuk 1 van de legesverordening is gebleken dat de gemiddelde tijdsbesteding relatief laag is, vooral in vergelijking met de inschattingen van Titel 2/ Hoofdstuk 2. Slechts in enkele gevallen overschrijdt de tijdsbesteding een uur. Opvallend is dat de activiteit "voorwerpen aan de weg" zowel qua aantal als qua tijdsbesteding een uitschieter is. Daarnaast is de activiteit "omschrijving coöperaties" opgenomen met een aanzienlijk hoog aantal, maar hier staat geen tijdsbesteding tegenover. Ook de "dagontheffing milieuzone" is met een relatief hoog aantal opgenomen, maar vergt een geringe tijdsbesteding. In onderstaande tabel worden de resultaten ten behoeve van dit hoofdstuk samengevat weergegeven.
Overzicht van alle vergunningaanvragen: Titel 1/ Hoofdstuk 1 Gem. Omschrijving
Aantal
uurbesteding
Totale ureninzet
Huisvestingswet 2014
1.102
0,1
101
Leegstandswet
39
1,6
61
Wet op de kansspelen
62
1,6
96
Wegenverkeerswetgeving / Verkeer en Vervoer
2.201
0,6
1.329
Diverse vergunningen of beschikkingen
1.606
2,3
3.626
5.010
1,0
5.213
Totaal
Tabel 2: Titel 1/ Hoofdstuk 1 volgens legestool
4.1.2 Titel 2/ Hoofdstuk 2 Allereerst is specifiek gefocust op de activiteiten met betrekking tot bouwen, aangezien deze categorie de meeste inkomsten genereert en tegelijkertijd de meeste kosten met zich meebrengt binnen dit onderdeel van de legesverordening. De werkzaamheden die voortvloeien uit bouwactiviteiten vragen het meeste van de beschikbare capaciteit van de VTH-afdeling. Deze activiteiten zijn niet alleen talrijk, maar ook complex en tijdrovend, waardoor een groot deel van de personeelsformatie en uren hieraan wordt besteed. Binnen de bouwactiviteiten heeft de gemeente Haarlem verschillende categorieën vastgesteld op basis van de bouwkosten. In de onderstaande tabel worden de verschillende categorieën weergegeven, samen met de aantallen en de bijbehorende urenbestedingen.
37 Senze®
Burgemeester van Karnebeeklaan 6, 2585 BB Den Haag - E: info@senze.nl | 070 – 205 74 27 KVK: 27304708 | RABO: NL13RABO0146298519 | BTW: NL8183.91.443.B01
Overzicht van alle vergunningaanvragen: Activiteiten met betrekking tot bouwwerken Omschrijving
Aantal
Gem. uurbesteding
Totale ureninzet
Bouwen bouwkosten <10.000 Bouwen bouwkosten 10.000 - 20.000
952
24,0
22.834
Bouwen bouwkosten 50.000 - 250.000
230
40,3
9.267
Bouwen bouwkosten 250.000 - 1.000.000
114
70,7
8.063
70
244,8
17.133
1.366
42,8
57.296
Bouwen bouwkosten 20.000 - 50.000
Bouwen bouwkosten 1.00.000 - 2.500.000 Bouwen bouwkosten 2.500.000 - 44.000.000 Bouwen bouwkosten >= 44.000.000 Totaal
Tabel 3: Titel 2/ Hoofdstuk 2 (Activiteiten met betrekking tot bouwwerken) volgens legestool
Uit de analyse blijkt dat met name de gemiddelde uurbesteding van de categorieën met een bouwkosten tot €50.000 relatief hoog is, met een gemiddelde uurbesteding van 24 uur. Dit heeft als gevolg dat de gemiddelde uurbesteding voor de activiteit bouwen in zijn geheel op 42 uur ligt, terwijl meer dan 85% van de aanvragen in de categorieën tot €250.000 vallen. Een dergelijke hoge gemiddelde uurbesteding zou beter passen bij een situatie waarin een groter percentage van de aanvragen bestaat uit grote projecten met een grotere complexiteit. Volgens de toegekende kengetallen van de gemeente Haarlem is er in totaal 57.296 uur nodig om de legesplichtige activiteiten met betrekking tot bouwwerken uit te voeren. Dit komt neer op bijna 60% van alle legesplichtige activiteiten binnen Titel 2/Hoofdstuk 2 van de legesverordening. Deze uren omvatten niet alleen de tijd die wordt besteed door de afdeling Vergunningen, Toezicht en Handhaving (VTH), maar ook door andere betrokken afdelingen. Deze omvang benadrukt het significante aandeel van bouwgerelateerde werkzaamheden binnen de totale werkbelasting van de gemeente, wat tevens de noodzaak onderstreept van een efficiënte en doeltreffende capaciteitsplanning.
Een belangrijke kanttekening bij de gepresenteerde aantallen en totale ureninzet is dat, hoewel er wel rekening is gehouden met de invoering van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb), nader onderzoek nodig is om vast te stellen in hoeverre dit op een juiste en toepasselijke wijze is gebeurd. De Wkb heeft immers aanzienlijke veranderingen doorgevoerd in de bouwregelgeving, en het is cruciaal om te verifiëren of de impact hiervan adequaat is meegenomen in de opgevoerde uren en of de planning daarop correct is afgestemd. Een deel van de bouwactiviteiten is nu namelijk vergunningvrij geworden volgens het Bouwbesluit, wat betekent dat er geen bouwtechnische vergunningverlening en 38 Senze®
Burgemeester van Karnebeeklaan 6, 2585 BB Den Haag - E: info@senze.nl | 070 – 205 74 27 KVK: 27304708 | RABO: NL13RABO0146298519 | BTW: NL8183.91.443.B01
toezicht meer nodig zijn. Een ander deel, dat voorheen onder vergunningplicht viel, is nu onderworpen aan een meldingsplicht in gevolgklasse 1. Dit betekent dat de gemeente niet langer bouwtechnische toetsingen hoeft uit te voeren of toezicht te houden op deze aanvragen. De rol van de gemeente is daarmee verschoven van technisch toetser naar regisseur van planprocessen. Deze verschuiving heeft hoogstwaarschijnlijk een aanzienlijke impact op de bestaande taken en dus op de benodigde ureninzet, iets wat mogelijk niet volledig is meegenomen in de berekeningen. Uit een eerste voorlopige analyse blijkt dat ongeveer 46% van alle bouwaanvragen vergunningvrij is volgens het Bouwbesluit (gevolgklasse 0). Voor 44% van de aanvragen geldt een meldingsplicht voor het bouwtechnische deel van de vergunning (gevolgklasse 1). Slechts bij ongeveer 10% van de bouwaanvragen is er nog steeds sprake van zowel een ruimtelijke als een technische toets (gevolgklasse 2).
Gebleken is verder dat ongeveer 40% van alle legesplichtige activiteiten binnen Titel 2/ Hoofdstuk 2 van de legesverordening bestaat uit overige bouwgerelateerde en ruimtelijke ordeningsactiviteiten. Binnen deze categorie vormen omgevingsplanactiviteiten, zoals binnenplanse en buitenplanse afwijkingen, en activiteiten met betrekking tot monumenten het grootste deel. Voor de binnenplanse afwijkingen wordt door de gemeente rekening gehouden met een gemiddelde uurbesteding van 24 uur. Voor de buitenplanse afwijking is dit een gemiddelde uurbesteding van 39 uur. Het relatief grote aandeel van activiteiten met betrekking tot monument is consistent met de verwachtingen gezien het karakter van Haarlem als gemeente met een historische binnenstad en een rijke monumentale waarde. Het aantal omgevingsplanactiviteiten zou zelfs hoger kunnen liggen vanwege de complexiteit waarmee de gemeente Haarlem wordt geconfronteerd. Opvallend is het onderdeel 'kappen' door de grote hoeveelheid activiteiten en de hoge gemiddelde kengetallen van 15 tot 17 uur. Dit wijst op een aanzienlijke tijdsinvestering voor de gemeente bij het afhandelen van kapvergunningen. In onderstaande tabel wordt inzicht gegeven in de resultaten ten behoeve van de overige activiteiten.
39 Senze®
Burgemeester van Karnebeeklaan 6, 2585 BB Den Haag - E: info@senze.nl | 070 – 205 74 27 KVK: 27304708 | RABO: NL13RABO0146298519 | BTW: NL8183.91.443.B01
Overzicht van alle vergunningaanvragen: Overige activiteiten Titel 2/ Hoofdstuk 2 Gem. Omschrijving
Aantal
uurbesteding
Totale ureninzet
Omgevingsplanactiviteit
422
34,3
14.473
Slopen van een bouwwerk
49
8,1
397
Monumenten
355
43,9
15.587
Opbreken en graven
52
10,5
546
Aanleggen weg
3
14,8
44
Uitweg / inrit
13
14,8
192
Kappen
255
14,9
3.806
Beoordelen aanvullende gegevens
500
0,5
263
Beoordeling onderzoeksrapporten
500
5,6
2.800
Overig
24
5,6
133
2.173
17,6
38.241
Totaal
Tabel 4: Titel 2/ Hoofdstuk 2 (Overige activiteiten) volgens legestool
4.1.3 Titel 3/ Hoofdstuk 3 Na een analyse van Titel 3/ Hoofdstuk 3 van de legesverordening is geconstateerd dat er opnieuw is gewerkt met relatief lage tijdsinschattingen, vergelijkbaar met Titel 1/ Hoofdstuk 1. Vooral wanneer dit wordt vergeleken met de tijdsinschattingen voor Titel 2/ Hoofdstuk 2, valt dit op. Een opvallende bevinding is dat bijna 40% van de tijdsbesteding wordt besteed aan activiteiten die te maken hebben met het wijzigen of toevoegen van leidinggevende in het kader van horeca. Dit komt aanzienlijk vaker voor in vergelijking met andere activiteiten uit dit hoofdstuk. Daarnaast zijn activiteiten gerelateerd aan film-/foto-opnamen ook opmerkelijk vanwege de hoge aantallen. Naast deze activiteiten zijn er nog andere evenementen die zorgen voor benodigde inzet. De andere onderdelen uit dit hoofdstuk komen slechts in geringe mate voor en vragen daarom om relatief weinig tijdsinzet. De resultaten met betrekking tot dit hoofdstuk zijn samengevat in de onderstaande tabel.
40 Senze®
Burgemeester van Karnebeeklaan 6, 2585 BB Den Haag - E: info@senze.nl | 070 – 205 74 27 KVK: 27304708 | RABO: NL13RABO0146298519 | BTW: NL8183.91.443.B01
Overzicht van alle vergunningaanvragen: Titel 3/ Hoofdstuk 3 Gem. Omschrijving
Aantal
uurbesteding
Totale ureninzet
1.046
1,4
1.491
Seksbedrijven
5
1,6
8
Speelgelegenheden
3
1,6
5
Deelvoertuigen
0
0,0
0
Markt, evenement en foto
238
8,2
1.955
Standplaatsen
29
1,5
42
Huisvesting
34
5,1
175
Kinderopvang
22
1,7
36
Divers
5
3,2
16
1.382
2,7
3.728
Horeca
Totaal
Tabel 5: Titel 3/ Hoofdstuk 3 volgens legestool
4.2 Analyse gemeente Haarlem in perspectief De geconstateerde bevindingen zijn geanalyseerd in vergelijking met de urenbestedingen en aantallen die als standaard worden gehanteerd in andere gemeenten. Het vergelijkingsproces hield rekening met een bandbreedte van ongeveer 10%, wat betekent dat de geobserveerde resultaten werden geëvalueerd binnen een marge van plus of min 10% ten opzichte van de gemiddelde urenbestedingen en aantallen die elders gebruikelijk zijn. Hierbij vallen een aantal zaken op. De gemiddelde urenbestedingen vermeld in Titel 1/ Hoofdstuk 1 en Titel 3/ Hoofdstuk 3 komen grotendeels overeen met de urenbestedingen die in andere gemeenten en in de rest van Nederland worden toegepast. Echter, deze gemiddelde urenbestedingen bevinden zich wel aan de lagere kant van de gebruikelijke bandbreedte, wat betekent dat er ruimte is om deze urenbestedingen enigszins te verhogen. Door de gemiddelde uurbestedingen aan te passen naar meer gangbare kengetallen, resulteert dit in Titel 1/ Hoofdstuk 1 in een toename van tussen de 2.264 en 3.926 uren. Waar de gemiddelde uurbesteding aanvankelijk 1,0 uur was, is deze nu verhoogd naar 1,7 uur. Vooral vanwege de grote aantallen activiteiten op het gebied van wegenverkeerswetgeving, verkeer en vervoer, en diverse vergunningen en beschikkingen, heeft een toename van minder dan één uur per activiteit een significante impact.
Bovendien is geconstateerd dat een aantal activiteiten, zoals bijvoorbeeld "dagontheffing milieuzone’’, niet zijn meegenomen in de totale tijdsinzet of zelfs helemaal niet zijn doorberekend. In de onderstaande tabel wordt weergegeven hoe de situatie eruit zou zien wanneer de kengetallen worden aangepast naar de hogere standaard die landelijk wordt toegepast
41 Senze®
Burgemeester van Karnebeeklaan 6, 2585 BB Den Haag - E: info@senze.nl | 070 – 205 74 27 KVK: 27304708 | RABO: NL13RABO0146298519 | BTW: NL8183.91.443.B01
Overzicht van alle vergunningaanvragen: Titel 1/ Hoofdstuk 1 Gem.
Totale
Aantal
uurbesteding
ureninzet
Huisvestingswet 2014
1.102
0,2
0,2
189
231
Leegstandswet
39
1,8
2,2
70
86
Wet op de kansspelen
62
1,8
2,2
111
135
Wegenverkeerswetgeving / Verkeer en Vervoer
2.201
0,9
1,1
2.021 2.471
Diverse vergunningen of beschikkingen
1.606
3,2
3,9
5.086 6.216
5.010
1,5
1,8
7.477 9.139
Omschrijving
Totaal
Tabel 6: Titel 1/ Hoofdstuk 1 volgens landelijke maatstaven
Er is vastgesteld dat een toename van 1 uur in het toegepaste kengetal binnen Titel 3/Hoofdstuk 3 resulteert in een totale toename van tussen de 857 en 1.875 uren. Een relatief kleine aanpassing van de gemiddelde uurbestedingen leidt dus tot een aanzienlijke stijging in het totale aantal uren. Dit komt deels doordat het aantal activiteiten met betrekking tot horeca hoog is, wat direct zorgt voor een significante toename in de totale ureninzet. Daarnaast waren de gemiddelde uurbestedingen voor activiteiten met betrekking tot markt, evenementen en fotografie al relatief hoger dan voor andere activiteiten binnen dit hoofdstuk. Daarom heeft een aanpassing van dit kengetal ook een aanzienlijke impact op de totale ureninzet voor dit onderdeel. De onderstaande tabel laat weer zien hoe de situatie eruit zou zien als de kengetallen worden aangepast naar de hogere landelijke standaard.
42 Senze®
Burgemeester van Karnebeeklaan 6, 2585 BB Den Haag - E: info@senze.nl | 070 – 205 74 27 KVK: 27304708 | RABO: NL13RABO0146298519 | BTW: NL8183.91.443.B01
Overzicht van alle vergunningaanvragen: Titel 3/ Hoofdstuk 3 Gem.
Totale
Aantal
uurbesteding
ureninzet
1.046
2,2
2,7
2.353 2.875
Seksbedrijven
5
3,6
4,4
18
22
Speelgelegenheden
3
1,5
1,8
5
6
Deelvoertuigen
0
0,0
0,0
0
0
Markt, evenement en foto
238
8,1
9,9
1.923 2.351
Standplaatsen
29
2,0
2,4
57
69
Huisvesting
34
5,1
6,2
174
212
Kinderopvang
22
1,8
2,2
40
48
Divers
5
3,2
4,0
16
20
1.382
3,3
4,1
4.585 5.603
Omschrijving Horeca
Totaal
Tabel 7: Titel 3/ Hoofdstuk 3 volgens landelijke maatstaven
Uit de analyse blijkt dat de tijdsbestedingen voor Titel 1/ Hoofdstuk 1 en Titel 3/ Hoofdstuk 3 lager zijn dan de landelijke standaard. In tegenstelling hiermee laten de uren voor Titel 2/ Hoofdstuk 2 een ander beeld zien, vooral bij activiteiten gerelateerd aan bouwwerken, waar de tijdsbestedingen relatief hoog zijn. Als deze uren worden aangepast naar de landelijke standaard, zou dit resulteren in een afname van tussen de 20.783 en 12.669 uren. De grootste reductie zou optreden bij aanvragen met een bouwkosten van €50.000 of minder, waar het oorspronkelijke kengetal van 24 uur aanzienlijk hoger is dan de gebruikelijke normen. Omdat het merendeel van de aanvragen in deze categorie valt, heeft deze aanpassing een grote impact. Ook in andere categorieën is een daling zichtbaar, waarbij de hoogste categorie eveneens aanzienlijk wordt beïnvloed. De onderstaande tabel geeft een overzicht van deze resultaten.
43 Senze®
Burgemeester van Karnebeeklaan 6, 2585 BB Den Haag - E: info@senze.nl | 070 – 205 74 27 KVK: 27304708 | RABO: NL13RABO0146298519 | BTW: NL8183.91.443.B01
Overzicht van alle vergunningaanvragen: Activiteiten met betrekking tot bouwwerken Gem.
Totale
Aantal
uurbesteding
ureninzet
952
13,8
16,9
14.076 17.204
Bouwen bouwkosten 50.000 - 250.000
230
25,2
30,8
5.796
7.084
Bouwen bouwkosten 250.000 - 1.000.000
114
54,0
66,0
6.156
7.524
70
163,2 199,5 11.424 13.962
1.366
26,7
Bouwen bouwkosten <10.000 Bouwen bouwkosten 10.000 - 20.000 Bouwen bouwkosten 20.000 - 50.000
Bouwen bouwkosten 1.00.000 - 2.500.000 Bouwen bouwkosten 2.500.000 - 44.000.000 Bouwen bouwkosten >= 44.000.000 Totaal
32,7
36.513 44.627
Tabel 8: Titel 2/ Hoofdstuk 2 (Activiteiten met betrekking tot bouwwerken) volgens landelijke maatstaven
De gemiddelde tijdsbestedingen voor overige activiteiten binnen Titel 2/ Hoofdstuk 2 wijken minder af van de landelijke standaard dan bij de activiteit bouwen. Sommige activiteiten zijn zelfs lager ingeschat dan bij andere gemeenten. Een aandachtspunt betreft de gemiddelde tijdsbesteding aan buitenplanse afwijkingen. Uit een eerste voorlopige analyse blijkt dat onder de huidige Wabo-regeling bijna alle afwijkingen kleine buitenplanse afwijkingen waren. Dit suggereert mogelijk een herziening van de toegekende uren. Vooralsnog is deze tijdsbesteding echter niet naar beneden bijgesteld, vanwege de onzekerheid die rond deze activiteit bestaat. Voor de activiteiten met betrekking tot het kappen van bomen is de gemiddelde tijdsbesteding echter naar beneden bijgesteld. Omdat deze activiteit veel voorkomt, heeft dit een aanzienlijke impact op de totale tijdsbesteding. Over het geheel genomen blijft de totale ureninzet voor de overige activiteiten vergelijkbaar met de oorspronkelijke ureninzet. De onderstaande tabel geeft een overzicht van deze resultaten.
44 Senze®
Burgemeester van Karnebeeklaan 6, 2585 BB Den Haag - E: info@senze.nl | 070 – 205 74 27 KVK: 27304708 | RABO: NL13RABO0146298519 | BTW: NL8183.91.443.B01
Overzicht van alle vergunningaanvragen: Overige activiteiten Titel 2/ Hoofdstuk 2 Gem.
Totale
Aantal
uurbesteding
ureninzet
Omgevingsplanactiviteit
422
33,4
40,8
14.076 17.204
Slopen van een bouwwerk
49
7,3
8,9
357
Monumenten
355
39,5
48,3
14.028 17.146
Opbreken en graven
52
9,5
11,6
491
601
Aanleggen weg
3
7,2
8,8
22
26
Uitweg / inrit
13
7,2
8,8
94
114
Kappen
255
6,4
7,9
1.638
2.002
Beoordelen aanvullende gegevens
500
0,9
1,1
450
550
Beoordeling onderzoeksrapporten
500
5,4
6,6
2.700
3.300
Overig
24
5,1
6,2
122
149
2.173
15,6
17,4
33.978 37.753
Omschrijving
Totaal
437
Tabel 9: Titel 2/ Hoofdstuk 2 (Overige activiteiten) volgens landelijke maatstaven
4.3 Tussenconclusie analyse VTH-werkvoorraad legesplichtige activiteiten De analyse van Titel 1/ Hoofdstuk 1 van de legesverordening toont een lage gemiddelde tijdsbesteding, met slechts enkele gevallen boven een uur. "Voorwerpen aan de weg" heeft een hoog aantal en tijdsbesteding, terwijl "omschrijving coöperaties" vaak voorkomt zonder tijdsbesteding. De "dagontheffing milieuzone" heeft een hoog aantal maar lage tijdsbesteding. Activiteiten zoals bijvoorbeeld huwelijken ontbreken, hoewel ze normaal veel voorkomen. Bouwactiviteiten in Titel 2/ Hoofdstuk 2 vereisen de meeste tijd en middelen, vooral projecten tot €50.000 die gemiddeld 24 uur per aanvraag vergen. Dit hoofdstuk vertegenwoordigt bijna 60% van alle legesplichtige activiteiten. De invoering van de Wkb is mogelijk niet volledig meegenomen in de berekeningen. Overige bouwgerelateerde activiteiten, zoals omgevingsplannen en kapvergunningen, vragen ook aanzienlijke tijd. In Titel 3/ Hoofdstuk 3 is de tijdsbesteding relatief laag, met een grote tijdsinvestering in horecagerelateerde activiteiten. Film- en foto-opnamen komen ook vaak voor. De tijdsbestedingen liggen aan de lage kant van de landelijke norm.
De analyse vergelijkt de urenbestedingen in de onderzochte gemeente met die van andere gemeenten. Titel 1/ Hoofdstuk 1 en Titel 3/ Hoofdstuk 3 hebben gemiddelde urenbestedingen die aan de lage kant van de nationale standaard zitten, wat ruimte biedt voor verhogingen. Het aanpassen van deze uren naar gangbare kengetallen leidt tot een toename van 2.264 tot 3.926 uren voor Titel 1 / Hoofdstuk 1 en een toename van 857 tot 1.875 uren voor Titel 3/ Hoofdstuk 3. Deze aanpassingen hebben een 45 Senze®
Burgemeester van Karnebeeklaan 6, 2585 BB Den Haag - E: info@senze.nl | 070 – 205 74 27 KVK: 27304708 | RABO: NL13RABO0146298519 | BTW: NL8183.91.443.B01
significante impact vanwege de grote aantallen activiteiten, vooral op het gebied van wegenverkeerswetgeving en horeca. Voor Titel 2/ Hoofdstuk 2 zijn de urenbestedingen voor bouwactiviteiten relatief hoog. Aanpassing naar de landelijke standaard zou hier leiden tot een afname van 12.669 tot 20.783 uren, vooral voor bouwprojecten onder €50.000. De uren voor overige bouwgerelateerde activiteiten binnen Titel 2/ Hoofdstuk 2 wijken minder af van de standaard en blijven vergelijkbaar met de oorspronkelijke ureninzet. De aanpassing van de tijdsbesteding voor activiteiten zoals het kappen van bomen heeft een aanzienlijke impact, omdat deze activiteit vaak voorkomt. De tabel geven een overzicht van deze resultaten.
Resultaten legestool vs. resultaten landelijke maatstaven Omschrijving
Totale ureninzet
Titel 1/ Hoofdstuk 1
2.264
3.926
Titel 2/ Hoofdstuk 2 (Activiteiten met betrekking tot bouwwerken)
-20.783
-12.669
Titel 2/ Hoofdstuk 2 (Overige activiteiten)
-4.263
-488
Titel 3/ Hoofdstuk 3
857
1.875
-21.926
-7.356
Totaal
Tabel 10: Resultaten legestool vs. resultaten landelijke maatstaven
Bij het interpreteren van deze tabel moet worden opgemerkt dat de situatie in Haarlem afwijkt van die in andere gemeenten die als benchmark zijn gebruikt. De complexiteit van het regellandschap in Haarlem betekent dat stelselwijzigingen hier een grotere impact hebben, wat een grotere inzet van de gemeente vereist. Hierdoor liggen de gemiddelde uurbestedingen voor bepaalde activiteiten in Haarlem hoger dan elders. Deze hogere uurbestedingen zijn gerechtvaardigd door de complexiteit van de regelgeving. Het is cruciaal te benadrukken dat pas na een efficiëntere inrichting van het regellandschap van de gemeente Haarlem de gemiddelde uurbestedingen kunnen worden verlaagd. Zodra de beleidsmaatregelen zijn verbeterd, kan worden overwogen om de uurbestedingen aan te passen naar waarden die meer in lijn liggen met de benchmarkkengetallen. Tot die tijd zijn de hogere uurbestedingen een noodzakelijke investering om de gemeente te versterken en effectief te reageren op de complexe regelgeving en toekomstige veranderingen. Het handhaven van de huidige personeelsbezetting is daarom essentieel voor het behoud van operationele effectiviteit en bestuurlijke kwaliteit.
46 Senze®
Burgemeester van Karnebeeklaan 6, 2585 BB Den Haag - E: info@senze.nl | 070 – 205 74 27 KVK: 27304708 | RABO: NL13RABO0146298519 | BTW: NL8183.91.443.B01
Het aanpassen van de gemiddelde urenbestedingen zou resulteren in een totale afname van 7.356 tot 21.926 uren. Deze vermindering kan echter pas plaatsvinden nadat er efficiënter beleid is ontwikkeld en geïmplementeerd. Het is van belang op te merken dat de huidige totale formatie gebaseerd is op de aantallen en ureninzet die voortvloeien uit de inschattingen van de gemeente voor Titel 1/ Hoofdstuk 1, Titel 2/ Hoofdstuk 2 en Titel 3/ Hoofdstuk 3, zoals blijkt uit de legestool.
47 Senze®
Burgemeester van Karnebeeklaan 6, 2585 BB Den Haag - E: info@senze.nl | 070 – 205 74 27 KVK: 27304708 | RABO: NL13RABO0146298519 | BTW: NL8183.91.443.B01
5. ANALYSE: BEZWAAR- EN BEROEPSPROCEDURES Dit hoofdstuk behandelt de analyse van bezwaar- en beroepszaken die betrekking hebben op de gemeentelijke regelgeving van Haarlem. Het doel hiervan was om te bepalen welke onderwerpen mogelijk overgereguleerd zijn en waar deregulering meerwaarde kan bieden vanuit het oogpunt van capaciteit per deelgebied. Dit houdt in dat werd onderzocht waar het vanuit capaciteit nut heeft om actie te ondernemen. Daarnaast werd gebruikgemaakt van een andere dataset om de uitkomsten van de verschillende procedures te beoordelen, omdat dit een aanwijzing kan zijn voor een lagere kwaliteit van regelgeving en de moeizaamheid van de procedures. Tot slot is een algemene benchmark uitgevoerd om na te gaan in hoeverre de inzet voor de Haarlemse deelgebieden uniek is of juist binnen het algemene beeld past. Deze benchmark is op hoofdlijnen en procentueel uitgevoerd, omdat de absolute aantallen moeilijk te vergelijken zijn door verschillen in gemeenteomvang.
5.1 Bezwaarprocedures Overzicht ontvangen bezwaar(schriften) Rechtsgebied
2022
Zaaktype
2023
Aantal
Inzet
Aantal
Inzet
APV vergunningen
Bezwaarschriften indienen
6
192
42
1344
Gehandicaptenparkeerplaats/kaart
Bezwaarschriften indienen
2
64
1
32
Handhaving bestuurlijke boete
Bezwaarschriften indienen
9
288
10
320
Handhaving overig
Bezwaarschriften indienen
11
352
16
512
Huisvestingsverordening
Bezwaarschriften indienen
0
0
6
192
Omgevingsvergunning (bouwen)
Bezwaarschriften indienen
249
7968
191
6112
Omgevingsvergunning (kap)
Bezwaarschriften indienen
31
992
36
1152
Omgevingsvergunning (overig)
Bezwaarschriften indienen
74
2368
62
1984
Omgevingsvergunning (overig) Omgevingsvergunning (strijdig gebruik) Ontheffing RVV Ontheffing RVV Overig Parkeervergunningen Verkeersbesluit overig
Zienswijze Bezwaarschriften indienen Bezwaarschriften indienen Zienswijze Bezwaarschriften indienen Bezwaarschriften indienen Bezwaarschriften indienen
0 1 2 0 6 44 0
0 32 64 0 192 1408 0
1 4 17 1 41 36 4
32 128 544 32 1312 1152 128
435
13920
468
14976
Totaal Tabel 11: Overzicht van ontvangen bezwaar(schriften)
48 Senze®
Burgemeester van Karnebeeklaan 6, 2585 BB Den Haag - E: info@senze.nl | 070 – 205 74 27 KVK: 27304708 | RABO: NL13RABO0146298519 | BTW: NL8183.91.443.B01
De vermelde capaciteit in deze analyse is indicatief, omdat deze gebaseerd is op referentiegetallen van verschillende instanties. Eigen kengetallen van de gemeente Haarlem waren niet beschikbaar, waardoor deze benadering werd gekozen. Het gebruikte algemene kengetal is vergeleken met de voorspelde en gerealiseerde werklast volgens de uitvoeringsprogramma's voor VTH in Haarlem, en bleek goed overeen te komen.
De gemeente Haarlem ontvangt jaarlijks een aanzienlijk aantal bezwaren: 432 zaken in 2022 en 468 in 2023. Hoewel er een lichte stijging lijkt te zijn, zijn er geen buitensporige schommelingen waargenomen, wat wijst op een redelijke stabiliteit. Uit de tabel blijkt dat voor de afhandeling van bezwaarschriften veel tijd nodig is: circa 13.800 uur in 2022 en bijna 15.000 uur in 2023. Algemeen kan worden gesteld dat de meest gebruikelijke legesplichtige handelingen en ontheffingen de grootste inspanning in deze werkvoorraad vereisen. Bepaalde specifieke thema's vallen bijzonder op en zullen afzonderlijk worden behandeld.
5.1.1 Omgevingsvergunning bouwen en overig De afhandeling van bezwaarschriften tegen
bouwgerelateerde
omgevingsvergunningen
vertegenwoordigt de grootste inspanning. In 2022 betrof het 249 zaken en in 2023 waren het er 191, met respectievelijk bijna 8.000 uur en 6.000 uur aan werk. Dit is kenmerkend voor de gemeente Haarlem en is consistent met de algemene trend waarbij omwonenden vaak bezwaren indienen tegen verleende vergunningen. De benodigde capaciteit voor deze zaken wordt als "aanzienlijk" gezien, wat nader kan worden uitgelicht door een vergelijking met soortgelijke gemeenten.
Andere typen omgevingsvergunningen eisen eveneens een substantiële inzet van de gemeente. Dit heeft betrekking op leges plichtige handelingen behalve bouwen en afwijken van het bestemmingsplan, zoals monumentenzorg en reclamevergunningen. In 2022 ging het om 74 kwesties en in 2023 om 62, met respectievelijk 2.400 en 2.000 uur nodig voor de verwerking. Deze posten zijn goed voor ongeveer twee derde van het totale werkvolume in bezwaarafhandeling.
5.1.2 APV vergunningen Binnen de APV vallen uiteenlopende activiteiten die worden vergund. Daardoor is het lastiger om een gedetailleerde analyse uit te voeren. Dit heeft betrekking op onder meer vergunningen voor de horeca, evenementen en terrassen. Opvallend is het aanzienlijke verschil in aantallen per jaar; in 2022 waren er in totaal 6 procedures, terwijl dit aantal in 2023 steeg naar 42. De benodigde tijd voor deze procedures nam daarmee toe van ongeveer 200 uur naar meer dan 1300 uur. Deze toename houdt in dat APV 49 Senze®
Burgemeester van Karnebeeklaan 6, 2585 BB Den Haag - E: info@senze.nl | 070 – 205 74 27 KVK: 27304708 | RABO: NL13RABO0146298519 | BTW: NL8183.91.443.B01
vergunningen aanzienlijk beslag leggen op beschikbare middelen. Ze hebben vaak een grote invloed op de lokale gemeenschap, wat mogelijk ook leidt tot meer bezwaren tegen verstrekte vergunningen.
5.1.3 Kapactiviteit Het verlenen van kapvergunningen was in beide jaren een van de activiteiten die het meest beslag legde op de beschikbare capaciteit. Het aantal procedures steeg van 28 in 2022 naar 36 in 2023, met een geschatte behandelduur van respectievelijk circa 900 en 1.200 uur. Het indienen van bezwaren tegen kapvergunningen is geen ongewone kwestie. Deze worden vaak aangevoerd door belangengroepen met diverse beweegredenen, waaronder natuurbehoud of het willen vertragen van grootschalige ontwikkelingsprojecten.
5.1.4 Parkeervergunning Het verlenen van parkeervergunningen leidt vaak tot veel bezwaarprocedures. In het jaar 2022 waren er 44 van zulke procedures, waarbij er geraamd werd dat er ongeveer 1.400 arbeidsuren nodig waren. Het aantal is in 2023 afgenomen naar 36 procedures, met een geschatte tijdsinvestering van ongeveer 1.150 uur. Een belangrijke factor bij de parkeervergunning is de beperkte beschikbaarheid van parkeerplaatsen.
5.1.5 Overige zaken De overige zaken verdienen ook aandacht. Verondersteld wordt dat voorwerpen op of aan de weg de belangrijkste zaken binnen deze categorie vormen, aangezien deze niet in Titel 2/ Hoofdstuk 2 van de legesverordening zijn opgenomen. Binnen deze categorie is een stijging in het aantal zaken en de benodigde inzet waarneembaar. In 2022 waren er 6 zaken, die ongeveer 200 uur aan inzet vereisten, terwijl dit in 2023 steeg naar 36 zaken, die ongeveer 1.300 uur aan inzet vereisten.
50 Senze®
Burgemeester van Karnebeeklaan 6, 2585 BB Den Haag - E: info@senze.nl | 070 – 205 74 27 KVK: 27304708 | RABO: NL13RABO0146298519 | BTW: NL8183.91.443.B01
5.2 Beroepsprocedures Overzicht ontvangen beroepszaken Rechtsgebied APV vergunningen APV vergunningen Handhaving bestuurlijke boete Handhaving Handhaving Huisvestingsverordening Huisvestingsverordening Omgevingsvergunning (bouwen) Omgevingsvergunning (bouwen) Omgevingsvergunning (kap) Omgevingsvergunning (kap) Omgevingsvergunning (overig) Omgevingsvergunning (overig) Overig Overig Parkeervergunningen Verkeer Verkeer
2022 Aantal Inzet 0 0 0 0 2 84 3 126 1 30 0 0 0 0 34 1428 7 210 1 42 0 0 27 1134 1 30 1 42 0 0 0 0 0 0 0 0
Zaaktype Beroep aantekenen Voorlopige voorziening aanvragen Beroep aantekenen Beroep aantekenen Voorlopige voorziening aanvragen Voorlopige voorziening aanvragen Beroep aantekenen Beroep aantekenen Voorlopige voorziening aanvragen Beroep aantekenen Voorlopige voorziening aanvragen Beroep aantekenen Voorlopige voorziening aanvragen Beroep aantekenen Voorlopige voorziening aanvragen Beroep aantekenen Beroep aantekenen Voorlopige voorziening aanvragen Totaal
77
3126
2023 Aantal Inzet 2 84 3 90 6 252 2 84 1 30 1 30 0 0 41 1722 2 60 4 168 1 30 11 462 5 150 2 84 0 0 0 0 0 0 0 0 81
3246
Tabel 12: Overzicht van ontvangen beroepszaken
In de analyse van de beroepsprocedures is een onderscheid gemaakt tussen het indienen van beroep en het verzoeken om een voorlopige voorziening, omdat deze procedures verschillen in proces en duur. Gemiddelde tijdsbestedingen werden berekend op basis van standaarduren, namelijk 42 uur voor een beroepszaak en 30 uur voor een voorlopige voorziening, om zo inzicht te krijgen in de tijd die besteed wordt per type zaak.
De stabiliteit van de werklast is zichtbaar wanneer wordt gekeken naar de hoeveelheid zaken die binnenkomen en de benodigde inzet van personeel. In 2022 ontving men 77 zaken tegenover 81 in 2023. De gevraagde inzet was ook redelijk constant, met ongeveer 3.100 uur in 2022 en rond de 3.250 uur in 2023. Een eerste observatie is dat slechts een klein aantal zaken de stap van bezwaar naar beroep maakt. Uit ongeveer 450 dossiers gaan gemiddeld 80 door naar de beroepsfase, gebaseerd op cijfers van de twee bekeken jaren.
Door verder in te gaan op de diverse activiteiten, blijkt dat de meest voorkomende werkzaamheden overeenkomen met die uit beroepszaken. Dit komt doordat er geen beroep kan worden aangetekend zonder eerst bezwaar te maken. Binnen deze werkzaamheden zijn er enkele markante onderwerpen te herkennen. 51 Senze®
Burgemeester van Karnebeeklaan 6, 2585 BB Den Haag - E: info@senze.nl | 070 – 205 74 27 KVK: 27304708 | RABO: NL13RABO0146298519 | BTW: NL8183.91.443.B01
5.2.1 Omgevingsvergunningen bouw en overig In 2022 werden 68 activiteiten ondernomen, en in 2023 tot dusver 59, hetgeen respectievelijk 2.800 uur en 2.400 uur aan inzet vereiste. Echter is opmerkelijk dat het aantal aanvragen met betrekking tot de overige omgevingsvergunningen meer dan gehalveerd is.
5.2.2 APV-vergunningen Wat opmerkelijk is, is dat er relatief weinig beroepszaken zijn in verhouding tot het aantal bezwaren. Een groei ontwaart men eveneens bij de bezwaren. In 2022 waren er geen gevallen die tot beroep leidden, maar in 2023 waren er twee beroepen en drie voorlopige voorzieningen aangevraagd. Voor de afwikkeling ervan in 2023 was ongeveer 180 uur benodigd.
5.2.3 Kapvergunning Het aantal beroepszaken bij kapvergunningen is beperkt vergeleken met het aantal bezwaarschriften. In 2022 was er slechts één beroepszaak met een tijdsbesteding van 45 uur. Dat nam in 2023 toe naar vier beroepszaken en een voorlopige voorziening, wat circa 600 uur in beslag nam.
5.2.4 Parkeervergunning Het meest opvallende onderwerp is de parkeervergunning. Terwijl deze veel voorkomt bij de bezwaren is er in zowel 2022 als 2023 geen bezwaar ingediend voor deze activiteit. Dit versterkt het beeld dat het vooral gaat om een schaarste aan vergunningen.
5.3 Resultaten bezwaar en beroep Naast aantallen en inzet is ook de uitkomst van procedures cruciaal om mee te wegen. Door beperkte gegevens, met veel procedures die nog lopen, is een alternatieve dataset gebruikt voor een eerste inzicht in resultaten, namelijk de evaluatie van 2021 uit het VTH-beleidsplan van 2022. Voor de bezwaaren beroepsprocedures waren er drie mogelijke uitkomsten: "in stand gelaten, herroepen of niet ontvankelijk".
52 Senze®
Burgemeester van Karnebeeklaan 6, 2585 BB Den Haag - E: info@senze.nl | 070 – 205 74 27 KVK: 27304708 | RABO: NL13RABO0146298519 | BTW: NL8183.91.443.B01
Bezwaar en beroepszaken betrekking hebbend op VTH-onderwerpen 2021
Onderwerp
Totaal Herroepen In %
In stand gebleven
In %
Niet ontvankelijk
In %
Omgevingsvergunning
242
38
16%
182
75%
22
9%
Plaatsing afvalcontainers
119
10
8%
103
87%
6
5%
Handhaving
67
8
12%
52
78%
7
10%
Parkeervergunningen
24
3
13%
18
75%
3
13%
Huisvestingsverordening
21
2
10%
18
86%
1
5%
APV - vergunningen
14
0
0%
14
100%
0
0%
487
61
13%
387
79%
39
8%
Totaal
Tabel 13: Resultaten van de bezwaar- en beroepszaken 20211
Een analyse van de resultaten uit 2021 toont aan dat een groot deel van de besluiten, namelijk 79%, standhoudt. Er was in 13% van de procedures een wijziging nodig en in 8% van de gevallen werd het besluit niet-ontvankelijk verklaard. De omgevingsvergunning blijkt opnieuw een belangrijk aandachtspunt te zijn; daarin was zowel qua aantal als percentage de meeste herroeping te zien. Verder worden in het overzicht ook de parkeervergunningen en handhaving als opmerkelijke punten genoemd.
5.4 Benchmark bezwaar en beroep Voor het in perspectief plaatsen van de bezwaar- en beroepsprocedures in Haarlem is een vergelijkende analyse uitgevoerd met behulp van onze database. Om rekening te houden met de grootteverschillen tussen gemeenten, zijn de absolute getallen omgezet in percentages. Hierdoor kan het relatieve belang van elke categorie worden geïllustreerd. Het is relevant op te merken dat de vergelijking van bezwaarzaken mogelijk minder robuust is vanwege de lagere aantallen in dit gebied. Dit betekent dat een enkel incident aanzienlijke invloed kan hebben op de resultaten en een significant effect kan hebben op het totale beeld. De volledige bevindingen worden gepresenteerd in onderstaande tabellen.