Jaarstukken 2023

We werven competentie gedreven en kijken niet enkel naar ervaring en opleiding (achtergrond). De gesprekkencyclus is geactualiseerd. De werving van een ‘strategisch HRM adviseur’ is gestart. De functiewaarderingssystematiek HR21 is ingevoerd. Er is een medewerkertevredenheidsonderzoek uitgevoerd. Er is een recruiter (tijdelijk) aangesteld. In 2023 zijn diverse trainingen aangeboden, zoals: timemanagement, stress en vitaal werken.

Jaarstukken 2023

70

In 2023 is via het A&O-fonds een subsidie aangevraagd voor de uitvoering van deze activiteiten. In het najaar van 2023 heeft de evaluatie plaatsgevonden. In het eerste kwartaal 2024 wordt een subsidie van € 25.000 uitgekeerd. Versterken informatiemanagement In 2023 hebben wij in het kader van het versterken van het informatiemanagement, op basis van een onderzoek, een samenwerkingsverzoek bij de gemeente Hengelo neergelegd. Dit verzoek ziet toe op een samenwerking tussen Haaksbergen en Hengelo op het informatiemanagement. In het najaar van 2023 hebben wij een positieve reactie van Hengelo ontvangen op het verzoek tot samenwerking op het informatiemanagement, waarna een start is gemaakt om tot een intentieovereenkomst te komen. Daarnaast hebben wij in 2023 de vacature voor een strategisch informatiemanager ingevuld. Tevens is in 2023 het project ‘procesmanagement op orde’ gestart. Een project waarin een start is gemaakt met het beschrijven van alle processen in de ambtelijke organisatie. Bedoeld om te kunnen sturen op processen, werkwijzen te uniformeren en meer effectiviteit te realiseren in de uitvoering en overdracht van werkwijzen. Personeel De overgang van ICT formatie naar gemeente Hengelo is geëffectueerd per 1 januari 2023. Ten aanzien van de personele versterking van ons informatiemanagement zijn een strategisch informatiemanager en beleidsmedewerker DIV geworven.

Krappe arbeidsmarkt/werving en selectie Wij hebben al enige jaren te maken met een krappe arbeidsmarkt. Dit heeft ertoe geleid dat wij ook in 2023 bepaalde functies niet ingevuld kregen en genoodzaakt waren hierop in te huren. Loonkosten 1. Loonkosten formatie 2. Loonkosten boven formatief 3. Inhuur en ziektevervanging 4. Detachering/Vergoeding 5. Voormalig personeel Totaal

Begroot 2023 na wijziging 11.371 182 413 -65 130 12.031

Begroot na wijziging EJR 13.042 192 442 -65 130 13.741

Realisatie 2023

Restant

10.870 45 2.803 -84 96 13.730

2.172 147 -2.361 19 34 11

Het HR21 traject, dat is gestart in 2022, is in 2023 afgerond. Alle functies zijn generiek beschreven en ingedeeld in een normfunctie. Dit heeft geleid tot een nieuw functiehuis. Bij een aantal medewerkers heeft dit, door een lager uitvallende functiewaardering, tot onrust geleid, ondanks dat er in deze gevallen sprake is van een garantiesalaris. De betreffende medewerkers zijn hierover gehoord. In sommige gevallen heeft de lagere functiewaardering tot een geschil geleid. De externe geschillencommissie heeft deze in behandeling genomen en advies uitgebracht. Hieruit kwam naar voren dat er in twee gevallen herziening nodig was. Deze zijn opgepakt en hersteld. Vanwege de ontstane onrust is eind 2023 gestart met een evaluatie van het doorlopen HR21 traject. Ad 2. Loonkosten boven formatief = werknemers niet meer in dienst, nog wel doorbetaling loon. Ad 3. Inhuur en ziektevervanging = inhuurkosten en ziektevervangingskosten minus door ons ontvangen uitkeringen van het UWV (ziektewet, Wazo en Wga). Ad 5. Voormalig personeel = kosten doordat Haaksbergen eigen risicodrager is voor de WW-uitkeringen.

Jaarstukken 2023

71

Met de komst van een recruiter is een goede start gemaakt om de vele vaste en tijdelijke vacatures in te vullen. Peildatum

Formatiehuis

Bezetting in dienst

31-12-2022

132,65

120,52

31-12-2023

154,13

145,19

Onderstaande tabel geeft weer hoeveel inhuurkrachten zijn ingezet in 2023. Door het jaar heen zijn in totaal 76 inhuurkrachten ingezet op verschillende projecten, openstaande vacatures en (tijdelijke) formatieplaatsen. Onder meer wegens vervanging bij ziekte, zwangerschap en niet ingevuld krijgen van vacatures. De inhuurperiode was gemiddeld 7,2 maanden. Gemiddeld aantal Gemiddeld aantal maanden inzet per FTE op jaar basis uren per week kracht 76 7,20 23,32 29,54 NB: De gegevens zijn gebaseerd op het totaal aantal personen dat ingehuurd is geweest in 2023. Wij geven hiermee een realistischer beeld dan voorheen. In 2022 werd namelijk nog uitgegaan van een peildatum. Aantal inhuurkrachten

Overige HR-thema’s Arbo In 2023 lag de focus op de thema’s veiligheid en agressie. Medewerkers met inwonercontacten zijn getraind om te handelen bij emotioneel en agressief gedrag. De protocollen zijn opnieuw onder de aandacht gebracht. Ook is er opvolging gegeven aan diverse verplichtingen vanuit de Arbowetgeving. De BHV en het Agressie Interventie Team (AIT) zijn verder doorontwikkeld. Daarnaast zijn de mogelijkheden verkend en besproken voor het faciliteren van de wettelijk verplichte voorzieningen voor thuiswerkplekken. MTO In juli-augustus 2023 is een verdiepend medewerkerstevredenheidsonderzoek (MTO) afgenomen. De resultaten zijn gepresenteerd aan alle medewerkers. De resultaten zijn zorgelijk te noemen als het gaat over werkbelasting (hoeveelheid werk en taken), werkstress (gevoelde druk) en benodigde hersteltijd die medewerkers ervaren. Gesprekkencyclus In 2023 is een start gemaakt met het vormgeven van een nieuwe “gesprekkencyclus” voor de gemeente Haaksbergen. Dit is gedaan met inbreng van medewerkers, Ondernemingsraad en MT. Onboarding Een goede introductie draagt bij een aan goede binding van medewerkers aan de organisatie. In 2023 is de introductie van nieuwe medewerkers geïntensiveerd onder de noemer “Onboarding”. Nieuwe medewerkers ontvangen een welkomstkaart voor indiensttreding en een persoonlijke introductie op de eerste werkdag.

Verder worden er introductiemiddagen en workshops georganiseerd. Daarnaast worden organisatie en ICT informatiegidsen toegezonden. Nieuwe medewerkers geven aan zich zeer welkom te voelen in de organisatie. Verzuim Net als in voorafgaande jaren wordt ingezet op een zo laag mogelijk verzuimpercentage. Dit doen wij met het eigen regiemodel. Ondanks deze inzet en aanpak is, in lijn met de landelijke ontwikkelingen, het verzuimpercentage gestegen van 4,57% naar 5,61%. Hierdoor volstond een begroot ziekteverzuimbudget van 1,4% van de loonsom niet.

Jaarstukken 2023

72

Basis op orde Voor het onderhoud van de P&O werkprocessen en door personeelsverloop, is veel tijd en aandacht besteed aan het op orde krijgen van onze werkprocessen. De verdergaande digitalisering is samen met de salarisadministratie van gemeente Wierden opgepakt en waar mogelijk doorgevoerd. Ook het op orde brengen van diverse andere onderdelen, zoals het doorvoeren van de Cao en het aanpassen en bespreken van het personeelshandboek, is opgepakt. Nieuwe ontwikkelingen op het gebied van P&O (HRD) hebben beperkt aandacht gekregen. Informatie en automatisering De organisatie is blijven inzetten op het verhogen van de efficiency van de bedrijfsvoering en verbetering van de dienstverlening. Het belang van ICT als middel om dit te bereiken nam ook in 2023 verder toe. Prestaties Dienstverlening en bedrijfsvoering hebben een kwalitatieve impuls gekregen door vanuit ICT te faciliteren en te ondersteunen via onder meer de ICT-Servicedesk. Processen zijn gestroomlijnd, registratie van meldingen is geprofessionaliseerd. Soms wordt het effect als bureaucratisch ervaren, maar we raken wel steeds beter in control op onze ICT dienstverlening. En op onze bedrijfsvoering. Er is sprake geweest van een hoog beschikbaarheidsniveau van het centrale ICT-netwerk (100% uptime). Wel hebben we gemerkt dat de beschikbaarheid kan verschillen, afhankelijk van de locatie binnen en buiten ons pand.

Dit verdient nog aandacht. Wettelijke verplichtingen: digitale ondersteuning ten behoeve van Omgevingswet De digitale voorzieningen voor aansluiting op het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) zijn tijdig technisch en functioneel opgeleverd. Wettelijke verplichtingen: Wet Open Overheid De Wet open overheid (Woo) is op 1 juli 2022 in werking getreden. Deze wet verplicht ons informatie in een vroegtijdig stadium actief openbaar te maken. Dat vereist een goede toegankelijkheid en beschikbaarheid van informatie en dwingt ons onze informatiehuishouding op orde te hebben. We zijn nog niet zover om aan deze eisen te voldoen. Ten tijde van het opstellen van deze jaarstukken zijn we in een vergevorderd stadium omtrent het traject voor samenwerking op IM-gebied. Ten aanzien van de verplichtingen uit de Wet open overheid hebben wij in 2023 ons met name gericht op de passieve kant van de Woo: de Woo-verzoeken. Het afgelopen jaar hebben wij achttien Woo-verzoeken ontvangen. Actief informatie openbaar maken doen wij op dit moment gedeeltelijk. Wet- en regelgeving, informatie over de organisatie, stukken ten aanzien van raads- en collegevergaderingen zijn online terug te vinden. Voor het overige gedeelte van de categorieën waarvoor een inspanningsverplichting tot openbaarmaking geldt, kijken wij in 2024 hoe we hier aan kunnen voldoen.

Inmiddels is een projectleider aangetrokken om te starten met de implementatie voor het actief openbaren op grond van de Woo. Cloud-applicaties Meerdere applicaties zijn volgens planning verhuisd van het gemeentelijk rekencentrum naar de Cloud-omgeving van de leverancier, waaronder de basisregistratie BAG alsook de applicatie voor gegevenslogistiek. Inmiddels is meer dan de helft van onze applicaties in de zogenaamde Cloud ondergebracht. Privacy en AVG-Wetgeving Privacy speelt een belangrijke rol in de relatie tussen inwoner en overheid en staat daarmee steeds hoger op de bestuurlijke agenda. Gemeenten werken met veel

Jaarstukken 2023

73

privacygevoelige informatie en kunnen op dit punt niet voorzichtig genoeg zijn. Inwoners, bedrijven en (keten)partners kunnen ernstige schade ondervinden, wanneer er sprake is van het verlies van gegevens, uitval van ICT of het door onbevoegden kennisnemen of manipuleren van informatie. Alle betrokkenen moeten er daarom op kunnen vertrouwen dat we als gemeente zorgvuldig en veilig met zijn of haar persoonsgegevens omgaan. Uitgangspunt daarbij zijn de (Europese) Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) en de Wet politiegegevens (Wpg). De uitgangspunten uit de AVG zijn vertaald naar het nieuwe privacybeleid van de gemeente Haaksbergen. Dit beleid biedt een basis voor de implementatie van privacy in de organisatie voor de komende jaren. Het privacybeleid is naar zijn aard een beleid op hoofdlijnen, dat de komende periode verder wordt uitgewerkt in concrete werkinstructies, procedures, formats, etc. Dit onder andere op het terrein van de Wpg en het sociaal domein. Daarnaast is het register van verwerkingen vernieuwd. Dit register biedt een overzicht van alle verwerkingen, waarbij persoonsgegevens worden verwerkt en is de basis voor verdere prioritering en implementatie van verschillende privacy waarborgen. Bewustwording is een ander onderdeel waar in 2023 veel aandacht voor is geweest.

Van live trainingssessies voor nieuwe medewerkers en specifieke teams, regelmatige berichtgeving op intranet tot de oriëntatie op de aanschaf van een bewustwordingstool. In 2024 hoopt de gemeente een bewustwordingstool te kunnen aanschaffen, die de bewustwording op het gebied van privacy en informatiebeveiliging in de gemeente gaat verhogen. Informatieveiligheid Met de ICT-transitie naar de gemeente Hengelo is de kans op een cyberincident gereduceerd. We investeren door middel van voorlichting aan de medewerkers om de kans op incidenten te reduceren. De implementatie van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) wordt gecontinueerd. Met de ENSIA (Eenduidige Normatiek Single Information Audit) hebben we verantwoording afgelegd over de status van de informatieveiligheid aan de wettelijke toezichthouders. Op 14 september 2023 is de verantwoording gepresenteerd aan de raad. Juridische zaken In 2023 hebben we bijgedragen aan zorgvuldig bestuur via juridische kwaliteitszorg door: juridisch advies en ondersteuning bestuur en organisatie; behandeling bezwaren, die de kritiek van de rechtelijke macht kan doorstaan; coördinatie regelgeving, met oog voor kwaliteit, deregulering en digitaal toegankelijk; coördinatie verbonden partijen en Interbestuurlijk toezicht; actieve ondersteuning verbetering kwaliteit besluitvormingsprocessen.

Klachten Bezwaren

2023 15 64

In 2023 is de Verordening commissie bezwaarschriften geactualiseerd. De commissie bezwaarschriften heeft over de 64 ingekomen bezwaren 27 adviezen uitgebracht, waarvan 4 adviezen betrekking hadden op bezwaren van 2022 en 23 adviezen op bezwaren van 2023. Inhoudelijk is 9 maal geadviseerd een bezwaar niet-ontvankelijk te verklaren, 17 maal ongegrond te verklaren en 1 maal gegrond te verklaren. Tevens is ingezet op de verbetering van het proces klachtenafhandeling in de organisatie. Dit om onze dienstverlening naar onze inwoners te verbeteren. In 2023 hebben we 15 klachten behandeld. Hiervan hebben we 12 klachten informeel en 1 klacht formeel behandeld. Daarnaast zijn twee klachten op grond van de Algemene wet bestuursrecht niet verder in behandeling genomen.

Jaarstukken 2023

74

In 2023 waren we aangesloten bij de Overijsselse Ombudsman. Door de Overijsselse Ombudsman zijn geen klachten van Haaksbergen behandeld. De Overijsselse Ombudsman is opgeheven en per 1 januari 2024 zijn wij aangesloten bij de Nationale Ombudsman. Communicatie Hiervoor verwijzen wij naar Programma 0, Bestuur en Ondersteuning. Rechtmatigheid

Status rechtmatigheidsverantwoording Vanaf het boekjaar 2023 is het college gehouden een verklaring omtrent rechtmatigheid af te geven. Voorheen lag het oordeel over de rechtmatigheid bij de accountant. Dit betekent dat het college zelf verantwoording aflegt over de rechtmatigheid van de baten en lasten in het boekjaar. De gemeente Haaksbergen voert al een aantal jaren interne controles uit op verschillende stromen in de jaarstukken, maar heeft dit de afgelopen jaren geïntensiveerd. De gemeente voert op het moment voor de meest significante stromen rechtmatigheids- en getrouwheidscontroles uit. Omdat voor elk nieuw proces een nieuw controleplan moet worden opgesteld worden deze langzaam uitgebreid. We zijn voornemens het interne controleplan 2024 als college vast te stellen. Sociaal domein In 2023 hebben we bij jeugdcliënten waarbij sprake is van een verwijzing niet in alle gevallen een beschikking verstuurd. Conform de verordening jeugd Haaksbergen zijn we dit wel verplicht. We hebben dit in 2023 niet tussentijds met de raad gecommuniceerd. We zijn bezig met de aanschaf van een applicatie aanvullend op onze sub-administratie, waarbinnen de juridische voorwaarden beter kunnen worden gehanteerd en bewaakt. Daarnaast zijn niet alle besluiten binnen het sociaal domein tijdig genomen.

De wet maatschappelijke ondersteuning en de algemene bestuurswet hebben daar termijnen voor opgesteld. We hebben de werkwijze binnen het sociaal domein in december 2023 aangepast, waarbij het afhandelingsproces wordt versneld, maar we ook gaan werken met een opschortingstermijn als we de termijnen redelijkerwijs niet kunnen halen. We hebben hierover in 2023 niet gecommuniceerd met de raad. Subsidies Aanvragen (tot toekenning en vaststelling) die bij de gemeente binnenkomen, worden niet altijd in een formeel aanvraagformulier ingediend en voldoen ook niet in alle gevallen aan de minimaal op te leveren stukken bij een aanvraag voor een subsidie. Deze worden wel in behandeling genomen. Ook aanvragen tot vaststelling, waarbij de jaarstukken ontbreken (bij subsidies hoger dan € 75.000), worden ondanks het ontbreken van deze stukken vastgesteld. Daarnaast is van de in 2022 toegekende subsidies per begin 2023 79% nog niet vastgesteld. Conform artikel 11 lid 3 van de algemene verordening moeten subsidies binnen 12 weken na ontvangst van de aanvraag tot vaststelling worden vastgesteld door het college. We hebben deze bevindingen in de loop van 2023 niet met de raad gecommuniceerd, maar de bevindingen zijn wel opgenomen in de managementletter van de accountant. Er wordt in 2024 extra capaciteit ingezet op het subsidieproces.

Deze capaciteit wordt ingezet om de regels met betrekking tot het subsidieproces beter na te leven. Nieuwe collega’s worden tijdig geïnformeerd over de acties die ze moeten uitvoeren voor het juist doorlopen van het subsidieproces. Dat betekent dat subsidieaanvragen worden gecontroleerd op volledigheid, waaronder ook het gebruik maken van de juiste formulieren. De extra capaciteit wordt ook ingezet om alle nog niet vastgestelde subsidies over 2022, alsnog zo spoedig mogelijk vast te stellen. Inkopen en aanbestedingen In het boekjaar zijn een aantal onrechtmatigheden geconstateerd met betrekking tot reguliere inkopen en inhuurcontracten. Dit heeft betrekking op inkopen uit het verleden (niet zijnde het boekjaar 2023), waarvan de contracten nu nog lopen en die niet zijn

Jaarstukken 2023

75

aanbesteed. Deze onrechtmatigheden zijn in de afgelopen jaren gecommuniceerd met de raad. Daarnaast is sprake van een nieuwe onduidelijkheid in 2023, waarbij het onduidelijk is of de aankoop onder het staatsnoodrecht valt of niet. Deze bevinding is met de raad gecommuniceerd. Het betreft een incident dat intern uitgebreid is geëvalueerd. De gids proportionaliteit en het interne inkoopbeleid worden onvoldoende nageleefd. Er zijn interne beheersingsmaatregelen getroffen, die moeten leiden tot verbetering. Misbruik en oneigenlijk gebruik We hebben geen beleid met betrekking tot misbruik en oneigenlijk gebruik. Als gevolg hiervan worden aanvullende controlewerkzaamheden uitgevoerd. In 2024 scherpen we de controlewerkzaamheden met betrekking tot misbruik en oneigenlijk gebruik aan. Afwijking tussen 1 en 3% Conform het controleprotocol neemt de concerncontroller bij afwijkingen tussen de 1 en 3% een nadere toelichting in de paragraaf bedrijfsvoering op. De onrechtmatigheden in het boekjaar 2023 bedragen (na correctie van al meegenomen onrechtmatigheden in 2022) € 1.934.452, dit is 2,6% van de totale lasten inclusief dotaties aan reserves en voorzieningen. De onrechtmatigheden zijn met name het gevolg van begrotingsoverschrijdingen van in totaal € 1.678.344 (zie hiervoor ook bijlage ‘financiële overzichten’).

De totale onduidelijkheid bedraagt € 979.491, dit is 1,3% van de totale lasten inclusief dotaties. Deze ziet toe op een onduidelijkheid, waarover de raad geïnformeerd is. Continuïteit We sluiten het boekjaar 2023 af met een positief resultaat. Kijkende naar de begrotingen voor de komende jaren zullen we keuzes moeten maken maar dit geeft nog geen aanleiding te veronderstellen dat de continuïteit in het gedrang komt. Daarnaast bestaan er organisatorisch geen voornemens om op korte termijn taken of activiteiten te beëindigen en zijn wij van mening dat de continuïteit gezekerd is. Fraude Ieder kwartaal wordt er intern een voortgangsrapportage informatiebeveiliging en privacy opgesteld. Er zijn in 2023 geen meldingen van fraude geweest door eigen medewerkers. Er zijn in 2023 wel pogingen gedaan door externen om fraude te plegen via zogenaamde phishing-mails.

Jaarstukken 2023

76

Paragraaf Verbonden partijen Een verbonden partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie, waarin de gemeente Haaksbergen een bestuurlijk en een financieel belang heeft. De vastgestelde Nota Verbonden Partijen Haaksbergen 2016, inclusief addendum, bevat het beleidskader en legt de basis voor de sturing en control van en op verbonden partijen in het algemeen en het verhelderen van de overwegingen die wij maken bij de sturing, het beheer, de verantwoording en het toezicht op verbonden partijen, kortom de governance. Onderstaand een overzicht van de verbonden partijen. In dit overzicht geven we aan welke rechtsvorm, zeggenschap, openbare belang of doel er mee is gemoeid. Ook is, indien dat aan de orde is, melding gemaakt van (financiële) risico’s voor de gemeente als deelnemer. Daar waar dat van toepassing is, vermelden we het aandelenpercentage. Dit percentage geeft tevens een beeld van de invloed en de eventuele financiële risico’s, die nooit meer kunnen zijn dan het aandelenpercentage. Hoewel geen verbonden partij in de letterlijke betekenis van de definitie uit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) zijn in dit overzicht de gemeenschappelijke regelingen met de centrumgemeente Hengelo tot samenwerking op het gebied van sociale zaken en ICT opgenomen. De verbonden partijen komen in de jaarstukken in meerdere programma’s voor.

Eventueel relevante risico’s zijn vermeld in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Voor alle verbonden partijen tezamen is een risico opgenomen in de paragraaf risicobeheersing van € 1.000.000, met een kans van optreden van 50%. Hiervoor wordt derhalve een bedrag van € 500.000 opgenomen als benodigd weerstandsvermogen. Gemeenschappelijke regelingen Verbonden partij

Vorm/ zeggenschap

Gemeenschappelijke Regeling SamenTwente

Gemeenschappelijke Regeling van 14 Twentse gemeenten

Enschede

________________ 1 lid AB (+ plv)

Jaarstukken 2023

Openbaar belang/doel (incl. eventuele veranderingen) Het doel van de gemeenschappelijke regeling SamenTwente is het in zijn rechtsgebied bewaken, beschermen en bevorderen van de gezondheid van en zorg verlenen aan de bevolking of specifieke groepen daarvan. Daarvoor worden de belangen behartigd op het gebied van Publieke gezondheid, onder de naam GGD Twente; Jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning, onder de naam Organisatie voor Zorg en Jeugdhulp Twente (OZJT) en Advies- en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling, onder de naam Veilig Thuis Twente (VTT). In SamenTwente zijn ook de vrijwillige samenwerkingen (coalities): Twentse Koers, Samen14 en Kennispunt Twente ondergebracht. SamenTwente wordt gevormd door het grootste deel van de voormalige Regio Twente, zowel qua budget als qua medewerkers. De GR is op 8 juli 2021 van start gegaan en op 2 maart 2022 is de naam SamenTwente geïntroduceerd.

77

Verbonden partij Financiële risico’s

Vorm/ zeggenschap

Openbaar belang/doel (incl. eventuele veranderingen)

De reguliere gemeentelijke bijdrage over het jaar 2023 is verhoogd, met € 2.400.000 voor heel Twente. Deze verhoging wordt veroorzaakt door een zestal factoren: 1. Loon- en prijsontwikkelingen € 1.112.000; 2. Stijging door wijziging van projectfinanciering “Loes in Twente” naar een gemeentelijke bijdrage € 144.000; 3. Stijging door een wetswijziging Prenataal huisbezoek € 92.000; 4. Stijging door wijziging van incidentele financiering naar structureel: a. Meldpunt Zorgwekkend gedrag € 273.000; b. Jeugdbeschermingstafels € 489.000. 5. Stijging door structurele financiering van bestaand beleid: a. Veilige en zorgvuldige verwerking van gegevens € 115.000; b. Rechtmatige en doelmatig inkopen € 173.000. 6. De financiering van de Twenteraad is uit de begroting gehaald -€ 21.000. Naast de bovenstaande wijzigingen, heeft er een wijziging plaatsgevonden voor het meerjarenperspectief OZJT om hiermee, dit onderdeel van de GR Samen Twente, toekomstbestendig te maken. Hierdoor zijn de lasten in de totale begroting van de GR Samen Twente met € 1.192.000 toegenomen. Al deze wijzigingen hebben geresulteerd in een hogere financiële bijdrage voor de gemeente Haaksbergen van € 138.000 ten opzichte van het jaar 2022. Belangrijk (financieel) risico is dat openstaande vacatures moeilijk kunnen worden ingevuld als gevolg van een extreme arbeidsmarktkrapte.

Hierdoor moet de organisatie meer personeel inhuren, wat duurder is. Daarnaast kampt de organisatie, net als andere organisaties, met een hoge inflatie waardoor de energielasten hoger zullen uitvallen. Voor prijscompensatie was in de begroting gerekend met 2,8%. Volgens het CBS (augustus 2023) zou het percentage naar verwachting op 6% komen. Volgens de tweede bestuursrapportage van de GR SamenTwente is de verwachting dat het financiële resultaat € 288.000 negatief uitvalt. Dit bedrag wordt onttrokken aan de algemene reserve, waardoor het weerstandsvermogen daalt van 0,8 naar 0,7. Hiermee komt het weerstandsvermogen onder de afgesproken ondergrens van 0,8.

Veiligheidsregio Twente Enschede

Gemeenschappelijke regeling van 14 Twentse gemeenten ________________ Burgemeester lid AB

De wet Veiligheidsregio, Wet geneeskundige hulpverlening en Wet rampen en zware ongevallen schrijven deze gemeenschappelijke regeling voor. Doel: Samen met onze partners werken we aan een veilig Twente. Zij zijn de drijvende en bindende kracht achter een goede hulpverlening en het voorbereiden op en bestrijden van rampen en crises. De veiligheidsregio coördineert de aanpak van grote ongelukken, rampen en crises, zoals grote branden, een ongeval met gevaarlijke stoffen of terrorisme. Veiligheidsregio Twente heeft primair tot doel de taken uit de Wet Veiligheidsregio’s uit te voeren.

Financiële risico’s

De gemeentelijke bijdrage is in 2023 niet verhoogd ten opzichte van 2022, met uitzondering van de indexatie.

Stadsbank Oost Nederland Enschede

Gemeenschappelijke regeling met 20 andere gemeenten ________________ Lid AB

Jaarstukken 2023

Op maatschappelijk en zakelijk verantwoorde wijze voorzien in behoefte van geldkredieten, regelen van problematische schulden van personen die in financiële moeilijkheden zijn geraakt, budgetbeheer voeren en voorlichting en advisering over al deze aangelegenheden. Daarnaast voert de SON beschermingsbewind uit en maken zij verzoekschriften Wsnp (Wet schuldsanering natuurlijke personen).

78

Verbonden partij Financiële risico’s

Vorm/ zeggenschap

Openbaar belang/doel (incl. eventuele veranderingen)

De reguliere gemeentelijke bijdrage over het jaar 2023 is niet verhoogd, met uitzondering van de indexatie voor loon- en prijsontwikkelingen. Algemeen volumebeleid gemeenten: indien gemeenten besluiten tot een ingrijpende beperking van het gebruik van diensten van de Stadsbank, heeft dit mogelijk consequenties voor de inkomsten van de bank. De bank kan namelijk niet haar bedrijfsvoering ingrijpend aanpassen. Een substantiële daling van meer dan 20% heeft een negatief gevolg voor de resultaten en brengt een herschikking van de formatie met zich mee. Op 1 juli 2023 is de looptijd van de wettelijke schuldsanering (Wsnp) gehalveerd van 36 naar 18 maanden als gevolg van de wijziging van de Faillissementswet. Ook de aflosperiode in de Minnelijke schuldregeling natuurlijke personen (Msnp) is verkort naar 18 maanden. Als gevolg van deze wetswijziging bestaat het risico dat het aantal diensten toeneemt. Een toename is in het voorjaar al geconstateerd en de maanden juli en augustus lieten dit ook zien. De Stadsbank zal samen met de gemeenten via de ingezette verbetering van de begeleiding (“Klantreis”) en door middel van procesoptimalisatie hierop inspelen. Desalniettemin wordt gemonitord of de stijging in het aantal diensten een structureel of incidenteel effect heeft op de bedrijfsvoering.

Op basis van de Najaarsnota 2023 is de verwachting dat de Stadsbank Oost Nederland met een positief resultaat zal eindigen. Na toevoeging van dit resultaat aan de algemene reserve komt het weerstandsvermogen uit op 1,57. Hiermee komt de organisatie net boven de door het Algemeen Bestuur gewenste hoogte (tussen de 1,0 en 1,4).

Gemeentelijk Belasting Kantoor Twente Hengelo

Gemeenschappelijke regeling met Hengelo, Enschede, Borne, Losser, Almelo, Oldenzaal, Twenterand, Berkelland en Bronckhorst ________________

Het heffen en invorderen van gemeentelijke belastingen en de uitvoering van de Wet waardering onroerende zaken.

1 bestuurder lid AB Lid DB (positie delen met Borne, Oldenzaal en Losser) Financiële risico’s

Openbaar Lichaam Crematoria Twente / Crematoria Twente-Oost Nederland BV Enschede Financiële risico’s

Jaarstukken 2023

Het GBT heeft geen buffers om grote financiële tegenvallers op te kunnen vangen. Eventuele tegenvallers worden naar rato verdeeld over de deelnemende gemeenten. Uit de risicoanalyse blijkt dat de financiële risico’s beperkt zijn. Gemeenschappelijke Gemeenschappelijke regeling, met openbaar lichaam regeling van 11 gevestigd te Enschede. In stand houden en exploiteren gemeenten met een van crematoria in Enschede, Almelo, Borne en Besloten Oldenzaal. Er is een aparte BV opgericht om Vennootschap als dividenduitkering mogelijk te maken. onderdeel ________________ In 2023 is gestart met het aanpassen van de regeling aan de vernieuwde wet. Lid AB De bedrijfsrisico’s zijn grotendeels afgedekt door procedures en verzekeringen.

79

Verbonden partij

Vorm/ zeggenschap

Omgevingsdienst Twente (ODT)

Gemeenschappelijke Regeling van 14 Twentse gemeenten en de provincie Overijssel _____________ Lid AB (+ plv)

Openbaar belang/doel (incl. eventuele veranderingen) Uitvoering van de, op grond van artikel 5.4, eerste lid en 5.5 van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht, verplichte basistaken. Het betreft in hoofdzaak activiteiten op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving milieu. Bij de uitvoering van deze werkzaamheden moet voldaan worden aan vastgestelde normen (de kwaliteitscriteria 2.1.).

Financiële risico’s

Het financiële risico is gering. De eindafrekening, waarbij rekening is gehouden met de opheffing kruisfinanciering en de inzet van de bestemmingsreserve past binnen de Begroting 2023.

Euregio Enschede/Gronau

Samenwerkingsverband van 104 Duitse en 26 Nederlandse gemeenten ________________ 2 leden raad AB Vertegenwoordiging is politiek gerelateerd

Het stimuleren, ondersteunen en coördineren van regionale grensoverschrijdende samenwerking van haar leden. De ambities zijn gericht op de doelstelling: een sterke deelregio, één verzorgingsgebied, geïntegreerd en krachtig woon- en werkgebied, waarin de grens niet langer een scheidende en belemmerende uitwerking heeft. Een belangrijke taak is het regionaal beheer van het EU-subsidieprogramma INTERREG. De EUREGIO vierde in 2023 zijn 65-jarige bestaan. Per 1 juni 2023 is Euregionaal Netwerk Arbeidsmigranten ingericht. Dit betreft een grensoverschrijdende samenwerking om handhaving tegen zowel uitbuiting als (criminele) structuren die uitbuiting mogelijk maken, te versterken. Het Interreg-project Euregionale Doorlopende Leerlijn heeft in 2023 een expertisecentrum ingericht binnen Saxion Hogeschool. In 2023 is het Euregionale Kleinprojectenfonds van start gegaan met een verlichting van administratieve lasten voor vrijwilligers, scholen en verenigingen. Tot 1 september 2023 heeft het Grensinfopunt 5300 contracten geregistreerd. Ook na de pandemie weten honderdduizenden bezoekers het digitale aanbod van de Grensinfopunten te vinden. Vanwege toenemende complexiteit van Europese en binationale (sociale) regelgeving en belastingen is de behoefte aan advies bij werkgevers en werknemers sterk toegenomen.

Financiële risico’s

N.v.t.

Recreatieschap Twente Enschede

Gemeenschappelijke Regeling van 14 Twentse gemeenten ________________ Lid Bestuur (+vicevoorzitter)

In opdracht van 14 Twentse gemeenten exploiteert het Recreatieschap Twente de recreatieparken (Het Rutbeek, Het Lageveld, Het Hulsbeek), fietspaden en routesystemen (Routenetwerk Twente). De bedrijfsvoering van het recreatieschap wordt uitgevoerd door de Gemeenschappelijke Regeling (GR) SamenTwente waarmee een dienstverleningsovereenkomst (DVO) is gesloten. Na vaststelling van de nieuwe visie Routenetwerken Twente is in 2023 gestart met de uitvoering van het toekomstbestendige scenario. In 2023 heeft Bureau

Jaarstukken 2023

80

Verbonden partij

Vorm/ zeggenschap

Openbaar belang/doel (incl. eventuele veranderingen)

Ginder de opdracht gekregen een nieuwe visie op de recreatieparken te schrijven. Deze moet de verouderde visie uit 2014 vervangen en richting geven aan toekomstige ontwikkelingen. Naar verwachting wordt deze visie in 2024 opgeleverd en vastgesteld. Financiële risico’s

Vooralsnog n.v.t.

Vennootschappen en coöperaties Verbonden Vorm/ partij zeggenschap Twence Holding BV Hengelo

Besloten Vennootschap als onderdeel van een holding ________________ Aandeelhouderschap Percentage aandelen: 3,77%

Openbaar belang/doel (incl. eventuele veranderingen) Het vanuit de zorgtaak van deelnemende overheden beheren en exploiteren van milieuvoorzieningen en het verlenen van diensten op het gebied van milieubeheersing in het algemeen en het bewerken en verwerken van huishoudelijk en bedrijfsafval in het bijzonder. Het produceren en leveren van (duurzame) energie en secundaire grondstoffen en daarmee bijdragen aan de duurzaamheidsdoelstellingen van de gemeente Haaksbergen. Recente ontwikkelingen: Twence heeft een overeenkomst gesloten met Circulus voor het verwerken van gemeentelijk afval uit de stedendriehoek Deventer, Apeldoorn en Zutphen Twence blijft investeren in duurzame energie. Onder andere wordt er momenteel een CO2 afvanginstallatie gebouwd, waardoor deze kan worden ingezet als grondstof voor de glastuinbouw en wordt er een zonnepark aangelegd op de voormalige stortplaats Elhorst-Vloedbelt in Zenderen.

Financiële risico’s

Bij tegenvallende bedrijfsresultaten zal de dividenduitkering lager uitvallen.

Twente Milieu NV Hengelo

Naamloze Vennootschap ________________ Aandeelhouderschap Percentage aandelen: 6 %

Sinds 2018 voert Twente Milieu het onderhoud uit in de openbare ruimte. Sinds 2019 is Twente Milieu ook verantwoordelijk voor de inzameling van huishoudelijk afval. De gemeenten Almelo, Borne, Enschede, Hengelo, Hof van Twente, Losser, Oldenzaal, Wierden en Haaksbergen zijn samen 100% aandeelhouder. Recente ontwikkelingen: Recent is bekend geworden dat gemeente Berkelland zich wil aansluiten bij Twente Milieu. In 2024 wordt duidelijk hoe dit vorm krijgt.

Financiële risico’s

Twente Milieu kent een stabiele positieve meerjarenbegroting. Hierin wordt aangeven dat de kans dat er zich financiële risico’s zullen manifesteren als relatief klein moet worden betiteld. Mogelijk ontstaat er enige druk op de solvabiliteit. De meeste input wordt daarbij verwacht van de effecten van stijgende olieprijzen en in de toekomst mogelijk oplopende pensioenlasten als gevolg van de vergrijzing.

Bank Nederlandse Gemeenten ’s-Gravenhage

Naamloze Vennootschap ________________

Jaarstukken 2023

Bank van en voor overheden en instellingen die maatschappelijk belang behartigen. Met gespecialiseerde dienstverlening draagt de BNG bij aan zo laag mogelijke kosten van maatschappelijke

81

Verbonden partij

Vorm/ zeggenschap

Openbaar belang/doel (incl. eventuele veranderingen)

Aandeelhouderschap Percentage aandelen: 0,065%

voorzieningen voor de inwoners. Klanten van de BNG zijn overheden en instellingen op het gebied van volkshuisvesting, gezondheidszorg, onderwijs en nut.

Financiële risico’s

De financiële risico’s die we lopen bij de BNG worden als nihil beschouwd.

Enexis Holding NV ’s-Hertogenbosch

Naamloze Vennootschap ________________ Aandeelhouderschap Percentage aandelen: 0,014%

Financiële risico’s

De aandeelhouders lopen een zeer gering risico (een deel van) de boekwaarde van € 6.200.000 te moeten afwaarderen. Omdat Enexis opereert in een gereguleerde (energie)markt, onder toezicht van de Energiekamer en vanwege de (intrinsieke) waarde van Enexis Holding N.V. is dit risico zeer gering. Enexis heeft op dit moment meer dan 50% eigen vermogen wat 10% boven de wettelijke eis ligt.

Stichtingen en verenigingen Verbonden Vorm/ partij zeggenschap Groot Scholtenhagen Haaksbergen

Enexis beheert het energienetwerk in Noord-, Oost- en Zuid-Nederland voor de aansluiting van ongeveer 2,7 miljoen huishoudens, bedrijven en overheden. De netbeheerderstaak is een publiek belang, wettelijk geregeld met onder andere toezicht vanuit de Autoriteit Consument en Markt. Het belang van deelnemen, is het behartigen van het publieke belang van een betrouwbaar en continu transport van nutsvoorziening tegen de laagst mogelijke prijs. Partijen: 6 provinciale en 130 gemeentelijke aandeelhouders.

Stichting ______________ Collegelid is voorzitter

Openbaar belang/doel (incl. eventuele veranderingen) Sport- en recreatiepark Groot Scholtenhagen is ontstaan dankzij een schenking door textielfabrikant Jordaan van een gedeelte van zijn grondbezit aan de gemeenschap van Haaksbergen. Het dient bij te dragen aan de mogelijkheden tot ontspanning en recreatie voor de bevolking van Haaksbergen. De Stichting Groot Scholtenhagen is verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van het gehele sport- en recreatiepark, dat onder meer bestaat uit sportvelden, fiets- en wandelpaden, park- en bosplantsoenen, kinderboerderij en monumenten. De stichting draagt op deze wijze bij aan de realisatie van beleidsdoelen op verschillende beleidsterreinen zoals sport, kunst en cultuur en recreatie en toerisme.

Financiële risico’s

Het park is met een legaat aan de gemeente geschonken. Voor het beheer daarvan is de Stichting Groot Scholtenhagen opgericht. Als de leden van de Stichting stoppen en de Stichting het beheer niet meer op zorgvuldige wijze kan uitvoeren, valt de verantwoordelijkheid voor het beheer terug naar de gemeente.

Stichting Wsw Haaksbergen)

Stichting ______________ Gemeentesecretaris is bestuurslid

Jaarstukken 2023

Doelstelling: het namens de gemeente Haaksbergen bieden van formeel werkgeverschap aan werknemers (artikel 2, eerste lid van de Wet sociale werkvoorziening de Wsw-medewerkers) die in de gemeente Haaksbergen wonen en voorheen werkzaam waren bij het inmiddels ontmantelde Wsw-bedrijf Hameland. Het formeel werkgeverschap wordt ook geboden voor een aantal Wswmedewerkers, niet woonachtig in Haaksbergen en destijds

82

Verbonden partij

Vorm/ zeggenschap

Openbaar belang/doel (incl. eventuele veranderingen) werkzaam bij het inmiddels ontmantelde Wsw-bedrijf Hameland. Reden: evenwichtige verdeling onder deelnemers aan de GR Hameland in het kader van ontmanteling. Voor de uitvoering van de Wet sociale werkvoorziening is een overeenkomst met een door de gemeente aangewezen SW-bedrijf (SWB te Hengelo) gesloten.

Financiële risico’s

N.v.t.

Overige regelingen/samenwerkingsverbanden Verbonden Vorm/ Openbaar belang/doel partij zeggenschap (incl. eventuele veranderingen) Gemeenschappelijke regeling samenwerking sociale zaken Borne, Haaksbergen en Hengelo

Gemeenschappelijke regeling met Borne en Hengelo, waarbij Hengelo als centrumgemeente is aangewezen. _____________ Eens per twee weken een PFO Hengelo/ Haaksbergen Eens per kwartaal een bestuurlijk overleg met de bestuurders van de deelnemen gemeenten

Namens de colleges van Borne en Haaksbergen is de als centrumgemeente aangewezen gemeente Hengelo de Uitvoeringsorganisatie van de bevoegdheden van de Participatiewet en aanverwante wetten en regelgeving, met uitzondering van de (beleidsmatige) bevoegdheden. Laatstgenoemde bevoegdheden blijven aan de afzonderlijke raden en colleges. De omschrijving van de uitvoeringsbevoegdheden is opgenomen in vastgestelde Mandaatbesluiten samenwerking sociale zaken Borne en Hengelo en Haaksbergen en Hengelo. De werkzaamheden die de centrumgemeente Hengelo voor Haaksbergen uitvoert, zijn omschreven in de vastgestelde Dienstverleningsovereenkomst Hengelo – Haaksbergen. Ontwikkelingen: Het klantenbestand van de klantmanagers verandert door onder andere de toename van (multi)problematiek en statushouders. Daardoor verandert de complexiteit van trajecten voor reintegratie en arbeidsontwikkeling. Dat vraagt meer van de begeleiding en coaching in de terugkeer naar (regulier) werk.

Centrumgemeenteregeling samenwerking ICT Hengelo

Gemeenschappelijke regeling met Hengelo, Oldenzaal en het openbaar lichaam SWB Midden Twente, waarbij Hengelo als centrumgemeente is aangewezen

Financiële risico’s

Met de ICT-transitie naar de gemeente Hengelo is de kans op een groot cyberincident gereduceerd. De aansprakelijkheid van partijen jegens elkaar voor schade is per kalenderjaar beperkt tot maximaal 50% van het bedrag van de jaarlijks te betalen vergoeding voor te verrichten werkzaamheden. In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing in de begroting 2023 hebben we de uitval op applicaties in verband met een cyberaanval op € 400.000 gezet (financieel gevolg € 4.000.000 x incidentie 10%).

Jaarstukken 2023

In 2022 is Haaksbergen met centrumgemeente Hengelo en mede-deelnemers Oldenzaal en SWB Midden-Twente een samenwerking aangegaan, waarbij het beheer van ICT bij de gemeente Hengelo is ondergebracht. In het najaar van 2022 vond de “live-gang” plaats. De beleidsbepalende bevoegdheden en het recht financiële kaders te stellen berusten bij de individuele deelnemers.

83

Verbonden partij

Vorm/ zeggenschap

Bestuursovereenkomst Sociaal Economische Structuurversterking (BOK – SES)

Bestuursovereenkomst tussen de Twentse gemeenten m.u.v. Twenterand _____________ Bestuurlijk overleg

Per juli 2021

Vertegenwoordiging in Stg. Twenteboard is getrapt. Haaksbergen in cluster met Borne, Hengelo en Hof van Twente

Financiële risico’s

In de overeenkomst is vastgelegd dat bij de start van de bestuursovereenkomst t/m het jaar 2022 elke gemeente een bedrag van € 9,01 per inwoner per jaar beschikbaar stelt. Met dit bedrag wordt mede in de kosten van Twente Board Development (personeel, huisvesting, materieel, etc.) voorzien. In het MJP zijn voor de jaren daarna middelen gereserveerd. De afspraak is verder dat gemeenten zich ten opzichte van elkaar verbinden om zich in te spannen de besluiten die over de financiële inbreng worden gemaakt na te komen.

Jaarstukken 2023

Openbaar belang/doel (incl. eventuele veranderingen) Deze bestuursovereenkomst beschrijft de samenwerking tussen de Twentse gemeenten voor het versterken en verbreden en het uitzetten van een gezamenlijke koers van en voor de sociaal economische structuur van Twente. In het bestuurlijk overleg wordt gezamenlijk de inbreng in het bestuur van de Stichting Twenteboard voorbereid, afgestemd en teruggekoppeld. Daarnaast wordt overleg gevoerd en afgestemd over het lobbyen van de gemeenten bij provincie, Rijk, Europese Unie en andere (semi)overheden en haar organisaties ten behoeve van de sociaal economische structuurversterking en andere door het bestuurlijk overleg gekozen onderwerpen.

84

Kengetallen verbonden partijen Naam verbonden partij* Samen Twente

bedragen x €1.000 Eigen Vreemd Eigen Vreemd Vermogen Vermogen Vermogen Vermogen 01-01-2022 01-01-2022 31-12-2022 31-12-2022 15.783

21.871

12.827

Resultaat 2022*

12.788

31

Recreatieschap Twente

740

4.029

871

4.204

146

Veiligheidsregio Twente

2.069

42.200

1.963

46.027

749

Stadsbank Oost Nederland

971

14.781

1.349

15.215

366

Gemeentelijk Belasting Kantoor Twente

549

10.343

756

8.715

207

Openbaar Lichaam C rematoria Twente

1.549

32

1.611

4

361

2.523

30.418

2.649

12.063

126

149.786

15.070

176.054

11.928

32.500

Euregio Twence Holding BV Twente Milieu NV

12.576

18.083

12.660

15.678

84

Bank Nederlandse Gemeenten

5.000.000

144.000.000

4.600.000

107.000.000

300.000

Enexis NV

4.432.000

4.268.000

4.491.000

4.622.000

152.000

216

428

212

416

-4

Stichting Groot Scholtenhagen Stichting WSW

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Omgevingsdienst Twente (ODT)

2.348

1.913

1.727

3.246

399

*Cijfers uit jaarrekeningen 2022. De jaarrekeningen van de verbonden partijen voor 2023 zijn nog niet bekend bedragen x €1.000

Bijdragen aan verbonden partijen Naam verbonden partij Samen Twente

Rekening 2022

Begroting 2023

1.264

Rekening 2023

1.416

1.429

Recreatieschap Twente

183

108

114

Veiligheidsregio Twente

1.617

1.707

1.706

Stadsbank Oost Nederland

153

143

143

Gemeentelijk Belasting Kantoor (GBT)

588

619

619

Euregio

7

7

7

Stichting Groot Scholtenhagen

306

401

401

Omgevingsdienst Twente (ODT)

496

IC T Hengelo

616

631

1.703

1.742

GR samenw. Hengelo, Borne en H'bergen

1.224

1.370

1.343

Totaal

5.838

8.090

8.135

Jaarstukken 2023

85

Paragraaf Grondbeleid

Algemeen De basis voor het gemeentelijk grondbeleid is omschreven in de ‘Nota Grondbeleid 2012’ en de nota ‘Grondprijsbeleid gemeente Haaksbergen’. In het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten staat benoemd welke gegevens vermeld moeten worden in de paragraaf grondbeleid. Daarnaast heeft de rekenkamercommissie in het rapport ‘Bezint eer ge begint’ over het grondbeleid van de gemeente Haaksbergen een aantal aanbevelingen gedaan om de informatiewaarde te verbeteren. Deze aanbevelingen hebben wij in de paragraaf grondbeleid opgenomen. Overzicht complexen In 2023 telt het grondbedrijf vier actuele complexen: Marktplan (centrumontwikkeling; looptijd tot en met 2024) Wissinkbrink (woningbouw; looptijd tot en met 2025) Stepelerveld (bedrijventerrein; looptijd tot en met 2023) en Brem 5 (woningbouw; looptijd tot en met 2026) Publiek-Private Samenwerking (PPS) Wij nemen niet deel aan publiek-private samenwerking bij gebiedsontwikkeling. Huidige stand van zaken Marktplan De heer Ben Roerink en Nordwick B.V. hebben gezamenlijk een plan ontwikkeld voor het zogenaamde ‘gat in de markt’, inclusief het terrein van de Bron, het pand Konings en de omliggende openbare ruimte. Met de omgeving hebben we een participatietraject over de inrichting van de openbare ruimte rondom het Marktplan doorlopen. Het ontwerp bestemmingsplan heeft ter inzage gelegen.

In 2024 actualiseren we de grondexploitatie op basis van dit nieuwe plan en de resultaten van het participatietraject. Momenteel zijn alleen de boekingen over 2023 verwerkt. Wissinkbrink In 2023 zijn wij gestart met de kavelverkoop. Alle kavels zijn in optie gegeven. Het bouwrijp maken van deze locatie is afgerond. Stepelerveld fase 1 In 2023 heeft de eigendomsoverdracht van de laatste kavel plaatsgevonden. Op basis van het concept duurzaamheid en innovatie zijn wij verder gegaan met het woonrijp maken van fase 1. De grondexploitatie Stepelerveld fase 1 sluiten wij dit jaar af met een positief resultaat. Hierbij is rekening gehouden met kredieten voor resterende werkzaamheden voor het woonrijp maken en resterende werkzaamheden plankosten (V&T woonrijp maken). Brem 5 Deze grondexploitatie is in 2023 geopend. De gronden zijn eind 2023 aangekocht door de gemeente.

Jaarstukken 2023

86

Financieel kader Verloop boekwaarde per complex

(bedragen x € 1.000)

Nadere specificatie kosten, winstneming en opbrengsten exclusief verliesvoorziening (bedragen x € 1.000)

Verwachte resultaten per complex

(bedragen x € 1.000)

Specificatie nog te maken kosten en opbrengsten per complex

(bedragen x € 1.000)

Risico’s Vanuit het Ministerie van Binnenlandse Zaken is de IFLO-norm opgesteld. Met deze norm kan de minimaal noodzakelijke weerstandscapaciteit bij het grondbedrijf worden bepaald. De IFLO-norm relateert de hoogte van de benodigde weerstandscapaciteit aan de boekwaarden van de grondexploitaties (10%), de nog te maken kosten (10%) en de opgenomen voorziening. De verwachtingswaarde is 50% omdat niet alle risico’s zich gelijktijdig zullen voordoen.

Jaarstukken 2023

87

Benodigde weerstandscapaciteit

(bedragen x € 1.000)

De noodzakelijke weerstandscapaciteit per 31-12-2023 is € 115.000. Toelichting uitgangspunten en wijze van berekening van het geraamde eindresultaat In de grondexploitatie rekenen wij met de volgende uitgangspunten: Renteparameter kosten: 1,82% Renteparameter opbrengsten: 1,82% Kostenstijging:

GWW Plankosten en overig

2024 3% 5%

2025 2,5% 2,5%

2026 2,5% 2,5%

2027 > 2% 2,5%

2025 2,5% 2%

2026 2,5% 2%

2027 > 2,5% 2%

Opbrengstenstijging: 1,00%

Wonen Bedrijven

2024 1,5% 0%

Disconteringsvoet voor het bepalen van de omvang van verliesvoorzieningen: 2% Tussentijdse winstneming Op basis van de POC-methode zijn gemeenten verplicht tussentijds winst te nemen naar rato van de voortgang van het project. Wij hebben voor alle exploitaties de POC berekend. Conclusie hieruit is dat wij in 2023 voor één grondexploitatie winst gaan nemen. De grondexploitatie Stepelerveld sluiten wij af met winst. Dat is daarmee ook de totale winst die wij nemen voor dit project.

Jaarstukken 2023

88

Paragraaf Taakstellingen en reserveringen Taakstellingen Voorzieningendiscussie In de Begroting 2023 staat een taakstelling voor de voorzieningendiscussie opgenomen. In aanloop naar de Kadernota en Begroting 2024 is er een discussie gevoerd met betrekking tot de voorzieningen. De uitkomst van deze discussie is verwerkt in de kadernota en begroting. Hiermee is invulling gegeven aan de taakstelling. Reserveringen In de Begroting 2023 waren geen reserveringen opgenomen.

Jaarstukken 2023

89

Jaarrekening

Jaarstukken 2023

90

Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening Primitieve begroting PROGRAMMA

1. Exploitatie

Begroting na wijziging

begroot prim . na wijz./ begroot/ werkelijk werkelijk

LASTEN basis

BATEN basis

SALDO basis

LASTEN totaal

BATEN totaal

SALDO totaal

LASTEN werkelijk

BATEN werkelijk

SALDO werkelijk

0 Bestuur en ondersteuning 1 Veiligheid

3.548

520

-3.028

3.147

767

-2.380

3.377

1.047

-2.330

50

698

2.453

0

-2.453

2.426

0

-2.426

2.426

0

-2.426

1

28

2 Verkeer, vervoer en waterstaat 3 Economie

4.213

151

-4.062

4.188

151

-4.036

4.231

246

-3.986

51

76

871

189

-682

992

206

-787

833

464

-369

418

314

4 Onderwijs 5 Sport, cultuur en recreatie

2.316

594

-1.722

3.146

795

-2.351

2.808

556

-2.253

98

-530

4.849

674

-4.174

5.065

753

-4.312

5.105

918

-4.188

125

-13

6 Sociaal domein 7 Volksgezondheid & milieu

28.180

6.021

-22.159

33.077

11.638

-21.438

31.599

11.212

-20.387

1.051

1.772

7.096

6.479

-616

7.150

6.697

-453

7.369

6.920

-449

4

167

8 Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening Totaal

3.388

1.152

-2.235

3.913

1.404

-2.509

4.725

2.194

-2.531

-22

-296

56.914

15.781

-41.133

63.105

22.412

-40.693

62.474

23.556

-38.918

1.776

2.215

10.430

21

-10.409

10.293

21

-10.273

10.583

27

-10.556

-284

-147

0

-119

116

0

-116

3

-116

-40

25

0

-25

16

16

54.084

0

54.225

54.225

141

2.730

2. Overhead

Overhead

3. VPB

Vennootschapsbelasting

0

0

0

119

4. Onvoorzien

Onvoorzien

40

0

-40

40

5. Alg. dekkingsm.

Algemene dekkingsm. Programma 0

0

51.495

51.495

0

Algemene dekkingsm. Programma 3 Totaal saldo baten en lasten 6. Reserves

(bedragen x € 1.000) Realisatie begrotingsjaar na Verschil wijzigingen

Reserves

Totaal gerealiseerde resultaat

54.084

0

204

204

0

207

207

0

192

192

-15

-12

67.383

67.500

117

73.557

76.723

3.166

73.197

78.000

4.802

1.636

4.685

250

17

-233

1.413

1.522

109

1.413

1.522

109

0

342

67.633

67.517

-117

74.970

78.245

3.275

74.610

79.521

4.911

1.636

5.027

Toelichting overzicht van baten en lasten

We sluiten het jaar met een positief resultaat van ruim € 4.911.000. In de Eindejaarsrapportage 2023 werd een voordeel geraamd van ruim € 3.589.000. Op 29 november heeft de raad van de gemeente Haaksbergen nog een begrotingswijziging (Brem 5) goed gekeurd, hierdoor komt het begrote resultaat van 2023 op € 3.275.000. Ten opzichte van het geschetste beeld bij de eindejaarsrapportage is dit een resultaatverbetering van € 1.636.000. Algemene toelichting: - de baten en lasten worden toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben. - positieve resultaten worden slechts genomen voor zover zij op de balansdatum zijn gerealiseerd. - dividendopbrengsten van deelnemingen worden als bate genomen op het moment dat het dividend betaalbaar wordt gesteld. - duurzame middelen met een verkrijgingsprijs van minder dan € 5.000 worden ineens ten laste van het resultaat gebracht. Uitgezonderd van gronden, die worden altijd geactiveerd.

Jaarstukken 2023

92

Verklaring verschillen begroot en werkelijk Hier geven we een gedetailleerd inzicht in de herkomst en oorzaak van de verschillen tussen de Begroting 2023 (na wijzigingen) en de werkelijke cijfers. Wij verklaren hier alleen de verschillen op het saldo per taakveld die afgerond € 15.000 overstijgen. Als er grote verschillen zijn op afzonderlijk lasten en baten (> € 100.000) die elkaar opheffen in het netto saldo, lichten wij die ook toe. Indien er op een taakveld geen verschillen te verklaren zijn, wordt dit taakveld niet in de tekst benoemd. In de tabellen zijn ook de bijstellingen ten opzichte van de primitieve begroting weergegeven. Alle bedragen in de tabellen zijn x € 1.000. In de tabellen staat per programma een totaaloverzicht van de verschillen op de taakvelden van dat programma.

Jaarstukken 2023

93

Programma Bestuur en ondersteuning (bedragen x € 1.000) Lasten Prim. Begroting

Wijziging begroting

Bestuur

1.446

-17

1.429

1.609

-180

0.2

Burgerzaken

608

118

726

691

35

0.3

Beheer overige gebouwen en gronden

117

0

117

117

1

0.4

Overhead

10.430

-136

10.293

10.583

-290

0.5

Treasury

104

-74

30

533

-503

0.64

Belastingen overig

499

73

572

451

121

0.7

Algemene uitkering

500

-500

0

0,00

0

0.8

Overige baten en lasten

313

-1

312

1

311

0.9

Vennootschapsbelasting (Vpb)

0

119

119

116

3

0.10

Mutaties reserves

Nr.

Omschrijving taakveld

0.1

Totaal

Begroting Werkelijk na wijziging

Saldo

250

1.163

1.413

1.413

0

14.268

745

15.012

15.514

-502

Prim. Begroting

Wijziging begroting

Baten Begroting Werkelijk na wijziging

Nr.

Omschrijving taakveld

0.1

Bestuur

0

0

0

71

71

0.2

Burgerzaken

287

0

287

276

-11

0.3

Beheer overige gebouwen en gronden

80

0

80

44

-36

0.4

Overhead

21

0

21

27

7

0.5

Treasury

447

594

1.041

1.268

228

0.61

OZB woningen

4.129

-27

4.103

4.117

15

0.62

OZB niet-woningen

3.009

63

3.072

3.065

-7

0.63

Parkeerbelasting

0

0

0

1

1

0.64

Belastingen overig

0

36

36

56

20

0.7

Algemene uitkering

43.997

2.171

46.168

46.302

134

0.8

Overige baten en lasten

65

0

65

72

7

0.9

Vennootschapsbelasting (Vpb)

0

0

0

0

0

0.10

Mutaties reserves

17

1.505

1.522

1.522

0

52.051

4.342

56.393

56.821

428

Prim. Begroting

Wijziging begroting

Totaal

Saldo

Saldo Begroting Werkelijk na wijziging

Nr.

Omschrijving taakveld

0.1

Bestuur

-1.446

17

-1.429

-1.538

0.2

Burgerzaken

-321

-118

-439

-415

24

0.3

Beheer overige gebouwen en gronden

-38

0

-38

-73

-35

0.4

Overhead

-10.409

136

-10.273

-10.556

-284

0.5

Treasury

343

668

1.010

735

-275

0.61

OZB woningen

4.129

-27

4.103

4.117

15

0.62

OZB niet-woningen

3.009

63

3.072

3.065

-7

0.63

Parkeerbelasting

0

0

0

1

1

0.64

Belastingen overig

-499

-37

-536

-395

141

0.7

Algemene uitkering

43.497

2.671

46.168

46.302

134

0.8

Overige baten en lasten

-248

1

-247

71

318

0.9

Vennootschapsbelasting (Vpb)

0

-119

-119

-116

3

0.10

Mutaties reserves

Totaal

Jaarstukken 2023

Saldo -109

-233

342

109

109

0

37.784

3.597

41.381

41.307

-74

94

0.1 Bestuur Toelichting op het saldo van € 109.000 nadeel Wachtgeldregeling (€ 71.000 nadeel) De overschrijding is een gevolg van aanspraken op de wachtgeldregeling, die we niet in de begroting kunnen voorzien. Voorafgaand aan het jaar is moeilijk in te schatten hoe vaak aanspraak wordt gemaakt. Wethouderspensioenen (€ 38.000 nadeel) Door actualisatie van de wethouderspensioenen hebben we meer in de voorziening moeten storten dan begroot. 0.2 Burgerzaken Toelichting op het saldo van € 24.000 voordeel Leges (€ 12.000 voordeel) Dit voordeel kan hoofdzakelijk worden toegeschreven aan een nationale trend van hogere inkomsten uit leges. De inkomsten van de leges zijn hoger uitgevallen dan begroot. Deze trend is niet uniek voor onze gemeente, maar lijkt zich op nationaal niveau voor te doen, waarbij de inkomsten uit leges over het algemeen hoger zijn dan verwacht. De overige verschillen € 12.000 voordeel 0.4 Overhead Toelichting op het totaalsaldo van € 284.000 nadeel Voorziening verlof sparen (€ 128.000 nadeel) Het Besluit Begroting en Verantwoording gemeenten geeft aan dat er een voorziening moet worden opgenomen voor arbeidskosten, zoals in de Cao vastgelegde rechten voor verlofsparen. Het BBV spreekt daarbij van arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van niet-gelijke omvang. Om aan deze verplichtingen te voldoen, is er een voorziening opgenomen ter hoogte van € 178.000.

Hiermee voldoet de gemeente aan haar verplichting. Personeelslasten (€ 184.000 nadeel) Dit budget bestaat uit € 184.000 nadeel. Hiervan wordt € 147.000 gedekt uit taakveld 0.8. Per saldo € 37.000 nadeel. Wij hebben al enige jaren te maken met een krappe arbeidsmarkt, waardoor wij bepaalde functies niet ingevuld krijgen. Daarnaast is het verzuim gestegen van 4,57% naar 5,61%. Beiden hebben ertoe geleid dat wij ook in 2023 genoodzaakt waren hierop in te huren. Informatisering + ICT (€ 110.000 nadeel) De ICT-transitie naar Hengelo leidde tot incidentele alsook extra structurele lasten. De incidentele lasten (€ 65.000) hebben betrekking op ICT-contracten, die doorliepen vanuit 2022 en pas in de loop van 2023 konden worden beëindigd. Daarnaast zijn de migratiekosten van applicaties naar Hengelo duurder uitgevallen. Een deel van deze kosten kunnen we nog verrekenen met Hengelo in het kader van een nog te voeren overleg over de financiële afwikkeling van de ICT-transitie. De extra structurele lasten (€ 85.000) zijn merendeels toe te schrijven aan Cloudmigraties. Deze migraties leidden tot het onderbrengen van techniek en taken bij applicatieleveranciers. In de Begroting 2023 is hiervoor een extra structurele last gereserveerd van € 45.000. Dit bleek onvoldoende.

Informatiemanagement (€ 150.000 voordeel) In 2022 hebben wij onderzoek uitgevoerd naar het versterken van het informatiemanagement van de gemeente Haaksbergen. Het resultaat van dit onderzoek is in essentie de aanbeveling om op het domein IM de samenwerking te zoeken met als voorkeurspartner Hengelo. In de Begroting 2023 is een incidenteel budget geraamd van

Jaarstukken 2023

95

€ 200.000 ten behoeve van het optuigen én uitvoeren van de samenwerking met Hengelo, alsook voor het opstarten van projecten in de interne organisatie om het IM te versterken. Op 11 april 2023 heeft het college besloten een samenwerkingsverzoek in te dienen bij de gemeente Hengelo. Omdat Hengelo op dat moment zelf een onderzoek uitvoerde naar de mogelijkheden om samen te werken op het informatiemanagement, waren wij genoodzaakt dit onderzoek af te wachten. In november 2023 hebben wij een positieve reactie van Hengelo ontvangen. Vanaf dat moment zijn de voorbereidingen getroffen voor het aangaan van een intentieovereenkomst welke in 2024 in uitvoering wordt gebracht. Wel is in 2023 een start gemaakt met het versterken van het IM in huis. Omdat de opstart van de samenwerking met Hengelo eind 2023 kon starten, is een groot deel van het budget in 2023 een overschot. Overige verschillen € 12.000 nadeel Energie (€ 349.000 nadeel) Er is een autonome ontwikkeling van kostenstijgingen voor gas en elektra als gevolg van hogere toelagen en belastingen en fluctuerende tarieven op een roerige termijnmarkt voor energie. Bovendien waren we genoodzaakt per 2023 het nog lopende contract met energieleverancier SEFE (voorheen Gazprom Energy) stop te zetten. Dit was het gevolg van Europese sancties tegen Russische bedrijven vanwege de inval in Oekraïne.

De gaslevering is opnieuw aanbesteed in gezamenlijk Twents inkoopverband. Voor de hogere tarieven via onze nieuwe leverancier, Vattenfall, worden wij vanuit het Ministerie van EZK gecompenseerd op basis van werkelijk verbruik. Dit bedrag wordt uitgekeerd in de loop van het opvolgende begrotingsjaar. Er is nu nog een nadelig effect van € 310.000 op onze totale energiekosten (elektra én gas) verdeeld over verschillende programma’s in de jaarstukken. De centrale stelpost van € 76.000 voor stijging van energiekosten lijkt echter afdoende om de autonome kostenontwikkeling op te vangen. Bovendien blijven we ons inspannen om de klimaatinstallaties te optimaliseren en steeds efficiënter te laten werken. 0.5 Treasury Toelichting op het saldo van € 275.000 nadeel Ontvangen rente schatkistbankieren (€ 204.000 voordeel) In 2023 is de rente op de kapitaalmarkt fors gestegen. Bij het opstellen van de Begroting 2023 was deze nog negatief, inmiddels fluctueert dit percentage tussen de 3,5 en 4%. We ontvangen op het saldo bij de schatkistrekening dus een mooie vergoeding. Per 31 december 2023 bedraagt het saldo op de schatkistrekening € 15.300.000. Aangezien we voorlopig geen nieuwe langlopende leningen nodig hebben, heeft de stijging van de rente voor Haaksbergen een positief effect.

In de Eindejaarsrapportage 2023 hebben we al een meevaller op de ontvangen rente gerapporteerd van € 212.000, uiteindelijk is deze uitgekomen op € 416.000. Het totale voordeel op treasury is uitgekomen op € 479.000. Doorbelasting rente via omslagpercentage (€ 479.000 nadeel) De ontvangen rente op de schatkistrekening heeft een forse impact op het omslagpercentage. Het omslagpercentage is de gemiddelde rente die Haaksbergen dient te betalen -/- de ontvangen rente. Deze wordt vervolgens doorbelast aan alle investeringen. Het werkelijke omslagpercentage is met name vanwege de ontvangen rente verlaagd van 1,61% naar 0,73% (zie ook de paragraaf financieringen). Het voordeel van de extra ontvangen rente wordt verdeeld over alle investeringen. Deze krijgen nu dus een lagere rente in rekening gebracht. Hierdoor heeft het taakveld treasury een nadeel van € 479.000 en hebben alle overige taakvelden gezamenlijk een rentevoordeel van € 479.000. Deze werkwijze is wettelijk bepaald.

Jaarstukken 2023

96

Het rentevoordeel van € 479.000 is verdeeld over de volgende taakvelden: Wegen € 154.000 Schoolgebouwen € 104.000 Riolering € 80.000 Grondexploitaties € 27.000 De Kappen € 19.000 Sportvelden € 13.000 Overig € 82.000 0.61 OZB woningen Geen verschillen te verklaren. 0.62 OZB niet-woningen Geen verschillen te verklaren. 0.64 Belastingen overig Toelichting op het saldo van € 141.000 voordeel De post oninbare belastingen is veel lager uitgevallen dan was geraamd (voordeel € 68.000). Met name de afboekingen vanwege faillissementen vielen erg mee. Dit omdat er rekening was gehouden met een recessie. Verder zijn de uitvoeringskosten voor GBTwente lager dan geraamd (voordeel € 53.000). Ten slotte hebben we een voordeel op de aanmaningskosten (€ 20.000). 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds Toelichting op het saldo van € 134.000 voordeel In de raadsinformatiebrief over de decembercirculaire is aangegeven dat we € 862.000 extra middelen uit het gemeentefonds ontvangen. Van dit bedrag is al € 772.000 voor de energietoelage opgenomen bij de Eindejaarsrapportage 2023. Daarnaast ontvangen we over de jaren 2020, 2021 en 2022 nog een nabetaling van € 44.000. Dit omdat het Rijk met terugwerkende kracht enkele maatstaven naar boven heeft bijgesteld.