Programmabegroting 2024 en meerjarenperspectief 2025-2027
Tekst van het document
Programmabegroting 2024
22
(Bedragen x € 1.000) Uitvoeringsprogramma raadsafspraken Nr Onderwerp
2024
2025
2026
2027
1a
Participatie: adviseur inwonerbetrokkenheid
96
96
1b
Participatie: Functioneel appl. Beheer
10
10
10
10
2a
Leefbaar buitengebied: Leader
25
2b
Leefbaar buitengebied: Landschap en biodiversiteit (NLPG)
300
250
75
75
3 Zoutwinning 4 Woningbouw (incl grex)
0
0
0
0
PM
PM
PM
PM
5a
Voorzieningen: Taakstelling voorzieningendiscussie
245
445
445
445
5b
Voorzieningen: Invulling taakstelling voorzieningendiscussie
-245
-445
-445
-445
6a
Duurzaamheid Extra inzet (in 1e berap) 0
0
0
0
93
93
524
449
85
85
6b
Duurzaamheid Extra middelen Rijk (in 1e berap) 7 Marktplan Sociaal Domein: Optimalisering verbinding regionaal en gemeentelijk 8 beleid Totaal
Programmabegroting 2024
23
2 Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling ‘Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling’ betreft een meerjarig programma voor de periode 2020-2026. De aanleiding is het onderzoek van Rijnconsult naar de toekomstbestendigheid en zelfstandigheid van de gemeente Haaksbergen. Dit onderzoek resulteerde in een vijftal aanbevelingen, te weten: 1. Versterk de bedrijfsvoering door deze grotendeels te beleggen bij Enschede of Hengelo; 2. Maak op andere uitvoeringsonderdelen deelplannen om door middel van intensivering van de samenwerking met omliggende gemeenten te komen tot vermindering van de kwetsbaarheid; 3. Ga verder met het professionaliseren van de regievoering; 4. Zorg dat in de organisatie de basis verder op orde komt, het college kan daartoe een investeringsvoorstel doen aan de raad; 5. Maak in samenspraak tussen raad, college en ambtelijke organisatie een besturingsfilosofie, waarin de drie rollen helder worden beschreven, en gebruik dat als basis om te komen tot een effectief samenspel tussen deze drie gremia. Betrek hierbij ook de lokale samenleving. Hiervoor zijn bestuurlijke en organisatorische ontwikkelingen noodzakelijk en wenselijk. Het programma ‘Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling’ is het middel en de paraplu om deze ontwikkelingen te regisseren. Dat gebeurt door uitvoering te geven aan diverse projecten, die in drie ontwikkelsporen zijn weggezet.
Ontwikkelsporen 1) Financiën en risicobeheersing op orde 2) Effectief samenspel
3) Stabiele en veerkrachtige organisatie
Toelichting Onder andere het herstel van de balans tussen ambities en financiële middelen met beheersing van risico’s. Onder andere het versterken van het samenspel tussen gemeente, inwoners en externe partners in een duidelijke taak- en rolverdeling en het implementeren van een beleidsstelsel dat past bij de Haaksbergse samenleving en de gemeente die we willen zijn. Onder andere het in de basis op orde brengen van de ambtelijke organisatie, het borgen van continuïteit en stabiliteit in de organisatie en het versterken toekomstbestendiger maken van de bedrijfsvoering als fundament voor het organisatievermogen.
Waar doen we het voor? (maatschappelijk effect) Herstel in vertrouwen en verbinding met de samenleving om effectief en efficiënt de Haaksbergse samenleving te bedienen/faciliteren op basis van wettelijke plichten, behoeften en wensen. Wat willen we bereiken? (vertaling maatschappelijk effect naar doelstellingen) De looptijd van het meerjarig programma reikt tot in 2026, vandaar dat onderstaande subdoelen staan tot en met dat jaartal.
Een toekomstbestendige en zelfstandig gemeente Haaksbergen om dicht bij de inwoners te staan en te besturen. Versterking van de bedrijfsvoering door deze grotendeels te beleggen bij de gemeente Hengelo, dan wel zelf te versterken (Rijnconsult-aanbeveling 1). Kwetsbaarheden verminderen door intensivering van samenwerking met omliggende gemeenten op basis van deelplannen op uitvoeringsonderdelen (Rijnconsult-aanbeveling 2). Verdere professionalisering van de regievoering (Rijnconsult-aanbeveling 3). De organisatie in de basis op orde brengen (Rijnconsult-aanbeveling 4).
Programmabegroting 2024
24
Een besturingsfilosofie met helder beschreven rollen in samenspraak tussen raad, college en ambtelijke organisatie, die als basis gebruikt wordt voor effectief samenspel waarbij ook de samenleving betrokken is (Rijnconsult-aanbeveling 5).
Wat gaan we ervoor doen in 2024? (vertaling doelstellingen naar concrete acties) Onderstaande tabellen geven inzicht in de projecten die onder de paraplu van ‘Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling’ in uitvoering worden gebracht of lopend, die in 2024 gecontinueerd worden. In de tabel wordt verwezen naar de begrotingsprogramma’s/ taakvelden waar de projecten, indien aan de orde, financieel zijn uitgewerkt. Risicomanagement (ontwikkelspoor 1) Wat gaan we ervoor doen in 2024? Het zijn en blijven van een zelfstandige gemeente betekent dat we risico’s en kwetsbaarheden moeten beheersen. In 2024 willen wij een risicoregister/-dossier opgesteld hebben met daarin organisatorische en financiële risico’s van de gemeente Haaksbergen. De financiële risico’s worden vertaald in de paragraaf ‘weerstandvermogen en risicobeheersing’ van de begroting en de organisatorische risico’s worden nader uitgewerkt in maatregelen om de risico’s te mitigeren dan wel te elimineren. Hiermee krijgen we als gemeente Haaksbergen meer grip op onze risico’s waardoor we enerzijds een meer actueel beeld kunnen geven van onze financiële risico’s en daarmee het benodigde weerstandsvermogen en anderzijds proactief kunnen sturen op risico’s door beheersmaatregelen in te zetten.
Verbetering dienstverlening (ontwikkelspoor 2) Wat gaan we ervoor doen in 2024? In 2023 is een start gemaakt met diverse projecten om een goed beeld te krijgen van de dienstverlening van de gemeente Haaksbergen. Dat begint bij een inventarisatie van de huidige servicenormen en gedragsregels die de gemeente Haaksbergen kent. In hoeverre voldoen wij er aan? Waarom voldoen wij eventueel niet? Wat zijn verbetervoorstellen om te gaan voldoen aan de normen? Op basis van deze informatie is in 2023 een start gemaakt om te komen tot een visie op onze dienstverlening én is een ambtelijke regiegroep in het leven geroepen om de postafhandeling en reactietermijnen op ingekomen post te beheersen. In 2024 willen we de dienstverlening blijven ontwikkelen en niet afremmen. Zo gaan we in 2024 de visie op dienstverlening afronden en ter vaststelling aanbieden aan uw raad. De samenleving wordt nauw betrokken bij de totstandkoming ervan. Tevens gaan wij gericht acties uitzetten op basis van het uitvoeringsplan dat wordt opgesteld om de visie op dienstverlening te realiseren.
Omgevingsvisie (ontwikkelspoor 2) Wat gaan we ervoor doen in 2024? De Omgevingswet wordt per 1 januari 2024 ingevoerd. Het is een verplichting voor elke gemeente om een omgevingsvisie te hebben vastgesteld. De omgevingsvisie bevat het integrale beleid op de fysieke leefomgeving voor het grondgebied van de gehele gemeente. De voorbereiding voor het opstellen van de omgevingsvisie is in de tweede helft van 2023 gestart. Het proces van totstandkoming van deze omgevingsvisie wordt in 2024 vervolgd en afgerond. Het opstellen van deze visie vraagt veel input vanuit diverse beleidsvelden. De visie geeft de beleidsmatige stip op de horizon voor de fysieke leefomgeving van Haaksbergen. In dit proces is een nadrukkelijke rol voor onze samenleving weggelegd. Daarvoor wordt een participatieplan opgesteld aan uw raad voorgelegd. Keuzes en uitgangspunten voor deze visie zullen aan uw raad worden voorgelegd als onderdeel van het proces.
Maatschappelijke prestatie-indicatoren (ontwikkelspoor 2) Wat gaan we ervoor doen in 2024? In 2024 vervolgen wij het groeimodel om begrotingsprogramma’s te voorzien van concrete doelen en prestatieindicatoren in relatie tot (vastgestelde) doel-/normwaarden. In 2024 doen we dat allereerst voor programma 1 (veiligheid) op basis van het op te stellen integraal veiligheidsplan. In de klankbordgroep ‘Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling’ kan van gedachten gewisseld worden over eventuele aanvullende begrotingsprogramma’s.
Programmabegroting 2024
25
Netwerkgemeente (ontwikkelspoor 2) Wat gaan we ervoor doen in 2024? Op basis van het onderzoek van Rijnconsult is gekozen voor het model ‘netwerkgemeente’ om een zelfstandige en toekomstbestendige gemeente te blijven. In 2024 willen wij concreet maken wat dit model betekent en wat nodig is voor de gemeente Haaksbergen om het gedachtegoed van de netwerkgemeente in uit voering te brengen. Te denken valt aan de wijze waarop wij samenwerkingen vormgeven, hoe wij daar sturing op houden (in-/outputsturing) en de prestatie-indicatoren/prestatieafspraken die daarvoor nodig zijn. Dit is bedoeld om het netwerk van samenwerkingen beheersbaar te houden. Daarnaast willen we op basis van dit project het afwegingskader uit 2016 herzien om een actueel afwegingskader te kunnen inzetten voor toekomstige keuzes in samenwerkingen en verbonden partijen.
Basis op orde (ontwikkelspoor 3) Wat gaan we ervoor doen in 2024? Eén van de aanbevelingen van Rijnconsult is om de ‘basis in de organisatie op orde’ te brengen. In 2024 (of zoveel eerder als mogelijk) willen we deze aanbeveling objectiveren met een lijst van opgaven om de basis op orde te brengen. Dan wordt duidelijk wanneer er sprake is van de ‘basis op orde’ en wat er nodig is om dat te bereiken. Het uitgangspunt is dat ‘basis op orde’ bestaat uit achterstallig onderhoud dat incidenteel op niveau gebracht moet worden. Hier vallen toekomstige ontwikkelingen buiten. De afbakening van dit begrip wordt gevonden in het rapport Rijnconsult en de IBT-toetsing van de provincie.
Procesmanagement op orde (ontwikkelspoor 3) Wat gaan we ervoor doen in 2024? Als onderdeel van het versterken van het informatiemanagement gaan we in 2024 alle hoofdprocessen en werkprocessen beschrijven. Wij maken daarin onderscheid tussen besturende processen, primaire processen en ondersteunende processen. Per (hoofd-/werk-)proces wordt een proceseigenaar en procesbeheerder aangewezen. Het doel is de gemeenteprocessen te verbeteren door het toepassen van een uniforme wijze van procesbehandeling. Dit draagt bij aan betere (management)informatie, minder kwetsbaarheden en stelt ons in staat meer grip te houden op de gemeenteprocessen.
IBT-opgaven (ontwikkelspoor 3) Wat gaan we ervoor doen in 2024? De provincie Overijssel houdt interbestuurlijk toezicht (IBT) op een vijftal domeinen. In 2023 is door de provincie op twee domeinen de stoplichtkleur oranje toegekend: ‘Wabo’ en ‘informatie- en archiefbeheer’. Dat betekent dat de zorg en beheer van archief op enkele aspecten niet op orde is en onvoldoende inzicht is op uitvoering en handhaving Wabo door onvolledig sluitende beleids- en uitvoeringscyclus. In 2024 willen we de basis op orde brengen door voor het informatie- en archiefbeheer concreet een KPI-rapportage uit te voeren en op basis van deze KPI-rapportage een verbeterplan op te stellen. Voor het domein Wabo gaan we in 2024 een sluitende beleids- en uitvoeringscyclus realiseren inclusief een actuele risicoanalyse op basis van de nieuwe Omgevingswet.
Samenwerking op informatiemanagement (ontwikkelspoor 3) Wat gaan we ervoor doen in 2024? In 2023 heeft het college op basis van een onderzoek naar het versterken van het informatiemanagement (IM) besloten (link collegebesluit) het IM van de gemeente Haaksbergen te versterken door een samenwerkingsverzoek in te dienen bij de gemeente Hengelo. In 2024 willen we, afhankelijk van de reactie van de gemeente Hengelo op ons samenwerkingsverzoek (bij schrijven van deze begroting is nog geen reactie binnen), samen met Hengelo werken aan het opbouwen van de samenwerking en de voorbereidingen die daarbij horen. Tegelijkertijd blijven we incidenteel werken aan het volwassenheidsniveau van ons IM. Het informatiemanagement creëert het fundament voor onze dienstverlening naar onze samenleving, draagt bij aan het grip houden op processen en informatie en helpt in het efficiënt uitvoeren van onze taken op basis van snelle, betrouwbare en actuele informatievoorziening.
Programmabegroting 2024
26
Prestatie-indicatoren Naam indicator
Eenheid
Vertrouwen in de manier waarop de gemeente Haaksbergen wordt bestuurd. De gemeente Haaksbergen doet wat ze zegt.
% respondenten met antwoord (heel) veel
11 %
% respondenten met antwoord (helemaal) mee eens % respondenten met antwoord (helemaal) mee eens
11 %
32%
32% in 2026
doelwaarde
19 %
33%
33% in 2026
doelwaarde
% respondenten met antwoord (helemaal) mee eens % respondenten met antwoord (helemaal) mee eens
13 %
28%
28% in 2026
doelwaarde
10 %
30%
30% in 2026
doelwaarde
% respondenten met antwoord (helemaal) mee eens
14 %
37%
37% in 2026
doelwaarde
% respondenten met antwoord (helemaal) mee eens
24 %
37%
37% in 2026
doelwaarde
rapportcijfer
5,7
6,2
7,0 in 2026
doelwaarde
De gemeente Haaksbergen houdt voldoende toezicht op het naleven van regels. De gemeente Haaksbergen stelt zich flexibel op als dat nodig is. De gemeente Haaksbergen luistert voldoende naar de mening van haar inwoners. De gemeente Haaksbergen betrekt inwoners voldoende bij haar plannen, activiteiten en voorzieningen. Inwoners en organisaties krijgen voldoende ruimte om ideeën en initiatieven te realiseren. Wijze waarop de gemeente inwoners en organisaties betrekt bij (de uitvoering van) het beleid en de samenwerking zoekt.
Stand Haaksbergen 2021
Gemiddelde Waarde van de referentie gemeenten 2021 35% 35% in 2026
Type waarde*
doelwaarde
* Doelwaarden: volledige sturing op het doel is niet mogelijk door uitvoering van beleid, handhaven van regels, stimuleren of anderszins. Wel is er sprake van mogelijke beïnvloeding. Daarmee is de waarde een doel: een te beogen resultaat. Normwaarden: volledige sturing op het doel is mogelijk door uitvoering van beleid, handhaven van regels, stimuleren of anderszins en daarmee is de waarde een norm: een te realiseren resultaat. Bovenstaande tabel geeft inzicht in de stand van zaken in 2021 ten opzichte van het gemiddelde van de referentiegemeenten. De trendmatige ontwikkeling van de stand van zaken en het gemiddelde van de referentiegemeenten zijn in grafieken weergegeven in bijlage 8 van deze begroting. In het najaar van 2023 wordt een nieuwe burgerpeiling uitgevoerd. De resultaten van deze peiling worden in februari 2024 in de commissie ‘Bestuur & Samenleving’ toegelicht en betrokken in de Begroting 2025. Programmabegroting 2024
27
0. Bestuur en ondersteuning Waar doen we het voor? We willen een betrouwbare, transparante en financieel gezonde partner zijn voor inwoners, ondernemers en (overheids)instellingen. Met de activiteiten in dit programma realiseren we ondersteuning van (inhoudelijke) beleidsprogramma’s om de dienstverlening voor en de samenwerking met onze partners zo goed mogelijk te faciliteren. Burgerzaken Wat willen we bereiken? We willen onze dienstverlening aan inwoners goed en zorgvuldig blijven uitvoeren en onze producten ook steeds meer digitaal mogelijk maken. Daarnaast willen we de kwaliteit van de Basisregistratie Personen (BRP) verhogen. Wij verwachten in 2024 een piek in de aanvraag van het aantal reisdocumenten. Deze piek willen wij zo goed mogelijk opvangen, zonder dat de inwoner het merkt. Ook willen we de verkiezingen voor het Europees Parlement op 6 juni 2024 op goede wijze organiseren, volgens de wettelijke verplichtingen, zodat elke inwoner in staat wordt gesteld zijn/haar stem uit te brengen. Wat gaan we ervoor doen in 2024? Om de kwaliteit van de BRP te verhogen gaan we het beleid voor adresonderzoek implementeren. We gaan verder met de doorontwikkeling binnen burgerzaken en onze producten digitaal aanbieden. Ook blijven wij continu bezig met het efficiënter inrichten van onze werkprocessen.
Communicatie Wat willen we bereiken? We willen inwoners, maatschappelijke organisaties, ondernemers en andere stakeholders betrekken bij gemeentelijke besluitvorming en projecten, variërend van informeren, meepraten, meedenken, meewerken tot meebeslissen. Hiermee willen wij een betere relatie met onze omgeving realiseren. De onderwerpen waar veel mensen zorgen over hebben, vragen extra aandacht als het gaat om communicatie en participatie. Dit vraagt om empathie, oog voor belangen, rollen en verantwoordelijkheden en grote zorgvuldigheid. We willen daarom onze weg vervolgen richting een communicatievere organisatie. Wat gaan we ervoor doen in 2024? In 2020 hebben wij een communicatievisie ontwikkeld (link bestand). Daarin hebben we weergegeven dat onze communicatie kort gezegd aan vier principes moet voldoen: duidelijk, open, optimaal online en offline en in verbinding met anderen. Deze doelstellingen zijn uitgewerkt in concrete acties. We gaan onze communicatie- en participatievisie actualiseren. Daarmee willen we in beeld brengen wat onze samenleving, het bestuur en de organisatie vragen van professionele communicatie anno 2024. Ontwikkelingen op het gebied van participatie maken daar deel van uit. We gaan in 2024 verder met het professionaliseren en in ‘de markt zetten’ van het online platform Samen Haaksbergen.
Met het platform willen we meer mensen op een laagdrempelige manier betrekken bij de gemeente en andersom: de gemeente betrekken bij ideeën van inwoners. Nu Samen Haaksbergen van de grond is gekomen willen we in 2024 via het platform inwoners bevragen naar de tevredenheid over gemeentelijke
Programmabegroting 2024
28
communicatie(kanalen). Dit om goed aansluiting te blijven houden bij hoe inwoners geïnformeerd en betrokken willen worden. Ook gaan we in 2024 een huisstijlhandboek/toolkit voor de gemeente ontwikkelen. Dit is wenselijk voor bijvoorbeeld het in eigen huis vormgeven van beleidsnota’s, producten P&C-cyclus en dergelijke, maar ook voor de producten naar buiten. Daarnaast gaan wij meer inspelen op de vraag van de samenleving naar meer audiovisuele communicatie, zoals professionele video’s. Juridische zaken Wat willen we bereiken? In 2024 willen we via juridische kwaliteitszorg bijdragen aan zorgvuldig bestuur en juridische risico’s minimaliseren. Wat gaan we ervoor doen in 2024? - Juridisch advies en ondersteuning bestuur en organisatie. - Behandeling bezwaren, die de kritiek van de rechterlijke macht kan doorstaan. - Coördinatie regelgeving, met oog voor kwaliteit, deregulering en digitaal toegankelijk. - Coördinatie verbonden partijen en Interbestuurlijk toezicht. - Actieve ondersteuning verbetering kwaliteit besluitvormingsprocessen. - Per 1 januari 2024 aansluiten bij de Nationale Ombudsman.
Klachten Bezwaren
2018 22 104
2019 28 40
2020 16 84
2021 11 59
2022 13 72
Facilitair Wat willen we bereiken? De gemeente Haaksbergen wil vanuit haar voorbeeldfunctie, verantwoordelijkheid en wettelijke verplichting op het gebied van duurzaamheid, de mobiliteit van haar organisatie verder verduurzamen. We willen dat de CO2-uitstoot van ons bedrijfsvervoer wordt teruggedrongen en zetten in op vitalere werknemers. Wat gaan we ervoor doen in 2024? Het verouderde wagenpark dat gebruikmaakt van fossiele brandstof (benzine en diesel) gaan we vervangen en elektrificeren. Het vernieuwde wagenpark biedt de organisatie flexibiliteit om in te spelen op nieuwe mobiliteitsoplossingen (denk aan deelvervoer). De vervanging en exploitatie verlopen budgetneutraal via een flexibel full operational leasecontract waarmee de organisatie wordt ontzien. We gaan onze huisvesting en services efficiënt organiseren. We steken onze tijd en energie in een passende werkomgeving met nadruk op welzijn van medewerkers op de werkplek, aantrekkelijke werkomgeving, flexibiliteit en productiviteit. Treasury, OZB, belastingen, algemene uitkering en reserves Hoewel deze onderwerpen onder dit programma vallen, verwijzen wij hiervoor naar andere hoofdstukken in deze begroting: paragraaf financiering, paragraaf lokale heffingen, bijlage 1 reserves en voorzieningen en bijlage 4 gemeentefonds.
Verbonden partijen Gemeentelijk Belastingkantoor Twente, Bank Nederlandse Gemeenten (BNG), Enexis, Euregio en Centrumgemeenteregeling samenwerking ICT Hengelo - Zie paragraaf verbonden partijen
Programmabegroting 2024
29
Prestatie-indicatoren De prestatie-indicatoren die voorheen in programma 0 stonden, staan vanaf deze begroting in de paragraaf Bedrijfsvoering, waar de indicatoren gezien de aard beter op hun plaats zijn. Wat kost het? Begrote baten en lasten Prog. Omschrijving programma 0 0
Bestuur en Ondersteuning Bestuur en Ondersteuning Totaal programma Bestuur en ondersteuning * incl. eerste bestuursrapportage 2023
bedragen x € 1.000 Baten / Werkelij Begroot Begroot Begroot Begroot Begroot Lasten k 2022 2023 * 2024 2025 2026 2027 Baten 55.359 54.742 57.489 61.269 59.282 59.837 Lasten 13.576 14.808 15.002 16.967 19.072 19.829 41.783
39.935
42.486
44.302
40.210
40.008
Programmabegroting 2024
30
1. Veiligheid Inleiding Binnen dit programma vallen de werkzaamheden die passen bij de verantwoordelijkheid van de gemeente voor openbare orde en veiligheid. Samen met onze partners (geneeskundige dienst, politie en brandweer), inwoners en bedrijven werken we binnen dit programma samen aan de veiligheid in Haaksbergen. Bijvoorbeeld integrale veiligheidszorg, ondermijning, crisisbeheersing, maar ook de werkzaamheden van en samenwerking met de brandweer vallen onder dit programma. Brandweer De brandweer streeft naar een veilig Twente. Wanneer een incident of crisis zich voordoet staat zij 24/7 paraat om slagvaardig en veilig te kunnen optreden. Wat willen we bereiken? Het voorkomen en zo beperkt mogelijk houden van de effecten van een incident of brand. De brandweer is een expert op het gebied van brandveiligheid en streeft naar minder branden, minder slachtoffers en minder schade. Vanuit de 29 kazernes staan ze altijd paraat om professionele en slagvaardige brandweerzorg te leveren die voldoet aan de wensen en verwachtingen van inwoners. Wat gaan we ervoor doen in 2024? De brandweer heeft de brandveiligheidsrisico’s in Twente in beeld en inventariseert, analyseert en duidt deze risico’s. Dit maakt ze inzichtelijk via het brandrisicoprofiel. Door het houden van toezicht en het geven van advies probeert ze de risico’s te verkleinen.
De brandweer monitort ontwikkelingen die van invloed kunnen zijn op het vakgebied en werkt samen met bedrijven en instellingen om kennis te delen en elkaar op het gebied van veiligheid te versterken. De brandweer verzamelt en analyseert data om onderbouwde keuzes te maken. Door middel van voorlichting en communicatie zet ze in op het vergroten van het veiligheidsbewustzijn en gedragsverandering rondom brandveiligheid. De brandweerlieden (vrijwilligers en beroeps) zijn goed opgeleid en geoefend en de kazernes, het materieel en materiaal is goed onderhouden en kwalitatief in goede staat. De brandweer maakt gebruik van technologie (bijvoorbeeld drones) om te ondersteunen in het werk. Crisisbeheersing/crisisorganisatie (VRT) De ontwikkelingen in de maatschappij gaan snel en dat is ook merkbaar in het veiligheidsdomein. Deze ontwikkelingen bieden kansen, maar komen ook met de nodige uitdagingen. Dit vraagt van de organisatie flexibiliteit en wendbaarheid om haar kerntaken goed uit te blijven voeren. De komende jaren ligt de nadruk op het in stand houden van een stabiele organisatie in een samenleving waarin veel verandert. Dit is ook vastgelegd in het beleidsplan 2021-2024. De VRT is een stabiele factor in tijden van verandering.
Wat willen we bereiken? Er zijn verschillende manieren waarop de VRT werkt aan het vergroten van de veiligheid in Twente en het versterken van de voorkant van de veiligheidsketen. Zij richt zich onder andere op het volgende: Vergroten risicobewustzijn: inwoners en ondernemers bewust maken van risico’s en onveilige situaties. Inzicht geven in de voorbereidingen die ze zelf kunnen treffen om de risico’s te verkleinen of incidenten te voorkomen. Handelingsperspectieven bieden zodat inwoners weten hoe ze moeten handelen tijdens een incident. Hierbij richten de VRT zich niet alleen op het algemene publiek maar ook op specifieke, kwetsbare doelgroepen zoals ouderen en jeugd.
Programmabegroting 2024
31
Inzicht risico’s: continu risico’s in Twente en de gevolgen daarvan in beeld hebben, voor tactische, strategische en operationele doeleinden. De VRT bereidt zich voor op deze risico’s en heeft oog voor nieuwe risico’s die zich voordoen. Een voorbeeld hiervan is het Zorgrisicoprofiel (ZRP), dit maakt risico’s in de geneeskundige keten inzichtelijk. Samenwerken: met allerlei partners uit het veiligheidsdomein en daarbuiten samenwerken. Niet alleen in de eigen regio maar ook daarbuiten en over de grens. Deze samenwerking is breed en richt zich op verschillende aspecten van veiligheid. Ze zet zich ook in om de samenwerking tussen verschillende partners te stimuleren en te faciliteren. Wat gaan we ervoor doen in 2024? Crisisorganisatie: de VRT beschikt over een goed georganiseerde crisisorganisatie door te zorgen voor de juiste en goed gekwalificeerde functionarissen op de crisisfuncties. De VRT blijft vakbekwaam door regelmatig te trainen en oefenen. Ze beschikt over een actueel crisisplan en actuele rampbestrijdingsplannen. Ze bereidt zich voor op zowel de klassieke crises als op nieuwe type crises (bijvoorbeeld cyber, klimaat of langduriger van aard). Ook heeft ze aandacht voor bovenregionale crises. Crisiscommunicatie: de VRT coördineert de processen rondom crisiscommunicatie in zowel de koude als de warme fase. Hierbij werkt ze nauw samen met de 14 Twentse gemeenten.
Ze zorgt ervoor dat alle functionarissen in de crisiscommunicatie opgeleid, getraind en geoefend zijn. Bevolkingszorg: de VRT zorgt dat gemeenten goed voorbereid zijn om tijdens (en ook na) een crisis voor hun bevolking te zorgen. Dit doet ze samen met ambtelijke medewerkers van de gemeenten waarin alle functionarissen regionaal als één geheel samenwerken. Ze zorgt dat alle functionarissen vakbekwaam worden en blijven. Openbare orde en veiligheid Op de veiligheidsthema’s is de samenwerking met onze partners, zoals politie en het RIEC (Regionaal Informatie en Expertise Centrum) erg belangrijk. Binnen het platform IVZ (Integrale Veiligheidszorg), waaraan alle Twentse gemeenten en een groot aantal partners deelnemen, wordt sinds 2008 op regionaal niveau structureel en integraal samengewerkt op diverse thema’s ten behoeve van het vergroten van de veiligheid voor de inwoners van Twente en dus ook Haaksbergen. Wat willen we bereiken? In de begroting 2023 van de gemeente Haaksbergen is ruimte voor 2,5 fte Boa. Vanuit het Rijk ontvangen wij sinds 2023 structureel extra middelen (€ 33.000) voor Boa inzet. Deze middelen zijn in eerste instantie aan de algemene middelen van de gemeente Haaksbergen toegevoegd. In de Begroting 2023 hebben we aangegeven deze middelen ten behoeve van veiligheid in te gaan zetten. Met deze middelen ontstaat ruimte voor (bijna) 3 fte Boa-capaciteit.
De vraag naar Boa inzet neem zichtbaar toe en de verwachting is dat deze alleen maar verder zal stijgen. Met de actualisatie van het Integraal veiligheidsprogramma, de aanpak van ondermijning en de opvang van ontheemden wordt een steeds grotere druk verwacht op de gemeentelijke handhavers. Wij willen ons blijven inspannen om de leefbaarheid en veiligheid in Haaksbergen te waarborgen. Wat gaan we ervoor doen in 2024? Met het aantrekken van een projectleider Integraal Veiligheidsprogramma (IVP) wordt in 2023 een nieuw IVP opgesteld. Het IVP komt met een grote mate aan participatie tot stand. Begin 2024 zal dit aan uw raad ter vaststelling worden aangeboden. Met een nieuw IVP, geactualiseerde en nieuwe beleidsdocumenten op het gebied van ondermijning (zoals een nieuw BIBOB beleid) hebben we een stevige basis om verder te werken aan een veilig Haaksbergen waar ondermijning bij de bron wordt aangepakt. Samenwerking met de ketenpartners op lokaal en regionaal niveau is en blijft op dit thema erg belangrijk. We geven dit jaar verder uitvoering aan een weerbare gemeente op basis van de aanbevelingen uit de door het RIEC uitgevoerde weerbaarheidsscan.
Programmabegroting 2024
32
Verbonden partijen Veiligheidsregio Twente De wet Veiligheidsregio, Wet geneeskundige hulpverlening en Wet rampen en zware ongevallen schrijven deze gemeenschappelijke regeling voor. Doel: Op basis van de Wet veiligheidsregio’s (Wvr) bereidt de VRT zich voor op zware ongevallen, branden, rampen en crises. De VRT inventariseert de risico’s en heeft een adviserende taak over deze risico’s. Wanneer er een brand, ongeval, ramp of crisis optreedt beschikt de VRT over de middelen om professioneel en slagvaardig te kunnen optreden. Veiligheidsregio Twente heeft primair tot doel de taken uit de Wet Veiligheidsregio’s uit te voeren. Prestatie-indicatoren Naam indicator
Eenheid
Stand Haaksbergen 2022
Gemiddelde van de referentie gemeenten
Gestelde norm
Verwijzingen Halt (12-17 jaar)
Aantal per 1.000 jongeren
4
8
*
Harde kern jongeren
Aantal per 10.000 inwoners
-
-
-
Winkeldiefstallen
Aantal per 1.000 inwoners
0.4
0.7
*
Geweldsmisdrijven
Aantal per 1.000 inwoners
1.4
2.7
*
Diefstallen uit woning
Aantal per 1.000 inwoners
0.4
1.2
1.6
Vernielingen en Aantal per 1.000 2.9 4.3 * beschadigingen (in de inwoners openbare ruimte) * Voor veel van de indicatoren geldt dat de raad de norm, die wordt nagestreefd, nog niet heeft vastgesteld. Aan het thema normering van prestatie-indicatoren wordt binnen het programma “Haaksbergen Ster(ker) in ontwikkeling” aandacht geschonken.
Wat kost het? Begrote baten en lasten Prog. 1 1
Omschrijving programma Veiligheid Veiligheid Totaal programma Veiligheid
bedragen x € 1.000 Baten / Werkelij Begroot Begroot Begroot Begroot Begroot Lasten k 2022 2023 * 2024 2025 2026 2027 Baten 1 0 0 0 0 0 Lasten 2.252 2.453 2.749 2.704 2.565 2.565 -2.252
-2.453
-2.749
-2.704
-2.565
-2.565
* incl. eerste bestuursrapportage 2023
Programmabegroting 2024
33
2. Verkeer, vervoer en waterstaat Inleiding Binnen dit programma valt de mobiliteit van voertuigen, zoals de aanleg en onderhoud van wegen en (fiets)paden en het openbaar vervoer. Waar doen we het voor? Een goede bereikbaarheid van Haaksbergen en een goede verkeersveiligheid. Verkeer en vervoer Wat willen we bereiken? Verbeteren van de verkeersveiligheid en het onderhoud van de wegen zodat deze zoveel mogelijk voldoen aan de landelijke CROW richtlijnen. Haaksbergen is goed bereikbaar zowel met eigen, als met openbaar vervoer. Wat gaan we ervoor doen in 2024? - Voorbereiding van het versterken van de bruggen over de Buurserbeek aan de hand van de onderzoeksresultaten van eind 2023. - Aanbesteding van de renovatie Vloedstegenbrug in samenwerking met Rijkswaterstaat. - Voorbereidingen om het kruispunt oude N18-Scholtenhagenweg aan te passen aan de gewijzigde situatie van de oude N18. - Verder werken aan een volledig systeem van duurzame, energiebesparende minder ‘lichtvervuilende’ openbare verlichting. - We stellen ons actief op in de discussie rond het goederenvervoer over het spoor in oost Nederland en een eventueel onderzoek naar een Noordtak van de Betuweroute. - Wij blijven ons actief inzetten voor educatie en communicatie rond verkeersveiligheid, onder andere op scholen. Parkeren Wat willen we bereiken? Voldoende parkeergelegenheid in Haaksbergen.
Bijdrage aan duurzame mobiliteit. Wat gaan we ervoor doen in 2024? - Uitvoering geven aan het nieuwe parkeerbeleid. - We continueren de uitrol van openbare laadplekken voor elektrische voertuigen. Openbaar vervoer Wat willen we bereiken? Faciliteren van het openbaar vervoer op een zodanige wijze dat het vervoer binnen, van en naar Haaksbergen op een veilige en snelle manier kan worden uitgevoerd. Wat gaan we ervoor doen in 2024? - We monitoren de prestaties van de nieuwe concessiehouder. Verbonden partijen Provincie Overijssel De provincie is concessiehouder openbaar vervoer en is ook subsidieverstrekker voor projecten op het gebied van verkeersveiligheid, educatie en gedragsbeïnvloeding. Twente Milieu Sinds 2018 is Twente Milieu een partner van de gemeente Haaksbergen voor taken in de openbare ruimte. Twente Milieu is onder andere actief op het gebied van groen, (water)wegen, riolering, afval, evenementen en recreatieve voorzieningen. Samen met
Programmabegroting 2024
34
de gemeenten Almelo, Borne, Enschede, Hof van Twente, Losser, Oldenzaal en Wierden is Haaksbergen 100% aandeelhouder. Prestatie-indicatoren Voor dit programma zijn geen verplichte indicatoren. Wat kost het? Begrote baten en lasten
bedragen x € 1.000 Baten / Werkelij Begroot Begroot Begroot Begroot Begroot Prog. Omschrijving programma Lasten k 2022 2023 * 2024 2025 2026 2027 2 Verkeer, vervoer en waterstaat Baten 247 151 151 151 151 151 2 Verkeer, vervoer en waterstaat Lasten 4.061 4.264 4.441 4.476 4.363 4.319 Totaal programma Verkeer, -3.814 -4.113 -4.289 -4.324 -4.211 -4.168 vervoer en waterstaat * incl. eerste bestuursrapportage 2023
Programmabegroting 2024
35
3. Economie Inleiding Binnen dit programma valt de stimulering van de lokale economie. Ook ontwikkeling van bedrijventerreinen en winkelgebieden vallen onder dit programma. Waar doen we het voor? Haaksbergen als plaats waar mensen prettig wonen, werken en recreëren en waar verantwoord ondernemerschap kan bloeien. Wat willen we bereiken? - Een optimaal vestigingsklimaat met groeimogelijkheden voor gevestigde bedrijven en daarmee samenhangende werkgelegenheid. - Een compact, aantrekkelijk, levendig en toekomstbestendig centrum. - Invulling van (winkel) leegstand in het kernwinkelgebied. - Instandhouden en bevorderen van samenwerking met het georganiseerde bedrijfsleven (IKT, HOV, SEH, parkmanagement en ondernemersverenigingen). - Instandhouden van een ambtelijk en bestuurlijk aanspreekpunt voor ondernemers. - Vitale toeristische bedrijven zowel in verblijfsrecreatie als in dagrecreatie. - Aantrekkelijke en goed onderhouden recreatieve routestructuren met aandacht voor innovatie en doorontwikkeling. - Meer bezoekers naar Haaksbergen trekken die iets toevoegen aan het leefklimaat óf de economie van Haaksbergen. - Sterk toeristisch Twente, waarin Haaksbergen zich goed kan profileren. - Aansluiten bij projecten uit het uitvoeringsprogramma Groene Metropool Twente. Wat gaan we ervoor doen in 2024? - Ontwikkeling fase 2 bedrijventerrein Stepelerveld.
- Vanuit Actieplan Centrum Haaksbergen: herinrichting kop Spoorstraat tot en met plein “de Kalter”. - Samen met de gevestigde ondernemers en ondernemersorganisaties een toekomstbestendig kernwinkelgebied realiseren. - Vaste overlegmomenten met het georganiseerde bedrijfsleven en het afleggen van bedrijfsbezoeken. - Een ondernemersloket oprichten. - Opstellen van visie en beleid voor economie. - Opstellen van visie en beleid voor verblijfsrecreatie. - Samen met het expertisecentrum Vitale Vakantieparken Overijssel een kwaliteitsslag realiseren in de verblijfsrecreatie o.a. door kennisdeling en procesbegeleiding. - Participeren in, adviseren en stimuleren van de promotie van Haaksbergen en als liaison aansluiten bij de Raad van Advies Haaksbergen Natuurlijk. - Aansluiten bij projecten van de Groene Metropool Twente, die meerwaarde hebben voor Haaksbergen. - Faciliteren van (agrarische) bedrijfsontwikkeling in het buitengebied. Verbonden partijen BOSS Twente Deze bestuursovereenkomst beschrijft de samenwerking tussen de Twentse gemeenten voor het versterken, verbreden en uitzetten van een gezamenlijke koers van en voor de sociaaleconomische structuur van Twente. In het bestuurlijk overleg wordt gezamenlijk de inbreng in het bestuur van de Stichting Twenteboard voorbereid, afgestemd en teruggekoppeld.
Daarnaast wordt overleg gevoerd en afgestemd over het lobbyen van de gemeenten bij provincie, Rijk, Europese Unie en andere (semi)overheden en haar organisaties. Met name ten dienste van de sociaaleconomische structuurversterking, maar ook voor door het bestuurlijk overleg gekozen andere onderwerpen. Programmabegroting 2024
36
Recreatieschap Twente Het Recreatieschap Twente is een uitvoeringsorganisatie van en voor de 14 Twentse gemeenten. In opdracht van deze gemeenten exploiteert het Recreatieschap de recreatieparken Het Hulsbeek, Het Rutbeek en Het Lageveld, het onderhoud van de recreatieve fietspaden en de routenetwerken voor inwoners en toeristen. Daarnaast verzorgen zij, met inbreng vanuit de Twente Board, de subsidiëring van de toeristische marketing en promotie van Twente. Het strategisch beleid voor vrijetijdseconomie (VTE) is ondergebracht bij de Twente Board. Afstemming over het strategische beleid VTE verloopt via het bestuurlijk overleg (BO) bij de bestuursovereenkomst sociaaleconomische structuurversterking (BOSS Twente). Prestatie-indicatoren Naam indicator
Eenheid
Stand Haaksbergen 2021
Gemiddelde van de
Gestelde norm
referentie gemeenten
Functiemenging
Percentage (verhouding tussen banen en woning)
50,9%
48,2%
*
Vestigingen (van bedrijven)
Aantal per 10.000 inwoners
1.681
1.306
*
* Voor veel van de indicatoren geldt dat de raad de norm, die wordt nagestreefd, nog niet heeft vastgesteld. Aan het thema normering van prestatie-indicatoren wordt binnen het programma “Haaksbergen Ster(ker) in ontwikkeling” aandacht geschonken.
Wat kost het? Begrote baten en lasten
bedragen x € 1.000 Baten / Werkelij Begroot Begroot Begroot Begroot Begroot Prog. Omschrijving programma Lasten k 2022 2023 * 2024 2025 2026 2027 3 Economie Baten 4.532 410 419 428 436 443 3 Economie Lasten 4.062 992 1.025 975 955 955 Totaal programma Economie 470 -582 -605 -546 -518 -511 * incl. eerste bestuursrapportage 2023
Programmabegroting 2024
37
4. Onderwijs Inleiding De gemeente heeft de verantwoordelijkheid scholen te huisvesten, te zorgen voor een doorgaande lijn tussen de voor- en vroegschoolse voorzieningen en de aansluiting van onderwijs en zorg goed vorm te geven. Daarnaast draagt de gemeente de zorg voor het voorkomen van onderwijsachterstanden bij kinderen, toe te zien op de leerplicht en diverse andere specifieke wettelijke taken op het gebied van onderwijs. Waar doen we het voor? Alle kinderen en jongeren die in Haaksbergen wonen kunnen zich optimaal ontwikkelen en leren vaardigheden om zich een positie te verwerven in de maatschappij. Wat willen we bereiken? 1. Onderwijshuisvesting Kinderen en jongeren in Haaksbergen bieden we een veilige, inspirerende en duurzame onderwijsomgeving. Dit doen wij samen met de schoolbesturen door het verder uitwerken en uitvoeren van het vastgestelde Integraal Huisvestingsprogramma (IHP). 2. Onderwijsachterstandenbeleid Peuters die vanwege een door de Jeugdgezondheidszorg van de GGD geïndiceerde (taal-) achterstand in aanmerking komen voor “Voor- en vroegschoolse educatie” (VVE) ontwikkelen zich spelenderwijs op VVE-opvangplekken in voorschoolse voorzieningen. De doorgaande lijn naar het basisonderwijs zorgt ervoor dat kinderen een goede start maken op school. 3.
Leerlingenvervoer Kinderen en jongeren die daarvoor in aanmerking komen kunnen door een vervoersvoorziening naar passende onderwijsinstellingen reizen. 4. Leerplicht en RMC Verzuim en vroegtijdig schoolverlaten blijven tot een minimum beperkt. 5. Aansluiting onderwijs en zorg Iedere leerling krijgt de zorg die hij of zij nodig heeft om deel te kunnen nemen aan onderwijs. Wat gaan we ervoor doen in 2024? 1.1. In 2024 stellen wij een uitvoeringsplan inclusief een overzicht van de financiële uitwerking per jaar op voor het korte-termijngedeelte, te weten de periode 20242027, van het IHP, met een doorkijk naar de periode 2028-2031. Dit uitvoeringsplan wordt in 2024 ter vaststelling voorgelegd aan de raad. 1.2. Wij geven een vervolg aan de uitkomsten van het in 2023 afgeronde haalbaarheidsonderzoek voor basisschool Buurse. 1.3. We laten het haalbaarheidsonderzoek voor basisschool St. Bonifacius in Sint Isidorushoeve uitvoeren. 1.4. In 2024 starten wij het haalbaarheidsonderzoek op voor de nieuwbouw cluster A van 3 basisscholen: Pius X, Honesch en Op den Akker. 1.5. In 2024 wordt de nieuwbouw van Het Palet opgeleverd, inclusief gymvoorziening en een voorziening voor kinderopvang. 1.6. We continueren in 2024 onze deelname aan de stuurgroep en projectgroep nieuwbouw Het Assink lyceum. 2.1.
In de werkgroep VVE-doorgaande lijn Haaksbergen werken we met (VVE-)opvangaanbieders, de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) van de GGD en een
Programmabegroting 2024
38
2.2. 2.3.
3.1. 4.1. 5.1.
vertegenwoordiging van het basisonderwijs in Haaksbergen aan verdere doorontwikkeling van het voor- en vroegschoolse voorzieningenbeleid. Door het signalerings- en toeleidingsproces te monitoren kunnen we in 2024 in samenwerking met onze partners in de werkgroep VVE-doorgaande Haaksbergen acties inzetten om non-bereik van VVE tegen te gaan en/of te voorkomen. We evalueren de pilot die in 2023 is gestart om ouderbetrokkenheid in de VVEopvang te vergroten. Indien de pilot succesvol is, creëren we voorwaarden waaronder deze inzet structureel onderdeel uitmaakt van het VVE-aanbod in de voorschoolse voorzieningen. In 2024 wordt het leerlingenvervoer door de vervoerder geleverd volgens de nieuwe overeenkomst welke is aanbesteed in 2023. We zetten nadrukkelijk in op preventie door voorlichting te organiseren en in samenwerking met scholen en hulpverleningsinstanties zo snel mogelijk in te spelen op beginnend verzuim. Wij zetten samen met het Samenwerkingsverband (SWV) Slinge-Berkel en de daarbij aangesloten schoolbesturen en gemeenten in 2024 stappen naar meer samenwerking ‘aan de voorkant' in de school. Hiervoor worden de afspraken in het ondersteuningsplan verder uitgewerkt in een uitvoeringsplan.
Verbonden partijen Aan dit programma zijn geen verbonden partijen verbonden. Prestatie-indicatoren Naam indicator Eenheid
Stand Haaksbergen 2021
Gemiddelde Gestelde norm van de referentie gemeenten
Absoluut verzuim (1)
Aantal per 1.000 leerlingen
0,0%
2,9%
0,0%
Relatief verzuim (2)
Aantal per 1.000 leerlingen
10
14
0*
Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsvers)
% deelnemers aan het VO en MBO onderwijs
0,9%
1,5%
1,0%
Achterstandsleerlingen
%
7% en 9% (resp. 8% (gemiddeld) 7% peuters en basisschoolleerlingen * Ingezet wordt op de norm dat geen enkel kind verzuimt. Kanttekening hierbij is dat met name luxe verzuim niet 100% is tegen te gaan. Wel daarbij de toevoeging dat in dat geval een procesverbaal wordt opgemaakt. (1) Van absoluut verzuim is sprake als een leer- of kwalificatie plichtige jongere niet op een school staat ingeschreven. (2) Van relatief verzuim is sprake als een leerling op een school is ingeschreven, maar gedurende een bepaalde tijd niet op school of op stage aanwezig is. Wanneer de afwezigheid langer dan 4 weken onafgebroken aanhoudt, is er sprake van langdurig relatief verzuim. Relatief verzuim is verder onder te verdelen in luxe verzuim en overig verzuim.
Wat kost het? Begrote baten en lasten Prog.
Omschrijving programma
4 4
Onderwijs Onderwijs Totaal programma Onderwijs * incl. eerste bestuursrapportage 2023
bedragen x € 1.000 Baten / Werkelij Begroot Begroot Begroot Begroot Begroot Lasten k 2022 2023 * 2024 2025 2026 2027 Baten 756 795 387 398 398 398 Lasten 2.595 2.569 2.944 3.289 3.464 3.419 -1.839
-1.775
-2.557
-2.891
-3.066
-3.021
Programmabegroting 2024
39
5. Sport, cultuur en recreatie Inleiding Programma 5 omvat sport, cultuur en recreatie. Een breed programma. Naast sport en cultuur vallen namelijk ook openbaar groen, erfgoed, speelvoorzieningen en recreatie binnen dit programma. Er spelen veel ontwikkelingen. Vanaf 2023 is de Brede Spuk Regeling in werking getreden. Deze regeling bestaat uit drie inhoudelijke hoofdthema’s, te weten Sport en bewegen en cultuur, gezondheidsbevordering en de sociale basis. De stip op de horizon is een gezonde generatie in 2040. Het eerste hoofdthema Sport, bewegen en cultuur, valt binnen programma 5 met als onderdelen het lokale sportakkoord en de Brede Regeling Combinatiefuncties (Buurtsportcoaches). De overige thema’s binnen de Brede Spuk zijn geënt op welzijn en gezondheid. Deze onderdelen vallen onder programma 6 en worden daar verder uitgewerkt. Waar doen we het voor? Inwoners van de gemeente Haaksbergen kunnen zich blijvend ontwikkelen binnen een passend sport- en cultuuraanbod. Wij willen de sociale samenhang in onze gemeente vergroten door samen te werken met inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties op het gebied van welzijn, gezondheid, onderwijs, recreatie, sport, cultuur, erfgoed en openbaar groen.
Het sportief, beweegvriendelijk, cultureel, groen en biodivers inrichten van de openbare ruimte daagt uit tot activatie, recreatie, ontspanning en draagt bij aan een betere fysieke en mentale gezondheid. Zo blijft Haaksbergen een bruisende dorpsstad met een hoog niveau aan voorzieningen, waarbij de sociale verbondenheid voor alle leeftijden wordt bestendigd. Sport Het lokale Sport- en Beweegakkoord II “Sport Versterkt Haaksbergen 2023 – 2026” is een vervolg op het Sport- en Beweegakkoord “Haaksbergen Natuurlijk in Beweging 20202022”. Het maakt onderdeel uit van het bredere projectplan brede SPUK Haaksbergen. Met het Sport - en beweegakkoord willen we bereiken dat iedereen plezier in sport en bewegen kan hebben. Nu en in de toekomst. Ongehinderd, in een veilige en gezonde omgeving. Een leven lang op basis van een gezonde leefstijl: als sporter, vrijwilliger of toeschouwer. En ieder op zijn of haar eigen niveau. We activeren inwoners door sporten en bewegen te stimuleren. Sport- en beweegaanbieders, onderwijs, zorg, welzijn, overheid en bedrijfsleven bundelen de krachten. We streven naar nog meer verbondenheid en het behouden en vergroten van de leefbaarheid. Een plek waar iedereen gezond en sportief kan opgroeien, waar niemand aan de kant staat, waar we naar elkaar omkijken en waar sterke en vitale sport- en beweegaanbieders zorgen voor ontmoeting en ontspanning.
Om dit te realiseren hebben we een aantal ambities benoemd, waar we samen de schouders onder zetten. De ambities zijn uitgewerkt in de volgende vijf thema’s: 1. Inclusie en diversiteit. 2. Sociaal veilige Sport. 3. Vitale sport- en beweegaanbieders. 4. Vaardig in bewegen, waarbij talentherkenning een onderdeel is en aansluiting wordt gezocht bij regionale en provinciale ontwikkelingen. 5. Ruimte voor sport en bewegen (sportief inrichten openbare ruimte). Wat willen we bereiken? - Bijdragen aan een veilig en gezond klimaat bij de sport- en beweegaanbieders. - Aandacht voor het verduurzamen van sportaccommodaties. - Bijdragen aan regionale ambities op het gebied van sport en bewegen. - Inclusieve sportdeelname. Programmabegroting 2024
40
-
Vitale verenigingen – omnisportvereniging. Kinderen uit minder draagkrachtige gezinnen kunnen meedoen aan sport- en beweegactiviteiten. Aandacht voor talentherkenning. De tarieven voor de binnensportaccommodaties worden vanuit de voorzieningendiscussie en maatschappelijke ontwikkelingen bijgesteld.
Wat gaan we daarvoor doen in 2024? - Wij ondersteunen de uitvoering van het lokaal sport- en beweegakkoord II “Sport versterkt Haaksbergen 2023-2026”. - Wij nemen deel aan de lokale kerngroep van het sport- en beweegakkoord Haaksbergen. - We organiseren minimaal twee bijeenkomsten voor verenigingen op het gebied van sport- en bewegen. - We nemen deel aan het regionaal overleg en programma’s op het gebied van sport, zowel ambtelijk als bestuurlijk. - Wij denken mee in het herijken van de Twentse visie op sport en bewegen in samenspraak met onze regiogemeenten. - We subsidiëren en promoten het Jeugdfonds Sport & Cultuur. - De atletiekbaan dient voor september 2024 opnieuw gekeurd te worden (looptijd 3 jaar). - Uitvoering geven aan de taakstelling op tarieven sport (binnen- en buitensport). - Wij verkennen samen met binnensportverenigingen de mogelijkheid tot de oprichting van een omnivereniging. - Wij verstrekken een exploitatiebijdrage aan Optisport Haaksbergen B.V. voor zwembad De Wilder tot een maximumbedrag van € 435.000. Cultuur Het cultureel veld in Haaksbergen is volop in beweging. Na de moeilijke corona jaren zie je overal nieuwe initiatieven ontstaan. Aan de vigerende cultuurnota “Betekenisvolle verbanden” is afgelopen jaren uitvoering gegeven en gezien de transitie is het tijd voor een opvolgende nota die in 2024 wordt opgesteld.
De positie van de bibliotheek wordt vanuit het Rijk versterkt. Wat willen we bereiken? - De Kappen transformeert volgens scenario naar de “Huiskamer van Haaksbergen”. - De bibliotheek Haaksbergen treft, voorbereidend op de aangescherpte Wet op het openbaar bibliotheekstelsel, maatregelen om de basis in de fysieke vestiging op voldoende niveau te krijgen. - Bijdragen aan een veilig en gezond klimaat bij cultuuraanbieders. - Verbreden van het cultuureducatieaanbod primair onderwijs, met name gericht op materieel alsook immaterieel erfgoed. - Het onder de aandacht brengen en in stand houden van ons cultuurhistorisch erfgoed. - Aandacht voor het verduurzamen van erfgoed en cultuuraccommodaties. - Bijdragen aan regionale ambities op het gebied van cultuur en recreatie in samenwerking met partnergemeenten in de regio Twente. - Uitvoering geven aan het uitvoeringsprogramma van de cultuurregio Twente. - Een makerspace met nieuwe technologieën in de bibliotheek in Haaksbergen, waarbij het ontdekken en experimenteren met nieuwe technologie voor jong en oud centraal staan. - Inrichting Noaberhub. - Inclusieve cultuurdeelname. - Kinderen uit minder draagkrachtige gezinnen kunnen meedoen aan cultuuractiviteiten. - Bewustwording en verbeteren van de geletterdheid en digitale vaardigheden van onze inwoners.
Programmabegroting 2024
41
Wat gaan we daarvoor doen in 2024? - We onderzoeken de te nemen stappen binnen het gekozen scenario voor De Kappen en geven hier richting aan. Hiertoe zetten we een onderzoeksopdracht uit. - We vragen middelen aan vanuit de SPUK bibliotheken om de basis op orde te krijgen in de bibliotheek Haaksbergen, om uiteindelijk tot een gecertificeerde vestiging te komen. - We nemen deel aan het cultuurregio overleg en zijn partner binnen het uitvoeringsprogramma cultuur tot en met 2028, zowel ambtelijk als bestuurlijk. - We organiseren een cultuurcafé, waarin deskundigheidsbevordering centraal staat. - In samenwerking met de Cultuurcoalitie Haaksbergen wordt er een lokaal cultuurakkoord opgesteld. De cultuurmakelaar speelt hierin een belangrijke rol. - De Cultuurcoalitie Haaksbergen is het platform voor kunst en cultuur in Haaksbergen. Zij wordt hiertoe ook passend ondersteund. - We subsidiëren en promoten het Jeugdfonds Sport & Cultuur. - Opstellen van een lokaal actieprogramma geletterdheid en digitale vaardigheden in samenspraak met lokale partners. - We zijn deelnemer binnen de gemeentelijke gezinsaanpak met betrekking tot laaggeletterdheid.
Lokale media Wat willen we bereiken? Demissionair staatssecretaris Uslu van Cultuur en Media wil door schaalvergroting meer slagkracht organiseren, door streekomroepen te vormen die een groot verzorgingsgebied van minimaal 200.000 inwoners bestrijken. De NLPO (Stichting Nederlandse Lokale Publieke Omroepen) zal de streekindeling coördineren en beheren. Er is voor Twente één streekomroep gepland. De gemeente is gebaat bij goede, brede lokale informatievoorziening. De vorming van een streekomroep kan daar zeker een goede stap in zijn, mits de aandacht in de nieuwsvoorziening voor alle deelnemende gemeenten/omroepen gewaarborgd is. In de toekomst zal de financiering niet meer via de gemeenten lopen, maar via het Rijk. Openbaar groen en speelvoorzieningen Openbaar groen is belangrijk voor de beleving van de leefomgeving door inwoners. Beplanting maar ook speelvoorzieningen zijn hierbinnen elementen. De speelplaatsen zijn in goede staat van onderhoud en inspecties worden volgens de wettelijke richtlijnen uitgevoerd. In het Financieel Herstelplan 2020 is vanaf 2021 een structurele bezuiniging op speelvoorzieningen vastgesteld, waardoor er alleen budget is voor onderhoud en niet voor vervanging. Door het vaststellen van de nota speelvoorzieningen is/wordt budget voor vervanging gereserveerd.
Wat willen we bereiken? - Veilige speelvoorzieningen die aansluiten bij de wensen van de buurtbewoners en de ontwikkeling van kinderen. - Zorgen dat er voldoende toegankelijk groen in de bebouwde kom blijft en het koppelen van functies (b.v. groen, waterberging en recreatie en spelen). - Waarborgen van de veiligheid in de openbare ruimte en voorkomen van kapitaalvernietiging. - Herstel van natuurlijk evenwicht en het bevorderen van biodiversiteit. - Minder hittestress in de openbare ruimte (bomen en groen zorgen voor schaduw en verkoeling in warme zomers). - Het bevorderen van klimaatadaptieve maatregelen (minder verstening/meer groen en het vasthouden van water). - De entrees van Haaksbergen moeten het visitekaartje van de gemeente zijn. - Burgerparticipatie en groenadoptie, aangezien dit leidt tot meer (bio)diversiteit en de samenhang in buurten en wijken bevorderd.
Programmabegroting 2024
42
Wat gaan we daarvoor doen in 2024? - Wij beheren de openbare ruimte volgens de principes ‘schoon, heel en veilig’. - Wij houden rekening met de Wet Natuurbescherming (flora en fauna). - We passen meer duurzame en bijenvriendelijke bloemmengsels toe in bermen en gazons en op zichtlocaties/entrees. - Wij gaan het planmatig onderhoud van de bomen verder optimaliseen. - Wij vervangen dode beplanting en bomen om kapitaalvernietiging te voorkomen. Er worden extra bomen geplant op locaties waar ze een meerwaarde zijn en voor verkoeling kunnen zorgen. - Wij ondersteunen initiatieven voor groenadoptie en voeren op initiatief van bewoners renovaties van groenvoorzieningen uit. - Bij renovaties en nieuw groen worden soorten toegepast die de biodiversiteit bevorderen en bij-vriendelijk zijn. Bij nieuwe aanleg moet waterinfiltratie worden bevorderd. In kleine plantvakken komen zoveel mogelijk bloeiende vaste planten. Grote vakken worden ingezaaid met meerjarige bloemenmengsels. - We ronden de groenvisie af, die we in samenwerking met bewoners (via de wijkraden) en groene organisaties zijn gestart. - We onderhouden de bestaande speelvoorzieningen en verwijderen deze als er niet meer aan de veiligheidseisen kan worden voldaan. Erfgoed Erfgoed heeft waarde. Het is bepalend voor de lokale identiteit.
Het maakt dat je ergens prettig woont en laat je voelen en beleven wat waardevol is binnen een lokale gemeenschap. Het omvat zowel materieel als immaterieel erfgoed. Voor ons materieel erfgoed hebben we een actieve nieuwe Erfgoedraad. Wat willen we bereiken? - Het onder de aandacht brengen en in stand houden van ons (cultuurhistorisch) erfgoed. - Aandacht voor het verduurzamen van erfgoed. Wat gaan we daarvoor doen in 2024? We onderhouden de monumenten die we in eigendom hebben, subsidiëren bij het instandhouden van monumenten van derden en adviseren daarbij met als uitgangspunt de Erfgoedverordening. De Erfgoedraad krijgt onder de nieuwe Omgevingswet een rol in het voortraject door middel van participatie. De monumenteigenaren kunnen op deze manier, voordat de bouwaanvraag ingediend wordt, door onze Erfgoedraad bediend worden. Recreatie Wat willen we bereiken? Museum Buurtspoorweg laten door ontwikkelen tot een belangrijke, regionale publiekstrekker voor zowel voor de eigen inwoners, de dagtoeristen uit de regio als de verblijfstoeristen die in Twente en omgeving verblijven. Ook het park Scholtenhagen met haar herkomst en functies speelt een belangrijke rol. Wat gaan we ervoor doen in 2024? - Museum Buurtspoorweg financieel ondersteunen door middel van subsidie. - Het onder de aandacht brengen en instandhouden van dit rijdende erfgoed.
- Adviseren en stimuleren van productontwikkeling. - Wij verstrekken een budgetsubsidie van maximaal € 342.000 aan de Stichting Groot Scholtenhagen voor het beheer van het sport- en recreatiepark Groot Scholtenhagen. - Museum Buurtspoorweg ondersteunen, adviseren en stimuleren om de samenwerking met andere partijen te (blijven) zoeken. Daarnaast contact onderhouden met gemeente Enschede over de voortgang van de ontwikkelingen bij het museum.
Programmabegroting 2024
43
Verbonden partijen Twente milieu Sinds 2018 voert Twente Milieu het onderhoud uit in de openbare ruimte. Sinds 2019 is Twente Milieu ook verantwoordelijk voor de inzameling van huishoudelijk afval. De gemeenten Almelo, Borne, Enschede, Hengelo, Hof van Twente, Losser, Oldenzaal, Wierden en Haaksbergen zijn samen 100% aandeelhouder. Prestatie-indicatoren Naam indicator
Eenheid
Stand Haaksbergen 2020
Gemiddelde van de Referentie gemeenten
Gestelde norm
Niet sporters **
%
48,2
50,1***
*
* Voor veel van de indicatoren geldt dat de raad de norm, die wordt nagestreefd, nog niet heeft vastgesteld. Aan het thema normering van prestatie-indicatoren wordt binnen het programma “Haaksbergen Ster(ker) in ontwikkeling” aandacht geschonken. ** Betreft inwoners ouder dan 19 jaar, Gezondheidsmonitor GGD-CBS/RIVM. *** Vergeleken met gemeenten met < 25.000 inwoners.
Wat kost het? Begrote baten en lasten Prog.
Omschrijving programma
5 5
Sport, cultuur en recreatie Sport, cultuur en recreatie Totaal programma Sport, cultuur en recreatie * incl. eerste bestuursrapportage 2023
bedragen x € 1.000 Baten / Werkelij Begroot Begroot Begroot Begroot Begroot Lasten k 2022 2023 * 2024 2025 2026 2027 Baten 946 661 645 690 686 673 Lasten 5.070 4.911 5.221 5.263 5.147 5.002 -4.124
-4.250
-4.576
-4.572
-4.460
-4.329
Programmabegroting 2024
44
6. Sociaal Domein Inleiding Binnen dit programma valt de ondersteuning die inwoners kunnen ontvangen om zoveel mogelijk op eigen kracht te kunnen functioneren. De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo 2015), Jeugdwet, Participatiewet, Wet inburgering en Wet gemeentelijke schuldhulpverlening vallen binnen dit programma. Dit betekent dat dit programma een grote diversiteit aan wettelijk uitvoeringstaken heeft. We zien al langer dat er ontwikkelingen zijn die zorgen voor een toenemend beroep op deze wetten. Hierbij gaat het om dubbele vergrijzing (niet alleen meer ouderen maar ook steeds oudere ouderen), de steeds verdergaande digitalisering, een toenemende instroom van vluchtelingen en statushouders en de toenemende complexiteit van de samenleving. We zien ook dat een aantal van de maatschappelijke en economische ontwikkelingen die op dit moment spelen zich doorzetten in 2024. Deze ontwikkelingen zijn onder andere de hogere kosten van levensonderhoud, de tekorten op de arbeidsmarkt, de forse CAOstijgingen en onzekerheden over de (eigen) toekomst. Deze ontwikkelingen zorgen voor een toenemend beroep op ondersteuning van de gemeente. Daarnaast leiden deze ontwikkelingen ook tot een forse stijging van de tarieven van de aanbieders van zorg en ondersteuning.
Om de stijging in vraag en uitgaven beheersbaar te maken, is een stevige inzet nodig op de ontwikkeling en uitvoering van preventieve activiteiten en voorliggende voorzieningen. Waar doen we het voor? Onze inwoners staan centraal; we bieden hen kansen en ondersteuning, zodat ze zo zelfredzaam mogelijk zijn. Wat willen we bereiken? Iedereen moet mee kunnen doen aan de samenleving. Zo bereiken we een inclusieve samenleving. Hieronder valt: 1. Voor veel inwoners is werk één van de belangrijkste vormen van meedoen in de maatschappij. Uitgangspunt is dat de weg naar werk kort is. Wanneer mensen niet op eigen kracht kunnen werken of betaald werk kunnen vinden, is daar een taak voor de gemeente weggelegd. Voor mensen waarbij betaald werk (nog) niet lukt, ondersteunt de gemeente in het zoeken naar een zinvolle daginvulling. 2. Inwoners zijn financieel gezond en in staat rond te komen met hun inkomen. Mocht dit vanwege omstandigheden niet lukken, dan zoeken wij samen met hen naar oplossingen. 3. Kinderen groeien op in een veilige omgeving en hebben kansen om mee te doen in de samenleving. Kinderen in een kwetsbare positie ontvangen de nodige ondersteuning. 4. Inwoners blijven zo lang mogelijk zelfstandig thuis wonen en doen naar vermogen mee in de samenleving. Inwoners worden aangesproken op hun talenten, mogelijkheden en vermogen zelf hun leven in te richten. 5.
Inwoners die moeten inburgeren doen zo snel mogelijk mee in de samenleving. 6. De Noaberpoort is voor inwoners gemakkelijk te bereiken en helpt de inwoners snel en goed. Wat gaan we ervoor doen in 2024? 0.1. Het integraal Beleidsplan Sociaal Domein wordt in 2024 vastgesteld en is leidend in de beleids- en uitvoeringskeuzes, die gemaakt moeten worden. 0.2. In de Regiovisie Jeugdhulp Twente, Twentse Koers en SPUK GALA wordt een groot belang toegekend aan de sociale basisinfrastructuur (voorliggend veld). Wij blijven in 2024 samen met onze partners zoeken naar mogelijkheden om de sociale basisinfrastructuur verder te versterken. In 2024 geven wij uitvoering aan het integrale plan van aanpak SPUK GALA. Programmabegroting 2024