2. Bijlage 1. Jaarrekening-en-jaarverslag 2020

Dit bemoeilijkt het goed leren kennen van de klant, het inzicht krijgen in de financiële situatie, gezondheid en leefsituatie en het goed kunnen inschatten van de afstand tot de arbeidsmarkt. De inwoners konden voor de begeleiding naar werk korte tijd niet, en later beperkt, naar de re-integratiepartners. Ook konden inwoners niet of maar gedeeltelijk participeren omdat de meeste participatieplekken gesloten waren. Haarlem heeft de Tozo regeling voor levensonderhoud en/of bedrijfskrediet uitgevoerd. Deze regeling is één van de maatregelen van het kabinet om ondernemers en zzp‘ers te ondersteunen tijdens de coronacrisis. De Tozo regeling maakt een onderscheid tussen levensonderhoud en bedrijfskapitaal. In totaal zijn 6.857 aanvragen levensonderhoud Tozo 1, 2 en 3 toegekend en 256 aanvragen bedrijfskapitaal Tozo 1, 2 en 3. Hierbij valt op dat relatief veel jongeren een beroep hebben gedaan op deze regeling. De uitvoering van de Tozo regeling heeft gevolgen gehad voor de organisatie en voor de uitvoering. In korte tijd moesten veel aanvragen Tozo afgehandeld worden. Dit heeft echter geen groot effect gehad op de uitvoering en er is relatief weinig werk blijven liggen. Dat komt omdat er door het team extra uren zijn gemaakt en ook medewerkers van andere afdelingen voor ondersteuning zijn ingesprongen.

Als gevolg van de coronamaatregelen zijn fysieke gesprekken ten behoeve van schulddienstverlening snel vervangen door beeldbellen. Hiermee kon de uitvoering van schulddienstverlening en minimabeleid voortgezet worden. De afhandelingstermijnen zijn niet langer geworden en er zijn geen wachtlijsten ontstaan. De arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond kende tot maart van dit jaar een fikse krapte en de werkloosheid was historisch laag. De coronacrisis bracht hier ingrijpend verandering in en legde de kwetsbaarheid van bepaalde groepen op de arbeidsmarkt bloot. Dit waren onder andere jongeren, flexwerkers en zzp’ers. Ook mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt zijn door de ontwikkelingen kwetsbaarder dan voorheen, mede door de krimp van het aantal banen en de toename van het aantal werkzoekenden. Als antwoord op de huidige vraagstukken in onze regio is de Regionale aanpak arbeidsmarkt Zuid-Kennemerland en IJmond 2020-2022 en het Haarlems addendum doe-agenda arbeidsmarkt (2020/903313) opgesteld en van start gegaan. Deze aanpak Jaarverslag en Jaarrekening 2020

45

met als kern de doe-agenda biedt vanaf 2020 een palet van regionale en lokale acties die bijdragen aan een duurzame en inclusieve arbeidsmarkt. De gemeente werkt daarbij nauw samen met het UWV, gemeenten in de regio, Pasmatch, IJmond werkt!, het Werkgeversservicepunt en de partners in het regionaal werkbedrijf. In 2020 is door de gevolgen van de coronacrisis het aantal bijstandsgerechtigden niet verder afgenomen. De verwachte stijging van het aantal uitkeringsgerechtigden door de coronacrisis (Bestuursrapportage 2020) heeft zich ook niet voorgedaan. De reden hiervan is onder meer de verlenging van regelingen als de Tozo en de Noodmaatregel Overbrugging voor Werkgelegenheid (NOW). In 2020 is het onderzoek afgerond naar de vorming van een regionaal Participatiebedrijf ZuidKennemerland voor werkzoekenden die onder de Participatiewet (2020/902410). De definitieve besluitvorming is aan de raad. De gemeenten in de regio Zuid-Kennemerland en IJmond trekken in de voorbereiding van de nieuwe Wet Inburgering (invoering per 1 januari 2022) gezamenlijk op. In 2020 is vastgesteld op welke onderdelen regionaal wordt samengewerkt en zijn gezamenlijke doelstellingen bij de uitvoering van de nieuwe Wet inburgering bepaald (2020/1004097). Daarnaast is gestart met de pilot Z-route (zelfredzaamheidsroute) die in het kader van een pilotprogramma van het ministerie van SZW wordt gedaan.

Het saldo op de BUIG is € 1,7 miljoen voordelig. In de Decemberrapportage 2020 werd een voordeel van € 1,1 miljoen verwacht. Het grotere voordeel wordt vrijwel volledig veroorzaakt door een lagere instroom in de BUIG. De Tozo-regeling als 'voorliggende voorziening' is daarop van grote invloed (geweest). De GR Paswerk heeft met alle (landelijke) steunmaatregelen de nadelen in 2020 beperkt kunnen houden. Binnen de bestaande afspraken zal de GR Paswerk het financiële tekort zelf dekken, een aanvullende gemeentelijke bijdrage is dus niet nodig. Eind december 2020 heeft de Belastingdienst een uitspraak gedaan over de BTW op inkoop van re-integratie. De gemeente is niet BTW-plichtig, de teveel betaalde BTW is ook terugbetaald, een incidentele meevaller van € 0,9 miljoen. In 2020 is de Integrale beleidsvisie Armoede en Schulden ‘In Haarlem meer kans voor financieel kwetsbaren’ (2020/858381) door de raad vastgesteld. Door de coronacrisis was er vooral in het voorjaar een afname van het aantal aanvragen schulddienstverlening en minimaregelingen te zien. Deze afname komt overeen met een landelijke trend en heeft zich in iets mindere mate doorgezet over heel 2020. De verwachte toestroom van meldingen en aanvragen door terugval in inkomen en toename van schulden is in 2020 uitgebleven. In toenemende mate hebben zzp’ers en ondernemers met geldzorgen contact opgenomen met de gemeente.

De nieuwe Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) is sinds 1 januari 2021 van kracht en daarmee is vroegsignalering van schulden in de vaste lasten een wettelijke taak geworden van de gemeente. Ter voorbereiding op de wetswijziging en om ervaring op te doen, is Haarlem in 2020 in één sociaal wijkteam gestart met de pilot 'Vroeg Eropaf'. Toezicht op naleving van regels binnen het sociaal domein is belangrijk om het sociale zekerheidsstelsel in stand te houden en draagvlak in de samenleving te behouden. De coronamaatregelen maakten het bij het onderzoek naar uitkerings- en zorgfraude niet altijd mogelijk om huisbezoeken uit te voeren en fysieke gesprekken met inwoners te plannen. Dit heeft geleid tot vertraging binnen de onderzoeken. Jaarverslag en Jaarrekening 2020

46

Doelenboom Programma 1 ‘Maatschappelijke participatie’ Beleidsveld

Doel

1.1 Onderwijs & Sport

Meer kansen voor de jeugd in het onderwijs en peuteropvang

Effectindicator % leerlingen dat voortijdig het VO- en MBO-onderwijs verlaat (BZK) Aantal leerplichtigen dat ongeoorloofd afwezig is (BZK)

Prestatie-indicator

Uitvoeren onderwijskansenbeleid

% deelname VVE kinderen aan een VVE-programma

Uitvoeren aanpak ‘Voorkomen en bestrijden voortijdig schoolverlaten’

Aantal stage- en leerwerkplekken

Uitvoeren van beweeg- en sportprogramma’s, ook voor kwetsbare groepen

Aantal deelnemers van 50+ aan sportactiviteiten

Aantal leerplichtigen dat niet op school staat ingeschreven (BZK) % inwoners dat niet sport t.o.v. totaal aantal inwoners (BZK)

Meer Haarlemmers sporten of bewegen

Prestatie

% volwassenen dat voldoende beweegt

Aantal deelnemers aan de Jeugdsportpas

% kinderen dat lid is van een sportvereniging

1.2 Sociale basis

Aantal gestarte (ver)nieuwbouw- en uitbreidingsprojecten schoolgebouwen

Het aantal opgeleverde projecten uit SHO

Uitbreiden en (ver)nieuwbouw schoolgebouwen

Voldoende goed onderhouden van onderwijs- en sportvoorzieningen

Het oordeel van Haarlemmers over gemeentelijke sportaccommodaties

Zorg voor voldoende en goed onderhouden sportaccommodaties

% goed onderhouden sportaccommodaties

Versterken zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie kwetsbare Haarlemmers

% Haarlemmers dat zichzelf volledig zelfredzaam beschouwt

Zorg voor voldoende ondersteuning t.b.v. redzaamheid

Bekendheid gebruik cliëntondersteuning

Bemiddelen, ruimte bieden en zorgen voor ondersteuning voor mantelzorgers

Aantal matches via BUUV

Inwoners nemen initiatief en ondersteunen elkaar

% Haarlemmers dat aangeeft voldoende contact te hebben

% Haarlemmers dat vrijwillige inzet pleegt % Mantelzorgers dat aangeeft vaak overbelast te zijn

% Haarlemmers dat sociaal wijkteam kent Voorkomen van escalatie problematiek

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

Aantal mantelzorgers dat ondersteund wordt

Versterken via voorlichting en ondersteuning i.s.m. CJG en SWT

Aantal (nieuw) bereikte kinderen, gezinnen en jongeren

% Haarlemse gezinnen dat zelfstandig verder kan

47

Programma 1 Maatschappelijke participatie Commissie (Coördinerende) Portefeuilles Afdeling(en)

Samenleving Zorg, Welzijn, Volksgezondheid, Jeugd, Onderwijs, Sport, Ouderen Jeugd, Onderwijs, Sport en Maatschappelijke Ondersteuning

Realisatie programmadoelstelling (missie) De gemeente stimuleerde zoveel mogelijk Haarlemmers zelfredzaam zijn zodat zij regie over hun eigen leven hebben. Zij konden hiervoor gebruik maken van algemeen toegankelijke voorzieningen (de sociale basis) met aandacht voor welzijn, onderwijs, sport en gezondheid. Daarnaast bood de gemeente advies en ondersteuning als daar behoefte aan was. De gemeente droeg hierdoor bij aan de mate waarin elke Haarlemmer, ongeacht beperking of kwetsbaarheid, meetelt en mee kan doen en werd inzet van (zwaardere) zorg beperkt.

Beleidsvelden Beleidsveld 1.1 Onderwijs en sport 1. Meer kansen voor de jeugd in het onderwijs en peuteropvang Wat hebben we bereikt? In 2020 heeft de gemeente samen met haar partners (onderwijs, peuteropvangorganisaties, welzijn en JGZ) het onderwijskansenbeleid (2019/462550) uitgevoerd om zoveel mogelijk kinderen gelijke kansen in de peuteropvang en het onderwijs te bieden. Hiernaast zijn brede-schoolactiviteiten op 28 basisscholen uitgevoerd. Na uitbraak van de coronacrisis en de sluiting van scholen en kinderopvang is noodopvang georganiseerd voor kinderen in een kwetsbare thuissituatie of met ouders in een vitaal beroep. Met de betrokken partijen is er afgestemd tussen de peuteropvangorganisaties, buitenschoolse opvang, het onderwijs, samenwerkingsverbanden passend onderwijs en het CJG om de noodopvang te organiseren. Hierdoor waren kinderen in kwetsbare thuissituaties in beeld. Zij werden opgevangen bij de noodopvang op de kinder- en peuteropvang en op school. Nachten weekendopvang was beschikbaar, maar hier is geen gebruik van gemaakt. De gemeente publiceerde FAQ’s op de website over de gang van zaken bij de noodopvang en opende een digitaal loket voor vragen van ouders en professionals. Ook is de gemeenteraad op de hoogte gehouden over de stand van zaken van de noodopvang.

De aanpak van verzuim voor jongeren van 5 tot 23 jaar is uitgevoerd in samenwerking met alle betrokken schoolbesturen van het voortgezet onderwijs, middelbaar beroepsonderwijs (mbo) en diverse andere ketenpartners in de regio ZuidKennemerland en IJmond, zoals partijen van re-integratie-, dagbestedingstrajecten en hulpverleningsinstellingen. In de hieronder genoemde indicatoren wordt het resultaat hiervan weergegeven. Ook de thuiszittersaanpak en aanpak bestrijding voortijdig schoolverlaten (VSV) voor jongeren is in samenwerking met alle partners gecontinueerd. De aanpak was er nadrukkelijk op gericht de jongeren tijdens de Jaarverslag en Jaarrekening 2020

48

coronacrisis in samenwerking met de scholen en andere ketenpartners in beeld te houden. In 2020 is voor de periode 2020-2024 met betrokken partners aanvullend VSV-beleid ontwikkeld, zoals het stimuleren van de aanwezigheid van studenten voor het volgen van de lessen én de maatwerkaanpak voor jongeren in kwetsbare posities. De aanvraag 2021 tot en met 2024 is bij het ministerie van OCW ingediend en gehonoreerd. Het Regionale Thuiszitterspact en het Regionale Convenant Schoolverzuim zijn eind 2020 met de betrokken partners bestuurlijk afgesloten met als doel het aantal thuiszittende en verzuimende leerlingen terug te dringen. Het streven is dat meer jongeren naar school gaan en hun diploma halen. Er zijn door de leerwerkmakelaars van het Leerplein en het mbo regionaal 90 plaatsingen uitgevoerd. Deze jongeren werden geplaatst op een stageplaats, leerwerkplek of kregen soms een arbeidscontract in een zogenoemde kansrijke sector. Ook zijn er door het mbo andere oplossingen in het onderwijs toegepast of zijn stages in het onderwijsprogramma naar een later tijdstip verschoven. De gemeente Haarlem is als regievoerder van de arbeidsmarktregio verantwoordelijk voor de uitvoering van deze onderwijstrajecten binnen de gehele regio. Er is in 2020 een nieuw Regionaal Meerjarenplan Aanpak Verbeteren Basisvaardigheden 2021-2024 opgesteld met een regionale samenwerkingsagenda.

Dit is de afgelopen maanden in nauw overleg met de gemeenten van Zuid-Kennemerland en IJmond en hun partners tot stand gebracht.

Wat hebben we niet bereikt? Er zijn in Nederland en ook in onze regio stagetekorten. Ondanks de extra inzet van leerwerkmakelaars van het Leerplein en het Mbo zijn door de coronamaatregelen minder stage- en leerwerkplekken voor jongeren beschikbaar. In een aantal sectoren zoals horeca en evenementen lukt dit niet, waardoor jongeren een heroriëntatietraject op het Mbo kunnen volgen om bij te scholen. Er wordt voorzien dat het vraagstuk van stagetekorten doorloopt in 2021. De gemeenteraad heeft met de motie 'Sta op voor stages' aandacht gevraagd voor het zoeken naar creatieve oplossingen voor het vinden van stages tijdens deze coronacrisis. Er is nauw contact met de onderwijsinstellingen hierover. Zo gaat het Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs en Bedrijfsleven (SBB) voor het Mbo en het Regionaal Bureau Leerplein actief op zoek naar stagebedrijven, zodat zoveel mogelijk jongeren hun stage kunnen afronden of starten. Ook in de contacten met en de vraag vanuit het Hbo is de gemeente alert op mogelijkheden voor stages in de verschillende sectoren.

Effect indicator

R/S

Voortijdig schoolverlaters: het percentage van het totaal aantal leerlingen (12-23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het vo- en mbo-onderwijs verlaat (Ingrado, t/m 2016 en Verzuimloket Dienst Uitvoering Onderwijs/OCW, 2017-2018) (BZK). 1 Realisatie cijfers van DUO over 2019-2020 zijn nog niet beschikbaar. 5,0% 2,2% 2,1% 2.0% 2,0% 2,3% 1,9% nnb1 (2008) (2015) (2016) (2017) (2018) (2019) S (2020) R (2020)

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

49

Effect indicator

R/S Effect indicator

R/S

Relatief verzuim: het aantal leer- of kwalificatieplichtige jongeren dat wel staat ingeschreven op een school, maar ongeoorloofd afwezig is, per 1.000 leerlingen (Ingrado, t/m 2017 en Dienst Uitvoering Onderwijs/OCW, 2018) (BZK). 1 Realisatie cijfers van DUO over 2019-2020 zijn nog niet beschikbaar. 29 25 22 21 23 27 30 nnb1 (2014) (2015) (2016) (2017) (2018) (2019) S (2020) R (2020) Absoluut verzuim: het aantal leerplichtige jongeren tussen de 5 en 16 jaar of jongeren van 16 of 17 jaar die vallen onder de kwalificatieplicht, dat niet is ingeschreven op een school en ook niet is vrijgesteld van de inschrijvingsplicht, per 1.000 leerlingen (Ingrado, t/m 2017 en Dienst Uitvoering Onderwijs/OCW, 2018) (BZK) 1 Realisatie cijfers van DUO over 2019-2020 zijn nog niet beschikbaar. 0,4 0,7 0,1 2,2 1,4 1,2 0,3 nnb1 (2014) (2015) (2016) (2017) (2018) (2019) S (2020) R (2020)

a. Uitvoeren onderwijskansenbeleid

Wat hebben we gedaan? Na het vaststellen van de nota Onderwijskansenbeleid 2019-2022 (OKB; 2019/462550) door de raad op 30 januari 2020, zijn met betrokken uitvoeringspartners in de stad afspraken gemaakt over de monitoring van de kwaliteit, de doorgaande lijn, het educatief partnerschap, de toeleiding en het bereik van de OKB-doelgroep kinderen. De nieuwe wettelijke eisen van Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) zijn ingevoerd (2019/462550). Dit houdt in dat voor ieder kind dat in aanmerking komt voor VVE een aanbod is gerealiseerd van 960 uur peuteropvang in anderhalf jaar. Dit betekent gemiddeld 16 uur per week per kind als de peuteropvang 40 weken per jaar is opengesteld. Omdat deze wetswijziging een ophoging van 10 naar 16 uur per week betekende, zijn ouders met kinderen in de peuteropvang hierover op tijd geïnformeerd. Hiernaast zijn ouders met peuters die nog geen gebruik maken van de VVE-peuteropvang hierover voorgelicht. De website klaarvoordestarthaarlem.nl is vernieuwd en ouders kunnen hierop alle informatie vinden. Ook is in overleg met alle partners in de stad de folder over VVE actueler gemaakt om de doelgroep nog beter te kunnen informeren. In de zomervakantie namen 112 leerlingen deel aan de zomerschool.

Dit is meer dan het dubbele ten opzichte van 2019, omdat vanwege de coronamaatregelen de vraag naar deelname aan de Zomerschool meer toenam om (taal)leerachterstanden te verminderen. Tot slot heeft de regionale voorziening Internationale Taalklas (ITK) onderwijs verzorgd aan 205 kinderen van Haarlemse nieuwkomers om de basisvaardigheden van de Nederlandse taal te leren voordat zij uitstromen naar regulier basisonderwijs. In 2020 werden de positieve onderzoeksresultaten van de Universiteit van Amsterdam bekend over de methodiek High Dosage Tutoring (HDT) op vijf basisscholen in Haarlem. Deze methodiek is voor leerlingen die hun rekenvaardigheden willen verbeteren in het basisonderwijs in Haarlem. Deze resultaten zijn gedeeld met de gemeenteraad en verantwoord aan het ministerie van Onderwijs en Cultuur via de Gelijke Kansen Alliantie. In het najaar is de voorbereiding gestart om HDT ook op een school voor voortgezet onderwijs te

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

50

implementeren. Brede schoolactiviteiten zijn uitgevoerd op in totaal 28 basisscholen. Deze scholen zijn vooral gehuisvest in Schalkwijk, Haarlem Oost en Haarlem Noord. Voor de uitvoering werkte het onderwijs samen met een groot aantal partners uit de cultuur, sport- en welzijnssector en kinderopvang, zoals Stichting Hart, Het Wereld Kindertheater, Stichting SportSupport, Stichting DOCK, Haarlem Effect, Triple Threat, HLC turnvereniging, Stichting Buurtschaak, Kinderopvang Haarlem en Op Stoom. Vooral kinderen met (risico op) achterstanden in hun sociaal emotionele ontwikkeling, motorische vaardigheden, taal- en expressievaardigheden worden gestimuleerd om deel te nemen. In het activiteitenaanbod was toneel & kunst, muziek, gezonde levensstijl, sporten, gedrags- en opvoedingsondersteuning tijdens en na schooltijd opgenomen. Een deel van de activiteiten kon door de coronamaatregelen niet doorgegaan of werd in aangepaste vorm aangeboden. Het binnenschoolse aanbod, zoals schoolschaken en de buitenactiviteiten gericht op sport en bewegen (synchroon aan de trainingen voor deze leeftijdsgroep bij de sportverenigingen) is doorgegaan. Een deel van cultureel naschools aanbod van onder andere Wereld Kindertheater en wereld-muziekschool kon door de coronamaatregelen fysiek niet doorgaan en hiervoor is een digitaal alternatief gevonden.

Zo heeft het Wereld Kindertheater creatieve opdrachten met filmpjes gemaakt. Het Muzieklab (Stichting Hart) zorgde voor de uitleenservice van muziekinstrumenten en kinderen konden ‘op afstand’ samen musiceren. In twee wijken hebben ze als afsluiting een concert gegeven. Helaas zonder publiek, maar het concert is wel opgenomen. Het project kinderrestaurant, waarin kinderen als afsluiting van “Druppiekunde en gezonde leefstijl” koken voor ouderen in verpleeghuizen, kon helaas niet doorgaan door sluiting van de verpleeg- en verzorgingshuizen. Door de coronacrisis en de daaropvolgende lockdown hebben vanaf 15 maart t/m 8 juni en vanaf 18 december alle kinderen thuisonderwijs moeten volgen. Kinderen in een kwetsbare thuissituatie of kinderen waarvan ouders een cruciaal beroep hebben, konden gebruik maken van de noodopvang op school. Dit gold ook voor kinderen in de kinderopvang, die ook werd gesloten. VVE-kinderen in de peuteropvang bleven grotendeels thuis. Tijdens de tweede lockdown in december was de noodopvang ook weer open. b. Uitvoeren aanpak ‘Voorkomen en bestrijden voortijdig schoolverlaten’

Wat hebben we gedaan? In 2020 is door de coronacrisis vanaf half maart een bijzondere situatie ontstaan voor het verminderen van voortijdig schoolverlaten. De cijfers, zeker die van verzuim, laten zich niet vergelijken met die van andere schooljaren. Door de coronamaatregelen zijn diverse extra maatregelen op het terrein van het verzuim, de vermindering van het aantal voortijdig schoolverlaters, de thuiszitters-aanpak en de aansluiting met de arbeidsmarkt getroffen. Tot de zomervakantie 2020 werd op basis van de landelijke richtlijnen niet gehandhaafd op verzuim uit de online lessen. Door het Regionaal Bureau Leerplein (RBL) is frequent overleg geweest met de scholen over jongeren waar de school zich zorgen over maakte of die in eerste instantie uit beeld verdwenen waren. Er werden in dergelijke situaties deurbezoeken afgelegd. Over het schooljaar 2019-2020 is in Jaarverslag en Jaarrekening 2020

51

729 situaties sprake geweest van ongeoorloofd verzuim. In 2020 zijn er 64 thuiszittende Haarlemse leerlingen gemeld, waarbij 46 jongeren langer dan drie maanden zonder geldige reden niet naar school zijn gegaan. Eind van het schooljaar 2019-2020 is voor 19 leerlingen een traject gevonden. De aanpak bestrijding voortijdig schoolverlaten en jongeren in kwetsbare posities richtte zich op jongeren die van school zijn gegaan zonder startkwalificatie (=minimaal havo of mbo niveau 2 diploma). Extra aandacht was er voor jongeren in kwetsbare posities, zoals jongeren op het niveau van praktijk-, speciaal onderwijs en mbo1-niveau en jongeren die al een langere tijd zonder startkwalificatie van school zijn. Zij zijn zoveel mogelijk intensief begeleid en ook herplaatst naar diverse opleidingen of leerwerktrajecten. Waar mogelijk zijn er ook extra stage- en leerwerkplekken gezocht voor jongeren. Het Regionaal Bureau Leerplein heeft vanaf half maart zoveel mogelijk contact gehouden met jongeren, is hen blijven motiveren en begeleiden naar een vervolgtraject. Deze aanpak is in opdracht van het bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Schoolverzuim en Voortijdig Schoolverlaten uitgevoerd. Totaal zijn 173 Haarlemse jongeren naar scholings-, leerwerk- en werkervaringstrajecten begeleid.

Er zijn daarnaast 53 Haarlemse jongeren in kwetsbare posities en 22 Haarlemse voortijdig schoolverlaters in samenwerking met ketenpartner aan een baan geholpen. Over het schooljaar 2017-2018 waren er 245 nieuwe voortijdig schoolverlaters, namelijk 40 op het Voortgezet onderwijs (vo) en 205 op het Middelbaar Beroepsonderwijs (mbo) volgens de voorlopige cijfers van de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO). b. Stimuleren beschikbaarheid van stage- en leerwerkplekken voor jongeren (in kwetsbare posities) om deelname te stimuleren

Wat hebben we gedaan? In het kader van de aanpak bestrijding voortijdig schoolverlaten hebben jobcoaches en leerwerkmakelaars potentiële uitvallers in het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) naar een stageplek, leerwerkplek of arbeidscontract begeleid, voor zover dit mogelijk was met de coronamaatregelen. Hierbij werd in 2020 opnieuw intensief samengewerkt met leren en werken van het UWV, het Werkgeversservicepunt, het Stagebureau en de scholen van praktijkonderwijs (pro) en voortgezet speciaal onderwijs (vso). Er zijn door de leerwerkmakelaars van het Leerplein en het mbo regionaal 90 plaatsingen uitgevoerd. Deze jongeren werden geplaatst op een stageplaats, leerwerkplek of kregen soms een arbeidscontract in een zogenoemde kansrijke sector. Ook zijn er door het mbo andere oplossingen in het onderwijs toegepast of zijn stages in het onderwijsprogramma naar een later tijdstip verschoven.

Wat hebben we niet gedaan? Met alle betrokken partners, zoals het middelbaar beroepsonderwijs, de samenwerkingsorganisatie beroepsonderwijs en bedrijfsleven (SBB), de regionale leerwerkmakelaars, het stagebureau en het Werkgeversservicepunt (WSP) worden de krachten in 2021 nog meer gebundeld om de stagetekorten tegen te gaan en in te zetten op sectoren waar wel (nieuwe) kansen zijn. Voor meer jongeren worden heroriëntatietrajecten naar een (praktijk)diploma of certificaat in een andere sector Jaarverslag en Jaarrekening 2020

52

op het mbo in 2021 mogelijk, mede met inzet van de extra VSV-maatregelen en steunmaatregelen van rijkswege. Prestatie indicator Het percentage kinderen in de doelgroep dat heeft deelgenomen aan peuteropvang met een voorschools educatieprogramma (VE) (Toeleidingsmonitor voorschoolse voorzieningen JGZ). 1 In verband met een wijziging in rijksbeleid is de definitie van de doelgroep veranderd, waardoor het percentage doelgroepkinderen verlaagd is (Beleidsnota Onderwijskansenbeleid Haarlem; 2018/91353). R/S

80%

80%

85%

65%1

75%

(2017) (2018) (2019) S (2020) R (2020) Prestatie indicator Het aantal stage- en leerwerkplekken ter versterking van de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt (Gemeentelijke registratie CAReL en registratie MBO). R/S

30 (2012)

70 (2015)

80 (2016)

88 (2017)

110 (2018)

115 (2019)

100 S (2020)

90 R (2020)

2. Meer Haarlemmers sporten of bewegen Wat hebben we bereikt? Ondanks de beperkingen door de coronamaatregelen zijn kinderen wekelijks en tijdens vakanties in verschillende stadsdelen in de gelegenheid gesteld om te sporten en te bewegen. Ze hebben kennis gemaakt met allerlei sporten van lokale aanbieders en konden zich aanmelden als lid bij een sportvereniging. Aan deze wijkgerichte sporten beweegactiviteiten en de schoolsporttoernooien hebben 3.316 kinderen deelgenomen en hierin participeerden meer dan 60 sportaanbieders. Om de toegankelijkheid en zichtbaarheid van de activiteiten te vergroten is de JeugdSportPas doorontwikkeld tot het platform sportindewijk.nl. Via het platform konden inwoners van Haarlem het aanbod van sport en bewegen per stadsdeel lezen. Het platform trok 200 bezoekers per week. De buurtsportcoaches hebben door middel van verenigingsadvies de sportverenigingen zo goed mogelijk ondersteund tijdens de coronacrisis. Onder andere hierdoor waren verenigingen in staat om zich continue aan te passen aan de nieuwe beperkingen en mogelijkheden tot het aanbieden van sport en bewegen en waren zij op de hoogte van landelijke en lokale regelgeving en subsidiemogelijkheden. Ondanks de coronacrisis waren sommige verenigingen met ondersteuning van buurtsportcoaches en het Lokaal Sportakkoord zelfs in staat om nieuw aanbod voor (kwetsbare) doelgroepen op te starten.

Ondanks en misschien wel juist door de coronacrisis is de samenwerking tussen sportverenigingen versterkt. Toen binnensport niet was toegestaan, konden binnensportaanbieders gebruik maken van de buitensportaccommodaties. Dit heeft ervoor gezorgd dat Haarlemmers ondanks de maatregelen voor binnensport toch konden blijven sporten. Vanuit het programma Jongeren op gezond gewicht (JOGG) heeft de JOGG regisseur deelgenomen aan het Landelijke leer- en verandertraject Terugdringen Gezondheidsverschillen (PSD 5). Dit traject heeft geleid tot de Alliantie 'Boerhaavewijk Gezond' met daarin diverse wijkpartners die zich allen gezamenlijk inzetten om de gezondheidsverschillen te verkleinen. De buurtsportcoaches zijn hierin nauw betrokken.

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

53

Wat hebben we niet bereikt? Door de coronamaatregelen was het aanbod in 2020 niet, beperkt of alleen in aangepaste vorm mogelijk. Hierdoor zijn minder mensen ‘fysiek’ bereikt door SportSupport en de buurtsportcoaches. Wel hebben SportSupport en de buursportcoaches in korte tijd de dienstverlening aangepast en omgezet naar digitaal. Dagelijks zijn beweegvideo’s opgenomen en verspreid. Via het landelijk netwerk ‘Wij Buurtsportcoaches’ hebben buurtsportcoaches kennis gedeeld, inspiratie opgedaan en zijn goede voorbeelden in Haarlem toegepast. Zo zijn inwoners via de Balkon Beweegdag op een alternatieve wijze in beweging gebracht. Effect indicator

R/S

Het percentage niet-wekelijkse sporters ten opzichte van het totaal aantal inwoners van 19 jaar en ouder (GGD Gezondheidsmeter, deze indicator wordt eens in de vier jaar op landelijk niveau gemeten) (BZK). 40,0%

-

42,5%

-

-

-

42,0%

nnb

(2012)

(2015)

(2016)

(2017)

(2018)

(2019)

S (2020)

R (2020)

Effect indicator

Het percentage volwassenen dat voldoende beweegt (GGD Gezondheidsmeter). Beweegnorm is 2,5 uur per week matig intensief bewegen, verspreid over meerdere dagen.

R/S

66,1% 67,1% 67,3% nnb (2015) (2012) (2016) (2017) (2018) (2019) S (2020) R (2020) Het percentage kinderen dat lid is van een sportvereniging (Kennis en informatiesysteem Sport, KISS). Deze indicator wordt eens in de vier jaar op landelijk niveau gemeten. 36,2% 39,4% (2016) (2014) (2017) (2018) (2019) S (2020) R (2020) (2015)

Effect indicator R/S

a. Uitvoeren van beweeg- en sportprogramma’s, ook voor kwetsbare groepen

Wat hebben we gedaan? De buurtsportcoaches, ook wel combinatiefunctionarissen (30 fte) genoemd, werkten in elk stadsdeel met sportverenigingen en partners uit het sociaal domein samen om jeugd, ouderen en kwetsbare groepen te bereiken. Samen met sportverenigingen, inwoners en andere maatschappelijke organisaties (zorg, welzijn, onderwijs, cultuur) speelden zij in op sport- en beweegbehoeften in de wijk door activiteiten te organiseren. Wekelijks sportten kinderen (gratis) in hun eigen wijk op pleintjes, in gymzalen en digitaal onder leiding van buurtsportcoaches. Dit gebeurde onder, tussen en na schooltijd. Daarnaast hebben verschillende verenigingen clinics verzorgd in de wijk, op scholen en de kinderopvang. Door de lockdown waren fysieke activiteiten niet meer mogelijk en zijn de buurtsportcoaches en sportaanbieders digitaal aanbod gaan verzorgen. Zo zijn ook de Koningsspelen online uitgezonden met in totaal 1.300 live kijkers. In 2020 is de Jeugdsportpas doorontwikkeld tot het platform sportindewijk.nl en is breder van opzet dan de Jeugdsportpas. Op het platform zijn alle wijkgerichte sporten beweegactiviteiten per stadsdeel opgenomen. In 2020 is het aantal deelnames van de wijkgerichte sport- en beweegactiviteiten geteld en wijkt het getal af van de streefwaarde.

Voor (kwetsbare) volwassenen en met maatschappelijke partners zijn 18 lessenreeksen, veelal in aangepaste vorm, uitgevoerd. Hier hebben 61 mensen van 50 jaar en ouder aan deelgenomen. Ook namen volwassenen jonger dan 50 jaar hieraan deel. Met eenmalige cursussen zijn 350 deelnemer van 50 jaar en ouder Jaarverslag en Jaarrekening 2020

54

bereikt. Uiteindelijk zijn 91 mensen doorgestroomd naar structureel aanbod. Daarnaast zijn tijdens de lockdown beweegvideo’s uitgezonden en beweegkaarten verspreid, zodat inwoners thuis konden blijven bewegen. In samenwerking met Albert Heijn Vos, SportSupport en Triple Threat is een boodschappenservice opgezet. In 2020 hebben 47 mensen gebruik gemaakt van het Sportfonds 50+ en 35 mensen van het Sportfonds 18-50. In totaal hebben 411 mensen van 50 jaar en ouder deelgenomen aan het beweeg- en sportaanbod. Met financiële ondersteuning van de provincie Noord-Holland zijn in 2020 voorbereidingen getroffen door de buurtsportcoaches om het nieuwe programma ‘Doortrappen’ uit te voeren. De ambitie is dat ouderen zo lang mogelijk veilig blijven fietsen en ze zelf maatregelen nemen om veilig te blijven fietsen. Voor mensen met een beperking zijn drie lessenreeksen en zes eendaagse activiteiten georganiseerd, waarmee 225 deelnemers zijn bereikt. Vier sportverenigingen zijn ondersteund bij het opzetten van nieuw aanbod voor mensen met een beperking. Met stichting KDC Rozemarijn is een structurele samenwerking ontstaan en werden wekelijks sportactiviteiten aangeboden voor kinderen en (jong)volwassenen met verstandelijke of meervoudige beperkingen of psychiatrische kwetsbaarheid. Het netwerk Topsport en Talentontwikkeling is regelmatig bijeengekomen.

Gezamenlijk is de pijler Topsport binnen het Haarlems Sportakkoord uitgewerkt (2020/1007306). In totaal zijn vijftien adviesgesprekken gevoerd met verenigingen en zeven met partners uit de stad die voor talenten van betekenis zijn, zoals fysiotherapeuten, diëtisten en sportpsychologen. De voorbereiding voor de huldiging sportkampioenen is opgestart. Later in het jaar is deze gecanceld vanwege de coronamaatregelen. Kernsporten zijn financieel ondersteund uit het topsportbudget. De verenigingsondersteuners van SportSupport hebben naast ondersteuning en advies rondom de coronacrisis verenigingen ook ondersteund bij vraagstukken over ledenwerving, ledenbehoud en kwaliteit van het kader, financiën en accommodaties. Verenigingen hebben deelgenomen aan thema-avonden, workshops, congressen en individuele ondersteuningstrajecten. Veelal zijn deze digitaal uitgevoerd. Naast 23 langdurige adviestrajecten zijn 96 kortlopende adviestrajecten uitgevoerd, zoals het bieden van ondersteuning bij het aanvragen van de subsidie breedtesport.

Wat hebben we niet gedaan? Verschillende schoolsporttoernooien, lessenreeksen schoolzwemmen, evenementen en activiteiten voor met name volwassenen zijn vanwege de coronamaatregelen niet uitgevoerd. Prestatie indicator Het aantal deelnemers van 50 jaar en ouder aan door de gemeente aangeboden sportactiviteiten (SportSupport). R/S 410 343 400 411 (2018)

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

(2019)

S (2020)

R (2020)

55

Prestatie indicator Het aantal deelnemers aan de Jeugdsportpas bij sportverenigingen (SportSupport). R/S

1.005

1.516

1.000

3.316

(2018)

(2019)

S (2020)

R (2020)

3. Voldoende goed onderhouden van onderwijs- en sportvoorzieningen Wat hebben we bereikt? Het Strategisch Huisvestingsplan Onderwijs (SHO) 2019-2022 is vastgesteld (2019/842178). Ook is het jaarlijks onderwijshuisvestingsprogramma (JOP) 2020 vastgesteld (2019/842178). Twee projecten van (ver)nieuwbouw zijn in 2020 opgeleverd. Hiermee is de ruimte voor onderwijshuisvesting zowel kwalitatief als kwantitatief toegenomen. Van een project is de uitvoering gestart en van zes projecten zijn de voorbereidingen gestart om te komen tot een ontwerp. Sportaanbieders en inwoners van Haarlem hadden de beschikking over een divers aanbod aan sportvoorzieningen. Haarlemmers zijn tevreden over de binnen- en buiten sportaccommodaties. Verschillende sportaccommodaties zijn duurzamer geworden door het toepassen van duurzaamheidsmaatregelen zoals het aanbrengen van ledverlichting op de sportvelden.

Wat hebben we niet bereikt? Schoolbesturen voor primair en voortgezet onderwijs zijn samen in overleg om te verkennen of een Junior College in Haarlem haalbaar is. Gesprekken tussen gemeente(raad) en betrokken schoolbesturen over de verhuizingen van de International School Haarlem (ISH) en Internationale Schakelklas (ISK) zijn nog in volle gang. Hierdoor konden deze verhuizingen in 2020 nog niet gerealiseerd worden. Door de coronamaatregelen konden sportaanbieders en inwoners minder gebruik maken van de binnensportvoorzieningen. Effect indicator

Het aantal opgeleverde projecten uit het Strategische Huisvestingsplan Onderwijs (SHO) 2019-2022 waardoor schoolgebouwen uitgebreid, nieuw en/of vernieuwd zijn (2019/85960).

R/S Effect indicator R/S

7

0

2

(2019)

S (2020)

R (2020)

Het oordeel van Haarlemmers (rapportcijfer) over gemeentelijke binnen- en buitensportaccommodaties, sporthallen, zwembaden en gymzalen in Haarlem (Inwonerspeiling). 7,3 (2007)

7,5 (2015)

7,5 (2016)

7,6 (2017)

7,7 (2018)

7,7 (2019)

>7,5 S (2020)

7,8 R (2020)

a. Uitbreiden en (ver)nieuwbouw schoolgebouwen

Wat hebben we gedaan? De vernieuwbouw van de Cruquius is opgeleverd en in gebruik genomen. Dit gebouw uit het begin van de 20e eeuw is volledig aardgasvrij en voldoet aan de normen van de 21e eeuw. Het gebouw van het Sterren College is intern aangepast zodat het geschikt is gemaakt voor het Spaarne College, waarin het Sterren College, de Paulus Mavo en de Daaf Gelukschool zijn samengegaan. De bouw van de nieuwe gymzaal aan de Phoenixstraat is gestart. Ook is begonnen met het ontwerpproces Jaarverslag en Jaarrekening 2020

56

voor de vernieuwbouw van de Wijde Wereld, de uitbreidingen van het Schoter en het ECL, de renovatie van het Stedelijk Gymnasium, de nieuwbouw van de Liduinaschool en de gymzaal bij de Huibersschool (IKC Wijzer). In 2020 was er vanwege de coronacrisis veel aandacht voor de ventilatie van schoolgebouwen. De staat van de ventilatie is in de meeste gebouwen in Haarlem geïnventariseerd. Het Rijk stelt in 2021 € 100 miljoen subsidie beschikbaar voor het verbeteren van de ventilatie van schoolgebouwen.

Wat hebben we niet gedaan? In het SHO was de verhuizing van de International School Haarlem (ISH) naar het gebouw van de Paulus Mavo opgenomen. Deze verhuizing is op verzoek van de gemeenteraad uitgesteld, omdat het gebouw nog wordt gebruikt door de Internationale Schakelklas (ISK). De ISK heeft bezwaar om te verhuizen naar de beoogde locatie aan de Schoterstraat en is hierover in overleg met het schoolbestuur en de gemeente. b. Zorg voor voldoende en goed onderhouden sportaccommodaties

Wat hebben we gedaan? In 2020 is in opdracht van de gemeente het planmatig onderhoud uitgevoerd door SRO Kennemerland bv (SRO) conform het Meerjarig Onderhoud Programma (MJOP). Voor alle binnensportaccommodaties en kleedkamers waar de gemeente eigenaar van is, heeft SRO haar MJOP eind 2019 bijgesteld op basis van de eerder opgestelde Energie Prestatie Advies Utiliteit (EPAU). Er is gestart met het vervangen van het leidingwerk van de douche installaties in de kleedkamers om de vorming van legionella tegen te gaan (legionella beheersplan). De werkzaamheden zijn in de afrondende fase. Voor de buitensport zijn vervangingsinvesteringen voor bestaand areaal sportaccommodaties uitgevoerd op de sportparken Zeedistelweg, Pim Mulier en Zomervaart. De kunstgras toplagen van SV Alliance ’22 zijn vervangen door een toplaag met kurk infill. Daarnaast zijn duurzaamheidsmaatregelen getroffen. Afgeschreven conventionele verlichting in 2020 is op de sportvelden vervangen door ledverlichting. Het gaat om de velden bij SV Alliance ’22 en Koninklijke HFC. Om zo veel mogelijk verspreiding van het rubber infill materiaal naar de directe omgeving van het veld te voorkomen, zijn op alle kunstgrasvelden met rubber infill kantplanken geplaatst. Het onderhoud is door SRO ook aangepast ter voorkoming van verspreiding. Tevens wordt het drainagewater van kunstgrasvelden met rubbergranulaat gemonitord.

Rondom de velden en in de kleedkamers zijn borden en posters geplaatst om de gebruikers te wijzen op hun verplichtingen in het kader van de zorgplicht. In het Kennemersportcenter is de luchtbehandelingsinstallatie vervangen en zijn maatregelen getroffen ter verbetering van de brandveiligheid (in het kader van vernieuwde wet- en regelgeving). Tegelijkertijd zijn er duurzaamheidsmaatregelen doorgevoerd (ledverlichting en het terugwinnen van warmte). Ook hebben de entree en kleedkamers een facelift gekregen, waardoor de uitstraling eigentijdser is geworden. Uit de aanbesteding en door het efficiënt uitvoeren van de werkzaamheden tijdens de lockdown, is een voordeel gerealiseerd. Eind 2020 heeft de raad besloten dat dit voordeel ingezet mag worden ter verbetering van de Jaarverslag en Jaarrekening 2020

57

springkuil en bijbehorende toestellen in de turnhal van het Kennemer Sport Center (2020/1122596). Deze werkzaamheden zijn gestart en lopen tot en met het tweede kwartaal van 2021 door. Het haalbaarheidsonderzoek voor de bouw van een turnhal naast de provincie Noord-Holland hal is afgerond. Verschillende varianten voor de bouw zijn uitgewerkt en besproken met stakeholders. Een kredietaanvraag is in voorbereiding. De tijdelijke sporthal aan de Planetenlaan is in gebruik genomen door het Schoter College en Sportclub HLC. De oude gymzalen van het Schoter College en de naastgelegen conciërge woning zijn gesloopt en het terrein is bouwrijp gemaakt, zodat in januari 2021 gestart kan worden met de bouw van de Sporthal Sportweg. Hiervoor is in samenwerking met de toekomstige gebruiker een definitief ontwerp opgesteld en daarna vastgesteld door de raad (2019/868380). Het bestemmingsplan is vastgesteld en de benodigde vergunningen zijn verleend. De sporthal sportweg wordt gebouwd ter vervanging van de Beijneshal en is volgens planning eind 2021 gereed. Er is gestart met de bouw van een gymzaal van 308 m2 op maaiveld aan de Phoenixstraat als vervanging voor het gymonderwijs van basisschool de Kring dat nu plaatsvindt in de Beijneshal. De gymzaal wordt naar verwachting in het tweede kwartaal van 2021 opgeleverd.

Wat hebben we niet gedaan? Twee geplande vervangingsinvestering van toplagen van buitensportaccommodaties zijn op verzoek van de gebruikers doorgeschoven naar 2021. Het gaat om de ombouw van het zand ingestrooide hockeyveld 2 naar een waterveld van HC Haarlem en de renovatie van het natuurgras hoofdveld van Kon. HFC. Prestatie indicator Het aantal gestarte (ver)nieuwbouw- en uitbreidingsprojecten schoolgebouwen (Jaarlijks Onderwijshuisvestingsplan). R/S 5

7

S (2020)

R (2020)

95% S (2020)

95% R (2020)

Prestatie indicator Het percentage goed onderhouden sportaccommodaties (Registratie SRO). R/S

93% (2014)

94% (2015)

95% (2016)

95% (2017)

95% (2018)

94% (2019)

Beleidsveld 1.2 Sociale basis 1. Versterken zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie kwetsbare Haarlemmers Wat hebben we bereikt? Het percentage Haarlemmers dat zichzelf als volledig zelfredzaam beschouwt en geen hulp nodig heeft, is iets hoger dan de streefwaarde en vertoont over de jaren heen een redelijk stabiel beeld.

Wat hebben we niet bereikt? Gemeente Haarlem streeft ernaar dat alle inwoners voldoende betekenisvolle contacten hebben. Veel organisaties, waaronder de coalitie Haarlem Ontmoet, hebben Jaarverslag en Jaarrekening 2020

58

zich ingespannen om mensen die moeite hebben om contacten te leggen of te onderhouden hiermee te helpen en te ondersteunen. De coronamaatregelen hebben er helaas voor gezorgd dat meer inwoners het gevoel hadden te weinig contacten te hebben. Dit geldt voor alle groepen, maar met name onder ouderen en jongeren. Het percentage Haarlemmers dat aangeeft voldoende contacten te hebben, is dan ook lager dan in 2019 en lager dan de streefwaarde. Effect indicator R/S Effect indicator R/S

Het percentage Haarlemmers dat zichzelf volledig zelfredzaam beschouwt (Inwonerspeiling) 85%

88%

84%

86%

86%

85%

>85%

86%

(2013)

(2015)

(2016)

(2017)

(2018)

(2019)

S (2020)

R (2020)

Het percentage Haarlemmers dat aangeeft voldoende contact te hebben (Inwonerspeiling) 82% (2007)

71% (2015)

68% (2016)

71% (2017)

69% (2018)

71% (2019)

>70% S (2020)

58% R (2020)

a. Zorg voor voldoende ondersteuning t.b.v. redzaamheid

Wat hebben we gedaan? In 2020 hebben gemeente en subsidiepartners in de sociale basis gezorgd voor een sluitend aanbod van laagdrempelige ondersteuning en zijn nieuwe initiatieven ondersteund. Ook zijn afspraken gemaakt met subsidiepartners over hun inzet voor 2021. In 2020 is het koplopertraject cliëntondersteuning gestart in samenwerking met maatschappelijke partijen. Het project is bedoeld om de communicatie en vindbaarheid van cliëntondersteuning verder te verbeteren. Door de aanpassing van het Wmo-webformulier op de website van de gemeente Haarlem werden inwoners die digitaal contact opnamen automatisch actief geïnformeerd over de mogelijkheid gebruik te maken van cliëntondersteuning.

Wat hebben we niet gedaan? Er zijn als gevolg van de coronamaatregelen diverse welzijnsactiviteiten niet (geheel) doorgegaan. Wel zijn er zoveel mogelijk alternatieven gebruikt om activiteiten en ondersteuning alsnog uit te voeren. Zo is er meer gebruik gemaakt van digitale hulpmiddelen en individuele begeleiding in plaats van aanbod in groepsverband. De bekendheid dat mensen gebruik kunnen maken van cliëntondersteuning is afgenomen ten opzichte van voorgaande jaren en ook lager dan de streefwaarde. Mede hierom neemt Haarlem deel aan het landelijke koplopertraject. Hierbij is één van de doelen om de bekendheid van cliëntondersteuning binnen de gemeente te versterken. Dit project is in 2020 gestart en duurt tot eind 2021, maar de effecten hiervan zijn helaas nog niet zichtbaar. Prestatie indicator Het percentage cliënten dat aangeeft bekend te zijn met de mogelijkheid gebruik te maken van cliëntondersteuning (Cliëntervaringsonderzoek Wmo) R/S

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

42

-

37%

47%

25%

>40%

22%

(2015)

(2016)

(2017)

(2018)

(2019)

S (2020)

R (2020)

59

2. Inwoners nemen initiatief en ondersteunen elkaar Wat hebben we bereikt? Het percentage mantelzorgers dat aangeeft (zeer) vaak overbelast te zijn, is verder afgenomen. Twaalf procent van de mantelzorgers geeft aan vaak overbelast te zijn. Dat is minder dan in 2018 (16%) en daarmee ook onder de streefwaarde.

Wat hebben we niet bereikt? De inwonerspeiling geeft in 2020 een lager percentage Haarlemmers dat vrijwilligerswerk doet dan in 2019 en dan de streefwaarde. Dit komt naar verwachting door de coronamaatregelen, waarbij maatschappelijke activiteiten gedeeltelijk niet zijn doorgegaan. Hierin zijn normaliter veel vrijwilligers actief. Effect indicator

Het percentage Haarlemmers dat vrijwillige inzet pleegt (Inwonerspeiling)

R/S Effect indicator R/S

55%

55%

48%

49%

50%

>50%

43%

(2015)

(2016)

(2017)

(2018)

(2019)

S (2020)

R (2020)

Het percentage mantelzorgers dat aangeeft (zeer) vaak overbelast te zijn (Inwonerspeiling) 12% (2009)

16% (2015)

16% (2016)

16% (2017)

16% (2018)

14% (2019)

<16% S (2020)

12% R (2020)

a. De gemeente bemiddelt voor inwoners, biedt ruimte voor initiatieven en zorgt voor ondersteuning voor mantelzorgers.

Wat hebben we gedaan? Het Vrijwilligerscentrum ondersteunde vrijwilligersorganisaties en creëerde deskundigheidsbevordering. Ook zijn activiteiten voor ondersteuning aan kwetsbare vrijwilligers en anderstaligen uitgevoerd. In het voorjaar is er een platform voor coronahulp opgericht, een gezamenlijk initiatief van het Vrijwilligerscentrum en BUUV. Opvallend is dat het aanbod van vrijwilligers tijdens deze periode groter werd, omdat bewoners meer tijd kregen en er bereidheid was om elkaar te helpen. Het bewonersplatform BUUV, waar Haarlemmers elkaar ontmoeten en ondersteunen met (praktische) hulp, is ondersteund. Een groot aantal inwoners kiest voor deze laagdrempelige vorm van vrijwilligerswerk. In 2020 waren er ruim 3.500 matches tussen Haarlemmers. Dit is het hoogste aantal sinds het tienjarig bestaan van BUUV. Voor de uitbraak van de coronacrisis was de geboden ondersteuning voor mantelzorgers conform de prestatieafspraken van de ‘Nota Mantelzorg(er) in de Balans in Haarlem’. Door de coronamaatregelen heeft Tandem geïnvesteerd in een digitaal ondersteuningsaanbod voor mantelzorgers en zijn ze meer outreachend gaan werken. Zo namen zij actief contact op met de mantelzorgers waarvan de verwachting was dat daar extra ondersteuning nodig zou kunnen zijn. Daarnaast is de bekendheid van het ondersteuningsaanbod verbeterd.

Voor mantelzorgers die het huis niet kunnen verlaten, is het mogelijk gemaakt om thuis getest te worden op het coronavirus. De klankbordgroep mantelzorg is in 2020 meerdere keren bijeengekomen voor een directe lijn tussen mantelzorgers en gemeente, zodat het ondersteuningsaanbod op de behoefte kan worden afgestemd. Er is een andere invulling aan de Dag van Jaarverslag en Jaarrekening 2020

60

Mantelzorg gegeven om de waardering voor mantelzorgers te tonen. In de Week van de Mantelzorg, 9 tot 14 november, hebben diverse workshops (digitaal) plaatsgevonden en konden mantelzorgers een cadeau uitkiezen.

Wat hebben we niet gedaan? Het Informatiepunt Haarlem Sámen voor vrijwillige inzet was door de coronamaatregelen maar beperkt geopend. Hierdoor was het aantal bezoekers lager dan in voorgaande jaren. Ook het bieden van respijtzorg was door de coronamaatregelen nauwelijks realiseerbaar in het tweede kwartaal van 2020. In het derde en vierde kwartaal was respijtzorg beperkt beschikbaar. Het aantal mantelzorgers dat eind 2020 staat ingeschreven bij Tandem is iets toegenomen ten opzichte van 2019. Toch is hiermee de streefwaarde niet behaald. Dit is te verklaren door de afname van het aantal geregistreerde mantelzorgers in 2019 ten opzichte van 2018 dankzij een opschoningsactie (belactie) van Tandem in 2019. De toename in 2020 was niet genoeg om dit te compenseren. Prestatie indicator Het aantal matches via BUUV (registratie BUUV) R/S

1.200

3.220

3.230

3.341

2.975

2.936

3.250

3.523

(2011)

(2015)

(2016)

(2017)

(2018)

(2019)

S (2020)

R (2020)

Prestatie indicator Het aantal mantelzorgers dat ondersteund wordt om overbelasting te verminderen (registratie Tandem) R/S 584 4.042 4.083 4.025 4.041 3.777 >5.000 3.792 (2007) (2015) (2016) (2017) (2018) (2019) S (2020) R (2020)

3. Voorkomen van escalatie problematiek Wat hebben we bereikt? In elk stadsdeel van Haarlem is een team van coaches van het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) beschikbaar voor ondersteuning van ouders en jeugdigen bij vragen over en problemen met opvoeden en opgroeien. Deze teams zorgen ervoor dat zij de specifieke situatie en vraagstukken van dát stadsdeel goed kennen. Ze zijn onderdeel van de sociale basis en versterken deze door aansluiting met de scholen in dat gebied, het Sociaal Wijkteam, het welzijnswerk, wijkinitiatieven, de Jeugdgezondheidszorg en de huisarts hoort hier vanzelfsprekend ook bij. Afgelopen jaar is de verbinding met het onderwijs verder versterkt. Een procesbegeleider vanuit het CJG, werkzaam bij het samenwerkingsverband passend onderwijs, begeleidt de scholen voor primair onderwijs. Sinds september 2020 heeft bijna elke VO school één of twee vaste coaches met geoormerkte uren. Door deze multidisciplinaire aanpak is de signaleer-, advies- en informatiefunctie in een eerder stadium beschikbaar. De inzet van de praktijkondersteuner GGZ Jeugd bij de huisarts (POH), die vanuit het CJG bij 90% van de huisartsen wordt geboden, is door de huisartsen als positief ervaren. 80% van de huisartsen vindt dat de verwachtingen zijn waargemaakt en de helft van de huisartsen geeft aan zelfs boven verwachting.

Laagdrempelige hulp en minder verwijzingen zijn het meest door de huisartsen genoemd als meerwaarde. Het jongerenwerk van Haarlem Effect, DOCK, STAD, Triple Threat, Hattrick en Streetcorner/Permens heeft in 2020 alle zeilen bijgezet om jongeren tijdens de coronacrisis zo goed mogelijk te blijven bereiken en zoveel mogelijk activiteiten door te laten gaan, rekening houdend met de coronamaatregelen. Zo heeft het Jaarverslag en Jaarrekening 2020

61

jongerenwerk meer ambulant gewerkt om jongeren op straat te spreken en ook over de coronacrisis in gesprek te gaan. Veel activiteiten zijn aangepast waardoor ze toch doorgang konden vinden of zijn naar buiten verplaatst. Het online jongerenwerk is enorm uitgebreid, meer dan ooit wordt contact onderhouden via social media en vele activiteiten hebben online plaatsgevonden. Ook zijn tiktok, podcasts en andere nieuwe media ingezet om jongeren zo goed mogelijk te blijven bereiken. Rond kerst en op oudejaarsdag hebben vele activiteiten voor de jeugd plaatsgevonden, van een voetbaltoernooi en een tiktok dansworkshop tot een online gametoernooi. De sociaal wijkteams zijn laagdrempelig toegankelijk op verschillende manieren: telefonisch, digitaal en via inloopspreekuren. Zij hebben te maken met een grote diversiteit aan (groepen) inwoners, met een breed scala aan vaak met elkaar samenhangende ondersteuningsvragen over geldzorgen, woonproblemen, psychische kwetsbaarheden, sociale problematiek en lichamelijke beperkingen. Veel van deze inwoners kunnen beperkt beroep doen op steun vanuit hun sociale omgeving. De sociaal wijkteams versterken het netwerk van mensen door hen enthousiast te maken voor activiteiten in de sociale basis.

In de laatste maanden van 2020 zagen de sociaal wijkteams ook inwoners met problemen als gevolg van de coronacrisis door bijvoorbeeld verlies van werk en financiële problemen.

Wat hebben we niet bereikt? Er is op verschillende manieren gewerkt aan de zichtbaarheid en toegankelijkheid van het sociaal wijkteam tijdens de coronamaatregelen door in een aantal wijken huis-aanhuis te flyeren, aan te sluiten bij buitenactiviteiten van samenwerkingspartners en door zelf de wijk in te gaan om inwoners te spreken. Ook is er samen met het CJG geadverteerd in mupi’s in de stad. Desondanks is de naamsbekendheid van het sociaal wijkteam ten opzichte van 2019 afgenomen. 58% van de inwoners geeft aan het sociaal wijkteam te kennen en 22% van de inwoners kent het sociaal wijkteam én weet goed waarvoor je hier terecht kunt. In 2019 was dit nog 62% en 25%. Het verschil ten opzichte van 2019 komt mogelijk voort uit beperktere mogelijkheden door de coronamaatregelen om grotere groepen inwoners te informeren over de rol van het sociaal wijkteam via bijvoorbeeld informatiemarkten als de langer zelfstandig thuis wonen markt. Effect indicator

Het percentage Haarlemmers dat het sociaal wijkteam kent en weet waarvoor je hier terecht kunt (Inwonerspeiling)

R/S Effect indicator

20%

24%

24%

25%

>24%

22%

(2016)

(2017)

(2018)

(2019)

S (2020)

R (2020)

Het percentage Haarlemse gezinnen dat zelfstandig verder kan met of zonder duurzame hulp. (registratie CJG Kennemerland). 1 Het percentage is gebaseerd op voorlopige gegevens.

R/S

82%

80%

85%1

(2019)

S (2020)

R (2020)

a. Versterken via voorlichting en ondersteuning i.s.m. CJG en SWT

Wat hebben we gedaan? Het Informatie- & Adviesteam is het middelpunt van het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG). Het team is op werkdagen bereikbaar voor iedereen met vragen over opvoeden, opgroeien of ouderschap. De CJG-coaches geven in hun contacten met wijkprofessionals, scholen en ouders ook veel informatie en advies. De website www.cjgkennemerland.nl biedt informatie voor ouders en jongeren die online op Jaarverslag en Jaarrekening 2020

62

zoek gaan. Met ingang van het vierde kwartaal van 2020 worden al deze contacten anoniem geregistreerd via de app Vink, met als doel trends en ontwikkelingen op het gebied van zorgvragen te kunnen signaleren. Daarnaast coördineerde het CJG het preventieve groepsaanbod voor kinderen en ouders. Samen met scholen is maatwerk in de voorlichting ontwikkeld en werden erkende groepstrainingen georganiseerd. Het CJG vervult hierbij ook een triagefunctie, zodat de training voldoende aansluit bij wat de jeugdige en het gezin nodig hebben. De inloopspreekuren van het sociaal wijkteam zijn door de coronamaatregelen vervangen door spreekuren op afspraak om de veiligheid van bezoekers en medewerkers te kunnen garanderen. In het sociaal wijkteam van Haarlem-Noord is een pilot Vroegsignalering Schulden gestart met als doel problematische schulden en daarmee verband houdende problematiek zoveel mogelijk te voorkomen. Het sociaal wijkteam heeft in samenwerking met het CJG en HVO Querido de ondersteuning aan gezinnen in de Velserpoort voortgezet en de samenwerkingsafspraken verbeterd. Samen met het CJG en Veilig Thuis neemt het sociaal wijkteam deel aan de overdrachttafel waarbij casuïstiek vanuit Veilig Thuis overgedragen wordt aan het sociaal wijkteam of CJG.

In alle werkgebieden van de sociaal wijkteams is een samenwerking opgezet tussen sociaal wijkteam, het opbouwwerk en de gemeentelijke gebiedsverbinders om met elkaar signalen over knelpunten in de wijken te agenderen en adresseren.

Wat hebben we niet gedaan? Door de coronamaatregelen heeft een aantal (binnen)activiteiten, zoals voorlichtingsbijeenkomsten en langer zelfstandig thuismarkten, niet plaats kunnen vinden. Prestatie indicator Het aantal (nieuw) bereikte kinderen, gezinnen en jongeren door het Centrum voor Jeugd en Gezin (via onder andere haar website, het Informatie- en Adviesteam, de CJG-coaches en de CJG praktijkondersteuners jeugd bij huisartsen) (registratie CJG Kennemerland) 1 Het betreft voorlopige gegevens. Deze gegevens zijn exclusief het aantal bezoekers op de website, omdat de

bezoekers uit Haarlem en regio afkomstig zijn. Jaarlijks bezoeken circa 45.000 personen de CJG website.

R/S

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

2.394

2.500

2.6731

(2019)

S (2020)

R (2020)

63

Financiën per programma Bel. Programma Maatschappelijke participatie veld

Rekening 2019

Primaire begroting 2020

Begroting na wijz. 2020

Rekening 2020

Lasten (exclusief mutaties reserves) 11

Onderwijs en sport

40.608

37.558

41.111

38.949

12

Sociale basis

30.315

30.074

30.902

30.456

Totaal lasten

70.923

67.631

72.013

69.406

-7.685

-7.384

-8.112

-8.256

Baten (exclusief mutaties reserves) 11

Onderwijs en sport

12

Sociale basis

-166

-106

-106

-115

Totaal baten

-7.852

-7.490

-8.217

-8.371

Totaal saldo excl. mutaties reserves

63.072

60.141

63.795

61.035

Toevoegingen aan reserves

1.235

100

50

50

Onttrekkingen aan reserves

-1.161

-174

-621

-621

Totaal saldo incl. mutaties reserves

63.146

60.067

63.224

60.464

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

64

Programma 2 Ondersteuning en zorg Commissie (Coördinerende) Portefeuilles Afdeling(en)

Samenleving Zorg, Welzijn, Volksgezondheid, Jeugd, Ouderen Maatschappelijke Ondersteuning en Jeugd, Onderwijs en Sport

Realisatie programmadoelstelling (missie) Ook in 2020 organiseerde de gemeente specialistische ondersteuning en zorg op maat. Als er sprake was van een beperking, van chronische, psychische of psychosociale problemen of bij jeugdigen die opgroeien in een onveilige situatie of een strafbaar feit hebben begaan, bood de gemeente passende zorg. Deze ondersteuning en zorg is geboden zolang het nodig was en ging uit van het individu, de leefeenheid of het gezin. Het doel daarbij is dat Haarlemmers weer zoveel mogelijk kunnen participeren in de maatschappij.

Beleidsvelden Beleidsveld 2.1 Voorzieningen volwassenen 1. Haarlemmers zo lang mogelijk thuis laten wonen, functioneren en maatschappelijk participeren Wat hebben we bereikt? Ondanks de coronacrisis en de noodzakelijke maatregelen is de gemeente er in geslaagd om inwoners die dat nodig hebben te ondersteunen. Door de coronamaatregelen hebben zorgaanbieders, inwoners en medewerkers van de gemeente en de sociaal wijkteams zich moeten aanpassen. Er is op andere manieren ondersteuning geboden en inwoners hebben soms genoegen moeten nemen met minder ondersteuning dan ze gewend waren. De wachttijden zijn zoveel mogelijk weggewerkt ten opzichte van 2019. De voorlopige uitkomsten van het cliëntervaringsonderzoek Wmo 2020 laten zien dat de gemeente het beoogde effect grotendeels heeft bereikt. Een ruime meerderheid van de respondenten geeft aan dat zij zich beter kunnen redden (80%) en dat zij een betere kwaliteit van leven hebben (77%). Een groot deel van de Haarlemmers kan waar nodig met passende ondersteuning zelfstandig thuis wonen, zelfstandig functioneren en maatschappelijk participeren. Kwetsbare inwoners met een verstandelijke, psychosociale, psychische, lichamelijke of zintuiglijke beperking zijn met voorzieningen ondersteund bij het verbeteren van hun zelfstandigheid en deelname aan het maatschappelijk leven.

Wat hebben we niet bereikt? De vraag naar Wmo maatwerkvoorzieningen blijft stijgen. Hoewel deze stijging lager is dan in 2019, is deze stijging hoger dan op basis van de demografische ontwikkelingen verwacht mag worden. Ondanks diverse maatregelen is er in 2020 een tekort ontstaan op de begroting van maatwerkvoorzieningen.

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

66

Effect indicator

Percentage cliënten Wmo dat aangeeft zich beter te kunnen redden door de zorg/ondersteuning die zij krijgen (Cliëntervaringsonderzoek Wmo).

R/S Effect indicator

77%

-

79%

86%

82%

>80%

80%

(2015)

(2016)

(2017)

(2018)

(2019)

S (2020)

R (2020)

Percentage cliënten dat aangeeft dat zij een betere kwaliteit van leven hebben door de zorg/ ondersteuning die zij krijgen (Cliëntervaringsonderzoek Wmo).

R/S

70% (2015)

(2016)

74% (2017)

78% (2018)

75% (2019)

>74% S (2020)

77% R (2020)

a. Verstrekken materiële en/of immateriële voorzieningen

Wat hebben we gedaan? In 2020 zijn de voorzieningen hulp bij het huishouden, ambulante begeleiding, dagopvang, kortdurend verblijf en materiële voorzieningen (hulpmiddelen, woningaanpassingen en vervoer) verstrekt conform de geldende wet- en regelgeving en de contractafspraken en naar tevredenheid van de inwoner. Zo is het percentage Wmo cliënten dat aangeeft tevreden te zijn met de snelheid waarmee ze geholpen werden, de mate waarin ze serieus genomen werden en de kwaliteit van de gekregen zorg/ondersteuning toegenomen ten opzichte van 2019 en in alle gevallen ook hoger dan de streefwaarde. Voor jongeren boven de 18 jaar die zijn aangewezen op Wmo is het mogelijk om ondersteuning van jeugdhulpaanbieders in te zetten. De zorgvraag van de jongere is hierbij leidend en vanuit deze zorgvraag is het meest passende aanbod ingezet. Daarnaast is het mogelijk om integrale gezinsbegeleiding in te zetten bij gezinnen waar vanwege de problematiek zowel voor ouders als kinderen ondersteuning nodig is. De gemeente is in samenwerking met diverse partners gestart met de verwervingstrajecten voor maatwerkvoorzieningen als woningaanpassingen Wmo, hulp bij het huishouden, dagopvang, kortdurend verblijf en ambulante begeleiding.