Programmabegroting 2024 en meerjarenperspectief 2025-2027
Tekst van het document
Lokale lasten De belastingcapaciteit geeft inzicht in hoe de belastingdruk in onze gemeente zich verhoudt tot het landelijke gemiddelde. De ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen, wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. Onder de woonlasten worden verstaan de OZB, de rioolheffing en reinigingsheffing voor een woning met gemiddelde WOZ-waarde in die gemeente. Wij hanteren de norm van maximaal 10% boven het landelijk gemiddelde. Wij komen voor de totale woonlasten in 2024 uit op 9% boven het landelijk gemiddelde (voldoende). In de paragraaf lokale heffingen vindt u verdere informatie over dit onderwerp.
Programmabegroting 2024
67
Paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen Algemeen Kapitaalgoederen zijn door de gemeente aangekochte en/of tot stand gebrachte objecten, waarvan het nut zich over meerdere jaren uitstrekt. In deze paragraaf zijn de volgende kapitaalgoederen opgenomen: - openbare verlichting: straatverlichting, inclusief sfeerverlichting en dergelijke. - wegen: alle verharding, inclusief bruggen en viaducten en dergelijke civieltechnische constructies. - begraafplaatsen: onderhoud van twee begraafplaatsen. - openbaar groen: plantsoenen, bomen, bossen en natuurterreinen. - riolering: riolen, putten, drukriolen, etc. - water: vijvers, duikers, brandkranen, sloten en wadi’s. - speelvoorzieningen: speelplekken, trapvelden en basketbalvelden. - gebouwen: in eigendom van de gemeente zoals theater, gemeentehuis, sporthallen en gymzaal. - buitenkunstwerken: kunstobjecten in eigendom van de gemeente. Achterstanden in het onderhoud kunnen, naast kapitaalvernietiging (waardoor onvermijdelijk herstel op een later moment duurder wordt), in het ergste geval leiden tot onveilige situaties. Het is daarom zinvol op het gebied van het onderhoud van kapitaalgoederen effectief beleid te voeren. In de onderstaande tabellen is te zien welke (beleids)kaders voor de diverse kapitaalgoederen zijn vastgesteld en welke kosten geraamd zijn voor onderhoud van het betreffende kapitaalgoed.
Overzicht beleidsplannen voor begrotingsjaar 2024
Soort kapitaalgoed Beleidskader Openbare verlichting Beleidsplan Openbare Verlichting 2017-2026 Wegen Beleidsplan Wegbeheer Begraafplaatsen Landelijk beleid Groen Groenvisie* Riolering Gemeentelijk Rioleringsplan 2017-2020* Water Waterplan Speelvoorzieningen Haaksbergen speelt verder* Gebouwen Vastgoedbeleid
Vastgesteld 2016 2021 2021 2012 2016 2004 2009 2010
Looptijd t/m 2026 2025 2036 2021 2020 2025 2022
Buitenkunstwerken Kunstbeleid 2018 Tijdens het schrijven van deze begroting, was nieuw beleid nog in voorbereiding
2021
Overzicht beheerplannen voor begrotingsjaar 2024
Beheerplannen
Openbare verlichting Wegen Begraafplaatsen Openbaar groen (Groenvisie) Riolering (GRP) Water (Waterplan) Speelvoorzieningen Gebouwen (meerjarenonderhoudsplan) Kunstwerken
Door het college vastgesteld 2016 2021 2012 2016 2004 2013 2014
Looptijd t/m
Achterstallig onderhoud
2026 2025 2021 2020 2025 2022 2024
Financiële vertaling in de begroting ja ja ja ja ja ja ja
2016
2019
ja
ja
ja nee ja ja nee nee nee nee
Programmabegroting 2024
68
Overzicht meerjarig onderhoudsbudget
Onderdeel Openbare verlichting Wegen Begraafplaatsen Openbaar groen Riolering en water Speelvoorzieningen Gebouwen Kunstwerken Totaal
(bedrag x € 1.000)
2023 270 3.050 204 1.236 2.931 52 575 33 8.351
2024 278 3.050 204 1.145 2.995 52 476 33 8.233
2025
2026 290 3.050 204 1.145 3.045 52 476 33 8.295
302 3.050 204 1.145 3.016 52 476 33 8.278
Bij het beheer van de openbare ruimte maakt de gemeente gebruik van het geautomatiseerd beheersysteem GBI (Geïntegreerd Beheer Informatiesysteem). De onderhoudswerkzaamheden van de verschillende disciplines worden in de uitvoering integraal afgestemd. Ook in 2024 wordt gewerkt aan het op orde brengen van de gegevens en het aansluiten op de basisregistratie, zodat we beschikken over een goede basis voor nieuwe onderhoudsbestekken. Wegen In de nota Beleidsplan Wegbeheer is ervoor gekozen binnen de gemeente verschillende onderhoudsniveaus te hanteren. In 2024 wordt het centrum op niveau A onderhouden, de woonwijken, de bedrijventerreinen en het buitengebied op niveau B. Alle asfaltverhardingen blijven op niveau B. Om te zorgen dat onze wettelijke zorgplicht niet in gevaar komt, blijven we jaarlijks de onderhoudstoestand monitoren. Op basis van actuele inspecties wordt besloten of het beleid moet worden bijgesteld of dat getemporiseerd moet worden. Openbaar groen In de Groenvisie is ervoor gekozen binnen de gemeente verschillende onderhoudsniveaus te hanteren. Vanaf 2020 geldt in het centrum niveau B en voor overige locaties niveau C. Dit leidt tot meer achterstallig onderhoud en uiteindelijk kapitaalvernietiging. Hoewel steeds meer inwoners plantsoenen van de gemeente adopteren, blijft het onderhoudsbudget krap.
Om de biodiversiteit te bevorderen worden de grootste stukken gazon, die geen officieel trapveld of hondenlosloopgebied zijn, nog maar twee keer per jaar gemaaid. Voor de renovatie van plantsoenen is structureel budget in de begroting opgenomen, maar het budget is te krap om de totale behoefte aan groot onderhoud in te kunnen lopen. Daarbij komt dat de droogte van de afgelopen jaren heeft gezorgd voor veel schade aan heestervakken en bomen. Een deel van het renovatiebudget wordt de komende jaren ingezet om deze droogteschade te bekostigen. Het inlopen van achterstallig onderhoud aan plantsoenen vergt hierdoor meer tijd. Bij het beheer van bomen wordt volgens de principes van Strategisch Bomenbeheer gewerkt, waarbij het planmatig onderhoud van de bomen geoptimaliseerd wordt. Jaarlijks wordt 1/3 van ons bomenbestand periodiek gecontroleerd op veiligheid en onderhoudsbehoefte (BVO). De verkoop van snippergroen wordt in 2024 voortgezet en zal inkomsten opleveren. Begraafplaatsen Om meer inkomsten en een betere kostendekking te realiseren is er beleid ontwikkeld voor de begraafplaatsen. Conform dit beleid bieden we meer keuzemogelijkheden voor begraven en asbestemming, waardoor onze begraafplaatsen aantrekkelijker worden. We voeren enkele investeringen uit. Zo is de natuurbegraafplaats najaar 2023 in gebruik genomen en wordt de huidige locatie voor asbestemming opgeknapt.
Verder komen er mogelijkheden voor asbestemming op de oude begraafplaats aan de Enschedesestraat. Om de basis op orde te brengen is software aangeschaft voor onze gravenadministratie. Bij toekomstbestendig beheer hoort een actuele gravenadministratie, zodat we de Programmabegroting 2024
69
komende jaren inkomsten kunnen blijven genereren door het verlengen van grafrechten. Momenteel is er op het Waarveld een behoefte voor groot onderhoud aan de halfverharding op de drie in gebruik zijnde grafvelden. Riolering Mede door visuele inspecties van de riolering wordt de actuele onderhoudsbehoefte van het rioleringsstelsel bepaald en het onderhoudsprogramma eventueel bijgesteld. Het softwarepakket Rasmariant helpt bij het bepalen van de onderhoudsbehoefte. In 2024 werken we verder aan de optimalisatie van het systeem. Hiermee stemmen we de theorie en praktijk rond risico gestuurd beheer nog beter op elkaar af. Speelvoorzieningen In het Financieel Herstelplan 2020 is vanaf 2021 een structurele bezuiniging op speelvoorzieningen vastgesteld van € 20.000. De speelplaatsen zijn in goede staat van onderhoud en inspecties zijn en worden volgens de richtlijnen uitgevoerd. Voor vervanging is geen financiële ruimte; voldoet een speelvoorziening niet meer aan de (veiligheids)eisen, wordt deze verwijderd. Gebouwen Voor de gebouwen die wij in eigendom willen behouden, bekijken wij jaarlijks aan de hand van de meerjarenonderhoudsplanning welke onderhoudswerkzaamheden daadwerkelijk moeten worden uitgevoerd en welke kosten dit met zich meebrengt.
Voor de gebouwen die wij willen afstoten, voeren wij alleen die onderhoudswerkzaamheden uit welke noodzakelijk zijn om het gebouw in stand te houden. Het onderhoud voor deze panden voeren wij dus niet uit conform een actuele meerjarenonderhoudsplanning. Groot onderhoud betalen we uit de voorziening groot onderhoud gemeentelijke panden. Voor dagelijks en contractonderhoud zijn bedragen geraamd in de begroting (vastgoedexploitatie). Kunstwerken De gemeente heeft het beheer en onderhoud van de eigen buitenkunstwerken in 2019 overgedragen aan de Stichting Beeldende Kunst Haaksbergen. De afspraken hierover staan in een zogeheten dienstverleningsovereenkomst. Financiële consequenties De kosten voor 2024 per kapitaalgoed zijn in bovenstaande overzichten weergegeven.
Programmabegroting 2024
70
Paragraaf Financiering Inleiding In deze paragraaf worden de kansen en risico’s rond financiering in beeld gebracht. Er wordt gebruik gemaakt van de kaders die in de financiële verordening staan, gebaseerd op de Wet Fido (Financiering decentrale overheden). Financiering en schuldpositie In 2024 lossen we ongeveer € 4.900.000 af op onze langlopende leningen. Naar verwachting dienen we in 2024 nieuwe langlopende leningen aan te trekken van in totaal € 4.000.000. Per saldo neemt het totaal aan langlopende leningen dus af met € 900.000. Met de nieuwe lening worden met name de investeringen zoals die in de restant kredietenlijst staan vermeld (zie jaarrekening en bestuursrapportage), gefinancierd. We gaan ervan uit dat we de nieuw af te sluiten lening van € 4.000.000 tegen een rentepercentage van 3,5% kunnen afsluiten. Ontwikkeling langlopende leningen 2017-2024 (stand per 31-12; bedragen * € 1.000.000)
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2026
2027
50,4
33,5
32,6
31,7
30,8
37,9
37
40,1
60 50 40 30 20 10 0
Overzicht leningenportefeuille
Lening nr.
Opmerkingen
looptijd
restantbedrag rente % per 1-1-2024
rente
restantbedrag per 31-12-2024
aflossing
188
2026
4,21%
6.000.000
252.600
0
6.000.000
189
2036
4,80%
11.649.024
534.638
896.079
10.752.945
305
2028
1,22%
5.000.000
60.750
0
5.000.000
306
2029
0,62%
5.000.000
30.950
0
5.000.000
307
2024
-0,16%
4.000.000
-6.400
4.000.000
0
140.000
0
4.000.000
31.649.024
1.012.538
4.896.079
30.752.945
5,55%
82.900
4.376
4.600
78.300
Totaal rubriek b: doorgesluisde geldleningen
82.900
4.376
4.600
78.300
31.731.924
1.016.914
4.900.679
30.831.245
308
Nieuw af te sluiten
3,50%
Total rubriek a: geldleningen 174
Scholtenhagen
Totaal alle geldleningen
2041
Programmabegroting 2024
71
Van de langlopende leningen is voor een bedrag van ongeveer € 4.100.000 doorgeleend. Het betreft voornamelijk hypotheekleningen aan eigen medewerkers. Kredietenlijst In onderstaand overzicht zijn alle nog niet geautoriseerde geplande investeringen voor de komende jaren opgenomen. We hebben tevens de jaarlijks terugkerende vervangingen in beeld gebracht. In de (meerjaren) begroting is rekening gehouden met de kapitaallasten van al deze geplande investeringen. In de Begroting 2024 worden de kredieten van de jaarschijf 2024 vastgesteld. Kredieten vanaf 2025 zijn alleen voor het meerjarenperspectief. Kredietenlijst
Nr. Overzicht nieuwe kredieten
(bedragen x € 1.000)
2024
2025
2026
2027
a
Vervanging verouderde openbare verlichting
500
400
400
400
b
Krediet I&A
215
215
215
215
c
Kredieten riolering
430
d
Vervanging fietsenstalling
50
e
Nieuwbouw basisschool Buurse
150
f
Renovatie basisschool Sint Bonifatius Totaal
2.109
25
80
1.740
1.370
2.804
2.355
615
a. Vervanging verouderde openbare verlichting Op basis van het areaalbestand (energie slurpende lampen) voor de openbare verlichting en de leeftijd van materialen moet er de komende 10 jaar geïnvesteerd worden in het vervangen van openbare verlichting. Met name de verouderde SOX verlichting (oranje kleur) dient vervangen te worden door energiezuinige ledverlichting. b. Krediet I&A Er wordt er een jaarlijks krediet van € 215.000 begroot voor de aanschaf van nieuwe hardware en software. c. Kredieten riolering Het betreft hier investeringen in de klimaatopgave en kleinschalig afkoppelen. Hiermee kunnen we meekoppelkansen met andere projecten blijven benutten en gebieden afkoppelen waar we regulier onderhoud uitvoeren. Zodra het krediet is afgewikkeld, wordt deze ten laste gebracht van de voorziening riolering. Dit krediet heeft dus geen invloed op het begrotingssaldo. d. Vervanging fietsenstalling Er is bij de aanpak van de oude N18 is geen rekening gehouden met (het vervangen van) de oude fietsenstallingen bij de bushalte ter hoogte van de Veldmaterstraat. Deze verkeert in slechte staat en bevat nog asbesthoudend materiaal. Een fietsenstalling zoals bij de nieuwe rotonde in de Hengelosestraat is gerealiseerd, is ook passend voor een veelgebruikte halte als deze. e.
Nieuwbouw basisschool Buurse Er wordt uitgegaan van vervangende nieuwbouw als vrijstaand los gebouw of in combinatie met een multifunctionele accommodatie. Er is een voorbereidingskrediet nodig van € 150.000 voor een haalbaarheidsonderzoek, de planvorming en aanbesteding. In bovenstaande tabel hebben we het in december 2022 vastgestelde IHP opgenomen bedrag van € 2.259.000 verminderd met het voorbereidingskrediet als voorlopig bedrag opgenomen voor het jaar 2025. Dit bedrag is op basis van prijspeil 2023. Wij komen nog bij de raad terug voor de vaststelling van het krediet voor de nieuwbouw met een eventuele ophoging in verband met indexatie. f. Renovatie basisschool Sint Bonifacius Programmabegroting 2024
72
In 2025 wordt gestart met grootschalige renovatie van Sint Bonifacius. De voorbereidingswerkzaamheden starten in 2024 met een haalbaarheidsonderzoek. In 2025 is een voorbereidingskrediet nodig van € 80.000 voor de planvorming en aanbesteding. In bovenstaande tabel hebben we het in december 2022 vastgestelde IHP opgenomen bedrag (€ 1.845.000) minus het voorbereidingskrediet als voorlopig bedrag opgenomen voor het jaar 2025. Dit bedrag is op basis van prijspeil 2023. Wij komen nog bij de raad terug voor de vaststelling van het krediet voor de renovatie met een eventuele ophoging in verband met indexatie. Kasgeldlimiet Als de inkomsten van de gemeente (vanuit de algemene uitkering en belastingen) niet gelijk lopen met de uitgaven, wordt er zogenaamd kort geld (kasgeldleningen) aangetrokken. Dit zijn geldleningen met een looptijd korter dan één jaar. De hoofdlijn van de financieringsstrategie is dat maximaal kortlopend wordt gefinancierd binnen de grenzen van de wet Financiering decentrale overheden (Fido). In de wet Fido is bepaald dat de gemeente gemiddeld maximaal 8,5% van het begrotingstotaal van de lasten aan kortlopende schulden mag hebben. Ontwikkeling kasgeldlimiet
Berekening kasgeldlimiet (x € 1.000)
(bedragen x € 1.000)
2024
2025
2026
2027
1. Begrotingstotaal
74.052
76.242
77.370
78.046
2. Vastgesteld percentage
8,50%
8,50%
8,50%
8,50%
3. Kasgeldlimiet (1. x 2.)
6.294
6.481
6.576
6.634
Renterisiconorm Vanuit de wet Fido moeten we rapporteren over de renterisiconorm. Deze norm geeft een kader voor de spreiding van de looptijden in de leningenportefeuille. Volgens de renterisiconorm mag in elk jaar maximaal 20% van het begrotingstotaal van de lasten geherfinancierd worden. Op die manier worden renterisico’s op de vaste schulden over de jaren gespreid. Uit onderstaande tabel blijkt dat de norm in de jaren 2024 t/m 2027 niet wordt overschreden. Ontwikkeling renterisiconorm en de ruimte in beeld
Berekening renterisiconorm (x € 1.000) 1. Begrotingstotaal
(bedragen x € 1.000)
2024
2025
2026
2027
74.052
76.242
77.370
78.046
2. Vastgesteld percentage
20%
20%
20%
20%
3. Renterisiconorm (1. x 2.)
14.810
15.248
15.474
15.609
4. Herfinanciering bestaande leningen
4.000
900
6.900
900
10.810
14.348
8.574
14.709
5. Ruimte onder renterisiconorm (3.-4.)
Renteschema Om inzicht te hebben in de renteberekening en de bepaling van het omslagpercentage is onderstaand renteschema opgenomen. Dit is overeenkomstig de BBV-regels.
Programmabegroting 2024
73
Renteschema (bedragen *€ 1.000) a
De externe rentelasten over de korte en lange financiering
1.017
b
De externe rentebaten
-145
Totaal door te rekenen externe rente c
De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend
872 -48 0
Per saldo
-48
Saldo door te rekenen externe rente
824
d1
Rente over eigen vermogen
0
d2
Rente over voorzieningen (gewaardeerd op contante waarde)
0
Per saldo
0
De aan taakvelden toe te rekenen rente
824
e
Werkelijk aan taakvelden toegerekende rente
824
f
Renteresultaat op het taakveld treasury
0
Als we de werkelijk toegerekende rente uit bovenstaand overzicht delen door het totaal aan investeringen per 1 januari 2024 komen we op een omslagpercentage van 1,82%. € 824.000 ----------------€ 45.179.000
x 100% = 1,82%
Onze gemeente heeft geen renteresultaat begroot. Rentevisie De gemiddelde verwachting van vijf banken is dat de rente eind 2023 en in 2024 met ongeveer 0,5% gaat stijgen. Haaksbergen dient eind 2023 of begin 2024 waarschijnlijk een lening af te sluiten van ongeveer € 4.000.000. Omdat niet zeker is of de lening van € 4.000.000 daadwerkelijk in 2024 nodig is, wordt deze ook nog niet vastgelegd. Dit hangt af van de voortgang in de investeringen, zoals de (ver-)bouw van drie basisscholen. Risicobeheer Onder financiële risico’s worden zowel rente-, krediet-, liquiditeiten- als koersrisico’s verstaan. Een belangrijke eis uit de wet Fido is dat de uitvoering van de treasuryfunctie uitsluitend de publieke taak dient en dat het beheer prudent (verstandig) dient te zijn. Om de risico’s te beperken, hanteren we de volgende uitgangspunten: Wij bezitten aandelenpakketten uitsluitend in het kader van de publieke taak. Er wordt zeer terughoudend omgegaan met het verstrekken van leningen. Er is momenteel alleen een lening verstrekt aan Stichting Groot Scholtenhagen. Sinds 2009 is het verstrekken van geldleningen aan medewerkers niet meer toegestaan. De portefeuille met hypotheken voor medewerkers wordt daarom steeds kleiner. Met garanties wordt terughoudend omgegaan. Alleen instellingen met een maatschappelijk nut kunnen in aanmerking komen voor een garantstelling.
Vaak zijn dit sportverenigingen die een grote investering doen in een sportveld of gebouw. De risico’s die hieruit voortvloeien, zijn opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen. Wij nemen een achtervangpositie in bij het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) voor verstrekte leningen aan corporaties. De risico’s hiervan zijn ingeschat op nihil aangezien er momenteel geen aanwijzingen zijn dat het WSW niet aan haar garantieverplichtingen kan voldoen en de gemeente aanspreekt op haar achtervangpositie. Programmabegroting 2024
74
Wij maken geen gebruik van derivaten. Aandelen Wij hebben van een aantal nutsbedrijven aandelen in bezit. Deze zijn uit hoofde van de publieke taak aangetrokken. De aandelen zijn tegen de aankoopprijs gewaardeerd, in overeenstemming met de BBV. De geschatte marktwaarde is het totale eigen vermogen van een bedrijf/het totaal aantal uitstaande aandelen x het aantal aandelen dat wij bezitten. Aankoopwaarde en de geschatte marktwaarde van onze aandelen
Aandeel
Aankoopwaarde
BNG
(bedragen in €)
Geschatte marktwaarde
81.585
1.900.000
Twence
0
4.600.000
Crematoria Twente
0
300.000
2.665
827.000
561.000
561.000
Enexis Twente Milieu
EMU-saldo Onderstaande tabel is een uitvloeisel van het bestuurlijk akkoord "Beheersen EMU-saldo lokale overheid", waarbij is afgesproken dat elke gemeente onderstaande tabel dient op te nemen in de begroting. Nr. Berekening EMU-saldo / liquiditeitsprognose
2
Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves -/- Mutatie (im)materiële vaste activa
3
+/+ Mutatie voorzieningen
4
-/- Mutatie voorraden (incl. bouwgronden in exploitatie) Verwachte boekwinst bij verkoop effecten en verwachte boekwinst bij verkoop (im)materiële vaste activa Berekend EMU-saldo
1
5
(bedragen x € 1.000) 2024 2025
2023 1.431
506
2.269
3.621
12.004
3.924
-689
-967
-758
86
-5.373
-413
0
0
0
-2.966
-7.092
-1.999
Programmabegroting 2024
75
Paragraaf Bedrijfsvoering In deze paragraaf geven we inzicht in de bedrijfsvoering van onze gemeentelijke organisatie. Hier worden alle relevante activiteiten genoemd aangaande de going concern van de bedrijfsvoering en de bedrijfsvoeringsprojecten. Projecten die onderdeel zijn van het meerjarig programma “Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling” zijn opgenomen in het centrale thema “Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling” en zijn in deze paragraaf niet opnieuw opgenomen. Personeel & Organisatie Wat willen we bereiken? We willen als gemeente Haaksbergen een aantrekkelijke werkgever zijn voor onze medewerkers. Nu en in de toekomst. De gemeente Haaksbergen is een lerende organisatie. we zorgen voor een prettige en gezonde werkomgeving. We willen een werkgever zijn die inzet op talentontwikkeling. We hebben het hierbij ook over aandacht voor onze medewerkers. We vinden het belangrijk dat we talent aantrekken, behouden, waarderen en ontwikkelen. We willen een toekomstbestendige, flexibele en vitale organisatie zijn. Dit betekent dat we binnen P&O werken aan een sterke basis. We versterken onze processen. Flexwerken en integrale samenwerking wordt steeds belangrijker. Het programma “Haaksbergen Sterk(er) in ontwikkeling” is de basis voor P&O-beleid.
Binnen dit programma worden sturingsinstrumenten ontwikkeld, die bijdragen aan een toekomstbestendige en flexibele organisatie waarin medewerkers duurzaam inzetbaar zijn. Wat gaan we daarvoor doen in 2024? De uitkomsten van het terugkerende medewerkerstevredenheidsonderzoek (MTO) bieden een basis voor ons P&O-beleid. We hebben het hierbij over verdere verbetering en versterking van de interne organisatie. Het biedt inzichten in wat goed en beter kan en hoe de organisatie zich door kan blijven ontwikkelen en wat medewerkers nodig hebben. We sturen bij in-, door- en uitstroom van medewerkers, zodat de ‘juiste medewerker op de juiste plek’ zit. Er is sprake van continuïteit qua beleid en personeel, er zijn evenwichtige teams ten aanzien van leeftijd, kennis en kunde. Dit valt onder het project een Leven Lang Ontwikkelen, dat is opgenomen in het programma “Haaksbergen Sterk(er) in Ontwikkeling”. We gaan een strategisch arbeidsmarktbeleid ontwikkelen om de uitdagingen van de arbeidsmarktkrapte het hoofd te bieden. Arbeidsmarktcommunicatie is hier een onderdeel van. We zoeken hierbij een actieve samenwerking met onze regionale samenwerkingspartners. De informatie uit het MTO over waarom medewerkers graag werken bij de gemeente Haaksbergen kunnen we gebruiken als basis voor ons arbeidsmarktbeleid. We zetten in op de onboarding van medewerkers.
De medewerkers die worden aangetrokken worden op een goede manier ontvangen en geïnformeerd vanuit onze organisatie. Wij voeren een uniforme gesprekkencyclus in om inzicht te krijgen in talenten, motivatie en ambities van medewerkers in relatie tot de organisatiedoelstellingen. Dit is geborgd binnen het project een Leven Lang Ontwikkelen binnen het programma “Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling”. Integriteit wordt als thema binnen de teams behandeld. We voeren het verzuimbeleid verder uit, waarbij we inzetten op het eigen regie model en het gedragsmodel. Hierbij dragen we gezamenlijk verantwoordelijkheid voor de vitaliteit
Programmabegroting 2024
76
en gezondheid van onze medewerkers met als beoogd effect het ziekteverzuim te minimaliseren. We dragen zorg voor een (fysiek) veilige en gezonde werkomgeving voor alle medewerkers. Er is aandacht voor arbo-zaken en sociale veiligheid. Het werkplekkenbeleid gaan wij in 2024 uitvoeren. Dit beleidsplan is inclusief het beleid over flexibel en hybride werken en zal bijdragen aan een arbo-technisch verantwoorde fysieke en online omgeving, passend bij goed werkgeverschap. Formatie
Formatiehuis
Bezetting
Formatie per 1-1-2023
147,8
120,5
Formatie per 1-1-2024
149,7
122,2*
Begroot 2023
Begroot 2023 na wijzigingen
* peildatum 1 augustus 2023 Personeelskosten
(bedragen x € 1.000)
Loonkosten 1. Loonkosten formatie (incl. vacatures)
Mutatie 2023
Begroot 2024
11.729
13.042
679
13.721
2. Loonkosten bovenformatieve medewerkers
257
257
-185
72
3. Inhuur (boven formatie)
328
442
-135
307
4. Detachering
-65
-65
-45
-20
5. Voormalig personeel
130
130
-10
120
12.379
13.806
394
14.200
Gemiddelde van de referentie gemeenten -
Gestelde norm
Totaal
Prestatie-indicatoren Naam indicator
Eenheid
Formatie
Stand Haaksbergen 2e half jaar 2023 6,0
Fte per 1.000 * inwoners Bezetting Fte per 1.000 4,9 * inwoners Apparaatskosten Kosten per 342 * inwoner Externe inhuur Kosten als % van 18,5 % 17 % * totale loonsom + totale kosten inhuur externen Overhead % van totale 16 % 32% * lasten * Voor veel van de indicatoren geldt dat de raad de norm, die wordt nagestreefd, nog niet heeft vastgesteld. Aan het thema normering van prestatie-indicatoren wordt binnen het programma “Haaksbergen Ster(ker) in ontwikkeling” aandacht geschonken.
Informatiemanagement Zie centrale thema met het programma “Haaksbergen Sterker in ontwikkeling” (link). Automatisering Zie paragraaf verbonden partijen met IT samenwerking gemeente Hengelo (link).
Programmabegroting 2024
77
Privacy en AVG-wetgeving Privacy gaat erover dat mensen regie houden over hun gegevens: weten welke organisatie welke gegevens verzamelt, wat daarmee gebeurt, hoe lang ze worden bewaard en of ze goed beveiligd zijn. In een digitale samenleving als de onze is de bescherming van persoonsgegevens essentieel. De gemeente heeft hierin een bijzondere positie, omdat zij over veel gevoelige persoonsgegevens beschikt. Zowel inwoners als bedrijven moeten erop kunnen vertrouwen, dat die informatie bij de gemeente in goede handen is. Uitgangspunt daarbij is de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). Dit is een Europese verordening, die aansluit op het digitale tijdperk waarin we leven. De verordening geeft betrokkenen meer rechten en organisaties, zoals gemeenten, meer verantwoordelijkheid om zorgvuldig met (digitale) persoonsgegevens om te gaan. En betrokkenen daarover goed te informeren. Daarnaast kennen we in dit verband de Wet politiegegevens (Wpg), die eveneens een Europese basis heeft. Vanaf 2019 geldt de Wpg ook voor onze buitengewone opsporingsambtenaren. Veel verplichtingen zijn vergelijkbaar met de AVG, maar kennen soms net een iets andere uitwerking. In de afgelopen jaren zijn al verschillende stappen gezet op dit gebied. De praktische vertaling van AVG en Wpg in concrete procedures en werkinstructies had daarbij onze specifieke aandacht.
Ook het komende jaar blijven wij werken aan een verdere doorontwikkeling op dit vlak. In de Begroting 2024 zijn daar aanvullende middelen voor opgenomen; onder andere voor de aanstelling van een privacy officer (PO) naast de al bestaande functionaris gegevensbescherming (FG). Op die wijze komt er een duidelijke functiescheiding tussen ondersteuning en advies enerzijds (PO) en toezicht en controle op de naleving anderzijds (FG). Informatieveiligheid In 2024 wordt de nieuwe NIS-richtlijn (NIS = Netwerk- en Informatiesystemen) van toepassing op de gemeente. De NIS2 regeling betekent een wettelijke zorgplicht voor informatieveiligheid. Ook komt er een wettelijke meldplicht. De gemeente wordt verplicht meer maatregelen te nemen om cyberbeveiligingsrisico’s te beheersen. Informatieveiligheid is en blijft veel aandacht vragen. We investeren in de belangrijke menselijke factor om de kans op incidenten te reduceren. De implementatie van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) wordt gecontinueerd. Via de “éénduidige normatiek single information audit” (ENSIA) leggen we jaarlijks verantwoording af over de status van Informatieveiligheid aan de wettelijke toezichthouders en de raad. Een externe auditor checkt daartoe de zelfevaluatievragenlijst en collegeverklaring en stelt een Assurance Verklaring op.
Inkoop en aanbesteding en contract management Wat willen we bereiken? Op de juiste wijze inkopen en aanbesteden is voor ons als gemeente Haaksbergen van groot belang. Zichtbare verbetering van de kwaliteit van ons inkoopproces is wat wij willen bereiken. Zodat er rechtmatig en doelmatig ingekocht wordt en gemeenschapsgelden op controleerbare en verantwoorde wijze worden aangewend en besteed. Waar mogelijk hebben wij bij aanbestedingstrajecten aandacht voor Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI). Inkoop is een effectief instrument om maatschappelijke impact te maken. Hiermee leveren we een bijdrage aan de ambities op het thema duurzaamheid, waaronder klimaat, circulair, milieu en social return. Waar mogelijk zetten wij bij inkopen en het aangaan van contracten in op innovatie. Bij gelijke geschiktheid kopen wij in bij lokale en regionale ondernemers. Om dit optimaal te kunnen uitvoeren is het belangrijk dat organisatiebreed het inkoopproces geoptimaliseerd wordt en het contractbeheer en contractmanagement gecentraliseerd. Programmabegroting 2024
78
Wat gaan we daarvoor doen in 2024? We gaan de huidige inkooptrajecten in kaart te brengen en door middel van een verbeterplan onze inkoopprocessen optimaliseren. Het inkoopstartformulier wordt herzien en we gaan naar uniforme vastlegging met eventuele ondersteuning van een contractmanagementapplicatie. We starten hiervoor een project met als doel het contractbeheer te centraliseren. Wij kijken daarbij integraal naar het gehele inkoopproces en het onderliggende contractmanagement.
Programmabegroting 2024
79
Paragraaf Verbonden partijen Een verbonden partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie, waarin de gemeente Haaksbergen een bestuurlijk en financieel belang heeft. De vastgestelde Nota Verbonden Partijen Haaksbergen 2016, inclusief addendum, bevat het beleidskader en legt de basis voor verdere verbetering van de sturing en control van verbonden partijen in het algemeen en het verhelderen van de overwegingen die wij maken bij sturing, beheer, verantwoording en toezicht op verbonden partijen, kortom de governance. Onderstaand een overzicht van de verbonden partijen. In dit overzicht geven we aan welke rechtsvorm, zeggenschap, openbaar belang of welk doel er mee gemoeid is. Ook is, indien dat aan de orde is, melding gemaakt van (financiële) risico’s voor de gemeente als deelnemer. Daar waar van toepassing vermelden we het aandelenpercentage. Dit percentage geeft tevens een beeld van eventuele financiële risico’s, dat nooit meer kan zijn dan het aandelenpercentage. Hoewel geen verbonden partij in de letterlijke betekenis van de definitie uit het BBV, zijn in dit overzicht enkele andersoortige samenwerkingsverbanden opgenomen. Kengetallen van de verbonden partijen zijn opgenomen in tabellen. Het gaat om het verwachte eigen en vreemd vermogen en het verwachte resultaat van de verbonden partijen over het begrotingsjaar 2024.
Uiteraard betreffen het gegevens voor zover deze nu bekend zijn. Daarnaast is een tabel opgenomen met het belang en de bijdragen die in 2023 aan verbonden partijen worden gedaan en voor 2024 staan begroot. De verbonden partijen komen in deze begroting in meerdere programma’s voor. De beleidsontwikkelingen en hoe de verbonden partij bijdraagt aan de te bereiken doelen zijn in de diverse programma’s opgenomen. Eventueel relevante risico’s zijn vermeld in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Gemeenschappelijke regelingen Verbonden partij
Vorm/ zeggenschap
Gemeenschappelijke Regeling SamenTwente
Gemeenschappelijke Regeling van de 14 Twentse gemeenten
Enschede
________________ 1 lid AB (+ plv)
Financiële risico’s
Openbaar belang/doel (incl. eventuele veranderingen) Het doel van de gemeenschappelijke regeling Samen Twente is het in zijn rechtsgebied bewaken, beschermen en bevorderen van de gezondheid van en zorg verlenen aan de bevolking of specifieke groepen daarvan. Daarvoor worden de belangen behartigd op het gebied van Publieke gezondheid, onder de naam GGD Twente; Jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning, onder de naam Organisatie voor Zorg en Jeugdhulp Twente (OZJT) en Advies- en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling, onder de naam Veilig Thuis Twente (VTT). In Samen Twente zijn ook de vrijwillige samenwerkingen (coalities): Twentse Koers, Samen14 en Kennispunt Twente ondergebracht. De GR Samen Twente is op 8 juli 2021 van start gegaan en op 2 maart 2022 is de naam Samen Twente geïntroduceerd.
In de basis niet meer dan wettelijke verplichtingen. De bedrijfsrisico’s worden grotendeels afgedekt door middel van procedures en verzekeringen. Als gevolg van de ontwikkelingen op het gebied van inkoop van Wmo de Jeugd-
Programmabegroting 2024
80
Verbonden partij
Vorm/ zeggenschap
Openbaar belang/doel (incl. eventuele veranderingen)
maatwerkvoorzieningen en op ontwikkelingen in landelijk beleid, kan door de GR Samen Twente meer beroep worden gedaan op gemeenten om inzet van menskracht te leveren. Sinds 2023 geldt de afspraak dat de inzet van menskracht naar rato wordt verdeeld over de gemeenten. Wanneer de gemeente Haaksbergen geen menskracht kan leveren, kan dit tot extra kosten leiden. Veiligheidsregio Twente Enschede
Gemeenschappelijke regeling tussen de 14 Twentse gemeenten ________________ Burgemeester lid AB
De wet Veiligheidsregio, Wet geneeskundige hulpverlening en Wet rampen en zware ongevallen schrijven deze gemeenschappelijke regeling voor. Doel: op basis van de Wet veiligheidsregio’s (Wvr) bereidt de VRT zich voor op zware ongevallen, branden, rampen en crises. De VRT inventariseert de risico’s en heeft een adviserende taak over deze risico’s. Wanneer er een brand, ongeval, ramp of crisis optreedt, beschikt de VRT over de middelen om professioneel en slagvaardig te kunnen optreden. Veiligheidsregio Twente heeft primair tot doel de taken uit de Wet Veiligheidsregio’s uit te voeren.
Financiële risico’s
De gemeentelijke bijdrage wordt in 2024 niet verhoogd ten opzichte van 2023, met uitzondering van de indexatie.
Stadsbank Oost Nederland
Gemeenschappelijke regeling met 20 andere gemeenten ________________
Enschede
Lid AB
Op maatschappelijk en zakelijk verantwoorde wijze voorzien in behoefte van geldkredieten, regelen van problematische schulden van personen die in financiële moeilijkheden zijn geraakt, budgetbeheer voeren en voorlichting en advisering over al deze aangelegenheden. Daarnaast voert de SON beschermingsbewind uit en maken zij verzoekschriften Wsnp (Wet schuldsanering natuurlijke personen). De begroting van de stadsbank voor 2024 is gebaseerd op de vernieuwde strategie “Samen lossen we schulden op”, bekrachtigt door het Algemeen Bestuur in november 2022. Het toekomstprofiel van de Stadsbank is een klant- en resultaatgerichte expertise organisatie, in optimale verbinding met en faciliterend naar gemeenten en hun regie op het sociaal domein. Samen met gemeenten vergroot de Stadsbank daarmee de impact van de dienstverlening van de Stadsbank in het gemeentelijk sociaal domein. De vernieuwde strategie is vertaald in een meer klanten resultaatgerichte dienstverlening (klantreis), die in 2023, met bijbehorende financiering, is ingezet. Met deze begroting wordt ook het aangepaste en toekomstbestendige bekostigingsmodel geïmplementeerd. Een model dat zoals voorheen is gebaseerd op solidariteit, gemeenschappelijkheid en flexibiliteit, maar met meer voorspelbaarheid, minder productdifferentiatie en meer ruimte voor ontwikkeling.
Financiële risico’s
Volumebeleid gemeenten: indien gemeenten besluiten tot een ingrijpende beperking van het gebruik van diensten van de Stadsbank, heeft dit mogelijk consequenties voor de inkomsten van de bank. De bank kan namelijk niet haar bedrijfsvoering ingrijpend aanpassen. Een substantiële daling van meer dan
Programmabegroting 2024
81
Verbonden partij
Vorm/ zeggenschap
Openbaar belang/doel (incl. eventuele veranderingen)
20% heeft een negatief gevolg voor de resultaten en brengt een herschikking van de formatie met zich mee. Gemeentelijk Belasting Kantoor Twente Hengelo
Gemeenschappelijke regeling met Hengelo, Enschede, Borne, Losser, Almelo, Oldenzaal en Twenterand ________________
Het heffen en invorderen van gemeentelijke belastingen en de uitvoering van de Wet waardering onroerende zaken.
1 bestuurder lid AB Lid DB (positie delen met Borne, Oldenzaal en Losser) Financiële risico’s
Het GBT heeft geen buffers om grote financiële tegenvallers op te kunnen vangen. Eventuele tegenvallers worden naar rato verdeeld over de gemeenten. Uit de risicoanalyse blijkt dat de financiële risico’s beperkt zijn.
Openbaar Lichaam Crematoria Twente / Crematoria Twente-Oost Nederland BV
Gemeenschappelijke regeling van 13 gemeenten met een Besloten Vennootschap als onderdeel ________________
Enschede
Lid AB
Financiële risico’s
De bedrijfsrisico’s zijn grotendeels afgedekt door procedures en verzekeringen.
Omgevingsdienst Twente (ODT)
Gemeenschappelijke Regeling met de 14 Twentse gemeenten en de provincie Overijssel _____________ Lid AB (+ plv)
Gemeenschappelijke regeling, met openbaar lichaam gevestigd te Enschede. Instandhouden en exploiteren van crematoria in Enschede, Almelo, Borne en Oldenzaal. Er is een aparte BV opgericht om dividenduitkering mogelijk te maken. De volgende uitgangspunten zijn bij de samenstelling van de Begroting 2024 in aanmerking genomen: prijsstijgingen voor door derden te leveren goederen en/of diensten van 12,7% (incl. correctie voorgaande jaren). Baten en lasten worden toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben. Resultaten uit deelnemingen worden als bate opgenomen op het moment waarop het dividend betaalbaar gesteld wordt. De Begroting 2024 sluit met een voordelig saldo van € 360.105.
Uitvoering van de, op grond van artikel 5.4, eerste lid en 5.5 van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht, verplichte basistaken. Het betreft in hoofdzaak de activiteiten op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving milieu. Bij de uitvoering van deze werkzaamheden moet voldaan worden aan vastgestelde normen (de kwaliteitscriteria 2.1.). De begroting voor 2024 is opgesteld met inachtneming van de Herijking Financiering ODT. Dat wil zeggen dat de begroting is opgesteld, aan de hand van het aantal benodigde (productieve) uren per deelnemer, gebaseerd op de regionaal vastgestelde ambities omtrent de VTH samenwerking. Er wordt uitgegaan van één integraal uurtarief waarbij het totaal van de exploitatiebegroting
Programmabegroting 2024
82
Verbonden partij
Vorm/ zeggenschap
Openbaar belang/doel (incl. eventuele veranderingen) wordt gedeeld door het totaal aantal productieve uren uit de Herijking Financiering ODT. Op basis van de door de ODT daadwerkelijk gemaakte uren wordt aan het einde van het jaar per deelnemer afgerekend. Na deze individuele afrekening vindt bij overschotten of tekorten nog een collectieve afrekening plaats op basis van het percentage van de deelnemersbijdrage. Bij het financieel vertalen van producten en uren wordt uitgegaan van een productiviteit van 1360 uur per fte op jaarbasis. Ten gevolge van de herijking stijgt de bijdrage van Haaksbergen de komende jaren substantieel (€ 636.463 na 2e wijziging Begroting 2023 tot € 1017.000 meerjarenraming 2027).
Financiële risico’s
Het financiële risico is gering.
Euregio
Samenwerkingsverband van 104 Duitse en 26 Nederlandse gemeenten ________________ 2 leden raad AB Vertegenwoordiging is politiek gerelateerd. Burgemeester is voorzitter
Enschede/Gronau
Financiële risico’s Recreatieschap Twente Enschede
N.v.t. Gemeenschappelijke Regeling van de 14 Twentse gemeenten ________________ Lid Bestuur (+plv)
Het stimuleren, ondersteunen en coördineren van regionale grensoverschrijdende samenwerking van haar leden. De ambities zijn gericht op de doelstelling: een sterke deelregio, één verzorgingsgebied, geïntegreerd en krachtig woon- en werkgebied, waarin de grens niet langer een scheidende en belemmerende uitwerking heeft. Een belangrijke taak is het regionaal beheer van het EU-subsidieprogramma INTERREG.
De gemeenschappelijke regeling Recreatieschap Twente is een uitvoeringsorganisatie van en voor de 14 Twentse gemeenten. Zij zijn verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van de recreatiegebieden en –voorzieningen in Twente en daarmee bevordert Recreatieschap Twente ook recreatie en toerisme in de regio. Wat zij doen: 1. Exploitatie en (natuur) beheer van de recreatieparken Het Hulsbeek, Het Rutbeek en Het Lageveld). 2. Onderhoud ruim 400 km recreatieve Twentse fietspaden. 3. Ontwikkeling, beheer en onderhoud van ca. 11.000 km routenetwerken (wandelnetwerk, fietsnetwerk, mountainbikenetwerk, paardrijnetwerk, autonetwerk) met 153 ontvangstlocaties en informatielocaties. 4. Subsidieverlening aan Twente Marketing met bijbehorende beleidstaken op het gebied van vrijetijdseconomie in Twente (namens Twenteboard). Het totale aandeel gemeentelijke bijdrage is in 2024 geraamd op € 3.900.000. Deze bijdrage is ten opzichte van de gewijzigde begroting 2023 gestegen met € 900.000. De grootste stijging (€ 400.000) wordt veroorzaakt door het toepassen van de loon- en prijscompensatie-spelregels van de Twentse gemeenten
Programmabegroting 2024
83
Verbonden partij
Vorm/ zeggenschap
Openbaar belang/doel (incl. eventuele veranderingen) voor verbonden partijen. Daarnaast stijgt de gemeentelijke bijdrage door: 1. Het opnemen van rentelasten van de lening die is aangegaan ter financiering van de overgenomen activa van Samen Twente. 2. De inzet van een eigen externe accountant. 3. Lidmaatschappen van de werkgeversorganisatie Samenwerken Gemeentelijke Organisaties en Twentse Kracht. 4. De kosten voor investeringen horende bij de Visie Routenetwerken Twente voor het eerst in de begroting 2024 verwerkt. Dit veroorzaakt een stijging van circa € 400.000. Voor Haaksbergen is de bijdrage in 2024 een totaalbedrag van € 150.865.
Financiële risico’s
Gering. De benodigde weerstandscapaciteit voor het Recreatieschap bedraagt afgerond in totaal € 152.000 en wordt bepaald door het inventariseren van risico’s. De beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt afgerond € 150.000 en bestaat uit de algemene reserve en bestemmingsreserves.
Vennootschappen en coöperaties Verbonden partij
Vorm/ zeggenschap
Twence Holding BV
Besloten Vennootschap als onderdeel van een holding ________________
Hengelo
Aandeelhouderschap Percentage aandelen: 3,77%
Openbaar belang/doel (incl. eventuele veranderingen) Het vanuit de zorgtaak van deelnemende overheden beheren en exploiteren van milieuvoorzieningen en het verlenen van diensten op het gebied van milieubeheersing in het algemeen en het bewerken en verwerken van huishoudelijk en bedrijfsafval in het bijzonder. Het produceren en leveren van (duurzame) energie en secundaire grondstoffen en daarmee bijdragen aan de duurzaamheidsdoelstellingen van de gemeente Haaksbergen. Recente ontwikkelingen: Twence en aandeelhouders hebben de door AVR afvalverwerking aangespannen bodemprocedure gewonnen. AVR is in hoger beroep te gaan. Twence blijft investeren in duurzame energie. Zij levert onder andere sinds kort warmte aan Grolsch en bouwt momenteel een CO2 afvanginstallatie, die kan worden ingezet als grondstof voor de glastuinbouw.
Financiële risico’s
Bij tegenvallende bedrijfsresultaten valt ook de dividenduitkering lager uit.
Twente Milieu NV
Naamloze Vennootschap ________________
Hengelo Aandeelhouderschap
Sinds 2018 voert Twente Milieu het onderhoud uit in de openbare ruimte. Sinds 2019 is Twente Milieu ook verantwoordelijk voor de inzameling van huishoudelijk afval. De gemeenten Almelo, Borne, Enschede, Hengelo, Hof van Twente, Losser, Oldenzaal, Wierden en Haaksbergen zijn samen 100% aandeelhouder.
Programmabegroting 2024
84
Verbonden partij
Vorm/ zeggenschap
Openbaar belang/doel (incl. eventuele veranderingen)
Percentage aandelen: 6 % Financiële risico’s
Twente Milieu kent een stabiele positieve meerjarenbegroting. Hierin wordt aangeven dat de kans dat er zich financiële risico’s zullen manifesteren als relatief klein moet worden betiteld. Mogelijk ontstaat er enige druk op de solvabiliteit. Voornamelijk een gevolg van de effecten van stijgende olieprijzen en in de toekomst mogelijk oplopende pensioenlasten als gevolg van de vergrijzing.
Bank Nederlandse Gemeenten
Naamloze Vennootschap ________________
’s-Gravenhage
Aandeelhouderschap Percentage aandelen: 0,065%
Bank van en voor overheden en instellingen die maatschappelijk belang behartigen. Met gespecialiseerde dienstverlening draagt de BNG bij aan zo laag mogelijke kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Klanten van de BNG zijn overheden en instellingen op het gebied van volkshuisvesting, gezondheidszorg, onderwijs en nut.
Financiële risico’s
De financiële risico’s die we lopen bij de BNG worden als nihil beschouwd.
Enexis Holding NV
Naamloze Vennootschap ________________ Aandeelhouderschap
’s-Hertogenbosch
Percentage aandelen: 0,014%
Financiële risico’s
Enexis beheert het energienetwerk in Noord-, Oost- en Zuid-Nederland voor de aansluiting van ongeveer 2,7 miljoen huishoudens, bedrijven en overheden. De netbeheerderstaak is een publiek belang, wettelijk geregeld met o.a. toezicht vanuit de Autoriteit Consument en Markt. Het belang van deelneming is het behartigen van het publieke belang van een betrouwbaar en continu transport van nutsvoorziening tegen de laagst mogelijke prijs. Partijen: 6 provinciale en 130 gemeentelijke aandeelhouders.
De aandeelhouders lopen een zeer gering risico (een deel van) de boekwaarde van € 6,2 miljoen te moeten afwaarderen. Omdat Enexis opereert in een gereguleerde (energie)markt, onder toezicht van de Energiekamer en vanwege de (intrinsieke) waarde van Enexis Holding N.V. is dit risico zeer gering. Enexis heeft op dit moment meer dan 50% eigen vermogen wat 10% boven de wettelijke eis ligt.
Stichtingen en verenigingen Verbonden Vorm/ partij zeggenschap Groot Scholtenhagen
Stichting ______________
Haaksbergen
Collegelid is voorzitter
Openbaar belang/doel (incl. eventuele veranderingen) Sport- en recreatiepark Groot Scholtenhagen is ontstaan dankzij een schenking door textielfabrikant Jordaan van een gedeelte van zijn grondbezit aan de gemeenschap van Haaksbergen. Het dient bij te dragen aan de mogelijkheden tot ontspanning en recreatie voor de bevolking van Haaksbergen. De Stichting Groot Scholtenhagen is verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van het gehele sport- en recreatiepark, dat onder meer bestaat uit sportvelden, fiets- en
Programmabegroting 2024
85
Verbonden partij
Vorm/ zeggenschap
Openbaar belang/doel (incl. eventuele veranderingen) wandelpaden, park- en bosplantsoenen, kinderboerderij en monumenten. De stichting draagt op deze wijze bij aan de realisatie van beleidsdoelen op verschillende beleidsterreinen zoals sport, kunst en cultuur en recreatie en toerisme.
Financiële risico’s
Het park is met een legaat aan de gemeente geschonken. Voor het beheer daarvan is de Stichting Groot Scholtenhagen opgericht. Als de leden van de stichting stoppen en de stichting het beheer niet meer op zorgvuldige wijze kan uitvoeren, valt de verantwoordelijkheid voor het beheer terug naar de gemeente.
Stichting Wsw Haaksbergen
Stichting ______________ Gemeentesecretaris is bestuurslid
Financiële risico’s
Doelstelling: het namens de gemeente Haaksbergen bieden van formeel werkgeverschap aan werknemers (artikel 2, eerste lid van de Wet sociale werkvoorziening de Wsw-medewerkers) die in de gemeente Haaksbergen wonen en voorheen werkzaam waren bij Wsw-bedrijf Hameland. Het formeel werkgeverschap wordt ook geboden voor een aantal Wsw-medewerkers, niet woonachtig in Haaksbergen en destijds werkzaam bij het Wsw-bedrijf Hameland. Reden: evenwichtige verdeling onder deelnemers aan de GR Hameland in het kader van de ontmanteling. Voor de uitvoering van de Wet sociale werkvoorziening is een overeenkomst met een door de gemeente aangewezen SW-bedrijf (SWB te Hengelo) gesloten.
N.v.t.
Overige regelingen/samenwerkingsverbanden Verbonden Vorm/ Openbaar belang/doel partij zeggenschap (incl. eventuele veranderingen) Gemeenschappelijke regeling samenwerking sociale zaken Borne, Haaksbergen en Hengelo
Gemeenschappelijke regeling met Borne en Hengelo, waarbij Hengelo als centrumgemeente is aangewezen _____________ Tweewekelijks een pfo Hengelo/ Haaksbergen Eens per kwartaal een bestuurlijk overleg met de bestuurders van de deelnemende gemeenten
Financiële risico’s
Namens de colleges van Borne en Haaksbergen is de als centrumgemeente aangewezen gemeente Hengelo de Uitvoeringsorganisatie van de bevoegdheden van de Participatiewet en aanverwante wetten en regelgeving, met uitzondering van de (beleidsmatige) bevoegdheden. Laatstgenoemde bevoegdheden blijven aan de afzonderlijke raden en colleges. De omschrijving van de uitvoeringsbevoegdheden is opgenomen in vastgestelde Mandaatbesluiten samenwerking sociale zaken Borne en Hengelo en Haaksbergen en Hengelo. Exacte omschrijving werkzaamheden die de centrumgemeente Hengelo voor Haaksbergen uitvoert zijn omschreven in de vastgestelde Dienstverleningsovereenkomst Hengelo – Haaksbergen.
De uitvoeringsorganisatie rapporteert tweemaandelijks over de resultaten en geeft een prognose over de bestandsontwikkeling. Elk kwartaal vindt er
Programmabegroting 2024
86
Verbonden partij
Vorm/ zeggenschap
Openbaar belang/doel (incl. eventuele veranderingen)
bestuurlijk overleg plaats over beleid en uitvoering. Toename van het aantal bijstandsgerechtigden is een risico dat financiële gevolgen heeft. Centrumgemeenteregeling samenwerking ICT Hengelo
Gemeenschappelijke regeling met Hengelo, Oldenzaal en het openbaar lichaam SWB Midden Twente, waarbij Hengelo als centrumgemeente is aangewezen
Financiële risico’s
Met de ICT-transitie naar de gemeente Hengelo is de kans op een groot cyberincident gereduceerd. De aansprakelijkheid van partijen jegens elkaar voor schade is per kalenderjaar beperkt tot maximaal 50 % van het bedrag van de jaarlijks te betalen vergoeding voor te verrichten werkzaamheden. In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing in de begroting 2023 hebben we de uitval op applicaties in verband met een cyberaanval op € 400.000 gezet (financieel gevolg € 4.000.000 x incidentie 10%). Jaarlijks worden de structurele kosten voor de samenwerking geïndiceerd op basis van de IMOC (prijs overheidsconsumptie, netto materieel).
Bestuursovereenkomst Sociaal Economische Structuurversterking (BOK – SES)
Bestuursovereenkomst tussen de Twentse gemeenten m.u.v. Twenterand _____________ Bestuurlijk overleg Vertegenwoordiging in Stg. Twenteboard is getrapt. Haaksbergen in cluster met Borne, Hengelo en Hof van Twente
Financiële risico’s
In 2022 is Haaksbergen met centrumgemeente Hengelo en mede-deelnemers Oldenzaal en SWB Midden-Twente een samenwerking aangegaan, waarbij het beheer van ICT bij de gemeente Hengelo is ondergebracht. In het najaar van 2022 heeft de “live-gang” plaatsgevonden. De beleidsbepalende bevoegdheden en het recht om financiële kaders te stellen berusten bij de individuele deelnemers.
Deze bestuursovereenkomst beschrijft de samenwerking tussen de Twentse gemeenten voor het versterken, verbreden en uitzetten van een gezamenlijke koers van en voor de sociaal economische structuur van Twente. In het bestuurlijk overleg wordt gezamenlijk de inbreng in het bestuur van de Stichting Twenteboard voorbereid, afgestemd en teruggekoppeld. Daarnaast wordt overleg gevoerd en afgestemd over het lobbyen van de gemeenten bij provincie, Rijk, Europese Unie en andere (semi)overheden en haar organisaties ten behoeve van de sociaal economische structuurversterking en andere door het bestuurlijk overleg gekozen onderwerpen.
In de overeenkomst is vastgelegd dat bij de start van de bestuursovereenkomst t/m het jaar 2022 elke gemeente een bedrag van € 9,01 per inwoner per jaar beschikbaar stelt. Met dit bedrag wordt mede in de kosten van de Twente Board Development (personeel, huisvesting, materieel etc.) voorzien. In het MJP zijn voor de jaren daarna middelen gereserveerd. De afspraak is verder dat gemeenten zich ten opzichte van elkaar verbinden om zich in te spannen de besluiten die over de financiële inbreng worden gemaakt na te komen.
Programmabegroting 2024
87
bedragen x €1.000
Kengetallen verbonden partijen Naam verbonden partij Samen Twente
Eigen Vreemd Eigen Vermogen Vermogen Vermogen 01-01-2024 01-01-2024 31-12-2024
Vreemd Vermogen 31-12-2024
Verwacht resultaat 2024
4.774
16.219
4.729
13.999
0
Recreatieschap Twente
740
3.486
871
3.805
0
Veiligheidsregio Twente
463
69.122
55
82.076
0
Stadsbank Oost Nederland
892
14.591
1.290
5.492
0
Gemeentelijk Belasting Kantoor Twente
668
8.126
692
8.199
0
Openbaar Lichaam Crematoria Twente
1.611
0
1.611
0
360
Euregio
2.442
1.471
n.n.b.
n.n.b.
n.n.b.
Twence Holding BV
176.054
11.928
n.n.b.
n.n.b.
n.n.b.
Twente Milieu NV
12.660
15.678
n.n.b.
n.n.b.
n.n.b.
Bank Nederlandse Gemeenten
4.590.000
123.728.000
n.n.b.
n.n.b.
n.n.b.
Enexis NV
5.263.000
5.517.000
n.n.b.
n.n.b.
15.000
Stichting Groot Scholtenhagen
n.n.b.
n.n.b.
n.n.b.
n.n.b.
n.n.b.
Stichting WSW
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
Omgevingsdienst Twente (ODT)
1.089
715
1.089
824
0
bedragen x €1.000
Bijdragen aan verbonden partijen Naam verbonden partij
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Samen Twente
n.v.t.
1.248
1.283
Recreatieschap Twente
n.v.t.
114
151
Veiligheidsregio Twente
1.661
1.712
1.847
Stadsbank Oost Nederland
138
147
160
Gemeentelijk Belasting Kantoor (GBT)
588
594
657
7
7
7
Stichting Groot Scholtenhagen
306
401
342
Omgevingsdienst Twente (ODT)
496
636
905
3.196
3.611
4.069
Euregio
Totaal
Programmabegroting 2024
88
Paragraaf Grondbeleid Algemeen De basis voor het gemeentelijk grondbeleid is omschreven in de “Nota Grondbeleid 2012” en de nota “Grondprijsbeleid gemeente Haaksbergen”. In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) provincies en gemeenten staat benoemd welke gegevens vermeld moeten worden in de paragraaf grondbeleid. Daarnaast heeft de rekenkamercommissie in het rapport “Bezint eer ge begint” over het grondbeleid van de gemeente Haaksbergen een aantal aanbevelingen gedaan om de informatiewaarde te verbeteren. Deze hebben wij in de paragraaf Grondbeleid opgenomen, voor zover dit mogelijk is in de begroting. Deze paragraaf en de daarbij behorende calculaties zijn tot stand gekomen voor het raadsbesluit inzake Brem van 6 september 2023. Brem is daarom nog niet meegenomen in deze begroting. Tussenactualisatie grondexploitaties voor Begroting 2024 De regels van de BBV verplichten de gemeente jaarlijks de grondexploitaties te actualiseren. Bij deze actualisaties worden de nieuwe ontwikkelingen verwerkt, welke gevolgen kunnen hebben voor de planning, het programma en het verwachtte resultaat. Ook wordt aandacht geschonken aan de risico’s en eventuele voorzieningen, die daarvoor moeten worden getroffen. Voor de Begroting 2024 hebben wij de grondexploitaties tussentijds geactualiseerd.
De grondexploitaties zijn jaaroverschrijdend en over de looptijd van de grondexploitaties leiden de daarin geboekte en nog te realiseren kosten en opbrengsten tot een bepaald verwacht eindresultaat. Stand van zaken projecten Marktplan De heer Ben Roerink en Nordwick B.V. hebben gezamenlijk een plan ontwikkeld voor het zogenaamde ‘gat in de Markt’, inclusief het terrein van de Bron, het voormalige pand Konings en de omliggende openbare ruimte. Met de omgeving hebben we een participatietraject over de inrichting van de openbare ruimte rondom het Marktplan doorlopen. Eind 2023/begin 2024 actualiseren we de grondexploitatie op basis van dit nieuwe plan en de resultaten van het participatietraject. Stepelerveld In 2023 hebben we alle bedrijfskavels verkocht. Bij de Jaarrekening 2023 sluiten we de grondexploitatie Stepelerveld af. Wissinkbrink In 2023 zijn we gestart met de verkoop van de vijf woningbouwkavels. In 2024 gaan we verder met de verkoop van de kavels en zullen we het groen rondom de kavels inplanten. Parameters Per 1-1-2024 worden de grondexploitaties geactualiseerd. Daarbij gaan we uit van de volgende parameters: Parameters Kostenstijging GWW
2023 4,00%
2024 2,00%
2025 2,00%
2026 e.v. 2,00%
Kostenstijging plankosten Opbrengstenstijging woningbouw Opbrengstenstijging bedrijfsterrein
4,00%
2,00%
2,00%
2,00%
0,00%
1,00%
1,00%
1,00%
0,00%
1,00%
1,00%
1,00%
Rente
1,82%
1,82%
1,82%
1,82%
Disconteringsvoet
2,00%
2,00%
2,00%
2,00%
Programmabegroting 2024
89
Eindwaarde In 2023 heeft de gemeente drie actieve grondexploitaties. Onderstaande tabel geeft allereerst aan wat de eindwaarde van de grondexploitatie is. Dit is het geraamde planresultaat bij afsluiting van de grondexploitatie. Deze is ook contant gemaakt per 1-1-2023, wat betekent dat de eindwaarde conform BBV-regelgeving tegen 2% contant is gemaakt. Exploitatieresultaat
EW
Marktplan
CW - 2.314.000
- 2.269.000
2023
199.000
195.000
2023
697.000
670.000
2024
-1.418.000
-1.404.000
Stepelerveld Wissinkbrink Totaal
Afsluiting
Meerjarenperspectief Het exploitatieresultaat op eindwaarde heeft de volgende uitwerking uitgezet in de tijd:
Afsluiting grondexploitaties Marktplan Stepelerveld Wissinkbrink Totaal Inzet verliesvoorziening Resultaat na inzet voorziening
2023
2024
2025
2026
2027
- 2.314.000 199.000 697.000
-2.115.000
697.000
2.314.000
199.000
697.000
Tussentijdse winstneming Op basis van de BBV-regelgeving dient winst te worden genomen als er voldoende zekerheid bestaat de winsten aan te nemen. Vooralsnog wordt verwacht dat de grondexploitatie Wissinkbrink in 2024 aan dit criterium voldoet. Voorzieningen Slechts één grondexploitatie heeft een negatief resultaat. Voor het Marktplan is een voorziening opgenomen. De voorziening wordt bepaald op basis van de eindwaarde van deze grondexploitaties. De voorziening per 31-12-2023 bedraagt € 2.314.000 Er is een voorziening van € 2.301.000 opgenomen, hetgeen betekent dat de voorziening wordt opgehoogd met € 13.000. Weerstandsvermogen De IFLO-norm is vanuit het Ministerie van Binnenlandse Zaken opgesteld om de weerstandscapaciteit te bepalen. Deze norm bestaat uit 10% van de boekwaarden, aldus de gemaakte kosten van de exploitaties, en 10% van de nog te maken kosten. De verwachtingswaarde is 50%, omdat niet alle risico’s zich gelijktijdig zullen voorzien. De weerstandscapaciteit per grondexploitatie is als volgt geraamd: Grondexploitatie
Marktplan Stepelerveld Wissinkbrink
Boekwaarde complex 31-12-2022 - 2.496.535 221.616 - 359.192
Totaal
10%
249.654 22.162 35.919
307.734
Verwachtte kosten 606.530 457.228 617.979
10%
Risico totaal
60.653 45.723 61.798
310.307 67.884 97.717
50% IFLOnorm 155.153 33.942 48.859
168.174
475.908
237.954
Bij deze berekening wordt de voormalige verliesvoorziening in mindering gebracht op de minimale weerstandscapaciteit. Echter het doel van de weerstandscapaciteit is een buffer te vormen voor aanvullende onverwachte risico’s. Dit staat los van de verliesvoorziening, welke dus niet in mindering wordt gebracht op de weerstandscapaciteit. Als gevolg hiervan is de weerstandscapaciteit circa € 106.000 lager dan het voorgaande jaar, in totaal per 01-01-2023 € 238.000. Programmabegroting 2024
90
Paragraaf Taakstellingen en reserveringen In deze paragraaf informeren wij u over in de begroting opgenomen taakstellingen. Taakstellingen De Begroting 2024 en meerjarenperspectief 2025-2027 bevat geen taakstellingen. Met de gemaakte keuzes inzake de voorzieningendiscussie bij de Kadernota 2024 en het verwerken van de kadernota in deze begroting is de taakstelling voorzieningendiscussie gerealiseerd. Wel wijzen wij hier op een passage die wij in de aanbiedingsbrief van deze begroting hebben opgenomen, hoewel dit voor deze begroting nog geen formele taakstelling betreft: “Mogelijke ingrijpende maatregelen in de toekomst” In deze begroting kunnen wij helaas nog niet alle effecten van de (mogelijk) nog door te voeren bezuinigingen zorgvuldig in beeld brengen en overzien. De onzekerheid over de middelen die in de toekomst vanuit het Rijk (vanaf 2026) beschikbaar worden gesteld is momenteel groot. In aanloop naar de Kadernota en Begroting 2025 brengen we in beeld welke mogelijke bezuinigingen onvermijdelijk zijn. Nieuwe uitdagingen zullen de komende tijd een beroep doen op onze gemeentebegroting. Wij zien op dit moment uitdagingen voor de instandhouding van gemeentelijk vastgoed voor bijvoorbeeld onderwijshuisvesting, waaronder Het Assink en sporthallen.
Ook deze ontwikkeling vraagt van ons dat wij nu verstandig begroten en geld opzij gaan zetten om deze grote uitgaven in de toekomst te kunnen dragen. Reserveringen De begroting bevat enkele reserveringen.
Stelpost loon- en prijsontwikkeling meerjarig perspectief In onze begroting houden we rekening met lopende prijzen. Dat wil zeggen dat we rekening houden met toekomstige prijsstijgingen zowel op de baten (zoals de algemene uitkering) als lasten. Om de verschillende jaarschijven op programma- en taakveldniveau onderling goed vergelijkbaar te houden, ramen we de lasten op budgetniveau op prijspeil 2024. De verwachte prijsstijgingen voor de jaren 2025-2027 worden geraamd op een centrale stelpost loon- en prijsontwikkeling meerjarig perspectief. Vanaf deze begroting hebben we een directe relatie gelegd tussen de verwachte indexatie van de baten (accres en eigen baten) en de mutatie op deze stelpost. Mocht bijvoorbeeld het accres in een toekomstig jaar naar beneden worden bijgesteld, dan leidt dat ook tot een verlaging van deze stelpost en vice versa. Op deze wijze hebben we altijd een actueel en reëel bedrag in onze begroting beschikbaar voor toekomstige loon- en prijsontwikkeling. Bij het opstellen van elke nieuwe begroting valt de eerste jaarschijf van deze stelpost vrij ter dekking van de toegepaste indexaties in die nieuwe begroting. De hoogte van de stelpost, na de mutaties in deze begroting (zie hoofdstuk Financieel- en beleidskader), staat in bovenstaande tabel.