Jaarstukken 2022 (gewijzigd 6-6-2023)
Tekst van het document
Renterisiconorm Vanuit de Wet Fido moeten we rapporteren over de renterisiconorm. Deze norm geeft een kader voor de spreiding van de looptijden in de leningenportefeuille. Volgens de renterisiconorm mag in elk jaar maximaal 20% van het begrotingstotaal van de lasten geherfinancierd worden. Op die manier worden de renterisico’s op de vaste schulden over
Jaarstukken 2022
71
de jaren gespreid. Uit onderstaand overzicht blijkt dat wij in 2022 binnen de renterisiconorm zijn gebleven. Renterisiconorm
(bedragen x € 1.000)
Berekening renterisiconorm
2022
1. Begrotingstotaal
60.108
2. Vastgesteld percentage
20%
3. Renterisiconorm (1 x 2)
12.022
4. Herfinanciering bestaande leningen
0
5. Ruimte onder renterisiconorm (3.-4.)
12.022
Schatkistbankieren Gemeenten zijn via het schatkistbankieren verplicht liquiditeitsoverschotten bij het Rijk te stallen. De drempel voor het schatkistbankieren is in 2021 verhoogd van 0,75% naar 2% van het begrotingstotaal. Dit komt voor ons in 2022 neer op € 1.200.000. Onze huisbankier roomt voor ons dagelijks automatisch het rekeningsaldo boven de € 0,00 af naar de schatkistrekening. Op deze wijze voldoen we gemiddeld altijd aan de norm, ook bij eenmalige grote fluctuaties als er bijvoorbeeld op een dag na de afroming een grote ontvangst of uitgave plaatsvindt. Per 31 december 2022 bedraagt het saldo op de schatkistrekening € 12.400.000. Renteschema Om inzicht te hebben in de renteberekening en de bepaling van het omslagpercentage, is onderstaand renteschema opgenomen. Dit is overeenkomstig de BBV regels. Renteschema (bedragen * € 1.000) a b
c
De externe rentelasten over de korte en lange financiering De externe rentebaten Totaal door te rekenen externe rente De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend Per saldo
962 -134 828 -42 0 -42
Saldo door te rekenen externe rente d1 d2
Rente over eigen vermogen Rente over voorzieningen (gewaardeerd op contante waarde) Per saldo De aan taakvelden toe te rekenen rente
786 0 0 0 786
e
Werkelijk aan taakvelden toegerekende rente
763
f
Renteresultaat op het taakveld treasury
-23
Als we de ‘aan taakvelden toe te rekenen rente’ uit bovenstaand overzicht delen door het totaal aan investeringen per 1 januari 2022 dan komen we op een werkelijk omslagpercentage van de bestaande leningenportefeuille van 1,61%. € 786.000 ----------------€ 48.810.000
Jaarstukken 2022
x 100% = 1,61%
72
In de begroting is gerekend met een omslagpercentage van 1,65%. Het werkelijke omslagpercentage mag volgens de nieuwe BBV regels maximaal 25% afwijken van het begrote omslagpercentage. Hier voldoen we aan, aangezien de afwijking 2,4% bedraagt. Haaksbergen heeft, overeenkomstig de nieuwe BBV regels, geen renteresultaat begroot. De rente-inkomsten en -uitgaven zijn dus budgettair aan elkaar gelijk. De grondexploitatie wordt ook met dit omslagpercentage belast. De achterliggende gedachte is dat het onder de huidige economische omstandigheden niet verantwoord wordt geacht de “algemene dienst” te bevoordelen of benadelen door het doorbelasten van een afwijkend rentepercentage aan de grondexploitatie. Dit is in lijn met de aangescherpte voorschriften in het kader van de vernieuwing van het BBV. Risicobeheer Onder financiële risico’s worden rente-, krediet-, liquiditeiten- en koersrisico’s verstaan. Een belangrijke eis uit de Wet Fido is, dat de uitvoering van de treasuryfunctie uitsluitend de publieke taak dient en dat het beheer prudent (verstandig) dient te zijn. Om de risico’s te beperken, hanteren we de volgende uitgangspunten: - Wij bezitten aandelenpakketten uitsluitend in het kader van de publieke taak. - Er wordt zeer terughoudend omgegaan met het verstrekken van leningen. Er is een lening verstrekt aan de Stichting Groot Scholtenhagen.
- Sinds 2009 is het verstrekken van geldleningen aan gemeentepersoneel niet meer toegestaan. De portefeuille met personeelshypotheken wordt daardoor steeds kleiner. - Met garanties wordt terughoudend omgegaan. Alleen instellingen met een maatschappelijk nut kunnen in aanmerking komen voor een garantstelling. Vaak zijn dit sportverenigingen die een grote investering doen in een sportveld of gebouw. De risico’s die hieruit voortvloeien, zijn opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen. - Wij nemen een achtervangpositie in bij het Wsw voor verstrekte leningen aan corporaties. De risico’s hiervan zijn geschat op nihil, aangezien er momenteel geen aanwijzingen zijn dat het Wsw niet aan haar garantieverplichtingen kan voldoen. - Wij maken geen gebruik van derivaten. Aandelen van de gemeente Haaksbergen Haaksbergen heeft van een aantal bedrijven aandelen in bezit. Deze zijn uit hoofde van de publieke taak aangetrokken. De aandelen zijn tegen de aankoopprijs gewaardeerd, in overeenstemming met het BBV. De geschatte marktwaarde (stille reserve) is het totale eigen vermogen van een bedrijf / het totaal aantal uitstaande aandelen x het aantal aandelen dat de gemeente Haaksbergen bezit. Aankoopwaarde en geschatte marktwaarde van onze aandelen (bedragen in euro’s) Kapitaalgoed Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) Twence Holding BV Openbaar Lichaam Crematoria Twente
Geschatte marktwaarde 01-01-2022 81.585 1.900.000
Aankoopwaarde
0
4.600.000
0
300.000
2.665
650.000
Twente Milieu NV
561.000
561.000
Totaal
645.250
8.011.000
Enexis NV
Jaarstukken 2022
73
Paragraaf Bedrijfsvoering Organisatieontwikkeling De organisatieontwikkeling vormt onderdeel van “Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling”, zoals beschreven onder taakveld 0.1 Bestuur en in de paragraaf Centrale Thema’s. In spoor 3 (een stabiele en veerkrachtige organisatie) van organisatieontwikkeling hebben we in 2022 diverse stappen gezet. Directieplan en teamplannen In 2022 hebben wij een directieplan opgesteld dat dient als strategisch plan voor de organisatie. Het directieplan is de basis voor de teamplannen, die bestaan uit beoogde resultaten, doelen en inzet van het betreffende team en de individuele medewerkers. Op deze wijze is de ambtelijke organisatie in staat te sturen op realisatie van de vastgestelde begroting. Functies en rollen In 2022 hebben we het traject HR21 opgepakt om een betere aansluiting te realiseren tussen het functie- en formatiehuis en HR21. Omdat HR21 een generieke functiebeschrijving hanteert, hebben we in 2022 een duidelijke beschrijving gemaakt van alle functies binnen de organisatie. In 2022 is een begin gemaakt met de doorontwikkeling van de capaciteitsmonitor, maar dit is nog niet afgerond. Reden hiervoor is dat de doorontwikkeling van de capaciteitsmonitor mede afhankelijk is van de HR21 indeling, die verwerkt moet zijn in de personeelsadministratie van de gemeente Wierden.
Gelet op de doorlooptijd van het traject HR21, zal in 2023 de doorontwikkeling van de capaciteitsmonitor opgepakt worden. Projectmatig werken In 2022 hebben we een start gemaakt met het opzetten van de werkwijze projectmatig werken. Deze werkwijze is nodig om grip te houden op specifieke doelen en resultaten, die vastgelegd worden in de projecten. In 2022 heeft deze start geleid tot een concept werkwijze projectmatig werken welke in 2023 nader wordt uitgewerkt. In de komende jaren wordt deze werkwijze verder uitgewerkt, geïmplementeerd en doorontwikkeld. Een leven lang ontwikkelen In 2022 hebben we nog geen start gemaakt met het project een leven lang ontwikkelen. Dit project heeft als doel instrumenten te ontwikkelen (zoals bijvoorbeeld strategische personeelsplanning en een strategisch opleidingsplan). Vanwege uitval en beperkte capaciteit is dit project doorgeschoven naar 2023. Mede omdat het traject HR21 veel inspanning heeft gevraagd. Dienstverlening In 2022 is een start gemaakt met het project dienstverlening. Het project is in drie deelprojecten opgeknipt. Het eerste project richt zich op het inventariseren van de mate waarin we voldoen aan onze huidige servicenormen en waarom we wel/niet voldoen. Het tweede project dat wordt (verwachting in 2023) opgepakt, richt zich met name op een actuele visie op de frontoffice en dienstverlening.
Het derde project richt zich op de organisatiebrede ontwikkeling van dienstverlening in houding, gedrag, processen en werkwijzen. Samenwerking IT-infrastructuur In 2022 is de (harde) IT van Haaksbergen ondergebracht in het ICT bedrijf van Hengelo, waar ook de ICT van Oldenzaal en SWB Midden Twente zijn belegd. Dit om de kwetsbaarheid op het terrein van IT op te lossen en een constante en robuuste ICTdienstverlening tot stand te brengen voor inwoners, ondernemers en interne organisatie (primair proces, bestuur en politiek).
Jaarstukken 2022
74
Onderzoek informatiemanagement In 2022 is door bureau Thorbecke onderzoek verricht naar het versterken van het informatiemanagement door de gemeente Haaksbergen. Gedurende de uitvoering van het onderzoek is nauw contact geweest met de gemeente Hengelo aangezien zij ook een onderzoek uitvoerden. De rapportage is eind 2022 opgeleverd en dient als belangrijke basis voor besluiten om het informatiemanagement te versterken. In de begroting 2023 zijn financiële middelen gereserveerd voor 2023 om de eerste stappen tot versterken van het informatiemanagement te kunnen zetten. Personeel De onderstaande tabel geeft weer wat de omvang van het formatiehuis is per peildatum. Daarnaast is weergegeven wat de bezetting was per peildatum. Daaruit valt op te maken dat niet alle functies zijn ingevuld. De formatie per 31 december 2022 is nog inclusief de formatie IT die als gevolg van de samenwerking met het ICT bedrijf van Hengelo overgaat. De overgang van die formatie heeft plaatsgevonden op 1 januari 2023.
31-12-2021
131,75
Bezetting in dienst 120,44
31-12-2022
132,65
120,52
Peildatum
Formatiehuis
Onderstaande tabel is ter aanvulling op bovenstaande tabel. De tabel geeft weer hoeveel inhuurkrachten zijn ingezet in 2022. In totaal zijn 31 inhuurkrachten ingezet op formatieplaatsen. Waarbij een inhuurkracht gemiddeld 6,45 maanden actief is voor de gemeente Haaksbergen. Gemiddeld werkt een inhuurkracht 24,27 uur voor de gemeente, afgezet tegen het aantal maanden dat hij of zij actief is. Op jaarbasis betekent dat een invulling van 11,24 fte. Gemiddelde aantal maanden inzet per kracht 31 6,45
Aantal inhuurkrachten
Loonkosten 1. Loonkosten formatie
Gemiddelde aantal uren per week
FTE op jaar basis
24,27
Begroot 2022 na wijziging
11,24
Begroot na wijz EJR
Realisatie 2022
Restant
11.302
11.100
9.532
1.568
2. Loonkosten bovenformatieve medewerkers
183
183
194
-11
3. Inhuur
120
120
1.592
-1.472
4. Detachering/Vergoeding
-65
-65
-100
35
5. Voormalig personeel
130
130
169
-39
11.670
11.468
11.387
81
Totaal
Krappe arbeidsmarkt In 2022 kregen wij te maken met een krappe arbeidsmarkt. Dit heeft ertoe geleid dat wij bepaalde functie niet ingevuld krijgen en genoodzaakt zijn hierop in te huren. Het gaat hier met name om functies in het ruimtelijk domein, duurzaamheid, archief en juridische zaken. Vitaliteit In 2022 is er ingezet op vitaliteit, duurzame inzetbaarheid en gezond werken binnen de gemeente. Hierbij is verbinding gezocht met lopende projecten die aansluiten bij “Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling”. Concrete resultaten zijn het uitvoeren van een periodiek medisch onderzoek (PMO) en medewerkerstevredenheidsonderzoek (MTO), het
Jaarstukken 2022
75
opstellen van verzuimbeleid op basis van eigen regie model en het invoeren van wekelijks gratis fruit in de pantry’s. Generatiepact Op 1 juni 2018 is het generatiepact in werking getreden met als doelstellingen: - Creëren van banen voor jongeren, de doorstroom bevorderen. - Doorontwikkelen van onze organisatie. - Vitaal doorwerken van oudere medewerkers. Het generatiepact heeft een looptijd tot juni 2022. Medewerkers vanaf 60 jaar kunnen deelnemen aan het generatiepact. Dit betekent dat ze minder gaan werken (tot 50%), waarbij over de ingeleverde uren 50% van het salaris wordt doorbetaald en volledig pensioen wordt opgebouwd. Met de vrijgemaakte middelen is er op diverse plekken in de organisatie extra versterkt, zoals onder andere in de backoffice sociaal domein een consulent Wmo, waardoor de doelstellingen van het generatiepact op onderdelen behaald zijn.
Informatisering en automatisering Wat hebben we bereikt? De organisatie heeft zich ingezet voor het verhogen van de efficiency van de bedrijfsvoering en verbetering van de dienstverlening. Het belang van ICT als middel om dit te bereiken neemt nog steeds toe: ICT als middel om strategische resultaten te behalen. Wat hebben we hiervoor gedaan? - ICT-apparatuur beschikbaar houden. - Bijdrage leveren aan (wettelijke) digitalisering. - Dienstverlening en bedrijfsvoering faciliteren. Wettelijke verplichtingen Op het niveau van (verplichtende) wetgeving zien we als belangrijkste ontwikkeling de Omgevingswet en de Wet Open Overheid (Woo). - Digitale ondersteuning ten behoeve van Omgevingswet Bij de Omgevingswet hoort een goede digitale ondersteuning. Dat is het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Alle digitale informatie is straks op één plek te vinden: het omgevingsloket. Via dit loket kan iedereen zien wat mag en wat niet volgens de Omgevingswet. Wij hebben hard gewerkt aan de oplevering van de verschillende digitale voorzieningen alsook de noodzakelijke koppelingen. Aangezien de wet is uitgesteld is het opleveren van de DSO ook uitgesteld. - Wet Open Overheid (Woo) is op 1 mei 2022 in werking getreden. Om uitvoering hieraan te geven, is er een WOO-coördinator aangesteld en kunnen mensen via de website digitaal een WOO-verzoek indienen.
Informatieveiligheid De implementatie van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) is gecontinueerd. Via de ‘éénduidige normatiek single information audit’ (ENSIA) hebben wij, zoals elk jaar, verantwoording afgelegd over de status van informatieveiligheid aan de wettelijke toezichthouders en de raad. Een externe auditor checkt daartoe de zelfevaluatievragenlijst en collegeverklaring en stelt een Assurance Verklaring op. Deze heeft de gemeenteraad in april 2022 gekregen. Uit extern onderzoek is gebleken dat er technische verbeteringen doorgevoerd moeten worden om de digitale weerbaarheid te verhogen. De uitplaatsing van IT heeft grote impact hierop gehad. Tijdens het uitwerken van de IT-dienstverleningsovereenkomst met Hengelo zijn de gevolgen voor de Informatiebeveiliging en de implementatie van de BIO in
Jaarstukken 2022
76
kaart gebracht en zijn er concrete afspraken gemaakt rondom de borging van informatieveiligheid. Hiermee is de kans op een groot cyberincident gereduceerd. Archief Over 2022 scoren we oranje op het onderdeel Archief in de beoordeling van de provincie in het kader van het Interbestuurlijk toezicht. Meer informatie hierover is te vinden in de bijlage.
Control Wat hebben we bereikt? We zetten ons in om de basis in de bedrijfsvoering op orde te brengen, met extra aandacht voor control. Wat hebben we hiervoor gedaan? We plegen intern extra inzet op controles. In de loop van 2022 is de functie adviseur interne controle en rechtmatigheid ingevuld en zijn de werkzaamheden voor de interne controle uitgebreid ten opzichte van voorgaande jaren. Daarmee voorkomen we toekomstige (rechtmatigheids)fouten en brengen we efficiency aan in de werkprocessen. Daarnaast is gestart met de implementatie van de rechtmatigheidsverantwoording die gaat gelden vanaf het boekjaar 2023.
Communicatie We werden vorig jaar geconfronteerd met de gevolgen van meerdere landelijke crises met veel lokale impact. In Haaksbergen hadden we onder meer te maken met de opvang van Oekraïners en asielzoekers, de staart van de Covid-19 crisis en met onvrede onder agrariërs over de effecten van oplossingen voor de stikstofcrisis. Daarnaast hadden we ook last van de energiecrisis, inflatie en koopkrachtproblemen. Bovendien was er veel onrust onder bewoners over mogelijke zoutwinning in Sint Isidorushoeve en over ruimtelijke ontwikkelingen rond de Brem. Deze crises vroegen en vragen veel extra aandacht voor communicatie. Bewoners zijn op allerlei manieren geïnformeerd en betrokken. Dat varieerde van inzet van gemeentelijke communicatiekanalen, perswoordvoering en persberichten tot informatiebijeenkomsten, een open dag, rondleiding van een staatsecretaris en gesprekken met bewoners. 2022 was ook het jaar van gemeenteraadsverkiezingen, een nieuwe raad en een nieuw college. Ook daarvoor hadden we ruim communicatieaandacht. Wat hebben we bereikt? Doelstelling was inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers te betrekken bij gemeentelijke besluitvorming en projecten, variërend van informeren, meepraten, meedenken, meewerken tot meebeslissen. We hebben inwoners geïnformeerd, naar ze geluisterd en als het mogelijk was plannen aangepast.
Zo gebeurde dat bijvoorbeeld bij aanpassingen aan de oude N18, de totstandkoming van de woonvisie en het participatietraject voor het Marktplan. We luisteren naar inwoners, maar hebben met veel verschillende belangen te maken. Bovendien zijn er vaak financiële en wettelijke kaders. Door participatie krijgen we een beter beeld, zodat college en raad goede afwegingen kunnen maken. De besluiten en genomen afwegingen konden en kunnen we vervolgens weer uitleggen aan betrokkenen. Wat hebben we hiervoor gedaan? We zorgen dat we ons verdiepen in inwoners, organisaties en ondernemers. Daarom hebben we bijvoorbeeld een start gemaakt met het inrichten van een online platform, waardoor inwoners hun mening kunnen geven. Dit platform, SamenHaaksbergen, wordt in het voorjaar van 2023 geïntroduceerd. Het platform is een van de concrete resultaten die voortkomt uit de ‘Kijk op communicatie en participatie 2020 en verder’. Verder maken we
Jaarstukken 2022
77
omgevingsbeelden. Tijdens de verschillende crises brachten we bijvoorbeeld in beeld wat reacties waren in de reguliere en sociale media. We hebben bestuurlijke en ambtelijke communicatieadviezen en -voorstellen opgesteld om in- en externe communicatie rond projecten goed te organiseren.
Juridische zaken Wat hebben we bereikt? Zorgvuldig bestuur via juridische kwaliteitszorg. Wat hebben we hiervoor gedaan? Juridisch advies en ondersteuning aan bestuur en organisatie, met in het bijzonder aandacht voor de adviezen/besluiten van raad, college en burgemeester. Advisering bezwaren die de kritiek van de rechtelijke macht kan doorstaan. In 2022 heeft de bezwaarschriftencommissie 72 nieuwe bezwaarschriften ontvangen. Dat zijn er 14 meer dan in 2021 (58). De meeste bezwaarschriften zijn gericht tegen besluiten op grond van de Participatiewet en de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht. Van de 72 ingediende bezwaarschriften werden 36 bezwaarschriften (50%) voortijdig ingetrokken. Over het algemeen is intrekken van een bezwaarschrift het resultaat van het toepassen van pre-mediation. Van de 36 ingetrokken bezwaarschriften zijn 14 bezwaarschriften ingetrokken, omdat het bestuursorgaan alsnog geheel of gedeeltelijk is tegemoetgekomen aan de bezwaren. De overige 22 bezwaarschriften zijn om andere redenen ingetrokken. De commissie heeft in 2022 in totaal 47 adviezen uitgebracht, 15 adviezen over nog openstaande bezwaarzaken van 2021 en 32 adviezen over bezwaarzaken van 2022, en geadviseerd: 13 bezwaarschriften niet-ontvankelijk te verklaren; 27 bezwaarschriften ongegrond te verklaren; 4 bezwaarschriften gegrond te verklaren; 3 bezwaarschriften aan te houden.
Het college heeft één keer in afwijking van het advies van de commissie een beslissing op bezwaar genomen. Het college heeft in afwijking van het advies van de commissie besloten in het specifieke geval de proceskosten te vergoeden. Van de 32 adviezen die in 2022 zijn uitgebracht over bezwaarschriften die zijn ontvangen in 2022, zijn 18 bezwaarschriften binnen de wettelijke termijn afgehandeld. Dat wil zeggen dat er tijdig een beslissing op bezwaar is genomen. Acht bezwaarschriften zijn buiten de wettelijke termijn afgehandeld. In drie zaken was in 2022 al wel advies uitgebracht, maar was op 1 januari 2023 nog geen beslissing op bezwaar genomen. Drie bezwaarzaken van 2022 zijn aangehouden. De adviezen worden over het algemeen (ruim) op tijd verzonden aan het bestuursorgaan. Meestal was er tussen de vier en zeven weken tijd om de beslissing op bezwaar binnen de wettelijke termijn te nemen. Gebleken is dat de beslissing op bezwaar in het algemeen pas laat wordt genomen (meer dan 4 weken na het uitbrengen van het advies), waardoor in sommige gevallen, ondanks het tijdige advies, de wettelijke termijn wordt overschreden. Daarnaast: - Coördinatie regelgeving, met oog voor kwaliteit en digitale toegankelijkheid. Deze standaard handelswijze is in 2022 bij alle gemeentelijke regelgeving uitgevoerd. - Gestart met evaluatie bestuurlijk besluitvormingsproces.
- Ondersteuning van de (in)formateurs bij de totstandkoming van raadsafspraken na de raadsverkiezingen in maart 2022. - Ondersteuning van de regiegroep Wet gemeenschappelijke regelingen. - Coördinatie verbonden partijen en interbestuurlijk toezicht. Er is veel aandacht besteed aan het interbestuurlijke toezicht. - Juridische regeling van de samenwerking ICT met Hengelo.
Jaarstukken 2022
78
- Het faciliteren van trainingen ‘Helder adviseren’ voor medewerkers. - Ondersteuning op het gebied van ontwikkeling organisatie, waaronder het vaststellen van een Organisatieregeling, mandaatbesluit en budgethoudersregeling. Wet open overheid In mei 2022 is de Wet open overheid (Woo) in werking getreden. Juridische zaken: - neemt deel aan regionaal overleg van projectleiders. - heeft ervoor zorg gedragen dat Woo-verzoeken digitaal kunnen worden ingediend. - heeft een voorstel geschreven tot aanwijzing van een Woo-contactpersoon. - volgt wettelijke ontwikkelingen met betrekking tot de actieve openbaarmakingsverplichting van 11 informatie-categorieën. - coördineert sinds 2022 de afhandeling van Woo-verzoeken (voormalige Wobverzoeken).
Inkoop en Facilitair Wat hebben we bereikt? Huisvesting en services voor gemeente en huurders zijn op orde, (kosten-) efficiënt en prettig. Wat hebben we hiervoor gedaan? De invulling van het huisvestingsconcept wordt meerjarig uitgevoerd. Prioriteitstelling bleek noodzakelijk vanwege de ondersteuning van de tijdelijke opvanglocatie voor vluchtelingen uit Oekraïne en de uitplaatsing van IT-beheer. De behoeftestelling voor het huisvestingsconcept gemeentehuis vroeg bovendien om nadere afwegingen vanwege de impact van het hybride werken, de organisatieontwikkeling en een nieuwe visie op dienstverlening. Deze aspecten zijn van invloed op de mate waarin en de wijze waarop we ruimte beschikbaar stellen aan de eigen organisatie en (potentiële) samenwerkingspartners/huurders. We zijn hierdoor terughoudend geweest met facilitaire uitgaven en vervangingsinvesteringen in de eigen huisvesting. De urgente gebouwgebonden en onvermijdelijke (no-regret) investeringen in ons gemeentehuis zijn nagenoeg gerealiseerd (onder andere vervanging van systemen voor brandmelding, ontruiming en toegang). Ontwikkelingen gasinkoop De afgekondigde EU-sancties over een lopende verbintenis voor gaslevering met het in Nederland gevestigde Russisch bedrijf Gazprom Energy (inmiddels SEFE Energy) heeft effect op ons gehad.
Onze aanvraag tot ontheffing voor het SEFE-contract tot einde begrotingsjaar is door de minister van Energie en Klimaat goedgekeurd. Dit gaf ons tijd regionaal gezamenlijk gas bij een andere partij in te kopen. Daarnaast is ook de klimaatinstallatie opnieuw ingeregeld, beter afgestemd op het gebruikersgedrag, zodat deze efficiënter werkt dan voorheen. Verder hebben wij de temperatuur lager gezet wat heeft geleid tot besparing in kosten.
Integriteit en fraude Wat hebben we bereikt? Integriteit is in 2022 een belangrijk thema geweest en bespreekbaar gemaakt. Ook is er zorg gedragen voor het behouden van een sociaal veilige werkomgeving en is de bekendheid met de gedragscode in de organisatie vergroot. Daarnaast is de drempel om naar de vertrouwenspersonen te gaan verlaagd. Wat hebben we hiervoor gedaan? Op 22 november heeft het college het volgende vastgesteld: het integriteitsbeleid gemeente Haaksbergen
Jaarstukken 2022
79
regeling nevenwerkzaamheden regeling melding financiële belangen regeling melden vermoeden misstand en inbreuk op Unierecht klachtenprotocol ongewenst gedrag gedragscode gemeente Haaksbergen
Daarnaast zijn wij aangesloten bij de Landelijke Klachtencommissie Ongewenst Gedrag voor de Decentrale Overheid (onder voorbehoud van instemming door de ondernemingsraad) en hanteren wij een interne klachtenprocedure. Om dit thema goed bespreekbaar te maken in de organisatie hebben wij tijdens de landelijke week van de integriteit workshops gehouden op teamniveau.
Jaarstukken 2022
80
Paragraaf Verbonden partijen Een verbonden partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie, waarin de gemeente Haaksbergen een bestuurlijk en een financieel belang heeft. De vastgestelde Nota Verbonden Partijen Haaksbergen 2016, inclusief addendum bevat het beleidskader en legt de basis voor de sturing en control van en op verbonden partijen in het algemeen en het verhelderen van de overwegingen die wij maken bij de sturing, het beheer, de verantwoording en het toezicht op verbonden partijen, kortom de governance. Onderstaand een overzicht van de verbonden partijen. In dit overzicht geven we aan welke rechtsvorm, zeggenschap, het openbare belang of doel er mee is gemoeid. Ook is, indien dat aan de orde is melding gemaakt van (financiële) risico’s voor de gemeente als deelnemer. Daar waar dat van toepassing is, vermelden we het aandelenpercentage. Dit percentage geeft tevens een beeld van de invloed en de eventuele financiële risico’s, dat nooit meer kan zijn dan het aandelenpercentage. Hoewel geen verbonden partij in de letterlijke betekenis van de definitie uit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is in dit overzicht de Gemeenschappelijke regeling samenwerking sociale zaken Borne, Haaksbergen en Hengelo en Centrumgemeenteregeling samenwerking ICT Hengelo ook opgenomen. De verbonden partijen komen in de jaarrekening in meerdere programma’s voor.
Eventueel relevante risico’s zijn vermeld in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Voor alle verbonden partijen tezamen is een risico opgenomen in de paragraaf risicobeheersing van € 1.000.000, met een kans van optreden van 50%. Hiervoor wordt derhalve een bedrag van € 500.000 opgenomen als benodigd weerstandsvermogen. Gemeenschappelijke regelingen Verbonden partij
Vorm/ zeggenschap
Gemeenschappelijke Regeling SamenTwente Enschede
Gemeenschappelijke Regeling van de 14 Twentse gemeenten. ________________ 1 lid AB (+ plv)
Openbaar belang/doel (incl. eventuele veranderingen) Het doel van de gemeenschappelijke regeling SamenTwente is het in zijn rechtsgebied bewaken, beschermen en bevorderen van de gezondheid van en zorg verlenen aan de bevolking of specifieke groepen daarvan. Daarvoor worden de belangen behartigd op het gebied van Publieke gezondheid, onder de naam GGD Twente; Jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning, onder de naam Organisatie voor Zorg en Jeugdhulp Twente (OZJT) en Advies- en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling, onder de naam Veilig Thuis Twente (VTT). In SamenTwente zijn ook de vrijwillige samenwerkingen (coalities): Twentse Koers, Samen14 en Kennispunt Twente ondergebracht. SamenTwente wordt gevormd door het grootste deel van de voormalige Regio Twente, zowel qua budget als qua medewerkers. De GR is op 8 juli 2021 van start gegaan en op 2 maart 2022 is de naam SamenTwente geïntroduceerd. Samenwerking op het gebied van arbeidsmarkt (Twentse Kracht) en IT voorzieningen (IT platform
Jaarstukken 2022
81
Verbonden partij
Vorm/ zeggenschap
Openbaar belang/doel (incl. eventuele veranderingen) Twente) zijn overeenkomstig de afspraken in de transitie bij gastheergemeenten ondergebracht.
Financiële risico’s
De reguliere gemeentelijke bijdrage over het jaar 2022 is niet verhoogd, met uitzondering van de indexatie als gevolg van prijs- een loonontwikkelingen. Naast de reguliere bijdrage heeft een extra gemeentelijke bijdrage plaatsgevonden als gevolg van het stopzetten van de ontwikkeling van het GGiD. Op 2 november 2022 is besloten te stoppen met de ontwikkeling en daarmee moest de reeds gedane investering, ter grootte van € 4.160.000, worden afgeboekt. De afboeking kon deels financieel gedekt worden door het laten vrijvallen van de bestemmingsreserve GGiD (€ 1.712.000) en deels door het laten vrijvallen van andere bestemmingsreserves (in totaal € 1.619.000). Voor het restant wat niet gedekt kon worden door de vrijval (€ 829.000) en de nieuw te verwachte aanbestedingskosten (€ 500.000) is een extra gemeentelijke bijdrage gedaan. De gemeente Haaksbergen heeft hiervoor een extra bijdrage betaald ter grootte van € 46.515. Door middel van deze aanpak hoefde geen beroep te worden gedaan op het weerstandsvermogen van SamenTwente en waardoor SamenTwente niet onder de minimale ondergrens van de weerstandsratio is gezakt.
Veiligheidsregio Twente Enschede
Gemeenschappelijke regeling tussen de 14 Twentse gemeenten ________________ Burgemeester lid AB
Financiële risico’s
De gemeentelijke bijdrage is in 2022 niet verhoogd ten opzichte van 2021, met uitzondering van de indexatie.
Stadsbank Oost Nederland Enschede
Gemeenschappelijke regeling met 20 andere gemeenten ________________ Lid AB
Financiële risico’s
De wet Veiligheidsregio, Wet geneeskundige hulpverlening en Wet rampen en zware ongevallen schrijven deze gemeenschappelijke regeling voor. Doel: op basis van de Wet veiligheidsregio’s (Wvr) bereidt de VRT zich voor op zware ongevallen, branden, rampen en crises. De VRT inventariseert de risico’s en heeft een adviserende taak over deze risico’s. Wanneer er een brand, ongeval, ramp of crisis optreedt beschikt de VRT over de middelen om professioneel en slagvaardig te kunnen optreden. Veiligheidsregio Twente heeft primair tot doel de taken uit de Wet Veiligheidsregio’s uit te voeren.
Op maatschappelijk en zakelijk verantwoorde wijze voorzien in behoefte van geldkredieten, regelen van problematische schulden van personen die in financiële moeilijkheden zijn geraakt, budgetbeheer voeren en voorlichting en advisering over al deze aangelegenheden. Daarnaast voert SON beschermingsbewind uit en maakt zij verzoekschriften Wsnp (Wet schuldsanering natuurlijke personen).
In 2022 is de Stadsbank financieel in een evenwichtiger situatie terecht gekomen, na een periode waarin Covid-19 van substantiële invloed is geweest op zowel de omvang van de dienstverlening, de beschikbare personele capaciteit als de financiële positie. In 2022 is een incidentele gemeentelijke bijdrage aan de Algemene Reserve gevraagd van deelnemende gemeenten om het weerstandsvermogen aan te vullen tot de kwalificatie ‘matig’ (tussen 0,8 – 1,0). De kwalificatie was daarvoor ‘ruim onvoldoende’. Algemeen volumebeleid gemeenten: indien gemeenten besluiten tot een ingrijpende beperking van het gebruik van diensten van de Stadsbank, heeft dit mogelijk consequenties voor de inkomsten van de bank. De bank kan namelijk niet haar bedrijfsvoering ingrijpend aanpassen. Een substantiële daling van meer dan 20% heeft een negatief gevolg voor de resultaten en brengt een herschikking van de formatie met zich mee.
Jaarstukken 2022
82
Verbonden partij
Vorm/ zeggenschap
Gemeentelijk Belasting Kantoor Twente Hengelo
Gemeenschappelijke regeling met Hengelo, Enschede, Borne, Losser, Almelo, Oldenzaal en Twenterand. ________________ 1 bestuurder lid AB Lid DB (positie delen met Borne, Oldenzaal en Losser).
Financiële risico’s
Het GBT heeft geen buffers om grote financiële tegenvallers op te kunnen vangen. Eventuele tegenvallers worden naar rato verdeeld over de gemeenten. Uit de risicoanalyse blijkt dat de financiële risico’s beperkt zijn.
Openbaar Lichaam Crematoria Twente / Crematoria Twente-Oost Nederland BV Enschede
Gemeenschappelijke regeling van 13 gemeenten met een Besloten Vennootschap als onderdeel. ________________ Lid AB
Financiële risico’s
De bedrijfsrisico’s zijn grotendeels afgedekt door procedures en verzekeringen.
Omgevingsdienst Twente (ODT)
Gemeenschappelijke Regeling met de 14 Twentse gemeenten en de provincie Overijssel. _____________ Lid AB (+ plv)
Openbaar belang/doel (incl. eventuele veranderingen) Het heffen en invorderen van gemeentelijke belastingen en de uitvoering van de Wet waardering onroerende zaken.
Gemeenschappelijke regeling, met openbaar lichaam gevestigd te Enschede. In stand houden en exploiteren van crematoria in Enschede, Almelo, Borne en Oldenzaal. Er is een aparte BV opgericht om dividenduitkering mogelijk te maken. Het algemeen bestuur heeft in november 2022 ingestemd met de voorwaarden voor uittreding door de gemeente Berkelland en de uittreeddatum per 1 januari 2023.
Uitvoering van de, op grond van artikel 5.4, eerste lid en 5.5 van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht, verplichte basistaken. Het betreft in hoofdzaak de activiteiten op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving milieu. Bij de uitvoering van deze werkzaamheden moet voldaan worden aan vastgestelde normen (de kwaliteitscriteria 2.1.).
Financiële risico’s
Het financiële risico is gering. De eindafrekening, waarbij rekening is gehouden met de opheffing kruisfinanciering en de inzet van de bestemmingsreserve, past binnen de begroting 2022.
Euregio Enschede/Gronau
Samenwerkingsverband van 104 Duitse en 26 Nederlandse gemeenten. ________________ 2 leden raad AB Vertegenwoordiging is politiek gerelateerd. Burgemeester is voorzitter.
Financiële risico’s
Jaarstukken 2022
Het stimuleren, ondersteunen en coördineren van regionale grensoverschrijdende samenwerking van haar leden. De ambities zijn gericht op de doelstelling: een sterke deelregio, één verzorgingsgebied, geïntegreerd en krachtig woon- en werkgebied waarin de grens niet langer een scheidende en belemmerende uitwerking heeft. Een belangrijke taak is het regionaal beheer van het EU-subsidieprogramma INTERREG. Het jaar 2022 stond in het teken van de overgang van Interreg V en Interreg VI en de afronding van diverse projecten: Grenzeloze Toeristische Innovatie, Euregiorail en het Kaderproject, met kleine en mini-projecten.
N.v.t.
83
Verbonden partij
Vorm/ zeggenschap
Recreatieschap Twente Enschede
Gemeenschappelijke Regeling van de 14 Twentse gemeenten. ________________ Lid Bestuur (+plv)
Openbaar belang/doel (incl. eventuele veranderingen) De taak van de voormalige Regio Twente op het gebied van recreatieve voorzieningen is sinds 1 januari 2022 belegd bij de gemeenschappelijke regeling ‘Bedrijfsvoering organisatie Recreatieve Voorzieningen’, onder de naam Recreatieschap Twente. In opdracht van 14 Twentse gemeenten exploiteert zij de recreatieparken, fietspaden en routesystemen. De bedrijfsvoering van het recreatieschap wordt uitgevoerd door SamenTwente. Het Recreatieschap Twente verzorgt, met inbreng vanuit de Twente Board, de subsidiëring van de toeristische marketing en promotie van Twente. Het strategisch beleid voor vrijetijdseconomie (VTE) is ook ondergebracht bij de Twente Board. Afstemming over strategisch beleid VTE, verloopt via het bestuurlijk overleg (BO) bij de Bestuursovereenkomst Sociaal Economische Structuurversterking (BOK SES).
Financiële risico’s
Vooralsnog nvt.
Vennootschappen en coöperaties Verbonden Vorm/ partij zeggenschap Twence Holding BV Hengelo
Besloten Vennootschap als onderdeel van een holding ________________ Aandeelhouderschap Percentage aandelen: 3,77%
Openbaar belang/doel (incl. eventuele veranderingen) Het vanuit de zorgtaak van deelnemende overheden beheren en exploiteren van milieuvoorzieningen en het verlenen van diensten op het gebied van milieubeheersing in het algemeen en het bewerken en verwerken van huishoudelijk en bedrijfsafval in het bijzonder. Het produceren en leveren van (duurzame) energie en secundaire grondstoffen en daarmee bijdragen aan de duurzaamheidsdoelstellingen van de gemeente Haaksbergen. Recente ontwikkelingen: Twence en aandeelhouders hebben de door AVR afvalverwerking aangespannen bodemprocedure gewonnen. AVR heeft aangekondigd in hoger beroep te gaan. Twence blijft investeren in duurzame energie. Onder andere levert zij sinds kort warmte aan Grolsch en wordt er momenteel een CO2 afvanginstallatie gebouwd, waardoor deze kan worden ingezet als grondstof voor de glastuinbouw.
Financiële risico’s
Bij tegenvallende bedrijfsresultaten zal ook de dividenduitkering lager uitvallen.
Twente Milieu NV Hengelo
Naamloze Vennootschap ________________ Aandeelhouderschap
Sinds 2018 voert Twente Milieu het onderhoud uit in de openbare ruimte. Sinds 2019 is Twente Milieu ook verantwoordelijk voor de inzameling van huishoudelijk afval. De gemeenten Almelo, Borne, Enschede, Hengelo, Hof van Twente, Losser, Oldenzaal, Wierden en Haaksbergen zijn samen 100% aandeelhouder.
Percentage aandelen: 6 %
Jaarstukken 2022
84
Verbonden partij
Vorm/ zeggenschap
Openbaar belang/doel (incl. eventuele veranderingen)
Financiële risico’s
Twente Milieu kent een stabiele positieve meerjarenbegroting. Hierin wordt aangeven dat de kans dat er zich financiële risico’s zullen manifesteren als relatief klein moet worden betiteld. Mogelijk ontstaat er enige druk op de solvabiliteit. De meeste input wordt daarbij verwacht van de effecten van stijgende olieprijzen en in de toekomst mogelijk oplopende pensioenlasten als gevolg van de vergrijzing.
Bank Nederlandse Gemeenten ’s-Gravenhage
Naamloze Vennootschap ________________ Aandeelhouderschap Percentage aandelen: 0,065%
Bank van en voor overheden en instellingen die maatschappelijk belang behartigen. Met gespecialiseerde dienstverlening draagt de BNG bij aan zo laag mogelijke kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Klanten van de BNG zijn overheden en instellingen op het gebied van volkshuisvesting, gezondheidszorg, onderwijs en nut.
Financiële risico’s
De financiële risico’s die we lopen bij de BNG worden als nihil beschouwd.
Enexis Holding NV ’s-Hertogenbosch
Naamloze Vennootschap ________________ Aandeelhouderschap Percentage aandelen: 0,014%
Financiële risico’s
De aandeelhouders lopen een zeer gering risico (een deel van) de boekwaarde van € 6.200.000 te moeten afwaarderen. Omdat Enexis opereert in een gereguleerde (energie)markt, onder toezicht van de Energiekamer en vanwege de (intrinsieke) waarde van Enexis Holding N.V. is dit risico zeer gering. Enexis heeft op dit moment meer dan 50% eigen vermogen, wat 10% boven de wettelijke eis ligt.
Stichtingen en verenigingen Verbonden Vorm/ partij zeggenschap Groot Scholtenhagen Haaksbergen
Stichting ______________ Collegelid is voorzitter
Financiële risico’s
Jaarstukken 2022
Enexis beheert het energienetwerk in Noord-, Oost- en Zuid-Nederland voor de aansluiting van ongeveer 2,7 miljoen huishoudens, bedrijven en overheden. De netbeheerderstaak is een publiek belang, wettelijk geregeld met onder andere toezicht vanuit de Autoriteit Consument en Markt. Het belang van deelneming is behartigen van het publieke belang van een betrouwbaar en continu transport van nutsvoorziening tegen de laagst mogelijke prijs. Partijen: 6 provinciale en 130 gemeentelijke aandeelhouders.
Openbaar belang/doel (incl. eventuele veranderingen) Sport- en recreatiepark Groot Scholtenhagen is ontstaan dankzij een schenking door textielfabrikant Jordaan van een gedeelte van zijn grondbezit aan de gemeenschap van Haaksbergen. Het dient bij te dragen aan de mogelijkheden tot ontspanning en recreatie voor de bevolking van Haaksbergen. De Stichting Groot Scholtenhagen is verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van het gehele sport- en recreatiepark, dat onder meer bestaat uit sportvelden, fiets- en wandelpaden, park- en bosplantsoenen, kinderboerderij en monumenten. De Stichting draagt op deze wijze bij aan de realisatie van beleidsdoelen op verschillende beleidsterreinen zoals sport, kunst en cultuur en recreatie en toerisme.
Het park is met een legaat aan de gemeente geschonken. Voor het beheer daarvan is de Stichting Groot Scholtenhagen opgericht. Als de leden van de
85
Verbonden partij
Vorm/ zeggenschap
Openbaar belang/doel (incl. eventuele veranderingen)
Stichting stoppen en de Stichting het beheer niet meer op zorgvuldige wijze kan uitvoeren, valt de verantwoordelijkheid voor het beheer terug naar de gemeente. Stichting Wsw Haaksbergen
Stichting ______________ Gemeentesecretaris is bestuurslid.
Financiële risico’s
Doelstelling: het namens de gemeente Haaksbergen bieden van formeel werkgeverschap aan werknemers (artikel 2, eerste lid van de Wet sociale werkvoorziening de Wsw-medewerkers) die in de gemeente Haaksbergen wonen en voorheen werkzaam waren bij het inmiddels ontmantelde Wsw-bedrijf Hameland. Het formeel werkgeverschap wordt ook geboden voor een aantal Wswmedewerkers niet woonachtig in Haaksbergen en destijds werkzaam bij het inmiddels ontmantelde Wsw-bedrijf Hameland. Reden: evenwichtige verdeling onder deelnemers aan de GR Hameland in het kader van ontmanteling. Voor de uitvoering van de Wet sociale werkvoorziening is een overeenkomst met een door de gemeente aangewezen SW-bedrijf (SWB te Hengelo) gesloten.
N.v.t.
Overige regelingen/samenwerkingsverbanden Verbonden Vorm/ Openbaar belang/doel partij zeggenschap (incl. eventuele veranderingen) Gemeenschappelijke regeling samenwerking sociale zaken Borne, Haaksbergen en Hengelo
Gemeenschappelijke regeling met Borne en Hengelo, waarbij Hengelo als centrumgemeente is aangewezen. _____________ Eens per twee weken een PFO Hengelo/Haaksberg en. Eens per kwartaal een bestuurlijk overleg met de bestuurders van de deelnemen gemeenten.
Centrumgemeenteregeling samenwerking ICT Hengelo
Jaarstukken 2022
Gemeenschappelijke regeling met Hengelo, Oldenzaal en het openbaar lichaam SWB Midden Twente, waarbij Hengelo als centrumgemeente is aangewezen.
Namens de colleges van Borne en Haaksbergen is de als centrumgemeente aangewezen gemeente Hengelo de Uitvoeringsorganisatie van de bevoegdheden van de Participatiewet en aanverwante wetten en regelgeving, met uitzondering van de (beleidsmatige) bevoegdheden. Laatstgenoemde bevoegdheden blijven aan de afzonderlijke raden en colleges. De omschrijving van de uitvoeringsbevoegdheden is opgenomen in vastgestelde Mandaatbesluiten samenwerking sociale zaken Borne en Hengelo en Haaksbergen en Hengelo. De werkzaamheden die de centrumgemeente Hengelo voor Haaksbergen uitvoert, zijn omschreven in de vastgestelde Dienstverleningsovereenkomst Hengelo – Haaksbergen. Recente ontwikkelingen: het klantenbestand van de klantmanagers verandert door onder andere de toename van (multi)problematiek en statushouders. Daardoor verandert de complexiteit van trajecten voor reintegratie en arbeidsontwikkeling. Dat vraagt meer van de begeleiding en coaching in de terugkeer naar (regulier) werk. Mogelijk vormt dat een financieel risico. In 2022 is Haaksbergen met centrumgemeente Hengelo en mede-deelnemers Oldenzaal en SWB Midden-Twente een samenwerking aangegaan, waarbij het beheer van ICT bij de gemeente Hengelo is ondergebracht. In het najaar van 2022 heeft de “live-gang” plaatsgevonden. De beleidsbepalende bevoegdheden en het recht om financiële kaders te stellen, berusten bij de individuele deelnemers.
86
Verbonden partij
Vorm/ zeggenschap
Openbaar belang/doel (incl. eventuele veranderingen)
Financiële risico’s
Met de ICT-transitie naar de gemeente Hengelo is de kans op een groot cyberincident gereduceerd. De aansprakelijkheid van partijen jegens elkaar voor schade is per kalenderjaar beperkt tot maximaal 50% van het bedrag van de jaarlijks te betalen vergoeding voor te verrichten werkzaamheden. In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing in de begroting 2023 hebben we de uitval op applicaties in verband met een cyberaanval op € 400.000 gezet (financieel gevolg € 4.000.000 x incidentie 10%).
Bestuursovereenkomst Sociaal Economische Structuurversterking (BOK – SES)
Bestuursovereenkomst tussen de Twentse gemeenten m.u.v. Twenterand _____________ Bestuurlijk overleg
Per juli 2021 Vertegenwoordiging in Stg. Twenteboard is getrapt. Haaksbergen in cluster met Borne, Hengelo en Hof van Twente Financiële risico’s
Jaarstukken 2022
Deze bestuursovereenkomst beschrijft de samenwerking tussen de Twentse gemeenten voor het versterken en verbreden en het uitzetten van een gezamenlijke koers van en voor de sociaal economische structuur van Twente. In het bestuurlijk overleg wordt gezamenlijk de inbreng in het bestuur van de Stichting Twenteboard voorbereid, afgestemd en teruggekoppeld. Daarnaast wordt overleg gevoerd en afgestemd over het lobbyen van de gemeenten bij provincie, Rijk, de Europese Unie en andere (semi)overheden en haar organisaties ten behoeve van de sociaal economische structuurversterking en andere door het bestuurlijk overleg gekozen onderwerpen.
In de overeenkomst is vastgelegd dat bij de start van de bestuursovereenkomst t/m het jaar 2022 elke gemeente een bedrag van € 9,01 per inwoner per jaar beschikbaar stelt. Met dit bedrag wordt mede in de kosten van de Twente Board Development (personeel, huisvesting, materieel, etc.) voorzien. In het MJP zijn voor de jaren daarna middelen gereserveerd. De afspraak is verder dat gemeenten zich ten opzichte van elkaar verbinden zich in te spannen de besluiten die over de financiële inbreng worden gemaakt na te komen.
87
Kengetallen verbonden partijen Naam verbonden partij Samen Twente
bedragen x €1.000 Eigen Vermogen 01-01-2022
Vreemd Vermogen 01-01-2022
Eigen Vermogen 31-12-2022
Vreemd Vermogen 31-12-2022
16.055
21.833
7.138
19.242
Resultaat 2021 112
Recreatieschap Twente
n.v.t.
n.v.t.
740
3.698
n.v.t.
Veiligheidsregio Twente
2.034
58.809
915
64.838
1.335
Stadsbank Oost Nederland
1.294
14.572
892
14.591
-117
Gemeentelijk Belasting Kantoor Twente
369
7.390
668
8.126
213
Openbaar Lichaam Crematoria Twente
1.579
-
1.579
-
136
Euregio
2.163
1.054
2.399
1.471
218
149.786
15.070
n.n.b.
n.n.b.
12.263
Twence Holding BV Twente Milieu NV
12.232
19.882
n.n.b.
n.n.b.
1.257
Bank Nederlandse Gemeenten
5.062.000
143.995.000
n.n.b.
n.n.b.
236.000
Enexis NV
4.241.000
5.154.000
4.231.000
5.234.000
185.000
216
428
n.n.b.
n.n.b.
-10
Stichting Groot Scholtenhagen Stichting WSW
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
Omgevingsdienst Twente (ODT)
1.438
1.841
631
1.362
n.v.t.
De resultaten van de verbonden partijen voor 2022 zijn nog niet bekend bedragen x €1.000
Bijdragen aan verbonden partijen Naam verbonden partij
Rekening 2021
Begroting 2022
Rekening 2022
Samen Twente
1.285
1.264
Recreatieschap Twente
n.v.t.
183
183
Veiligheidsregio Twente
1.570
1.618
1.617
Stadsbank Oost Nederland
149
138
153
Gemeentelijk Belasting Kantoor (GBT)
533
588
588
7
7
7
306
306
306
Euregio Stichting Groot Scholtenhagen Omgevingsdienst Twente (ODT) Totaal
Jaarstukken 2022
1.264
474
496
496
4.324
4.600
4.614
88
Paragraaf Grondbeleid Algemeen De basis voor het gemeentelijk grondbeleid is omschreven in de ‘Nota Grondbeleid 2012’ en de nota ‘Grondprijsbeleid gemeente Haaksbergen’. In het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten staat benoemd welke gegevens vermeld moeten worden in de paragraaf grondbeleid. Daarnaast heeft de rekenkamercommissie in het rapport ‘Bezint eer ge begint’ over het grondbeleid van de gemeente Haaksbergen een aantal aanbevelingen gedaan om de informatiewaarde te verbeteren. Deze aanbevelingen hebben wij in de paragraaf grondbeleid opgenomen. Overzicht complexen In 2022 telt het grondbedrijf drie actuele complexen: - Marktplan (centrumontwikkeling; looptijd tot en met 2023) - Wissinkbrink (woningbouw; looptijd tot en met 2024) - Stepelerveld (bedrijventerrein; looptijd tot en met 2023) Publiek-Private Samenwerking (PPS) Wij nemen niet deel aan publiek-private samenwerking bij gebiedsontwikkeling. Huidige stand van zaken Marktplan De heer Ben Roerink en Nordwick B.V. hebben gezamenlijk een plan ontwikkeld voor het zogenaamde ‘gat in de markt’, inclusief het terrein van de Bron, het pand Konings en de omliggende openbare ruimte. Dit plan is voldoende uitgewerkt, zodat we in 2023 de grondexploitatie en verliesvoorziening kunnen actualiseren op basis van dit nieuwe plan. Momenteel zijn alleen de boekingen over 2022 verwerkt.
Wissinkbrink In 2022 is het bestemmingsplan voor vijf woningbouwkavels onherroepelijk geworden. Wij zijn gestart met bouwrijp maken en hebben opdracht gegeven aan een makelaar voor de verkoop van de kavels. Stepelerveld fase 1 In 2022 zijn alle kavels verkocht. Op één kavel na heeft ook de eigendomsoverdracht plaatsgevonden. Op basis van het concept duurzaamheid en innovatie zijn verdergegaan met het woonrijp maken van fase 1. Financieel kader Verloop boekwaarde per complex
Jaarstukken 2022
(bedragen x €1.000)
89
Nadere specificatie kosten, winstneming en opbrengsten exclusief verliesvoorziening (bedragen x €1.000) Kosten Opbrengsten Kostenpost Mutaties 2022 Opbrengstenpost Verwervingen/schadeloosstelling -155 Grondopbrengsten woningbouw Sloop en sanering 15 Grondverkopen niet-woningbouw Bouwrijp maken 133 Overige opbrengsten Woonrijp maken 542 Plankosten 167 Beheerskosten 13 Rente 30 Winstnemingen POC & complexen 826 Totaal Generaal 1.571 Totaal Generaal
Verwachte resultaten per complex Complex (Bedragen * €1.000)
Einddatum exploitatie
Wissinkbrink Stepelerveld Marktplan Boekwaarde verloop
Boekwaarde 31-12-2022
31-12-2024 31-12-2023 31-12-2023
359 -222 2.497 2.633
Nog te verwachten Verwacht expl. opbrengsten Resultaat op einddatum
598 481 616 1.695
Wissinkbrink
Verwervingen en schadeloosstellingen Sloopwerken Bouwrijp maken Woonrijp maken Plankosten Planstructurele elementen Bijdragen uit exploitatie Beheerskosten Kostenstijging Rente TOTAAL KOSTEN Woningbouw Niet-woningbouw Bijdragen in exploitatie Opbrengstenstijging TOTAAL OPBRENGSTEN
2.749 -
2.749
(bedragen x €1.000) Nog te maken kosten
1.706 444 800 2.950
Contant expl. Resultaat per 31-12-2022
750 185 -2.313 -1.378
Stepelerveld
Voorziening
706 178 -2.223 -1.339
Specificatie nog te maken kosten en opbrengsten per complex Specificatie nog te maken kosten en opbrengsten meerjarenperspectief
Mutaties 2022
Contant expl. Resultaat per 31-12-2022 incl. voorziening
2.301 2.301
706 178 78 962
(bedragen x €1.000)
Marktplan
TOTAAL
11 405 130 31 20 1 598
369 95 12 9 -4 481
12 75 28 269 174 3 11 44 616
23 75 433 638 398 46 40 42 1.695
1.691 15 1.706
444 444
800 800
2.491 444 15 2.950
Risico’s Vanuit het Ministerie van Binnenlandse Zaken is de IFLO-norm opgesteld. Met deze norm kan de minimaal noodzakelijke weerstandscapaciteit bij het grondbedrijf worden bepaald. De IFLO-norm relateert de hoogte van de benodigde weerstandscapaciteit aan de boekwaard van de grondexploitaties (10%), de nog te maken kosten (10%) en de opgenomen voorziening. De verwachtingswaarde is 50% omdat niet alle risico’s zich gelijktijdig zullen voordoen. Benodigde weerstandscapaciteit Complex (Bedragen * €1.000) Wissinkbrink Stepelerveld Marktplan Boekwaarde verloop
Boekwaarde complex 31-12-2022
359 -222 2.497 2.633
(bedragen x €1.000) Nog te maken kosten
598 481 616 1.695
Voorziening
2.301 2.301
Totaal voor risico
Risico obv IFLOnorm (10% totaal)
956 259 812 2.027
96 26 81 203
Weerstandcapaciteit (50% IFLO)
48 13 41 101
De noodzakelijke weerstandscapaciteit per 31-12-2022 is € 101.000. Toelichting uitgangspunten en wijze van berekening van het geraamde eindresultaat In de grondexploitatie rekenen wij met de volgende uitgangspunten:
Jaarstukken 2022
90
Renteparameter kosten: 1,78% Renteparameter opbrengsten: 1,78% Kostenstijging:
GWW Plankosten en overig
2022 12% 6%
2023 4% 4%
2024 3% 3%
2025 > 2% 2%
Opbrengstenstijging: 1,00% Disconteringsvoet voor het bepalen van de omvang van verliesvoorzieningen: 2% Tussentijdse winstneming Op basis van de POC-methode zijn gemeenten verplicht tussentijds winst te nemen naar rato van de voortgang van het project. Wij hebben voor alle exploitaties de POC berekend. Conclusie hieruit is dat wij in 2022 voor één grondexploitatie winst gaan nemen.
Jaarstukken 2022
91
Paragraaf Taakstellingen en reserveringen Taakstellingen Grip op Sociaal Domein De financiële taakstelling op het sociaal domein uit het Financieel herstelplan 2020 is in 2021 al ruimschoots ingevuld. Bij de Kadernota 2022 is de taakstelling met € 50.000 verhoogd. De maatregelen die vanuit het project Grip op Sociaal Domein zijn geïmplementeerd (zie voor uitgebreide toelichting de paragraaf Taakstellingen in de jaarstukken 2021) hebben er toe geleid dat ook deze taakstelling is ingevuld. Het sociaal domein blijft namelijk ook in 2022 binnen het beschikbaar gestelde budget. Voorzieningendiscussie De voorzieningendiscussie bevat nog wel een meerjarige taakstelling vanaf 2023, maar in de begroting 2022 is de taakstelling van € 80.000 voor het jaar 2022 ‘teruggedraaid’ en opgelost binnen de begroting 2022. De voorzieningendiscussie wordt op dit moment gevoerd en de uitkomsten worden verwerkt in de Kadernota 2024. Reserveringen Dotatie aan algemene reserve In het kader van het Financieel herstelplan 2020 is in 2022 een dotatie aan de Algemene Reserve begroot van € 1.000.000 ter verbetering van het eigen vermogen. Deze dotatie heeft conform begroting plaatsgevonden. Hervormingsagenda Jeugd In de begroting 2022 was een bedrag van € 175.000 voor de Hervormingsagenda Jeugd en de regionale Samenwerkingsagenda opgenomen.
Bij de Eindejaarsrapportage 2022 hebben we reeds beschreven, dat beide agenda’s door externe omstandigheden vertraging hebben opgelopen. De resterende middelen van € 160.000 zijn overgeheveld naar 2023.
Jaarstukken 2022
92
Jaarrekening
Jaarstukken 2022
93
Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening Bedragen x € 1.000 Primitieve begroting
PROGRAMMA
1. Exploitatie
LASTEN basis
BATEN basis
0 Bestuur en ondersteuning 1 Veiligheid
2.910 2.312
2 Verkeer, vervoer en waterstaat 3 Economie 4 Onderwijs 5 Sport, cultuur en recreatie 6 Sociaal domein 7 Volksgezondheid & milieu 8 Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening
Begroting na wijziging
Realisatie begrotingsjaar na wijzigingen
Verschil
LASTEN BATEN SALDO werkelijk werkelijk werkelijk
begroot prim . na wijz./ begroot/ werkelijk werkelijk
SALDO basis
LASTEN totaal
BATEN totaal
SALDO totaal
2.140
-770
2.746
649
-2.097
3.573
1.909
-1.664
433
-894
0
-2.312
2.265
-2.265
2.252
1
-2.252
14
60
4.017
151
-3.865
3.881
151
-3.729
4.061
247
-3.814
-85
52
807
166
-641
852
114
-738
4.062
4.264
202
940
843
2.125
463
-1.661
2.924
1.093
-1.831
2.595
756
-1.839
-8
-178
4.364
641
-3.723
4.659
609
-4.050
5.070
946
-4.124
-74
-401
27.799
6.664
-21.135
29.498
8.644
-20.854
27.620
8.684
-18.936
1.917
2.199
6.735
6.429
-305
7.083
6.519
-563
7.200
6.744
-456
108
-150
2.820
1.328
-1.492
3.409
1.489
-1.920
4.056
1.497
-2.558
-638
-1.066
Totaal
53.888
17.983
-35.906
57.316
19.268
-38.048
60.488
25.047
-35.441
2.607
464
2. Overhead
Overhead
8.476
127
-8.349
7.873
86
-7.788
8.289
117
-8.172
-384
177
3. VPB
Vennootschapsbelasting
0
0
0
0
50
-50
-50
-50
4. Onvoorzien
Onvoorzien
40
0
-40
40
-40
5
-5
35
35
5. Alg. dekkingsm.
Algemene dekkingsm. Programma 0
0
44.959
44.959
0
51.691
0
52.597
906
7.638
199
199
0
257
257
0
268
268
11
69
62.404
63.267
863
65.230
71.302
6.072
68.832
78.029
9.197
3.125
8.334
1.000
155
-845
2.785
1.625
-1.161
1.659
736
-924
237
-79
63.404
63.422
18
68.015
72.926
4.911
70.492
78.765
8.273
3.362
8.256
Algemene dekkingsm. Programma 3 Totaal saldo baten en lasten 6. Reserves
Reserves
Totaal gerealiseerde resultaat
51.691
52.597
Toelichting overzicht van baten en lasten We sluiten het jaar met een positief resultaat van ruim € 8.273.000. In de Eindejaarsrapportage 2022 werd een voordeel geraamd van ruim € 4.911.000. Ten opzichte van het geschetste beeld bij de eindejaarsrapportage is dit een resultaatverbetering van € 3.362.000. Algemene toelichting: - de baten en lasten worden toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben. - positieve resultaten worden slechts genomen voor zover zij op de balansdatum zijn gerealiseerd. - dividendopbrengsten van deelnemingen worden als bate genomen op het moment dat het dividend betaalbaar wordt gesteld. - duurzame middelen met een verkrijgingsprijs van minder dan € 5.000 worden ineens ten laste van het resultaat gebracht. Uitgezonderd van gronden, die worden altijd geactiveerd.
Jaarstukken 2022
95
Verklaring verschillen begroot en werkelijk Hier geven we een gedetailleerd inzicht in de herkomst en oorzaak van de verschillen tussen de Begroting 2022 (na wijzigingen) en de werkelijke cijfers. Wij verklaren hier alleen de verschillen op het saldo per taakveld die afgerond € 15.000 overstijgen. Als er grote verschillen zijn op afzonderlijk lasten en baten (> € 100.000) die elkaar opheffen in het netto saldo, dan lichten wij die ook toe. Indien er op een taakveld geen verschillen te verklaren zijn, wordt dit taakveld niet in de tekst benoemd. In de tabellen zijn ook de bijstellingen ten opzichte van de primitieve begroting weergegeven. Alle bedragen in de tabellen zijn x € 1.000. In de tabellen staat per programma een totaaloverzicht van de verschillen op de taakvelden van dat programma.
Jaarstukken 2022
96
Programma Bestuur en ondersteuning Lasten Prim. Begroting *
Wijziging begroting
Begroting Werkelijk na wijziging
Nr.
Omschrijving taakveld
0.1
Bestuur
1.548
-144
1.404
2.222
-818
0.2
Burgerzaken
585
25
609
595
14
0.3
Beheer overige gebouwen en gronden
117
0
117
82
35
0.4
Overhead
8.476
-602
7.873
8.289
-416
0.5
Treasury
242
-67
175
248
-73
0.61
OZB woningen
0
0
0
0
0
0.62
OZB niet-woningen
0
0
0
0
0
0.63
Parkeerbelasting
0
0
0
0
0
0.64
Belastingen overig
404
22
426
488
-62
0.7
Algemene uitkering
0
0
0
0,00
0
0.8
Overige baten en lasten
56
0
56
-57
113
0.9
Vennootschapsbelasting (Vpb)
0.10
Mutaties reserves
Totaal
Saldo
0
0
0
50
-50
1.000
1.785
2.785
1.659
1.126
12.426
1.019
13.444
13.576
-132
Prim. Begroting *
Wijziging begroting
Baten Begroting Werkelijk na wijziging
Nr.
Omschrijving taakveld
0.1
Bestuur
0
0
0
1.255
0.2
Burgerzaken
293
8
301
305
3
0.3
Beheer overige gebouwen en gronden
80
0
80
64
-16
0.4
Overhead
127
-41
86
117
32
0.5
Treasury
462
-33
429
504
75
0.61
OZB woningen
4.070
0
4.070
4.058
-12
0.62
OZB niet-woningen
2.968
-25
2.943
2.928
-15
0.63
Parkeerbelasting
0
0
0
1
1
0.64
Belastingen overig
141
60
201
206
4
0.7
Algemene uitkering
39.085
5.127
44.212
45.143
931
0.8
Overige baten en lasten
0
104
104
43
-61
0.9
Vennootschapsbelasting (Vpb)
0
0
0
0
0
0.10
Mutaties reserves
Totaal
Saldo 1.255
155
1.470
1.625
736
-889
47.380
6.670
54.050
55.359
1.309
Prim. Begroting *
Wijziging begroting
Saldo Begroting Werkelijk na wijziging
Nr.
Omschrijving taakveld
0.1
Bestuur
-1.548
144
-1.404
-967
436
0.2
Burgerzaken
-291
-16
-308
-290
17
0.3
Beheer overige gebouwen en gronden
-37
0
-37
-18
19
0.4
Overhead
-8.349
561
-7.788
-8.172
-384
0.5
Treasury
220
34
254
256
1
0.61
OZB woningen
4.070
0
4.070
4.058
-12
0.62
OZB niet-woningen
2.968
-25
2.943
2.928
-15
0.63
Parkeerbelasting
0
0
0
1
1
0.64
Belastingen overig
-262
38
-224
-282
-58
0.7
Algemene uitkering
39.085
5.127
44.212
45.143
931
0.8
Overige baten en lasten
-56
104
48
100
52
0.9
Vennootschapsbelasting (Vpb)
0
0
0
-50
-50
0.10
Mutaties reserves
Totaal
Jaarstukken 2022
Saldo
-845
-316
-1.161
-924
237
34.955
5.651
40.606
41.783
1.177
97
0.1 Bestuur Toelichting op het saldo van € 436.000 voordeel Voorziening pensioen wethouders (voordeel € 413.000) Door de stijging van de rekenrente is een voordeel ontstaan van € 500.000. Een stijging van de rente leidt tot een daling van de premie om de toekomstige verplichting te kunnen realiseren. Daarnaast is een dotatie gedaan aan de voorziening ter hoogte van € 87.000. Door een uitkering van een schadeverzekering is er een voordeel van € 11.000 ontstaan. Mede door de Covid-19 restricties en reisbeperkingen is er € 13.000 minder uitgegeven aan internationale contacten dan was begroot. Het overige verschil is per saldo € 1.000 nadelig. 0.2 Burgerzaken Toelichting op het saldo van € 17.000 voordeel Digitale toegankelijkheid (€ 8.000 voordeel) Jaarlijks is € 8.000 gereserveerd voor digitale toegankelijkheid. Dat dit bedrag wordt voor de helft besteed aan het toetsen van websites op digitale toegankelijkheid en de andere helft aan het oplossen van geconstateerde verbeteringsmogelijkheden. De toetsen zijn in 2022 niet uitgevoerd. De overige verschillen zijn per saldo € 9.000 voordelig 0.3 Beheer overige gebouwen Toelichting op het saldo van € 19.000 voordeel Op dit taakveld is een voordeel op de kosten van het jaarlijks onderhoud van het gemeentehuis.
Hier tegenover staat een kleine overschrijding bij een aantal andere panden in onze begroting (deze zitten in de kleine verschillen bij andere taakvelden). 0.4 Overhead Toelichting op het saldo van € 384.000 nadeel Voorziening verlofsparen (€ 545.000 nadeel) Het BBV geeft aan dat er een voorziening moet worden opgenomen voor arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van niet gelijke omvang. Om aan deze verplichting te voldoen, is een voorziening opgenomen ter hoogte van € 545.000. Hiermee voldoet de gemeente aan haar verplichting. Energieverbruik (€ 40.000 voordeel) Door de opgelegde sancties van de Rijksoverheid is bij de Eerste bestuursrapportage 2022 € 10.000 toegevoegd aan het budget energieverbruik, omdat de verwachting was dat de kosten zouden oplopen. Door uitstel van de sancties en door de besparingsmaatregelen, is er een voordeel ontstaan van € 40.000. Zo is het gasverbruik in 2022 ca. 36.000 m3. In 2021 en 2020 was dit respectievelijk ca. 47.000 m3 en 55.000 m3. Versterken eigen huis (€ 90.000 voordeel) In 2022 hebben we een start gemaakt met de uitvoering van het versterken van het informatiemanagement. Verwachting was dat het onderzoek vóór de zomervakantie 2022 afgerond zou zijn om vervolgens in het najaar van 2022 een start te maken met de uitvoering van maatregelen om het informatiemanagement te versterken.