2. Bijlage 1. Jaarrekening-en-jaarverslag 2020

Wat hebben we niet gedaan? In de begroting was een taakstelling opgenomen voor de invoering van het Normenkader Hulp bij het huishouden. De opgenomen taakstelling kan alleen gerealiseerd worden als ook de financieringswijze van de Hulp bij het huishouden wordt gewijzigd van productie- naar resultaatgericht. Omdat deze mogelijkheid niet bestaat in de huidige contracten is de taakstelling niet gerealiseerd. Prestatie indicator Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo per 10.000 inwoners (CBS Monitor Sociaal Domein Wmo) (BZK). R/S 660 670 740 <750 720 650 (2016)

(2017)

(2018)

(2019)

S (2020)

R (2020)

Prestatie indicator Percentage cliënten Wmo dat aangeeft dat zij door de gemeente snel geholpen werden met hun hulpvraag (Cliëntervaringsonderzoek Wmo). R/S

61%

-

73%

68%

77%

>70%

84%

(2015)

(2016)

(2017)

(2018)

(2019)

S (2020)

R (2020)

Prestatie indicator Percentage cliënten Wmo dat aangeeft dat de medewerker van de gemeente hen serieus nam (Cliëntervaringsonderzoek Wmo). R/S

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

81%

-

91%

85%

94%

>88%

96%

(2015)

(2016)

(2017)

(2018)

(2019)

S (2020)

R (2020) 67

Prestatie indicator Percentage cliënten Wmo dat aangeeft dat zij de kwaliteit van de zorg/ondersteuning die zij krijgen goed vinden (Cliëntervaringsonderzoek Wmo). R/S

71% (2015)

(2016)

82% (2017)

83% (2018)

83% (2019)

>82% S (2020)

84% R (2020)

Beleidsveld 2.2 Voorzieningen jeugd 1. Tijdige jeugdhulp op maat bieden Wat hebben we bereikt? Na een aanmelding bij het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) is de vraag binnen twee weken opgepakt. Alle gezinnen die zijn aangemeld kregen een gedragen plan, dat samen met hen is gemaakt. Daarmee voelden de gezinnen zich daadwerkelijk eigenaar en is er gebruik gemaakt van de eigen kracht. Waar nodig is een maatwerk voorziening ingezet. Elke twee maanden is geëvalueerd of de ingezette hulp nog passend is. Het gedachtegoed van het gedragen plan werd breed gedragen en ketenpartners zijn hiervoor getraind. Hierdoor werkten alle betrokkenen met dezelfde aanpak en maakten zij gebruik van elkaars inzet om tot een gedragen plan te komen. Het CJG heeft de laatste maanden meerdere kostenbeheersingsmaatregelen geïmplementeerd. Het CJG rapporteerde per kwartaal over de bereikte doelstellingen en de behaalde kostprijsindicaties, zoals opgenomen in het prestatieplan 2020 van het CJG. Er is een flinke slag gemaakt in het data-gestuurd werken. Hiernaast is gestart met het verder inrichten van het interne werkproces zodat de prestatie indicatoren tot op de werkvloer zijn geborgd. Om een beter beeld te krijgen van de cliëntervaringen startte het CJG in november 2020 een onderzoek waarbij zij in gesprek zijn gegaan met de tien duurste cliënten van Haarlem.

Hieruit volgen verbetervoorstellen voor het beleid in 2021 en de verwervingsstrategie 'Inkoop' voor 2022. Het regelen van tijdig inzetten van passende jeugdhulp kan niet los gezien worden van de maatregelen rondom de kostenbeheersing (2020/581102) en de verwervingsstrategie Inkoop 2022. Om de maatregelen van kostenbeheersing goed te stroomlijnen en eventuele wachttijden te voorkomen is een tijdelijk casuïstiek overleg gestart (het Haarlems Expertise Team, HET). In dit overleg participeerden de gemeente, het CJG en de Gecertificeerde Instellingen (GI'en). Het belangrijkste doel is om samen met de partners inzet van zorg mogelijk te maken binnen het gecontracteerde aanbod. Indien nodig is zorg boven het budgetplafond ingezet en/of een light-contract afgegeven. Ook is in het HET-overleg het gesprek gevoerd over het aanbod dat is gemist en/of anders kon worden georganiseerd in de regio. Met deze gesprekken is de voorbereiding voor verbetervoorstellen in 2021 en de verwervingsstrategie ‘inkoop’ in 20221 gestart. De Inspectie voor Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) bracht in oktober 2020 een tweede rapportage uit over de jeugdbescherming. De IGJ stuurde strak op gemeenten om kinderen met een beschermingsmaatregel binnen drie maanden hulp te bieden. Het casuïstiekoverleg 'HET' heeft zich ook ingezet om voor deze kinderen versneld hulp te organiseren.

De IGJ komt in voorjaar 2021 met een vervolgrapportage.

Wat hebben we niet bereikt? Ondanks de extra bemiddeling vanuit het HET-overleg en het zoeken naar ander Jaarverslag en Jaarrekening 2020

68

passend gecontracteerd aanbod is het terugdringen van de wachtlijsten bij sommige aanbieders niet gelukt. Het proces om passende hulp te vinden kost veel tijd en verhoogt de administratieve druk bij gemeente, de verwijzers en de aanbieders. Effect indicator

Het percentage jongeren met jeugdhulp als percentage van alle jongeren tot 18 jaar (CBS)(BZK)

R/S

8,1% (2015)

8,8% (2016)

8,3% (2017)

9,0% (2018)

9,7% (2019)

10,0% S (2020)

nnb1 R (2020)

1Realisatiewaarde voor 2020 is nog niet bekend.

a. Betere aansluiting jeugdhulp op vraag en behoefte jongere/gezin

Wat hebben we gedaan? Het CJG speelde een centrale rol in de organisatie van diverse casuïstiekoverleggen (de zogenaamde doorbraakberaden) waarin het niet lukt om tot een gezamenlijk plan te komen of dat plan uit te voeren. Als het nodig is, organiseerde het CJG in een stagnerende situatie een doorbraakberaad met alle betrokkenen. De doorbraakberaden boden tevens inzicht welke knelpunten er zijn, hiaten in het zorgaanbod, trends en ontwikkelingen en adviseerde de opdrachtgever over de gewenste koers.

Wat hebben we niet gedaan? Het CJG benaderde cliënten aan de hand van een eindvragenlijst om de ervaring met de verschillende kerntaken van het CJG te onderzoeken en de tevredenheid te toetsen. De vragenlijsten van het CJG leverde onvoldoende bruikbare informatie op en dit vraagt een doorontwikkeling in 2021. Hiervoor zijn prestatie-indicatoren in het prestatieplan 2021 van het CJG opgesteld die ieder kwartaal worden geëvalueerd, zodat gestuurd kan worden op de vorderingen. De slagvaardigheid van het doorbraakberaad om in een korte tijd tot een passende oplossing te komen en om in kritieke situaties krachtig door te pakken is door alle participanten onvoldoende gevonden. Het ontbreken van heldere afspraken over doorzettingsmacht zijn onvoldoende regionaal belegd. Er is gestart met een doorontwikkeling van het Doorbraakberaad als zodanig in samenspraak met de jeugdzorgregio. Prestatie indicator Het aantal uitgevoerde jeugdhulptrajecten volgens plan (CBS). 1 Het streefgetal 2020 is gebaseerd op andere data en wijkt daarom af. R/S 1.450 1.260 1.620 1.030 1.325 (2015) (2016) (2017) (2018) (2019)

3.8001 S (2020)

1.390 R (2020)

2. Jongeren groeien zo veel mogelijk thuis op, in gezinsgerichte omgeving Wat hebben we bereikt? Samen met de jeugdhulpregio IJmond en de aanbieders Kenter, Parlan en Levvel (voorheen Lijn5) is er uitvoering gegeven aan het actieplan pleegzorg (2019/293272), met als doel het bestendigen en verbeteren van de steun aan pleegouders. Het afgelopen jaar is hiervoor een speciale pleegzorgapp ontwikkeld. Deze app is actief sinds het voorjaar van 2020 en is door alle pleegzorgorganisaties aangeboden aan de pleegouders, zodat ouders onderling kennis en ervaring met elkaar konden uitwisselen en beter ondersteund konden worden.

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

69

Er is aandacht besteed aan de week van de pleegzorg om nieuwe pleeggezinnen te werven. Door een postercampagne en een bezoek aan een pleeggezin is aandacht gevraagd voor deze noodzakelijke vorm van opvang. Ook zijn kennisbijeenkomsten voor verschillende partners in de pleegzorg georganiseerd.

Wat hebben we niet bereikt? Het Leger des Heils heeft in 2020 besloten niet verder te gaan met de bouw van een woonvoorziening voor jongeren in Molenwijk. De kosten vielen hoger uit dan gepland, waardoor het niet haalbaar voor het Leger des Heils was. Het Leger des Heils denkt samen met de gemeente na over een alternatieve locatie. Effect indicator R/S

Het percentage jongeren in pleegzorg of gezinsgerichte omgeving van totaal percentage jeugdhulp met verblijf (CBS) 53,8% 48,2% 58,2% 61,9% 55% 62% 62,% (2015) (2016) (2017) (2018) (2019) S (2020) R (2020)

a. Meer passend en toereikend aanbod voor gezinsvervangende zorgvormen

Wat hebben we gedaan? Vanuit het actieprogramma dak- en thuisloze jongeren is gezocht naar flexibele vormen van opvang, ook gericht op gezinsgerichte opvang. In Haarlem is het project 'Onder de pannen' gestart waarbij particuliere woningbezitters gevraagd is een kamer te verhuren aan deze kwetsbare groep jongeren. Prestatie indicator Het aantal jongeren in pleegzorg of gezinsvervangende verblijfsvormen (CBS). 1 De gegevens over 2020 zijn nog niet bekend. R/S 180 200 195 195 205 (2015) (2016) (2017) (2018) (2019)

209 S (2020)

nnb1 R (2020)

3. Herstellen veiligheid en voorkomen (verdere) ontsporing jongeren Wat hebben we bereikt? De jeugdbeschermingsketen behoefde verbetering. Er is in 2020 samen met de ketenpartners gewerkt om de doorlooptijd van hulp te verkorten, werkprocessen van betrokken partijen beter op elkaar te laten aansluiten (bijvoorbeeld door het HEToverleg). Met de drie gecontracteerde Gecertificeerde Instellingen (GI'en) is de afspraak gemaakt dat indien er sprake is van een wachttijd bij de ene GI, de gezinnen overgedragen konden worden aan een andere GI. De ketenpartijen (GI'en, de Raad voor de Kinderbescherming, Veilig Thuis, Centrum voor Jeugd en Gezin en Sociaal Wijkteam) maakten een eerste inventarisatie van de knelpunten, maar verder onderzoek is nodig. Het verbeteren en vereenvoudigen van de jeugdbeschermingsketen heeft ook landelijke aandacht gekregen in 2020. Het Rijk reikt regio’s een voorkeursscenario aan voor inrichting van de keten. Dat komt beschikbaar in het eerste kwartaal 2021. Elke regionaal werkende GI heeft in 2020 op verzoek van de inspectie een verbeteragenda opgesteld. Voor onze regio is dat De Jeugd- en Gezinsbeschermers (DJGB). Doel van deze verbeteragenda is om te komen tot een goed functionerende jeugdbescherming waarin elk kind tijdig een vaste jeugdbeschermer heeft en er sprake is van een kwalitatieve uitvoering van maatregelen.

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

70

De samenwerkende jeugdhulpregio’s in Noord-Holland die een contract hebben met DJGB bespraken de voortgang van de uitvoering van de verbeteragenda. Hieruit is in 2020 één centraal thema geselecteerd, namelijk de echtscheidingsproblematiek. In 70% van de ondertoezichtstellingen die De Jeugd- en gezinsbeschermers (DJGB) uitvoert, speelt echtscheidingsproblematiek een rol. Vroegtijdige inzet door bijvoorbeeld mediation kan bijdragen aan het voorkomen van een beschermingsmaatregel. Dit kreeg met subsidie van het ministerie van Veiligheid en Justitie een impuls. Deze eenmalige subsidie heeft bijvoorbeeld een aanzet gegeven tot verbetering van de informatievoorziening aan ouders (www.scheidingsplein.nl).

Wat hebben we niet bereikt? Ondanks alle inzet van de betrokken partners in 2020 is het een blijvend aandachtspunt om de doorlooptijden van hulp te verkorten en de werkprocessen van betrokken partijen beter op elkaar te laten aansluiten en dubbele intakes te verminderen. Het verloop en ziekteverzuim bij de GI'en bemoeilijkte deze opgave. De personele inzet van de GI'en is een punt van aandacht. Effect indicator R/S

Percentage jongeren met jeugdbescherming als percentage van alle jongeren tot 18 jaar (CBS) (BZK) 1,1% 0,9% 0,9% 0,8% 0,9% 0,9% 0,9% (2015) (2016) (2017) (2018) (2019) S (2020) R (2020)

a. Verminderen jeugdbeschermingsmaatregelen

Wat hebben we gedaan? Samen leren is een centraal thema binnen de werkwijze Samenwerken aan Veiligheid waarin het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) en de Gecertificeerde Instelling (GI) intensief samenwerken om onveiligheid in gezinnen in het vrijwillig kader te herstellen. Alle geplande methodische leerbijeenkomsten en workshops voor professionals voor intervisie en lerend ontwikkelen vonden doorgang. Er is goed omgeschakeld naar digitale mogelijkheden. Het aantal ondertoezichtstellingen is gedaald, van 260 in 2019 naar 225 in 2020. Er waren wel wachttijden bij aanbieders en bij de betrokken partners van de veiligheidsketen. Hierdoor was niet altijd direct passende zorg beschikbaar en vroeg deze zorgvorm van de aanbieders extra inspanningen en maatwerk om de veiligheid in het gezin te verbeteren. In de academische werkplaats Jeugdreclassering 2.0 Op weg naar succes en herstel staat samenwerking van de straf- en zorgketen centraal. Twaalf jongeren zijn begeleid naar herstel door gebruik te maken van hun netwerk. Waar mogelijk vonden de werkplaatsbijeenkomsten voor professionals digitaal plaats. Hieraan namen onderwijs, Bureau Leerplicht, Streetcornerwork, Slachtofferhulp en het Openbaar Ministerie deel. Er is een website met hersteltools voor professionals in ontwikkeling en deze wordt in het eerste kwartaal 2021 openbaar.

Wat hebben we niet gedaan? Door de coronacrisis zijn minder gezinnen met de methode 'Samenwerken aan veiligheid' bereikt. Door de coronamaatregelen konden CJG en GI geen fysieke huisbezoeken afleggen. Direct contact met gezinnen in hun eigen leefomgeving

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

71

werkt motiverend voor deelname. Door de coronacrisis is de academische werkplaats Jeugdreclassering 2.0 Op weg naar succes en herstel met een half jaar verlengd. Het eindsymposium is verplaatst van september 2020 naar maart 2021. Op deze bijeenkomst wordt de website gepresenteerd en vertellen jongeren die begeleid zijn met deze werkwijze via een filmpje over hun ervaringen. Prestatie indicator Het aantal (voorlopige) onder toezicht stellingen (OTS) (CBS). R/S

300 235 225 225 235 220 nnb (2015) (2016) (2017) (2018) (2019) S (2020) R (2020) Prestatie indicator Het percentage jongeren met een jeugdreclassering als percentage van alle jongeren van 12 tot 23 jaar (CBS) (BZK) R/S 0,4% 0,4% 0,4% 0,5% 0,4% 0,4% 0,4% (2015) (2016) (2017) (2018) (2019) S (2020) R (2020)

Beleidsveld 2.3 Opvang, wonen en herstel 1. Zelfredzaamheid van psychisch kwetsbare Haarlemmers vergroten en waar mogelijk zelfstandig laten wonen Wat hebben we bereikt? In het kader van de contingentregeling hebben gemeenten in Zuid-Kennemerland in 2020 een regionale verdeelsleutel afgesproken op basis van het bezit van sociaal vastgoed. Door spreiding van contingenten naar draagkracht nam de druk op de Haarlemse sociale woningmarkt af. Begin oktober is het Pact voor Uitstroom door gemeenten, woningcorporaties en zorgen welzijnsorganisatie in Zuid-Kennemerland en IJmond ondertekend. Daarin zijn afspraken gemaakt over een betere verdeling van cliënten over de regio, goed en voldoende aanbod voor cliënten en een goede landing in de wijk door middel van passende huisvesting, een passende woonomgeving en maatwerkondersteuning in de wijk. Samen met de andere regiogemeenten is er gestart met de nadere uitwerking van geformuleerde doelstellingen. Stichting De Regenbooggroep voerde namens de gemeente het huisvestingsproject 'Onder de pannen' uit. Dit project stelde bewoners in staat een kamer te verhuren aan (economisch) daklozen voor de duur van één jaar. In de periode november 2019 t/m oktober 2020 zijn er 11 huurders geplaatst. Hiervan zijn twee huurders inmiddels weer verhuisd naar een zelfstandige woning.

Wat hebben we niet bereikt? Door de coronacrisis heeft het proces van woningtoewijzing via de contingentenregeling in het voorjaar van 2020 enige tijd stilgelegen. Hulpverleners waren onvoldoende in staat om noodzakelijke begeleiding aan te bieden en begeleidings- en verhuurprocessen moesten coronaproof worden ingericht. Ook waren er door de coronamaatregelen tijdelijk minder verhuisbewegingen met als gevolg dat het aantal beschikbare sociale huurwoningen afnam. Hoewel de Jaarverslag en Jaarrekening 2020

72

corporaties in het najaar een inhaalslag hebben gemaakt, is de doelstelling van 100 contingent woningen niet geheel gehaald. In 2020 is er ook minder uitstroom geweest uit de maatschappelijke opvang dan in 2019. Dit heeft waarschijnlijk te maken met het coronavirus. De coronamaatregelen hebben invloed gehad op de uitstroom uit de voorzieningen voor maatschappelijke opvang mede omdat het aantal verhuisbewegingen in de stad is afgenomen. Effect indicator

Het aantal cliënten beschermd wonen dat bij uitstroom gebruik maakt van een contingentwoning (Gemeentelijke registratie).

R/S

19

31

20

20

(2018)

(2019)

S (2020)

R (2020)

Effect indicator

Het aantal cliënten dat uitstroomt uit de maatschappelijke opvang binnen 6 maanden, binnen 9 maanden en de totale uitstroom (deze cijfers zijn gebaseerd op basis van de uitstroomcijfers van alle aanbieders in de maatschappelijke opvang. Dit zijn Kenter, Hvo-Querido en de RIBW/KAM)

R/S

< 6 maanden

66

95

72

67

< 9 maanden

36

48

34 183 R (2020)

Totaal (2015)

(2016)

(2017)

152

232

48 235

(2018)

(2019)

S (2020)

a. Zorgen voor passend aanbod bij ondersteuningsbehoefte van cliënten

Wat hebben we gedaan? In reactie op de coronamaatregelen zijn twee tijdelijke Maatschappelijke Opvang locaties gerealiseerd: van 23 maart 2020 tot 17 augustus 2020 de locatie Beijneshal door HVO- Querido en van november 2020 tot 15 maart 2021 het schip Aurora door PerMens en de rederij. De locaties voor nachtopvang zijn daarnaast sinds maart geopend als 24-uurslocaties. In de tweede helft van 2020 is Perron 18 gerealiseerd, een nieuwe tussenvoorziening voor 16 dakloze jongvolwassenen tot 23 jaar uit de VRK-regio. Perron 18 heeft als doel de uitstroom uit de instelling voor maatschappelijke opvang Spaarnezicht te versnellen. Hierdoor konden nieuwe cliënten voor Spaarnezicht weer eerder instromen, zodat het aantal hotelovernachtingen voor geïndiceerde wachtenden vermindert. De eerste ervaringen zijn positief. Tegelijkertijd bood de woonvoorziening de mogelijkheid om te trainen in het zelfstandig wonen voor cliënten die het hersteltraject in Spaarnezicht hebben voltooid en wachtten op eigen woonruimte. In 2020 zijn er 13 kamers in gebruik genomen. Door de afbouw van de tijdelijke noodopvang voor daken thuislozen in de Beijneshal zijn er tijdelijk 10 cliënten geplaatst die ouder zijn dan 23 jaar. In 2020 is de gemeente Haarlem de zoektocht gestart voor twee speciale woonvoorzieningen: een Domus Plus en een project Skaeve Huse.

Domus Plus is een beschermde woonvorm waar 24 mensen wonen met een verslaving, psychosociale of psychiatrische problematiek en vaak ook een verstandelijke beperking. Skaeve Huse zijn kleine, eenvoudige woningen voor mensen die zich niet kunnen aanpassen aan het leven in een normale woonwijk en daar veel overlast veroorzaken. Er zijn inmiddels vier locaties gekozen voor de mogelijke vestiging van een Domus Plus en/of Skaeve Huse. De gemeente heeft in 2020 verschillende gesprekken georganiseerd met de buurten. De inbreng van de buurten is betrokken bij het

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

73

onderzoek naar de vier locaties, zodat de gemeenteraad in 2021 een keuze kan gaan maken voor de twee locaties. Samen met gemeente Haarlemmermeer en een zorgaanbieder is gewerkt aan de realisatie van een locatie voor 35 plekken beschermd en forensisch wonen voor de regio. Verwachte realisatie is begin 2021.

Wat hebben we niet gedaan? De vraag naar doorstroomlocaties is vele malen groter gebleken dan het aanbod. Daardoor liep de wachtlijst voor deze plekken op en verbleven mensen soms langer in de opvang dan gewenst. Om de wachtlijst te verkorten is in 2020 een aanvraag gedaan voor extra middelen in het kader van de brede aanpak dak- en thuisloosheid (zie ook de tekst onder Terugdringen aantal daklozen). b. Passende begeleiding voor cliënten in de MO en BW

Wat hebben we gedaan? In het derde kwartaal van 2020 is de samenwerking in de OGGZ keten geëvalueerd. Uit de evaluatie blijkt dat de afgelopen jaren de ketensamenwerking in de OGGZ is verbeterd en is een aantal aanbevelingen naar voren gekomen, zoals gezamenlijk werken aan expertisebevordering in de keten. Ook bestaat de wens om ketenbreed samenwerkingsafspraken te maken met de sociaal wijkteams en om een partij met licht verstandelijke beperking expertise bij de keten te betrekken. Hiervoor zijn eind 2020 gesprekken gevoerd met relevante partijen met LVB expertise en het Sociaal Wijkteam. Vanaf 1 juni 2019 liep een pilot voor anderhalf jaar waarin 13 trajecten werden aangeboden aan economisch daklozen in de maatschappelijke opvang. Dat hield in dat de economisch dakloze deelnemers van de pilot werden gekoppeld aan een begeleider/trajecthouder van HVO-Querido. De trajecthouder en de client(en) stelden samen een trajectplan op gericht op uitstroom. De pilot is in het kader van de brede aanpak dak- en thuisloosheid met een jaar verlengd tot 31 december 2021. In 2020 hebben nog meer cliënten een maatwerkarrangement beschermd wonen ontvangen. Doordat dit cijfer hoger is dan de streefwaarde wordt hiermee nog beter invulling gegeven aan de ambitie dat elke cliënt een hersteltraject op maat krijgt waardoor het zelfstandig thuiswonen eerder mogelijk wordt.

De gemeente Haarlem neemt deel aan het koplopertraject cliëntondersteuning 2019-2021. Met dit project wordt de kwaliteit en deskundigheid van cliëntondersteuning waar mogelijk verbeterd, met extra aandacht voor de doelgroep van de maatschappelijke opvang. In 2020 is onder andere een brede startbijeenkomst georganiseerd waar verschillende partners uit het veld aan hebben deelgenomen.

Wat hebben we niet gedaan? Naast impact op de voorzieningen en de verhuisbewegingen heeft de coronacrisis ook gevolgen gehad voor de trajectbegeleiding. De trajectbegeleiding heeft tijdelijk stil gelegen, omdat de trajectbegeleiders tijdelijk werden ingezet om de extra locatie(s) te bemensen. In 2020 zijn er minder trajecten ingezet dan verwacht. Een mogelijke verklaring hiervoor is de afname van het totaal aantal nieuwe meldingen bij de BCT in 2020. Jaarverslag en Jaarrekening 2020

74

Hiernaast hebben cliënten in 2020 intensiever gebruik gemaakt van de MO-plekken. Voorheen maakten vaak meerdere mensen tegelijktijdig gebruik van dezelfde plek, op dit moment maken cliënten frequenter gebruik van de plekken. Een mogelijke verklaring hiervoor is dat door de coronamaatregelen mensen vaak minder lang of minder makkelijk in het eigen netwerk kunnen verblijven. Dit in combinatie met de verminderde uit-, en doorstroom maakt dat mensen in 2020 langer in de opvang verblijven en ook langer in traject zijn. Prestatie indicator Aantallen: (Gemeentelijke registratie) R/S Domus Plus

0

0

0

0

Skaeve Huse

0

0

0

0

Contingentwoningen

95

100

100

90

Beschut wonen

6

47

50

59

Beschermd wonen

610

608

540

585

Maatschappelijke opvang

181

181/199*

181

216**

Vrouwenopvang

26

26

26

26

(2018)

(2019)

S (2020)

R (2020)

316

410

348

(2019)

S (2020)

R (2020)

(2015)

(2016)

(2017)

* met winternoodopvang ** is inclusief circa 35 extra plekken in het kader van de coronacrisis

Prestatie indicator Aantal trajecten in de maatschappelijke opvang (Gemeentelijke registratie). R/S

Prestatie indicator Aantal maatwerkarrangementen beschermd wonen (Gemeentelijke registratie) R/S

110

403

310

458

(2018)

(2019)

S (2020)

R (2020)

2. Terugdringen aantal daklozen Wat hebben we bereikt? In 2020 nam de gemeente Haarlem deel aan de landelijke aanpak van dak- en thuisloosheid. Het plan droeg bij aan alle drie de ambities van Opvang Wonen en Herstel: een preventie-offensief, iedereen een hersteltraject op maat en zelfstandig thuis wonen versterkt. Het accent lag echter met name op de ambitie waar de meeste winst te behalen is: zelfstandig wonen versterken. Het aantal nieuwe dak- en thuislozen is in 2020 lager dan in 2019. De cijfers geven inzicht in het aantal daklozen, maar het is niet het volledige beeld. De cijfers hebben alleen betrekking op de daklozen die zich in 2020 hebben gemeld bij de Brede Centrale Toegang. Het totale aantal daklozen is in werkelijkheid hoger omdat niet alle daklozen zich melden. Ook zijn de personen die in 2020 al gebruik maakten van de maatschappelijke opvang niet meegenomen in de aantallen. De dak- en thuislozen die zich wel melden bij de Brede Centrale Toegang hebben bovendien niet allemaal een opvangvraag. Sommige personen willen bijvoorbeeld alleen hulp bij het aanvragen van een briefadres. Effect indicator

Het aantal feitelijke daklozen (Brede Centrale Toegang)

R/S (2015)

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

(2016)

(2017)

545 (2018)

548

525

470

(2019)

S (2020)

R (2020)

75

a. Het voorkomen van huisuitzettingen door huurschuld

Wat hebben we gedaan? Gemeente en woningcorporaties hanteren een sluitende aanpak om huisuitzettingen door huurschulden te voorkomen. Huurschulden zijn in een vroeg stadium door corporaties gesignaleerd en huurders zijn door corporaties benaderd met een verzoek om tot een oplossing te komen. Het benaderen van huurders verloopt lukte echter niet altijd. Het komt voor dat deze al zijn vertrokken. Sociaal wijkteams zijn ingezet wanneer het contact tussen huurder en corporatie niet het gewenste resultaat gaf. Wijkteams zijn het meest succesvol bij ‘face-to-face’ contact met huurders. De ‘Er op af’ methode is ingezet op schuldenbemiddeling. Tevens is gedurende alle fasen van het incassotraject de voortgang gemonitord waardoor het mogelijk was om ook in de laatste fase nog in te grijpen om ontruiming te voorkomen. Naar aanleiding van de coronacrisis hebben kabinet en koepelorganisaties van verhuurders in maart 2020 afspraken gemaakt om huisuitzettingen tegen te gaan. Deze afspraken zijn succesvol geweest en hebben er mede toe bijgedragen dat het aantal huisuitzettingen ondanks de economische effecten van de coronacrisis beperkt is gebleven. Prestatie indicator Aantal huisuitzettingen door huurschuld (Elan, Pré en Ymere) R/S (2015)

(2016)

(2017)

15

15

13

4

(2018)

(2019)

S (2020)

R (2020)

3. Stoppen en duurzaam oplossen van huiselijk geweld en kindermishandeling Wat hebben we bereikt? De gemeente Haarlem werkte samen met de gemeenten Bloemendaal, Beverwijk, Haarlemmermeer, Heemstede, Heemskerk, Zandvoort en Velsen aan het verminderen van huiselijk geweld en de gevolgen ervan. In december is samen met de regiogemeenten een nieuwe regiovisie Huiselijk Geweld/ Kindermishandeling vastgesteld. Ruim 50 partijen waren betrokken bij de uitwerking en uitvoering van deze visie in een actieprogramma voor de komende jaren. Veilig Thuis Kennemerland (VT) is inmiddels ondergebracht bij de VRK als een apart programma. VT maakte nog geen onderdeel uit van de Gemeenschappelijke Regeling van de VRK daarom is er van een overgangssituatie. Het Centrum Seksueel Geweld Noord-Holland is één van de 16 landelijke centra die steeds meer naamsbekendheid kregen door media aandacht, mond tot mond reclame en goede ervaringen van professionals en inwoners. Dat valt ook op te maken uit een groeiende vraag van adviezen en meldingen over de jaren heen. In 2016 ging het om 72 adviezen en 56 meldingen per jaar. In 2019 waren dit respectievelijk 164 adviezen en 118 meldingen. Door de coronamaatregelen was er in 2020 een daling van het aantal acute meldingen. Het aantal adviesvragen is over de eerste helft van 2020 ten opzichte van de prognose voor 2020 wel toegenomen van 75 naar 89 adviezen.

De gemeente subsidieerde namens de regio de Vrouwenopvang die wordt uitgevoerd door de Blijf Groep. Zij hebben door de coronacrisis te maken gehad met minder aanmeldingen, nadat er aan het begin van het jaar een tekort aan noodbedden en crisisopvang was.

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

76

Wat hebben we niet bereikt? Het definitief onderbrengen van VT onder de Gemeenschappelijke Regelingen van de Veiligheidsregio Kennemerland (VRK) zoals de gemeenten dat eerder met elkaar, VT en de VRK hadden afgesproken per 1 januari 2021, is nog niet afgerond. Hoewel het percentage van beoordeling op onveiligheid binnen 5 dagen is toegenomen ten opzichte van 2019, is de streefwaarde niet behaald. Hier is helaas geen echte verklaring voor. De belangrijkste oorzaken zijn onvoldoende (kwalitatieve) capaciteit bij VT door krapte op de arbeidsmarkt en dat het overdragen naar het lokale veld (ook wel afschalen genoemd) moeizaam verloopt. Dit komt door wachttijden bij het lokale veld en handelingsverlegenheid bij het oppakken van deze complexe problematiek. Het is belangrijk om hier aan toe te voegen dat VT sinds haar start in 2015 met veel verbeteringen en nieuwe taken te maken heeft gehad. Hierdoor zijn de resultaten van de verschillende jaren niet goed met elkaar te vergelijken. Deze veranderingen en het stijgend aantal meldingen en adviezen door de jaren heen maken het werk van VT erg dynamisch. Effect indicator

Het percentage triage (=beoordeling op onveiligheid) binnen 5 dagen (Veilig Thuis)

R/S (2015)

(2016)

92%

38%

35%

90%

47%

(2017)

(2018)

(2019)

S (2020)

R (2020)

a. Passende en tijdige inzet van beoordeling en onderzoek door Veilig Thuis

Wat hebben we gedaan? Landelijk is er bij het begin van de coronacrisis door de VT-organisaties een chatfunctie gestart, om zo mensen de mogelijkheid te bieden om op een andere manier in contact te komen met VT voor advies. Van deze mogelijkheid is goed gebruik gemaakt, daarom wordt deze functie vervolgd in 2021.

Wat hebben we niet gedaan? De wettelijke termijnen voor het beoordelen van meldingen zijn nog niet altijd gehaald. Dit geldt niet voor spoed en crisissituaties. Deze zijn wel altijd binnen de termijn opgepakt. Dit is ook hier veroorzaakt door onvoldoende (kwalitatieve) capaciteit bij VT en de overdracht aan het lokale veld die nog beter kan. b. Passende en tijdige inzet CJG en SWT

Wat hebben we gedaan? De samenwerking tussen Veilig Thuis en het CJG en sociaal wijkteam (SWT) is sterk verbeterd dit jaar. De nieuw gestarte overdrachtstafel heeft hier aan bij gedragen. Dit lijkt niet aan te sluiten bij de cijfers van de prestatie indicator. Echter, deze indicator geeft harde cijfers en percentages (gemiddelde over het jaar) over doorlooptijden en wachttijden. Deze indicatoren zeggen niets over de kwaliteit van het werk van VT en de samenwerking met het lokale veld. Daar is en wordt wel hard aan gewerkt en dat heeft ook direct een effect op de kwaliteit en het duurzaam stoppen van huiselijk geweld en kindermishandeling.

Wat hebben we niet gedaan? Het percentage meldingen dat direct na een veiligheidsbeoordeling is overgedragen aan het CJG of het SWT, is met 21% (gemiddeld over het jaar) lager dan de streefwaarde. Dit wordt ook veroorzaakt door onvoldoende (kwalitatieve) capaciteit bij VT en de overdracht aan het lokale veld die nog beter kan. Jaarverslag en Jaarrekening 2020

77

Prestatie indicator Het percentage onderzoek naar huiselijk geweld en kindermishandeling door Veilig Thuis binnen 10 weken (Veilig Thuis) R/S 80% 56% 83% 90% 47% (2017)

(2018)

(2019)

S (2020)

R (2020)

Prestatie indicator Het percentage meldingen dat direct na veiligheidsbeoordeling kan worden overgedragen naar het CJG of Sociaal Wijkteam (Veilig Thuis). R/S (2015)

(2016)

(2017)

25%

32%

40%

21%

(2018)

(2019)

S (2020)

R (2020)

Financiën per programma Bel. Programma Ondersteuning en Zorg veld

Rekening 2019

Primaire begroting 2020

Begroting na wijz. 2020

Rekening 2020

Lasten (exclusief mutaties reserves) 21

Voorzieningen volwassenen

37.979

35.470

42.694

40.628

22

Voorzieningen jeugd

32.910

30.865

34.383

34.380

23

Opvang, wonen en herstel

60.573

62.555

63.438

63.198

Totaal lasten

131.462

128.890

140.515

138.206

-1.281

-1.021

-1.214

-1.304

-169

-90

-90

-141

Baten (exclusief mutaties reserves) 21

Voorzieningen volwassenen

22

Voorzieningen jeugd

23

Opvang, wonen en herstel

-3.825

-4.124

-3.765

-3.723

Totaal baten

-5.275

-5.235

-5.069

-5.167

126.187

123.655

135.447

133.040

Toevoegingen aan reserves

9.051

9.204

18.551

18.551

Onttrekkingen aan reserves

-15.685

-11.293

-12.238

-12.418

Totaal saldo incl. mutaties reserves

119.552

121.566

141.760

139.173

Totaal saldo excl. mutaties reserves

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

78

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

79

Doelenboom Programma 3 ‘Werk, inkomen en schulden’ Beleidsveld 3.1 Werk

Doel

Werkzoekenden met een overbrugbare afstand tot de arbeidsmarkt hebben betaald werk

Effectindicator Het aantal werkzoekenden zonder afstand tot de arbeidsmarkt dat passend werk heeft gevonden Het aantal werkzoekenden met overbrugbare afstand tot de arbeidsmarkt dat passend werk heeft gevonden

Prestatie Het ondersteunen, werk-fit maken en bemiddelen van werkzoekenden

Prestatie-indicator Het aantal werkzoekenden zonder afstand tot de arbeidsmarkt dat is overgedragen aan een uitzendbureau Het aantal werkzoekenden met een overbrugbare afstand tot de arbeidsmarkt dat in een ondersteuningstraject zit

% werkzame beroepsbevolking (BZK) % werkloze jongeren (BZK) Lopende re-integratievoorzieningen (BZK)

Uitkeringsgerechtigden met onoverbrugbare afstand tot de arbeidsmarkt participeren Mensen met een arbeidsbeperking hebben betaald werk

3.2 Inkomen

Het vergroten van financiële zelfstandigheid en participatie inwoners met minimuminkomen.

Aantal uitkeringsgerechtigden met onoverbrugbare afstand tot de arbeidsmarkt dat participeert

Het ondersteunen en bemiddelen naar participeren in de samenleving

Aantal Sw-ers dat werkzaam is in de sociale werkvoorziening

Behouden van bestaande werkplekken voor medewerkers in sociale werkvoorziening

Aantal mensen met een indicatie beschut werk

3.3 Schulden

Het vergroten financiële zelfredzaamheid van inwoners met schulden

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

Het aantal mensen met een Beschut Werken indicatie dat werkzaam is op een Beschut Werken plek

Aantal mensen werkzaam in een garantiebaan

Voldoen aan de regionale opgave voor de invulling van garantiebanen

Aantal Participatiewet-uitkeringsgerechtigden

Tijdig afhandelen van aanvragen inkomensondersteuning

% aanvragen Participatiewet-uitkering (1), bijzondere bijstand (2) en minimavoorzieningen (3) dat binnen de wettelijke termijn van acht weken is afgehandeld

Samen met partners vergroten van de bekendheid van minimaregelingen

Aantal huishoudens met HaarlemPas

Makkelijk maken aanvragen minimaregelingen

Rapportcijfer klanten dienstverlening minimavoorzieningen

Onderzoeken fraude

Aantal gestarte fraudeonderzoeken Participatiewet/Ioaw/Ioaz

Aantal huishoudens dat minimaregeling aanvraagt % kinderen tot 18 jaar waarvan gezin van bijstandsuitkering moet rondkomen (BZK) Aantal personen met bijstandsuitkering (BZK)

Misbruik en oneigenlijk gebruik uitkeringen en niet nakomen van inlichtingenplicht signaleren en voorkomen Het voorkomen en vroeg signaleren van schulden bij inwoners

Creëren van beschut werk werkplekken

Het aantal kennismakingsgesprekken over geldzorgen en/of schulden

Aantal gezinnen dat gebruik maakt schoolkostenregeling

Beëindigen en terugvorderen onrechtmatig verstrekte uitkeringen

Aantal beëindigde uitkeringen o.b.v. onrechtmatigheid

Het vergroten van de bekendheid van mogelijkheden van hulp bij geldzorgen

Aantal deelnemers aan preventieve voorlichtingsbijeenkomsten

Vergroten van kennis en vaardigheden in het omgaan met geld % succesvolle uitstroom van klanten met geldzorgen en/of schulden Het aantal klanten dat succesvol uitstroomt na drie jaar reguliere schuldbemiddeling

Het zorgen voor een drempelloze toegang naar schulddienstverlening

Klanten gestart in een regulier schuldbemiddelingstraject Rapportcijfer van klanten voor schulddienstverlening

Het geven van nazorg

Klanten in nazorg na geslaagde schuldbemiddeling

79

Programma 3 Werk, inkomen en schulden Commissie (Coördinerende) Portefeuilles Afdeling(en)

Samenleving Sociale Zaken, Schulden en Minima Werk en Inkomen, Schulden, Minima en Sociale Recherche

Realisatie programmadoelstelling (missie) Ook in 2020 heeft de gemeente Haarlem inwoners ondersteund op het gebied van werk, inkomen en schulden wanneer zij dat onvoldoende op eigen kracht konden. Er wordt onderscheid gemaakt tussen uitkeringsgerechtigden die direct bemiddelbaar zijn naar werk, uitkeringsgerechtigden met een overbrugbare afstand tot de arbeidsmarkt die re-integreren naar werk en uitkeringsgerechtigden met onoverbrugbare afstand tot de arbeidsmarkt die participeren door vrijwilligerswerk, mantelzorg of arbeidsmatige dagbesteding. Haarlem heeft in 2020 weer meer Haarlemmers bereikt met de minimaregelingen. Inwoners met een laag inkomen tot 120% van de bijstandsnorm hebben recht op de HaarlemPas. De deelname aan de gemeentelijke zorgpolis groeide opnieuw en ook voor kinderen heeft Haarlem met de minimaregelingen meer kunnen betekenen.

Beleidsvelden Beleidsveld 3.1 Werk 1. Werkzoekenden met een overbrugbare afstand tot de arbeidsmarkt hebben betaald werk Wat hebben we bereikt? Door de coronacrisis is het aantal direct bemiddelbare werkzoekenden toegenomen. De reden hiervoor is dat werkzoekenden die een uitkering op grond van de Participatiewet hebben aangevraagd een zeer recent arbeidsverleden hadden en daarmee dus direct bemiddelbaar waren. In totaal zijn rond de 200 kandidaten aangemeld voor bemiddeling bij re-integratiebedrijf Agros. Daarvan hebben 30 kandidaten hun bijstandsaanvraag ingetrokken nadat zij waren doorverwezen voor bemiddeling en 36 kandidaten bleken niet te voldoen aan de criteria voor bemiddeling. In totaal zijn 134 kandidaten bemiddeld en circa 55 kandidaten hebben een baan gekregen. Om de doelgroep uitkeringsgerechtigden met een overbrugbare afstand tot de arbeidsmarkt te re-integreren, hebben ze ondersteuning en bemiddeling op maat geboden gekregen. Uitkeringsgerechtigden zijn werk-fit gemaakt en begeleid naar werk. In 2020 zijn in totaal 151 werkzoekenden na aanmelding voor een ondersteuningsaanbod bij Pasmatch uitgestroomd naar betaald werk, zowel fulltime als parttime. Daarnaast hebben circa 25 kandidaten een baan geaccepteerd van minder dan 15 uur per week en korter dan drie maanden.

De gemeente heeft een aanvullend ondersteuningsaanbod voor specifieke doelgroepen: 50 plussers, statushouders, ex-gedetineerden en jongeren die het speciaal onderwijs VSO/PRO en Mbo1 hebben gevolgd. In totaal zijn hierdoor van deze mensen 89 uitgestroomd.

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

80

In aanvulling op bovenstaand ondersteuningsaanbod is in 2019 en 2020 een pilot uitgevoerd ‘Individuele Plaatsing en Steun’ (IPS). In 2020 hebben 11 personen deelgenomen aan deze pilot. Deze vorm van jobcoaching is ingezet voor mensen met een psychische aandoening. Wat hebben we niet bereikt? De gevolgen van de coronacrisis voor de arbeidsmarkt hebben er toe geleid dat minder mensen naar betaald werk, fulltime en parttime, zijn uitgestroomd. Effect indicator

Het aantal werkzoekenden zonder afstand tot de arbeidsmarkt dat passend werk heeft gevonden ten opzichte van het totaal aantal uitkeringsgerechtigden (gemeentelijke registratie).

R/S (2015) Effect indicator

(2016)

(2017)

(2015)

R/S Effect indicator R/S Effect indicator

24/3507

40/3600

55/3553

(2018)

(2019)

S (2020)

R (2020)

Het aantal werkzoekenden met een overbrugbare afstand tot de arbeidsmarkt dat passend werk heeft gevonden ten opzichte van het totaal aantal uitkeringsgerechtigden (gemeentelijke registratie).

R/S Effect indicator

18/3580

(2016)

(2017)

547/3600

448/3507

550/3600

265/3553

(2018)

(2019)

S (2020)

R (2020)

Netto arbeidsparticipatie: het percentage van de werkzame beroepsbevolking (15-74 jaar) ten opzichte van de totale beroepsbevolking (CBS) (BZK) 69,4

68,5

68,8

70,1

71,4

71,1

72

nnb

(2007)

(2015)

(2016)

(2017)

(2018)

(2019)

S (2020)

R (2020)

Het percentage werkloze jongeren (16-22 jaar) (Verwey Jonker Instituut). (BZK) 3

1

2

2

2

2

1

nnb

(2005)

(2015)

(2016)

(2017)

(2018)

(2019)

S (2020)

R (2020)

250,0 S (2020)

nnb R (2020)

Lopende re-integratievoorzieningen per 1.000 inwoners 15-74 jaar (CBS) (BZK)

R/S

101,1 (2015)

(2016)

(2017)

238,8 (2018)

130,0 (2019)

a. Het ondersteunen, werk-fit maken en bemiddelen van werkzoekenden.

Wat hebben we gedaan? De gemeente heeft in samenwerking met re-integratie partij Pasmatch voor reintegratie trajecten op maat voor de doelgroep met een overbrugbare afstand tot de arbeidsmarkt gezorgd. Uitkeringsgerechtigden zijn ondersteund bij het zoeken naar betaald werk en bij het vergroten van werknemersvaardigheden, werk-fit worden en de juiste kwalificaties behalen. De trajecten zijn vaak intensief en lang voordat ze kunnen uitstromen naar betaald werk. Het aantal mensen dat een ondersteuningstraject volgt, is toegenomen doordat ook de mensen met een zeer grote afstand tot de arbeidsmarkt nu onder de doelgroep overbrugbaar vallen en doordat er steeds beter wordt geregistreerd. Inwoners die gebruik maken van de Tozo regeling hebben bij Agros en Pasmatch op vrijwillige basis begeleiding gekregen naar betaald werk.

Wat hebben we niet gedaan? Pasmatch heeft door de coronacrisis de dienstverlening tijdelijk anders in moeten vullen (geen fysieke bijeenkomsten), waardoor de effectiviteit van de bijeenkomsten minder is geweest. Ook heeft de crisis gevolgen voor de arbeidsmarkt en de werkgelegenheid. Hierdoor was uitstroom naar betaald werk moeilijker te realiseren. Wanneer er sprake was van uitstroom, waren dit vaak

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

81

kortdurende contracten of een contract met een minder aantal uren dan in voorgaande jaren. Prestatie indicator Het aantal werkzoekenden zonder afstand tot de arbeidsmarkt dat is overgedragen aan een uitzendbureau, ten opzichte van het totaal aantal uitkeringsgerechtigden (gemeentelijke registratie). R/S (2015)

(2016)

(2017)

22/3580

61/3.507

50/3600

200/3553

(2018)

(2019)

S (2020)

R (2020)

Prestatie indicator Het aantal werkzoekenden met een overbrugbare afstand tot de arbeidsmarkt dat in een ondersteuningstraject zit (gemeentelijke registratie). R/S (2015)

(2016)

(2017)

940

750

900

2079

(2018)

(2019)

S (2020)

R (2020)

2. Uitkeringsgerechtigden met onoverbrugbare afstand tot de arbeidsmarkt participeren Wat hebben we bereikt? Voor bijstandsgerechtigden met een al dan niet tijdelijke onoverbrugbare afstand tot de arbeidsmarkt heeft de gemeente zich gericht op participatie op maat. Dat betekent dat de klant naar vermogen participeerde in de vorm van arbeidsmatige dagbesteding, vrijwilligerswerk of mantelzorg. De klantmanagers werkten hierin samen met partners in de stad en met de sociaal wijkteams. Wat hebben we niet bereikt? Door de coronacrisis konden minder mensen participeren, omdat de meeste organisaties waar participatieplekken zijn, een groot deel van 2020 waren gesloten. Effect indicator

Het aantal uitkeringsgerechtigden met een onoverbrugbare afstand tot de arbeidsmarkt dat participeert in de vorm van maatschappelijke participatie of arbeidsmatige dagbesteding (gemeentelijke registratie).

R/S (2007)

(2015)

(2016)

(2017)

638

1.300

800

1.273

(2018)

(2019)

S (2020)

R (2020)

a. Het ondersteunen en bemiddelen naar participeren in de samenleving

Wat hebben we gedaan? In 2020 zijn klanten telefonisch gesproken en hun afstand tot de arbeidsmarkt is bepaald. Als in dit gesprek bleek dat mensen een onoverbrugbare afstand tot de arbeidsmarkt hadden, werd met hen de mogelijkheden tot participatie in de Haarlemse samenleving besproken. Zij werden verwezen naar partners in de stad die arbeidsmatige dagbesteding of vrijwilligerswerk aanbieden of in overleg met het sociaal wijkteam werd onderzocht welke activiteiten iemand kon ondernemen, veelal in de eigen wijk. Mantelzorg of een tegenprestatie behoorden ook tot de mogelijkheden. In sommige gevallen bleek een klant in aanmerking te komen voor opname in het doelgroepenregister. Deze klanten werden bemiddeld naar gesubsidieerd werk. Door de coronacrisis hebben inwoners in 2020 minder of helemaal niet kunnen participeren omdat de meeste organisaties met participatieplekken gesloten waren. Wat hebben we niet gedaan? Door de coronacrisis hebben inwoners in 2020 minder of helemaal niet kunnen participeren, omdat de meeste organisaties met participatieplekken gesloten waren.

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

82

3. Mensen met een arbeidsbeperking hebben betaald werk Wat hebben we bereikt? Ook in 2020 is gezorgd voor continuering van de werkplekken in de sociale werkvoorziening bij de GR Paswerk in de Cruquius. Deze werkplekken nemen jaarlijks af door pensionering van werknemers. In 2020 waren 547 banen van 36 uur beschikbaar voor de sociale werkvoorziening. Voor de voorziening nieuw beschut werken zijn dienstbetrekkingen gerealiseerd. In 2020 werkten 58 mensen op een beschutte werkplek bij Paswerk. In 2020 zijn garantiebanen ingevuld bij reguliere werkgevers. Het UWV verzorgt de rapportage voor de uitvoering van de regeling banenafspraak (garantiebanen). Het UWV registreert alleen de cijfers voor alle werkzoekenden met een uitkering (van het UWV en de gemeente) voor de hele arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond en dus niet afzonderlijk voor Haarlem. In totaal zijn er 1.948 garantiebanen gerealiseerd voor mensen met een arbeidsbeperking. Er is sprake van een groei van 1.092 garantiebanen ten opzichte van de nulmeting van 856 garantiebanen van december 2012. Effect indicator R/S Effect indicator

Het aantal mensen met een indicatie op grond van de Wet Sociale Werkvoorziening dat werkzaam is in de sociale werkvoorziening (gemeentelijke registratie). 684

649

641

631

622

576

560

547

(2014)

(2015)

(2016)

(2017)

(2018)

(2019)

S (2020)

R (2020)

Het aantal mensen met een indicatie Beschut werk dat werkzaam is op een beschut werk- plek (gemeentelijke registratie).

R/S (2007) Effect indicator

(2015)

(2016)

17

23

37

40

58

(2017)

(2018)

(2019)

S (2020)

R (2020)

Het aantal mensen werkzaam in een garantiebaan binnen de arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond (gemeentelijke registratie).

R/S (2007)

1.134 (2015)

1.313 (2016)

1.454 (2017)

1.872 (2018)

1.844 (2019)

1.925 S (2020)

1948 R (2020)

a. Behouden van bestaande werkplekken voor medewerkers in sociale werkvoorziening

Wat hebben we gedaan? Sinds 1 januari 2015 is instroom in de sociale werkvoorziening niet meer mogelijk. Voor de groep mensen die voor deze datum al een SW-indicatie hadden, is ook in 2020 de werkplek beschikbaar gebleven bij Paswerk in Cruquius. De gemeente Haarlem en alle andere gemeenten die deelnemen aan de GR Paswerk hebben ook in 2020 toezicht gehouden op een financieel gezonde bedrijfsvoering, zodat de SWplekken konden worden gecontinueerd voor deze doelgroep. b. Creëren van beschut werk werkplekken

Wat hebben we gedaan? Sinds 2015 bestaat de voorziening beschut werk binnen de Participatiewet en deze voorziening is de opvolger van de sociale werkvoorziening. Ook in 2020 zijn kandidaten voorgedragen bij het UWV voor een indicatie beschut werk. Bij toekenning van een indicatie, is aan de kandidaten een dienstverband aangeboden bij de Werkpas Holding BV.

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

83

c. Voldoen aan de regionale opgave voor de invulling van garantiebanen

Wat hebben we gedaan? Het Werkgeversservicepunt en de re-integratiepartners hebben in opdracht van de gemeenten en het UWV werkzoekenden met een arbeidsbeperking geplaatst op een garantiebaan bij een reguliere werkgever. De coronacrisis heeft het voor deze groep moeilijker gemaakt een baan te vinden. Zo zijn er regionaal 58 minder garantiebanen gerealiseerd dan in 2019. De gemeente heeft gezorgd voor een loonkostensubsidie voor de werkgever en begeleiding door een jobcoach en indien nodig een maatwerkvoorziening voor de werknemer, zoals een aangepaste werkplek of een doventolk). Ook in 2020 was het versterken van de werkgeversdienstverlening voor mensen met een arbeidsbeperking en andere werkzoekenden belangrijk. Haarlem heeft samenwerkingsafspraken met Pasmatch, IJmond werkt!! en het UWV gemaakt om de dienstverlening aan werkgevers te optimaliseren en zoveel mogelijk werkzoekenden te plaatsen in een (garantie)baan.

Wat hebben we niet gedaan? De coronacrisis maakte de uitstroom naar werk voor deze doelgroep moeilijker. Er zijn regionaal 59 minder garantiebanen gerealiseerd dan in 2019. Prestatie indicator Het aantal mensen met een indicatie Beschut werk indicatie dat werkzaam is op een Beschut werk-plek (gemeentelijke registratie). R/S (2007)

(2015)

(2016)

(2017)

34 (2018)

37 (2019)

40 S (2020)

40 R (2020)

Beleidsveld 3.2 Inkomen 1. Het vergroten van financiële zelfstandigheid en participatie inwoners met minimuminkomen Wat hebben we bereikt? In 2020 hebben 3.553 Haarlemmers die (tijdelijk) niet in hun eigen levensonderhoud konden voorzien, inkomensondersteuning ontvangen op grond van de Participatiewet. Het aantal mensen dat in 2020 een bijstandsuitkering heeft ontvangen, is nagenoeg gelijk gebleven. Dit kwam mede door de landelijke ondersteuningsmaatregelen, zoals de Tozo en NOW-regeling. De gemeente heeft de Tozo regeling voor levensonderhoud en/of bedrijfskrediet uitgevoerd. In totaal zijn 6.857 aanvragen levensonderhoud Tozo 1, 2 en 3 toegekend en 256 aanvragen bedrijfskapitaal Tozo 1, 2 en 3. Hierbij valt op dat relatief veel jongeren een beroep hebben gedaan op deze regeling. HaarlemPashouders hebben meer gebruik gemaakt van de minimaregelingen die door de gemeente verstrekt worden. In 2020 nam de deelname aan de gemeentelijke zorgpolis opnieuw toe met circa 8% naar 3.877 volwassenen en 1.609 kinderen. Door deelname aan deze zorgverzekering hadden zij geen eigen risico en konden zij gebruik maken van brede vergoedingen.

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

84

Effect indicator R/S Effect indicator R/S Effect indicator R/S Effect indicator

Het aantal uitkeringsgerechtigden dat een Participatiewet-uitkering ontvangt (gemeentelijke registratie). 2.536

3.550

3.695

3.760

3.580

4.100

3.600

3553

(2009)

(2015)

(2016)

(2017)

(2018)

(2019)

S (2020)

R (2020)

Het aantal huishoudens dat gebruik maakt van een minimaregeling via een gemeentelijke aanvraag (gemeentelijke registratie). 2.238

3.080

3.960

4.460

4.807

4.500

5.000

5062

(2013)

(2015)

(2016)

(2017)

(2018)

(2019)

S (2020)

R (2020)

Het percentage kinderen tot 18 jaar dat in een gezin leeft dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen (Verweij-Jonker-Instituut) (BZK). 8%

5%

6%

6%

6%

6%

5,7%

6%

(2000)

(2015)

(2016)

(2017)

(2018)

(2019)

S (2020)

R (2020)

Het aantal personen (18 jaar en ouder) met een bijstandsuitkering per 1.000 inwoners (CBS) (BZK).

R/S (2014)

358,4 (2015)

367,0 (2016)

375,3 (2017)

371,9 (2018)

355,7 (2019)

370,0 S (2020)

493,8 R (2020)

a. Tijdig afhandelen van aanvragen inkomensondersteuning

Wat hebben we gedaan? In 2020 hebben Haarlemmers die (tijdelijk) niet in hun eigen levensonderhoud konden voorzien, tijdig en rechtmatig inkomensondersteuning ontvangen op grond van de Participatiewet. De aanvragen voor de HaarlemPas en minimaregelingen zijn ondanks de coronamaatregelen tijdig verwerkt. Er zijn geen achterstanden opgelopen doordat de werkwijze in taakverdeling en inzet snel is aangepast.

Wat hebben we niet gedaan? In 2020 was het contact met de klant door de coronamaatregelen meestal telefonisch. Dat zorgde ervoor dat het compleet maken van het dossier meer tijd kostte dan wanneer mensen fysiek gesproken waren. Daarom is de hersteltermijn minder strak toegepast, zodat mensen meer tijd kregen om informatie en bewijsstukken aan te leveren. Het aantal uitkeringsaanvragen Participatiewet, dat binnen de wettelijke termijn van acht weken is afgehandeld, is daarom gedaald met 14%. Dit is ook de reden van daling in het percentage van de verwerking van de aanvragen bijzondere bijstand. b. Samen met partners vergroten van de bekendheid van minimaregelingen

Wat hebben we gedaan? In 2020 vond de communicatie door de coronacrisis met name digitaal plaats. Er zijn regelmatig informatiebrieven verstuurd en ook zijn er interactieve webinars gehouden met de partners in de stad over het thema geldzaken en geldzorgen. De HaarlemPas en de vele regelingen kwamen daarbij standaard aan bod. Ter voorbereiding op de nieuwe beleidsvisie gaven de partners tijdens een webinar vooral aan dat de gemeente de bestaande minimaregelingen moest voortzetten en was merkbaar dat zij zelf in hun contacten met minima veelvuldig op alle mogelijkheden attenderen. c. Makkelijk maken aanvragen minimaregelingen

Wat hebben we gedaan? In het laatste kwartaal van 2020 konden er geen inloopspreekuren meer worden gehouden voor advies en hulp bij het overstappen naar de gemeentelijke zorgpolis. Jaarverslag en Jaarrekening 2020

85

In plaats daarvan konden Haarlemmers gebruik maken van het telefonisch spreekuur en werden zij alsnog geholpen bij de keuze van de zorgverzekering voor 2021. Net als voorgaande jaren kregen HaarlemPashouders een verkort invulformulier toegestuurd voor het aanvragen van bijvoorbeeld de tegemoetkoming schoolkosten of individuele inkomenstoeslag. Tot en met december 2020 hadden al 1.254 ouders voor hun kinderen de schoolkostenregeling aangevraagd. Op basis daarvan kregen de kinderen een vrij besteedbaar ‘kinderkeuzebudget’ van € 50. De vele ingestuurde kaarten met tekeningen en verhalen toonden aan dat dit budget besteed is aan uitjes, kleding of het kunnen kopen van cadeautjes. Ouders kunnen deze regeling nog tot de zomer van 2021 aanvragen. Niet voor alle regelingen is, wettelijk gezien, eerst een schriftelijke aanvraag nodig. Haarlem ondersteunde ook direct waar dat kan. Om die reden werden in verband met de coronamaatregelen sinds november 2020 wasbare mondkapjes verstrekt aan HaarlemPashouders. Na een telefoontje werd het benodigde aantal mondkapjes thuisgestuurd. Eind 2020 kregen alle kinderen met een HaarlemPas een fashioncheque van € 45 thuisgestuurd voor de aanschaf van (winter)kleding. Het bedrag per kind is in 2020 hoger dan in 2019. Dat was mogelijk omdat er door de coronamaatregelen in 2020 minder is uitgegeven aan uitstapjes voor kinderen.

De meeste Haarlemmers die in het bezit zijn van de HaarlemPas zijn goed te spreken over de minimaregelingen en de dienstverlening.

Wat hebben we niet gedaan? Het aantal huishoudens dat in 2020 recht had op een HaarlemPas had in werkelijkheid hoger moeten zijn. Maandelijks zijn namelijk als gevolg van de coronacrisis niet alle nieuwe uitkeringsgerechtigden direct geregistreerd als HaarlemPashouder. Waar mogelijk zijn deze HaarlemPassen alsnog verstrekt. Prestatie indicator Het percentage aanvragen Participatiewet-uitkering dat binnen de wettelijke termijn van acht weken is afgehandeld (gemeentelijke registratie). R/S

83%

91%

88%

89%

86%

98%

86%

(2015)

(2016)

(2017)

(2018)

(2019)

S (2020)

R (2020)

Prestatie indicator Het percentage aanvragen bijzondere bijstand dat binnen de wettelijke termijn van acht weken is afgehandeld (gemeentelijke registratie). R/S (2014)

98%

94%

98%

96%

98%

98%

80%

(2015)

(2016)

(2017)

(2018)

(2019)

S (2020)

R (2020)

Prestatie indicator Het percentage aanvragen minimavoorzieningen dat binnen de wettelijke termijn van acht weken is afgehandeld (gemeentelijke registratie). R/S (2014)

82%

78%

82%

85%

90%

98%

98%

(2015)

(2016)

(2017)

(2018)

(2019)

S (2020)

R (2020)

Prestatie indicator Het aantal huishoudens met een HaarlemPas (gemeentelijke registratie). R/S

4.240

5.722

5.896

7.222

7.302

7.500

8.000

7.023

(2014)

(2015)

(2016)

(2017)

(2018)

(2019)

S (2020)

R (2020)

Prestatie indicator Het aantal gezinnen dat gebruik maakt van de schoolkostenregeling (gemeentelijke registratie). R/S (2014)

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

(2015)

(2016)

(2017)

1.207

1.330

1.350

1254

(2018)

(2019)

S (2020)

R (2020)

86

Prestatie indicator Het rapportcijfer van klanten voor dienstverlening minimavoorzieningen (Klanttevredenheidsonderzoek Werk, Inkomen en Schulden). R/S (2014)

(2015)

(2016)

(2017)

6,7

6,7

7,0

7,6

(2018)

(2019)

S (2020)

R (2020)

2. Misbruik en oneigenlijk gebruik uitkeringen en niet nakomen van inlichtingenplicht signaleren en voorkomen Wat hebben we bereikt? Ook in 2020 is er op verschillende manieren onderzoek gedaan naar mogelijke fraude. Als gevolg van de coronacrisis is het daarbij niet altijd mogelijk geweest om gebruik te maken van de benodigde onderzoeksinstrumenten, zoals huisbezoeken en/of persoonlijke gesprekken. a. Onderzoeken fraude

Wat hebben we gedaan? De gemeente paste integraal handhaven toe als onderdeel binnen het gehele proces van dienstverlening en nam daarbij zowel preventieve als repressieve maatregelen.

Wat hebben we niet gedaan? Door de coronacrisis is het niet altijd mogelijk geweest om alle onderzoeksinstrumenten in te zetten die nodig zijn, zoals huisbezoek en persoonlijke gesprekken. Dit heeft de looptijd van sommige onderzoeken vertraagd en het aantal verrichte onderzoeken vermindert. b. Beëindigen en terugvorderen onrechtmatig verstrekte uitkeringen

Wat hebben we gedaan? Zowel door in- als externe meldingen zijn signalen van fraude bekend geworden en onderzocht. In een aantal gevallen heeft dit geleid tot beëindiging of wijziging van de uitkering. Teveel betaalde bijstand is teruggevorderd. Prestatie indicator Het aantal gestarte fraudeonderzoeken Participatiewet/Ioaw/Ioaz (gemeentelijke registratie). R/S

388 439 349 404 268 320 331 (2014) (2015) (2016) (2017) (2018) (2019) S (2020) R (2020) Prestatie indicator Het aantal beëindigde uitkeringen op basis van onrechtmatigheid (gemeentelijke registratie). R/S (2014)

147 (2015)

89 (2016)

81 (2017)

85 (2018)

22 (2019)

85 S (2020)

46 R (2020)

Beleidsveld 3.3 Schulden 1. Het voorkomen en vroeg signaleren van schulden bij inwoners Wat hebben we bereikt? Het voorkomen van problematische schulden en huisuitzettingen bleef ook in 2020 een prioriteit voor de sociaal wijkteams. Zodoende ging het benaderen van inwoners met een huurachterstand bij de woningbouwcorporaties, zij het in aangepaste vorm, door met voordeurbezoeken, een kaartje in de brievenbus, telefoontjes en via beeldbellen. Jaarverslag en Jaarrekening 2020

87

In de pilotwijk Haarlem Noord-Noord is ervaring opgedaan met het vroegtijdig opsporen van betalingsachterstanden als er naast een huurachterstand ook sprake was van achterstanden in de andere vaste lasten (zorgverzekering, water of energie). De crediteuren meldden hun betalingsachterstanden in een beveiligd portaal. Meer dan 90% van de huishoudens die via deze meldingen binnenkwamen, bleek niet bekend bij de gemeente (bij Schulddienstverlening noch bij het wijkteam). Dat betekent dat Haarlem met ‘Vroeg Eropaf’ huishoudens in beeld kreeg met geldzorgen die zichzelf (nog) niet eerder gemeld hebben voor hulp. Alle Haarlemse bijstandsgerechtigden die na forse betalingsachterstand door de zorgverzekeraar zijn aangemeld bij het Centraal Administratie Kantoor (CAK) zijn door de budgetcoaches telefonisch benaderd. Deze ‘CAK-lijst’ is een voorspellende bron voor het ontstaan van risicovolle schulden. Na contact is hulp geboden bij het treffen van een betalingsregeling en waar mogelijk volgde verdere budgetondersteuning of, wanneer dat noodzakelijk bleek, aanmelding voor schulddienstverlening. In 2020 kwam er elke maand een minimaal aantal bij dat ook is benaderd. Haarlem doet in 2020 en 2021 samen met Amsterdam, Den Haag, Utrecht, Arnhem en Nijmegen mee aan het project ‘Challenge’.

Dit project is van de ministeries van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) en Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Doel van dit project is om verschillende werkbare methodieken te ontwikkelen voor de aanpak van zorgpremieschulden, waar vervolgens alle gemeenten gebruik van kunnen gaan maken. In de zomer van 2020 is Haarlem gestart met het vroegtijdig opsporen van jongvolwassenen die met zorgpremieschulden waren aangemeld bij het CAK. Jongeren in de leeftijd van 18-20 jaar werden actief benaderd, waar mogelijk via huisbezoek. Vroegtijdig ingrijpen, vooral als jongeren nog thuis wonen, kan veel problemen voorkomen. Als de geboden hulp aanvaard werd, volgde een cash-check gesprek, oftewel een budgetadviesgesprek met een budgetcoach. Deze cash-check gesprekken werden ook aangeboden aan alle jongeren die zich vanaf de zomer aangemeld hebben voor een uitkering in het kader van de Participatiewet. In totaal zijn er op deze manier 44 jongeren geholpen. Inwoners die zich meldden met geldzorgen en inwoners die door het vroegtijdig signaleren van betalingsachterstanden om hulp vragen, krijgen in een eerste gesprek praktische ondersteuning en advies. Inwoners die zich aanmelden voor schulddienstverlening krijgen in een kennismakingsgesprek uitleg over het vervolg van het traject.

Als handreiking bij dit gesprek en alle daaropvolgende contacten is een folder ontwikkeld met de te nemen stappen en een overzichtelijk tijdschema. Ondanks de belemmeringen door de coronacrisis hebben toch 196 kennismakingsgesprekken voor een traject schulddienstverlening plaatsgevonden. In totaal zijn 628 startgesprekken gevoerd over geldzorgen en/of schulden. Effect indicator

Het aantal kennismakingsgesprekken over geldzorgen en/of schulden (gemeentelijke registratie).

R/S (2014)

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

(2015)

(2016)

61

334

240

600

628

(2017)

(2018)

(2019)

S (2020)

R (2020)

88

a. Het vergroten van de bekendheid van mogelijkheden van hulp bij geldzorgen

Wat hebben we gedaan? Door de coronamaatregelen was het contact over geldzorgen het afgelopen jaar voornamelijk digitaal. Veel fysieke bijeenkomsten zijn vervangen door digitale bijeenkomsten. Tijdens de eerste lockdown vanaf maart 2020 is direct gestart met een intensief communicatietraject ‘Geldzorgen en corona’. Er is aandacht besteed aan de financiële gevolgen door de coronamaatregelen. In de huis-aan-huisbladen zijn in vier opvolgende edities advertenties geplaatst en is als afsluiting een ‘Geldkrant’ huis aan huis bezorgd. Ook de netwerkpartners zijn via lokaal georganiseerde webinars geïnformeerd over de mogelijkheden van hulp bij geldzorgen. Netwerkpartners konden zelf op deze manier ook bijdragen aan de ontwikkeling van nieuw beleid en uitvoering. Voor het project ‘Blik op geld’ zijn zes verschillende filmpjes gemaakt over hoe in Haarlem inwoners op diverse manieren ondersteund werden bij geldzorgen en schulden. Zo was er aandacht voor de hulp die geboden is via de Schuldhulpmaatjes, het project NewFuture, Open Huis, het Nova College en het Spaarne Ziekenhuis. Ook werd er een filmpje gemaakt om beeld te geven bij hoe een intake voor schulddienstverlening verloopt en door mensen ervaren wordt.