CConstaterende datGulpen-Wittem
Koppel je AI →
Document · PDF

BD 017 - Jaarrekening 2025 + addendum incl. controleverklaring (getekend RSM) (B.26.03072)

Raadsvergadering 9 juli 2026, gemeente Gulpen-WittemBij agendapunt: BD 017 - Jaarstukken 2025 en onderzoek ex. artikel 213a Gemeentewet60.223 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 7

Hier staat dus ook een nadeel aan de batenrealisatie tegenover. Het te weinig bestede bedrag aan SPUK IZA dient te worden terugbetaald aan het Rijk. Diverse kleinere afwijkingen (nadeel 1K) Het restantverschil bestaat uit een aantal kleinere posten. Lasten (voordeel 52K) SPUKS IZA en GALA (voordeel 58K) De gemeente ontvangt middelen van het Rijk voor de doeleinden (van de SPUKS IZA en GALA). Binnen het onderdeel ‘versterken sociale basis’ van de Specifieke Uitkering Gezond en Actief Leven Akkoord en de Specifieke Uitkering Integraal Zorgakkoord zijn niet alle beschikbare middelen besteed. Nog niet alle transformatieplannen voor het integraal zorgakkoord (IZA) zijn goedgekeurd. Daarnaast zijn een aantal transformatieplannen pas later in het jaar goedgekeurd waardoor wij niet alle middelen tijdig in hebben k unnen zetten. De resterende middelen van de SPUK GALA mag voor maximaal 10% overgeheveld worden naar 2026, het restant dienen we terug te betalen aan het Rijk. Hier staat dus ook een nadeel aan de batenrealisatie tegenover. Diverse kleinere afwijkingen (nadeel 6K) Het restantverschil bestaat uit een aantal kleinere posten. 57 Taakveld 66.030 – Inkomensregelingen Lasten (voordeel 177K) Algemene Bijstand (voordeel 132K) SZMH had in 2025 een stijging in de kosten door de indexeringen van januari en juli 2025.

Halverwege het jaar was er tevens een stijging in de aantallen cliënten te zien, deze hebben we ook zo in onze slotwijziging meegenomen. Uiteindelijk bleek de stijging minder te zijn toegenomen dan verwacht. Hierdoor is de realisatie minder hard gestegen t.o.v. de prognose wat resulteert in een positief resultaat. Uitvoeringskosten SZMH (voordeel 47K) Door de reorganisatie van SZMH was het noodzakelijk een nieuwe doorbelasting van de formatie t.b.v. de uitvoeringskosten door te voeren. Tevens is er een nieuwe verdeelsleutel toegepast o.b.v. het aantal dossiers per gemeente. Er zou sprake zijn van een ingroeimodel. Deze is echter niet doorgev oerd, waardoor zijn de uitvoeringskosten van SZMH voor onze gemeente lager uitgevallen. Diverse kleinere afwijkingen (nadeel 2K) Het restantverschil bestaat uit een aantal kleinere posten. Taakveld 66.075 – Jeugdhulp ambulant Lasten (voordeel 339K) Jeugdhulp Zorg in Natura (voordeel 320K) Minder jeugdigen in zorg en lagere zorgzwaartes tevens zijn er geen extreem dure casussen geweest in 2025. Leerlingenvervoer: Jeugdwet (voordeel 21K) Als gevolg van bovenstaande (minder jeugdigen in zorg en lagere zorgzwaartes) is er minder behoeft geweest aan vervoer. Diverse kleinere afwijkingen (nadeel 2K) Het restantverschil bestaat uit een aantal kleinere posten.

Taakveld 66.079 – PGB Lasten (voordeel 81K) PGB Jeugd (voordeel 101K) Minder jeugdigen in zorg en lagere zorgzwaartes tevens zijn er geen extreem dure casussen geweest in 2025. 58 Begeleiding kortdurend verblijf (nadeel 92K) De overschrijding wordt met name veroorzaakt door de tariefsverhoging op individuele begeleiding. Huishoudelijke verzorging (voordeel 68K) HBH ZIN: Momenteel is er een wachtlijst voor de uitvoering van hulp bij het huishouden. Deze wachtlijst wordt veroorzaakt doordat het moeilijk is om aan personeel te komen die hulp bij het huishouden kan bieden. Hierdoor is niet het volledige budget besteed. HBH PGB: het verschil tussen de begroting en de realisatie wordt veroorzaakt door de vrijval van balansposten die nog betrekking hadden op 2024. Gebleken is dat de kosten die we in 2024 verwacht hadden alsnog niet gefactureerd gaan worden. Diverse kleinere afwijkingen (nadeel 4K) Het restantverschil bestaat uit een aantal kleinere posten. Verbonden partijen Voor het realiseren van dit programma participeert de gemeente in de volgende verbonden partijen: Meer informatie hierover treft u aan in de paragraaf ‘Verbonden partijen’.

Taakveld 610 - Samenkracht en burgerparticipatie Omnibuzz (Gemeenschappelijke Regeling) Vestigingsplaats: Geleen Taakveld 640 - Begeleide participatie Werkvoorzieningschap Oostelijk Zuid-Limburg (Gemeenschappelijke Regeling) Vestigingsplaats: Heerlen 59 1.1.7 Programma 7: Volksgezondheid en milieu Natuurwerkdag in Eys Dit programma omvat uiteenlopende taakvelden, namelijk: • Volksgezondheid (7.1); • Riolering (7.2); • Afval (7.3); • Milieubeheer (7.4); • Begraafplaatsen en crematoria (7.5). Programma inhoud In dit programma staat de algehele gezondheid van onze inwoners, milieubeheer en duurzaamheid centraal. Voor de gemeente Gulpen-Wittem zijn relevante thema’s en aandachtspunten binnen dit programma: In de komende jaren zal de gemeente, vanuit de circulaire economie gedachte, richting geven aan het beheer van grondstoffen. Hierbij verandert de dienstverlening van afvalinzameling en afvalverwerking naar grondstoffenbeheer. Uitgangspunten hierbij is het behouden en verbeteren van de kwaliteit en service richting onze inwoners. De Omgevingsdienst Zuid-Limburg geeft uitvoering aan de landelijke afspraken die zijn gemaakt over de (kwaliteit van de) uitvoering van vergunningverlening en toezicht en handhaving in de fysieke leefomgeving.

Het gaat hier in eerste instantie om bedrijfsactiviteiten die een aanzienlijke milieubelasting (kunnen) hebben op de omgeving en externe veiligheid aspecten kennen (de zogenaamde basistaken). Door een bundeling van kennis en expertise wordt de kwaliteit verhoogd en is kennis voor gemeenten beschikbaar die er voorheen niet was of extern ingehuurd werd.

60 De Omgevingswet is een nieuwe wet die (tot voor kort) nog volop in ontwikkeling was. Hoewel steeds duidelijker wordt welke consequenties deze nieuwe wet heeft voor onze organisatie, is ook nog veel onduidelijk. Dit omdat de effecten en impact van deze nieuwe wet ons nog steeds verrassen. Daarnaast is de implementatie van deze wet nog niet afgerond omdat de transitie nog doorloopt tot 2032 en de Rijksoverheid ook nog steeds bezig is om de Omgevingswet, de daaraan gekoppelde AmvB’s, het DSO en andere aanverwante zaken door te ontwikkelen. M.a.w. de Omgevingswet is weliswaar in werking getreden, maar nog lang niet af. Zo is in ieder geval duidelijk dat de bodemtaken van de provincie naar de gemeente komen. Alle gemeenten worden bevoegd gezag. Gemeenten zijn primair beheerder van de bodemkwaliteit voor hun grondgebied. Door deze bevoegdheidswijziging komen ook alle taken en de daarmee gepaard gaande kosten voor de bodem (-sanering) bij de gemeenten te liggen. Ook dienen alle inrichtingen (lees: bedrijven) omgezet te worden naar milieubelastende activiteiten (mba) op een locatie. Daar waar voorheen werd gesproken van een inrichting waarin het gehele bedrijfsproces via een vergunning of melding werd gereguleerd, wordt een bedrijfslocatie nu opgeknipt in verschillende mba’s. Voor deze omzetting is extra inzet nodig in de komende jaren.

Ook op het gebied van de energietransitie komen nieuwe taken op ons af waarvoor wij de expertise (nog) niet dan wel onvoldoende in huis hebben. De klimaatverandering wordt als één van de grootste uitdagingen voor onze generatie gezien. Een en ander betekent dat een goed klimaatbeleid kansen biedt om een duurzame en sterke economie op te bouwen. Om deze aanpak te doen slagen is afstemming tussen overheden, bedrijfsleven en samenleving noodzakelijk. Niet alleen op basis van vrijblijvendheid, maar op basis van bepaalde maatwerkafspraken zullen we ervoor moeten zorgen dat de Nederlandse industrie hierbij bepaalde duurzame normen stelt. Eén van de consequenties van deze energietaakstelling is dat we er rekening mee moeten houden dat de landelijke energieaanpak bij alle bedrijven in de nabije toekomst meer aandacht moet krijgen en daarmee ook zal leiden tot een toename van inzet op dit milieuaspect in de komende jaren. Op het gebeid van externe veiligheid komen er ook nieuwe taken op de gemeente af. Zo dienen wij een nieuw landelijk register (Register Externe Veiligheid) bij te gaan houden waarin externe veiligheidsaspecten worden geregistreerd. Bijvoorbeeld aandachtsgebieden voor ontploffingsgevaar of gebouwen met kwetsbare functies.

Binnen dit thema willen we het milieu en de volksgezondheid beschermen door te zorgen voor adequate afvalwaterinzameling en transport naar de rioolwaterzuiveringsinstallaties. Verbetering van de oppervlakte waterkwaliteit is daarbij één van onze doelstellingen naast het voorkomen van wateroverlast bij (hevige) regenbuien. We realiseren ons daarbij dat waterbeheer geen lokale aangelegenheid is en onze gemeentegrenzen en zelfs landsgrenzen overschrijdt. En dat het hoge maatschappelijke kosten veroorzaakt. De wateroverlast in juli 2021 heeft duidelijk gemaakt, dat er maatregelen nodig zijn om Gulpen-Wittem te beschermen tegen wateroverlast. Het provinciebreed Programma Waterveiligheid en Ruimte is gestart. De Provincie Limburg werkt hierin samen met het Rijk, het Waterschap Limburg en alle Limburgse gemeenten om het watersysteem meer robuust te maken, water en bodem sturend te maken bij ruimtelijke ontwikkelingen en meer klimaatbewustzijn en zelfredzaamheid te creëren bij inwoners. In de uitvoering heeft dit thema een relatie met programma 2, vooral daar waar het gaat om de vernieuwing en het onderhoud aan ons rioolstelsel. Daarnaast zijn er relaties met datzelfde programma, daar waar het gaat om een veilige leefomgeving. En met programma 8, daar waar het gaat om veiligheid en milieutechnische aspecten van bedrijfseigendommen en particulier eigendom.

Met het programma “Samen Groen” blijven we werken aan een duurzame toekomst. Samen Groen is een platform voor bewoners, bedrijven en andere stakeholders die actief willen werken aan een duurzaam Gulpen-Wittem. Als gemeente willen we ze veel en zo snel mogelijk het verduurzamen van 61 de huidige woningvoorraad stimuleren. Dit gaan we doen door te informeren, stimuleren en krachten te bundelen. Duurzaamheid is een breed begrip met een grote verscheidenheid aan raakvlakken en sub-thema’s. Daarom zijn aan onze inwoners een aantal keuzes voorgelegd om mee aan de slag te gaan. De deelnemers hebben drie thema’s gekozen binnen duurzaamheid: Mobiliteit, circulariteit en natuur. Binnen deze thema’s worden de komende jaren initiatieven ontplooid. In fysieke bijeenkomsten worden deze vormgegeven. De gemeente faciliteert en communiceert door bijeenkomsten te organiseren, te zorgen voor inhoudelijke kennis, goede voorbeelden te delen en meer deelnemers te werven. Hiervoor wordt samengewerkt met de aanverwante teams binnen de gemeentelijke organisatie. Ook wordt rekening gehouden met en ingespeeld op lopende projecten en aanverwante activiteiten. Denk aan het thema mobiliteit of het landschapsbeheer, thema natuur. Stakeholders, soms met ogenschijnlijk tegengestelde belangen, komen met elkaar in gesprek en werken samen aan oplossingen. Denk bijvoorbeeld aan agrariërs en natuurorganisaties.

De initiatieven starten steeds kleinschalig en zijn in de basis van dien aard dat ze op termijn zichzelf in stand kunnen houden. Rekening wordt gehouden met een iteratief proces waarbij een eerste poging vast mag lopen. Een lokaal initiatief kan dienen als voorbeeld of ‘pilot’ voor een vervolg op andere locaties in de gemeente. Sommige initiatieven vragen om een financiële kickstart. Ook kunnen communicatiemiddelen gewenst zijn of kan specifieke kennis gevraagd zijn. Om vorm te geven aan de rol van facilitator en communicator en de continuïteit van Samen Groen te verzekeren wordt rekening gehouden met structurele uitgaven. Tot slot is de stikstofproblematiek, net zoals in heel Nederland, een actueel thema binnen de gemeente. Op dit moment wordt er bekeken of en hoe wij dit thema in samenwerking met de regio verder kunnen oppakken. Beleidsmatige verantwoording Onderstaand wordt voor elk van de in de begroting 2025 – 2028 benoemde activiteiten (‘Wat gaan we er voor doen?’) de beleidsmatige voortgang en verantwoording toegelicht. In lijn met de begroting zijn deze per doelstelling (‘Wat willen we bereiken?’) weergegeven. 1.

Inzameling van schone grondstoffen waarbij het voorkomen van afval nadrukkelijk aandacht krijgt 1.1 Invulling geven aan de projecten ter bevordering van kwalitatieve afvalscheiding in samenwerking met Rd4 en de overige deelnemende gemeenten Status Berap25 JR25 Toelichting Oranje Groen Uit de tussentijdse voortgangsrapportage van het Grondstoffenplan 2022–2026 blijkt dat de meeste maatregelen zijn uitgevoerd en dat de Rd4-gemeenten voldoen aan de landelijke en Europese doelstellingen voor afvalscheiding. Voor Gulpen-Wittem zijn de doelstellingen behaald, met circa 83% afvalscheiding en 91 kg restafval per inwoner, waarmee het beleid effectief blijkt. De plasklas laat een sterke start zien (1.678 deelnemers in Zuid-Limburg), waarbij Gulpen-Wittem met circa 123% boven verwachting presteert; de berekende/voorspelde impact wijst op aanzienlijke besparing van luiers en afval. 1.2 Een nieuwe aanbesteding uitvoeren mb.t. de verwerking van PMD in samenwerking met Afvalsamenwerking Limburg Status Berap25 JR25 Toelichting Rood Groen In november 2025 is ingestemd met de Deelnemersovereenkomst Verpakkingen 2025–2030, waarmee de continuïteit van de PMD-inzameling is geborgd en 62 Gulpen-Wittem blijft voldoen aan de UPV-eisen en aanspraak houdt op landelijke vergoedingen. 2.

Bewustwording (creëren) bij onze inwoners over de mogelijkheden voor afvalscheiding en grondstoffenbeheer 2.1 Uitvoeren van een educatieprogramma voor de basisschoolleerlingen Status Berap25 JR25 Toelichting Rood Rood In 2025 zijn geen educatieprogramma's voor basisscholen uitgevoerd. De hiervoor beschikbare middelen uit zwerfafval- en SUP-vergoedingen zijn pas in het vierde kwartaal van 2025 ontvangen. Voor uitvoering van een programma wordt in 2026 verder overleg gevoerd met adviesbureau De Bries. 2.2 Inzetten van communicatiemiddelen en het stimuleren van burgerparticipatie Status Berap25 JR25 Toelichting Rood Rood Besloten om samen op te trekken met Heuvelland gemeenten en meerdere opgaven te combineren. Wordt in 2e helft 2026 opgepakt. 3. Een duurzame woningvoorraad, waarbij het gebruik van fossiele brandstoffen steeds verder wordt teruggedrongen 3.1 De gemeente heeft eind 2021 de transitievisie warmte opgesteld. Vanuit de visie is een uitvoeringsprogramma opgesteld, waarmee we stap voor stap richting een aardgasvrije samenleving gaan. Status Berap25 JR25 Toelichting Groen Oranje Het warmteprogramma (dat officieel pas in 2027 ingediend hoeft te worden) wordt momenteel in overleg met de Heuvelland gemeenten opgesteld. Naar verwachting eind 2026 afgerond. 3.2 Opzetten van een revolverend fonds om verduurzaming van koopwoningen te vergemakkelijken.

Status Berap25 JR25 Toelichting Rood Rood Wegens moverende redenen wordt er geen revolverend fonds geopend. E.e.a. is teruggekoppeld middels een RIB. Het warmtefonds biedt bijvoorbeeld een 0% rente-lening aan, het optuigen van een fonds is juridisch complex en de provincie ontwikkeld momenteel een energiediensten maatschappij waarbinnen een dergelijk fonds wellicht op provinciaal niveau aangeboden kan gaan worden. 3.3 Opstellen van campagnes voor het verduurzamen van de woningen in samenwerking met de woonwijzerwinkel Status Berap25 JR25 Toelichting Groen Groen De Lokale Aanpak Isolatie is met succes uitgerold. Het project bevindt zich momenteel in de uitvoerende fase. 63 3.4 Samenwerken met de coöperaties in de opgave om hun woningvoorraad binnen onze gemeente te verduurzamen Status Berap25 JR25 Toelichting Groen Groen Dankzij de Prestatieafspraken met de woningcorporaties is de onderlinge samenwerking heel goed. Zij houden zich aan de afspraken wat betreft de verduurzaming van de woningvoorraad. 3.5 Verbinden van mensen uit een buurt om collectieve oplossingen te onderzoeken Status Berap25 JR25 Toelichting Groen Oranje Gesprekken en onderzoeken zijn nog gaande. Wordt in 2026 verder uitgediept. 4. Beschikbaarheid over voldoende hernieuwbare energie en capaciteit binnen de regio 4.1 Stimuleren van zonne-energie op (grote) daken o.a.

via energiecoöperaties dan wel collectiviteit Status Berap25 JR25 Toelichting Groen Oranje Gesprekken en onderzoeken zijn nog gaande. Wordt in 2026 verder uitgediept. 4.2 Stimuleren van de kleinere doelgroepen zoals monumenten, ouderen met particuliere woningen, en Vereniging van Eigenaren (VvE’s) en deze van informatie voorzien Status Berap25 JR25 Toelichting Groen Groen VvE-Balie (VvE's) & de Groene Menukaart (monumenten) beiden in volle gang. 5. Duurzame mobiliteit voor onze inwoners en bezoekers 5.1 Zorgen voor een dekkend laadpalennetwerk, waarbij de uitrol plaatsvindt op basis van laadbehoefte Status Berap25 JR25 Toelichting Groen Groen De uitvoering is in volle gang. 64 5.2 Intern stimuleren van het inzetten van duurzame mobiliteit voor zowel woon-werkverkeer als dienstreizen Status Berap25 JR25 Toelichting Groen Groen Voor medewerkers is de lease fiets regeling geïntroduceerd. Daarnaast wordt er gebruik gemaakt van elektrische dienstauto’s en bij de buitendienst steeds meer van elektrische apparatuur en vervoersmiddelen. Vanaf 1 juli 2025 is de werkgever wettelijk verplicht om de reisbewegingen van medewerkers te registeren. Dit heeft ook als doel om tot een duurzamere mobiliteit, middels nog in te voeren landelijke wetgeving, te komen. 6.

Beschikbaarheid over duurzame accommodaties 6.1 Voor alle accommodaties inzichtelijk maken welke stappen noodzakelijk zijn om te komen tot een duurzame accommodatie. Deze worden in een stappenplan en meerjarenonderhoudsprogramma opgenomen Status Berap25 JR25 Toelichting Groen Groen Ontzorgingsprogramma BRINK/Provincie doorlopen. Uitvoering is gaande. 7. Samen met de omgevingsdienst Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) Zuid-Limburg werken aan een veilige en gezonde leefomgeving 7.1 Uitvoering geven aan de nieuwe wettelijke taken die op ons afkomen Status Berap25 JR25 Toelichting Groen Groen Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet zijn we als gemeente bevoegd gezag geworden voor de bodemtaken. Ook vallen er meer taken onder de basistaken. Deze nieuwe taken zijn wat uitvoering betreft ondergebracht bij de Omgevingsdienst Zuid-Limburg. Hierover hebben we nieuwe afspraken gemaakt met de Omgevingsdienst. Ook in de bruidsschat zitten vele (milieu) regels waar we zelf binnen een bandbreedte lokale afwegingsruimte hebben. Bij het opstellen van het Omgevingsplan zal er nauw contact gezocht moeten worden met de specialisten van de Omgevingsdienst om goede beleidskeuzes te kunnen maken die later landen in het omgevingsplan. 7.2 Verbeteren samenwerking met de Omgevingsdienst Zuid-Limburg Status Berap25 JR25 Toelichting Oranje Groen De samenwerking loopt op de meeste onderdelen prima.

We werken er samen met de Omgevingsdienst aan om de lijnen korter te maken en elkaar meer op te zoeken. Zo hebben we het partneroverleg nieuw leven ingeblazen en proberen we via het instellen van een milieucontactfunctionaris (aan de kant van de omgevingsdienst) ook de lijnen op de werkvloer dichter bij elkaar te brengen. Ook gaan we regelmatig bij elkaar op bezoek voor het uitwisselen van kennis en contacten. 65 8. Een veilige en klimaatrobuuste leefomgeving 8.1 Vergroten van de fysieke robuustheid van het watersysteem Status Berap25 JR25 Toelichting Groen Groen Het programma Waterveiligheid en Ruimte Limburg heeft de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) opgesteld. Deze NRD is de eerste stap om te komen tot een planMER en uiteindelijk een programma met maatregelen ter beperking van wateroverlast. Voor de hoogwatergeul in Nijswiller is inmiddels een voorlopig ontwerp opgesteld en de eerste onderzoeken (flora en fauna, niet gesprongen explosieven, archeologie en bodemonderzoek) zijn opgestart. 8.2 De raad periodiek informeren over de voortgang van het provinciebrede Programma Waterveiligheid en Ruimte (WRL) Status Berap25 JR25 Toelichting Groen Groen Er wordt periodiek een nieuwsbrief door het programma WRL verzonden en kan men alle informatie nalezen op de website wachtnietopwater.nl.

8.3 In overleg met het programma Waterveiligheid en Ruimte Limburg opstellen van een werkgebiedsplan voor Maastricht en het Heuvelland Status Berap25 JR25 Toelichting Groen Groen Het werkgebiedsplan voor Maastricht en het Heuvelland is vastgesteld door alle samenwerkende overheden. 8.4 Inwoners informeren hoe men zich beter kan voorbereiden en beschermen tegen extreme wateroverlast. Status Berap25 JR25 Toelichting Groen Groen De pilot van de gratis woningscans is afgerond en geëvalueerd. Algemene adviezen voor gedupeerde inwoners zijn weergegeven op de website wachtnietopwater.nl 8.5 Water en bodem sturend maken bij ruimtelijke ontwikkelingen. Status Berap25 JR25 Toelichting Groen Groen De hydrologische modellen worden momenteel gecontroleerd ter plaatse van de beekdalen. Hierna zal een nieuwe zonering opgesteld worden welke invulling geeft aan het water en bodem sturend maken van ruimtelijke ontwikkelingen. Deze zonering wordt verankerd in de provinciale omgevingsvisie. 66 9. Een duurzame en gezonde ecologische toestand van onze beken 9.1 Afkoppelen, bufferen en infiltreren van schoon regenwater in de grond en vertraagd afvoeren naar de beken Status Berap25 JR25 Toelichting Groen Groen De wijk afkoppelprojecten in Gulpen en Mechelen zijn gereed. Het afkoppelproject in Epen is momenteel in uitvoering. Het afkoppelen van de parkeerplaats in Wittem is in voorbereiding.

9.2 Bufferen en vertraagd afvoeren van afvalwater naar de rioolwaterzuivering Status Berap25 JR25 Toelichting Groen Groen De Kader Richtlijn Water werkzaamheden (maatregelen om afvalwater te bufferen en vertraagd af te voeren naar de rioolwaterzuivering) in de huidige planperiode van het waterprogramma 2023- 2027 zijn gereed. 9.3 Integraal uitvoeren van projecten in samenwerking met andere programma’s zoals wegen Status Berap25 JR25 Toelichting Groen Groen De projecten worden zowel intern als ook extern afgestemd. De omgevingsprogramma's wegen en water zijn op elkaar afgestemd, waardoor werk met werk maken gegarandeerd (en noodzakelijk) is. 10. Een duurzame Gemeente (middels het programma Samen Groen) 10.1 Betrekken van de juiste stakeholders, het voorzien in de nodige informatie en het wegnemen van drempels om actief aan de slag te gaan. Fysieke samenkomsten organiseren en mensen bij elkaar brengen. Status Berap25 JR25 Toelichting Groen Rood Besloten om samen op te trekken met Heuvelland gemeenten en meerdere opgaven te combineren. Wordt in 2e helft 2026 opgepakt. 10.2 Extern delen van goede voorbeelden en het werven van nieuwe deelnemers (Samen Groen ‘pioniers’). Intern zorgdragen voor goede onderlinge uitwisseling van informatie en afspraken Status Berap25 JR25 Toelichting Groen Rood Besloten om samen op te trekken met Heuvelland gemeenten en meerdere opgaven te combineren.

Wordt in 2e helft 2026 opgepakt. Wat heeft het gekost? Taakveld | Omschrijving | Realisatie | Begr. na wijziging | Realisatie | Saldo 2024 | 2025 | 2025 67010 | Volksgezondheid | -136.311 | -148.018 | -129.895 | 18.123 67020 | Riolering | -1.735.164 | -1.896.861 | -1.803.487 | 93.374 67030 | Afval | -1.792.964 | -1.868.140 | -1.858.118 | 10.022 67040 | Milieubeheer | -932.647 | -1.452.574 | -1.501.242 | -48.668 67050 | Begraafplaatsen en crematoria | -17.185 | -16.651 | -20.406 | -3.755 Totale lasten (-) | -4.614.271 | -5.382.244 | -5.313.147 | 69.097 67010 | Volksgezondheid | 135.963 | 138.018 | 122.117 | -15.901 67020 | Riolering | 2.316.416 | 2.657.479 | 2.575.949 | -81.530 67030 | Afval | 2.030.981 | 2.249.318 | 2.232.353 | -16.965 67040 | Milieubeheer | 360.961 | 434.667 | 433.343 | -1.324 67050 | Begraafplaatsen en crematoria | 24.614 | 15.000 | 17.964 | 2.964 Totale baten (+) | 4.868.935 | 5.494.482 | 5.381.726 | -112.756 Totaal | 254.664 | 112.238 | 68.579 | -43.659 60100 | Stortingen in reserves | -336.000 | -7.000 | -7.000 | 0 60100 | Onttrekkingen aan reserves | 206.000 | 336.000 | 336.000 | 0 Totaal programma | 124.664 | 441.238 | 397.579 | -43.659 Toelichting op taakvelden met een afwijking van meer dan 2% van de lasten met een minimum 50K (positief of negatief): Taakveld 67.020 – | Riolering Voor een gedetailleerde analyse van het taakveld riolering wordt

verwezen naar de paragraaf lokale heffingen, onderdeel rioolheffing, tabel “overzicht dekkingsgraad riolen”. Baten (nadeel 81 | K) Onttrekking voorziening riolering (nadeel 86K) Door het achterblijven van de rioolinvesteringen, zijn de kapitaallasten opgeschoven naar volgende jaren. Hierdoor zijn de totale rioollasten in 2025 lager uitgevallen. Op begrotingsbasis was gerekend met een dekkingspercentage van 96,56%. Door de lagere kapitaallasten komt het dekkingspercentage uit op 99,81% en hoeft er minder onttrokken te worden uit de voorziening riolering. Rioolrechten (voordeel 5K) De opbrengsten rioolheffingen zijn 14K lager uitgevallen dan begroot. Hier staat tegenover dat er voor enkele projecten in het kader van de aanleg van drukrioleringen | en de aanpak van wateroverlast vergoedingen/bijdrages ter grootte van 19K zijn ontvangen. Lasten (voordeel 93K) Rioolinvesteringen (voordeel 148K) Door het achterblijven van de rioolinvesteringen, schuiven de kapitaallasten naar toekomstige jaren. Concreet betreft dit vertraagde of in 2025 nog niet volledig uitgevoerde investeringen. Rioolreparaties | (nadeel 90K) Het afgelopen jaar zijn relatief veel rioolreparaties uitgevoerd. Het uitstellen van deze reparaties is niet mogelijk, omdat de gemeente hierin een wettelijke taak heeft. De riolering heeft namelijk als hoofddoel het beschermen van de volksgezondheid.

Wanneer dergelijke reparaties niet uitgevoerd worden, kan de gemeente door haar inwoners aansprakelijk worden gesteld of kan het waterschap boetes opleggen. Uiteindelijk kost het herstel dan nog veel meer. Diverse afwijkingen (voordeel 35K) Het restantverschil bestaat uit een aantal kleinere posten. 67 68 Taakveld 67.030 – Afval Voor een gedetailleerde analyse van het taakveld afval wordt verwezen naar de paragraaf lokale heffingen, onderdeel reinigingsrechten, afvalstoffenheffing en kwijtschelding afvalstoffenheffing, tabel “overzicht dekkingsgraad afvalstoffenheffing”. Verbonden partijen Voor het realiseren van dit programma participeert de gemeente in de volgende verbonden partijen: Meer informatie hierover treft u aan in de paragraaf ‘Verbonden partijen’.

Taakveld 710 - Volksgezondheid Geneeskundige Gezondheidsdienst Zuid-Limburg (Gemeenschappelijke Regeling) Vestigingsplaats: Geleen Taakveld 720 - Riolering NV Waterleiding Maatschappij Limburg (Naamloze Vennootschap) Vestigingsplaats: Maastricht Taakveld 730 - Afval Reinigingsdiensten Rd4 (Gemeenschappelijke Regeling) Vestigingsplaats: Heerlen Taakveld 740 - Milieubeheer NV Bodemzorg Limburg (Naamloze Vennootschap) Vestigingsplaats: Maastricht Taakveld 740 - Milieubeheer Omgevingsdienst Zuid-Limburg (Gemeenschappelijke Regeling) Vestigingsplaats: Maastricht 69 1.1.8 Programma 8: Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Vakwerkhuisjes gemeente Gulpen-Wittem Het programma Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing omvat voor de gemeente Gulpen-Wittem de volgende taakvelden: • Ruimtelijke ordening (8.1); • Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) (8.2); • Wonen en bouwen (8.3). Programma inhoud In dit programma staat het voorzien in de woningbehoefte van onze burgers en de (her-) inrichting van het grondgebied en de daarbij behorende openbare ruimte in onze gemeente centraal. Wij sturen op een aantrekkelijk, veilig, gezond en energiezuinig duurzaam woon- en leefklimaat van een goede ruimtelijke kwaliteit én kwalitatieve huisvesting.

Daar waar in Programma 2 (wegen) en Programma 5 (groen) de kwalitatieve (her-) inrichting van de gemeentelijke eigendommen, ofwel kapitaalgoederen, centraal staat, gaat het in dit Programma 8 veel meer om de beïnvloeding van de ruimtelijke kwaliteit van eigendommen van onze burgers en bedrijven. De Omgevingswet die op 1 januari 2024 is ingegaan biedt het wettelijk kader voor dit taakveld. Hoewel de Omgevingswet meerdere programma’s raakt, behoren de belangrijkste kerninstrumenten van de Omgevingswet (omgevingsvisie, omgevingsplan en omgevingsvergunning) begrotingstechnisch tot Programma 8. Daar waar we in de voornoemde programma's de rol van beheerder van de openbare ruimte hebben, zijn we in dit programma (nog) vooral kaderstellend. Daarbij hanteren we de beleidscyclus van de Omgevingswet (beleidsontwikkeling, beleidsdoorwerking, beleidsuitvoering en monitoring/evaluatie.

70 Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet is er veel veranderd in de wijze waarop we vergunningsaanvragen en meldingen afhandelen. Er is een nieuw landelijk digitaal loket (DSO) voor het indienen van aanvragen, processen verlopen anders, de gemeente is bevoegd gezag voor nieuwe taken, we zijn van 26 wetten naar 1 wet gegaan, lokale systemen veranderen, etc. Kortom: De Omgevingswet vraag om een cultuurverandering en werkprocessen zijn veranderd. De burger c.q. het initiatief staat centraal en wij moeten als gemeente initiatieven mogelijk maken / faciliteren. In de rol van facilitator is het belangrijk om de informatievoorziening naar de burgers op orde moet hebben, zodat de burgers ook hun rol (kunnen) pakken. Onze werkwijze ten aanzien van vergunningverlening is hierop aangepast. Zo werken we met een casemanager voor complexe aanvragen en zijn we meer integraal en samenhangend gaan werken. Hiervoor zijn op de werkvloer een aantal nieuwe werkprocessen ingeregeld en nieuwe overleg- en samenwerkingsvormen geïntroduceerd. Binnen dit kader werken we ook meer en meer samen met onze ketenpartners en andere gemeentelijke disciplines om tot weloverwogen besluiten te komen. Tevens is het zaakgericht en digitaal werken versterkt. Al met al een behoorlijke verandering. De grootste verandering van de Omgevingswet zit hem naast de cultuurverandering vooral in de digitalisering.

De Omgevingswet is daarom bovenal een digitaliseringswet. Naast de verandering in de vergunningverleningsprocessen gaat de Omgevingswet ook een verandering teweegbrengen rondom de ruimtelijke planvormen. Het omgevingsplan zal straks alle regels omvatten die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving en vervangt de huidige bestemmingsplannen en de lokale verordeningen die regels bevatten over de fysieke leefomgeving. Gelijktijdig met de nieuwe Omgevingswet is/wordt de Wet kwaliteitsborging (Wkb) voor het bouwen ingevoerd. Deze wet heeft als doel de kwaliteit van de bouw te verbeteren en de verantwoordelijkheid voor de kwaliteit beter te beleggen. Met de introductie van deze nieuwe wetgeving wordt er een knip gemaakt in de huidige omgevingsvergunning voor het bouwen. Deze wordt opgesplitst in een technische vergunning en een ruimtelijke vergunning. Voor een deel van de technische vergunning komt een bouwmelding in de plaats. Een deel van de technische toetsing die voorheen door de gemeente gebeurde, komt nu bij een externe kwaliteitsborger te liggen. Met het gedeeltelijk wegvallen van deze taken bij de gemeente zullen de legesopbrengsten navenant verminderen. Echter, er komen door deze nieuwe wet ook weer nieuwe taken op de gemeente af. Maar, omdat dit meldingen betreffen, mogen hiervoor geen leges in rekening worden gebracht.

Naast de implementatie van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging zijn er binnen dit taakveld nog andere maatschappelijke opgaves die in het ruimtelijk domein een plek vinden. In dat kader zijn o.a. de regionale samenwerking rondom het plan van aanpak NOVI-ZL, NOVEX-ZL, Panorama Zuid- Limburg, RES en de Structuurvisie Wonen Zuid-Limburg te noemen. Gemeente Gulpen-Wittem staat voor een omvangrijke opdracht op het gebied van Volkshuisvesting (VHV) in de periode 2023-2030. Er is onderzoek uitgevoerd naar de nut en noodzaak van/voor het aanstellen van een Beleidsmedewerker VHV/Wonen aan de hand van de huidige situatie, de omvang van de VHV -taken als ook de ambities vanuit het coalitieakkoord. In ieder geval zal invulling gegeven worden aan: 1. Herziening Woonvisie 2. Herziening Nota Grondbeleid 3. Huisvestingsverordening 4. Input leveren voor de Woonzorgvisie welke vanuit Samenleving -op termijn- moet worden opgepakt Gulpen-Wittem is een sterk vergrijzende gemeente. Wij willen echter ook voor de jeugd een aantrekkelijke gemeente zijn waar zij met plezier willen (blijven) wonen. Dat is ook goed voor de 71 leefbaarheid en de instandhouding van voorzieningen. Wij zetten dus niet alleen in op woningen voor senioren maar zeker ook voor starters. Ook de geografie valt onder dit programma: het vertalen van de buitenruimte op de (basis) kaart.

Tot slot vallen (onder andere) de wettelijk verplichte basisregistraties adressen en gebouwen (BAG), grootschalige topografie (BGT) en ondergrond (BRO) onder dit programma. Beleidsmatige verantwoording Onderstaand wordt voor elk van de in de begroting 2025 – 2028 benoemde activiteiten (‘Wat gaan we er voor doen?’) de beleidsmatige voortgang en verantwoording toegelicht. In lijn met de begroting zijn deze per doelstelling (‘Wat willen we bereiken?’) weergegeven. 1. Bijdragen aan een veilige, gezonde, bruikbare en energiezuinige fysieke leefomgeving van een goede ruimtelijke kwaliteit door het verlenen van vergunningen en het houden van toezicht hierop 1.1 Afhandelen van ingediende aanvragen omgevingsvergunning en meldingen binnen de nieuwe wettelijke kaders Status Berap25 JR25 Toelichting Groen Groen Dit verloopt goed. We zijn inmiddels anderhalf jaar aan de slag met de Omgevingswet en doen steeds meer ervaring op met de wet. Alle processen zijn ingericht en aanvragen, meldingen en informatieplichten kunnen worden ontvangen en afgehandeld binnen de wettelijke kaders. 1.2 Toetsen van aanvragen voor het omgevingsoverleg inclusief de advisering van de gemeentelijke adviescommissie Status Berap25 JR25 Toelichting Groen Groen Aanvragen voor omgevingsoverleg kunnen worden ontvangen en worden binnen de wettelijke kaders afgehandeld.

De gemeentelijke adviescommissie is per 1-1- 2024 ingesteld en functioneert naar behoren. 1.3 Toezicht houden op de verleende omgevingsvergunningen Status Berap25 JR25 Toelichting Groen Groen In het Uitvoeringsprogramma zijn deze controles al opgenomen en zijn dus ook als zodanig uitgevoerd. 1.4 Tijdig uitvoering geven aan de jaarlijkse uitvoerende beleidstaken (jaarverslag en uitvoeringsprogramma). Status Berap25 JR25 Toelichting Groen Groen Het jaarverslag VTH 2024 en uitvoeringprogramma VTH 2025 zijn opgesteld en ook tijdig aangeleverd bij de inter-bestuurlijk toezichthouder. 72 2. Voldoen aan de wettelijke taken die binnen ‘Bouwen en Wonen’ op ons afkomen 2.1 Afhandelen en beoordelen meldingen in het kader van de Wet Kwaliteitsborging voor het Bouwen (Wkb) Status Berap25 JR25 Toelichting Groen Groen We kunnen meldingen in het kader van de Wkb ontvangen. Door het opdoen van ervaring met deze nieuwe wetgeving zullen we bezien of onze processen bijgesteld moeten worden. 3.

Verbeterde beschikbaarheid en betaalbaarheid van woningen 3.1 Een proactief woonbeleid voeren door te stimuleren, te bemiddelen en waar nodig te reguleren Status Berap25 JR25 Toelichting Groen Groen Het Volkshuisvestingsprogramma zit in de afrondende fase en wordt naar verwachting in Q3 2026 ter vaststelling aan de gemeenteraad voorgelegd mede door de ontwikkeling/invoeringen van de Wet regie versterking Volkshuisvesting. 3.2 Vaststellen van het nieuwe woonbeleid (inclusief grondnota) Status Berap25 JR25 Toelichting Groen Groen Het Volkshuisvestingsprogramma zit in de afrondende fase en wordt naar verwachting in Q3 2026 ter vaststelling aan de gemeenteraad voorgelegd mede door de ontwikkeling/invoeringen van de Wet regie versterking Volkshuisvesting. 3.3 Uitvoering geven aan reguliere grondzaken Status Berap25 JR25 Toelichting Groen Groen De uitvoering van reguliere grondzaken is door het nieuwe grondbeleid in 2025 geïntensiveerd. De uitwerking van het nieuwe grondbeleid wordt gemonitord en periodiek teruggekoppeld met de gemeenteraad. 3.4 Handelen als private partij bij reguliere grondtransacties (Partij Oost) Status Berap25 JR25 Toelichting Oranje Oranje Vergunning is verleend in 2025, uitvoering is naar verwachting in 2026 4.

Versterkte leefbaarheid en veiligheid van onze inwoners en bijdragen aan duurzaamheid 4.1 Opstellen van nieuwe Prestatieafspraken 2024-2027, deze jaarlijks evalueren en waar nodig bijsturen Status Berap25 JR25 Toelichting Groen Groen Op basis van de meerjarige prestatieafspraken 2024 tot en met 2027 is een activiteitenprogramma/jaarschijf 2026 vastgesteld. Structureel overleg (bestuurlijk en ambtelijk) zijn gepland om resultaten te monitoren. 73 5. Voldoen aan de wettelijke taken en verplichtingen die de Omgevingswet met zich meebrengt 5.1 Opstellen van de Omgevingsvisie en het omgevingsplan Status Berap25 JR25 Toelichting Groen Oranje Hoewel we hadden gehoopt de omgevingsvisie in 2025 vast te stellen c.q. af te ronden, zal het proces rondom de omgevingsvisie in 2026 worden voortgezet waarbij de bestuurlijke vorming door de lijn50-Colleges in Q1 2026 is voorzien en besluitvorming door de gemeenteraden medio 2026 (na de gemeenteraadsverkiezingen). De pilot omgevingsplan Partij is gestart en loopt conform planning. Dit betreft een doorlopend proces dat ook komende jaren nog actueel blijft. 5.2 Optimaliseren/aanpassen van bedrijfsprocessen op basis van praktijkervaringen Omgevingswet. Status Berap25 JR25 Toelichting Groen Groen Bij de casemanagers en adviseurs worden nieuwe ontwikkelingen en inzichten wekelijks onderling gedeeld. Zo nodig passen we het proces hierop aan.

5.3 Opstellen van toepasbare regels ter verbetering van de dienstverlening Status Berap25 JR25 Toelichting Groen Groen Voor de belangrijkste lokale activiteiten zijn toepasbare regels opgesteld. Bij het opstellen van het omgevingsplan zullen voor de overige activiteiten die we willen reguleren toepasbare regels worden opgesteld. 5.4 Praktijkervaringen opdoen onder de Omgevingswet gedurende de transitieperiode Status Berap25 JR25 Toelichting Groen Groen Bij de casemanagers en adviseurs worden nieuwe ontwikkelingen en inzichten wekelijks onderling gedeeld. Zo nodig passen we het proces hierop aan. 5.5 Implementeren en door ontwikkelen van RX mission en Tercera (zowel technisch als functioneel) Status Berap25 JR25 Toelichting Groen Oranje De doorontwikkeling van Rx.Mission verloopt positief: er komen steeds meer functionaliteiten bij en bestaande zaken worden geoptimaliseerd en verbeterd. Voor de plansoftware geldt echter dat deze achterblijft bij de ontwikkelingen en zien wij ons genoodzaakt naar een nieuw pakket uit te kijken. 5.6 Verzorgen van opleidingen en cursussen rondom de Omgevingswet Status Berap25 JR25 Toelichting Groen Groen Ook afgelopen jaar zijn er opleidingen gevolgd. Voor de Wkb is een interne cursusdag georganiseerd. Diverse medewerkers volgden ook persoonlijk opleidingen op grond van de Omgevingswet daar waar behoefte was vanuit hun kennis en kunde.

74 5.7 Verzorgen van externe Ondersteuning t.b.v. uitvoering Omgevingswet (o.a. participatie/communicatietrajecten, extra werkdruk, piekbelasting, ondersteuning DSO) Status Berap25 JR25 Toelichting Oranje Oranje Niet alle vacatures werden ingevuld door schaarste op de markt. Hier zullen we vooralsnog moeten blijven inhuren. 5.8 Implementatie van de nieuwe functieprofielen en formatieplan n.a.v. Omgevingswet. Status Berap25 JR25 Toelichting Oranje Groen Op 1 functie na zijn alle vacatures ingevuld. 6. Versterking van de aanpakken voor verduurzaming van de industrie en economie, stedelijke transformatie en het landschap met optimale benutting van grensoverschrijdende kansen binnen de NOVI Zuid-Limburg 6.1 Inhoudelijke bijdrage leveren aan de regionale samenwerking rondom NOVI -Zuid-Limburg / Panorama Zuid-Limburg Status Berap25 JR25 Toelichting Groen Groen Wij participeren, binnen de formatieve mogelijkheden, in de opgezette projectstructuur rondom de NOVI-ZL en leveren via het zogenaamde regionale strategennetwerk een bijdrage in de uitvoering van de regionale samenwerking op proces en inhoud. Onderdeel van die samenwerking vormt ook het uitvoering geven aan de regiodeal Zuid-Limburg 6e tranche alsmede deelname aan de Stichting Samenwerking Zuid-Limburg.

6.2 Inhoudelijke bijdrage leveren aan de regionale samenwerking rondom NOVI -Zuid-Limburg / Panorama Zuid-Limburg Status Berap25 JR25 Toelichting Oranje Oranje In verband met het veldwerk dat in het voorjaar pas kan plaatsvinden zal in 2026 de inventarisatie worden afgerond. In 2025 is de GIS-omgeving ingericht en zijn de landschapselementen op kaart ingetekend en is de waarderingssystematiek toegevoegd. Deze zal in 2026 verder worden aangevuld met de resultaten van de ecologische toets van de elementen. 75 7. Versterking van de regionale samenwerking rondom het thema ‘Wonen’ binnen de Structuurvisie Wonen Zuid-Limburg 7.1 Een inhoudelijke bijdrage leveren aan de regionale samenwerking rondom thema ‘Wonen’ Status Berap25 JR25 Toelichting Groen Groen Binnen de regionale samenwerking rondom het thema wonen wordt uitvoering gegeven aan de beleidsafspraken uit de Structuurvisie Wonen Zuid-Limburg en bijbehorende Actieplan Wonen Zuid-Limburg en de Limburgse Woondeal (afspraken tussen Rijk en Provincie Limburg).

7.2 Uitvoering geven aan het regionale actieplan Wonen Zuid-Limburg Status Berap25 JR25 Toelichting Groen Groen Onderdelen van het actieplan Wonen Zuid-Limburg vormen de uitvoering van de beleidsregel Ruim baan voor goede woningbouwplannen, de herijking van de Structuurvisie Wonen Zuid-Limburg, deelname aan provinciale versnellingstafels voor woningbouw (woonkeuken, woonkamer etc.). Hieraan geven wij uitvoering dan wel nemen wij actief aan deel voor zover het betreft de regionale overlegstructuren. 7.3 Nadere uitwerking en uitvoering van de regionale woondeal Status Berap25 JR25 Toelichting Groen Groen Wij geven uitvoering aan de Woondeal door het faciliteren van diverse woningbouwinitiatieven waarbij het de ambitie is om 250 nieuwe woningen te bouwen in de periode 2025-2030. O.a. CPO Mechelen, Nieuwstraat/Burggraverweg en herontwikkeling Sophianum Nijswiller zijn hiervan voorbeelden. 7.4 Verkenning uitbreiding dorpsranden (straatje erbij). Status Berap25 JR25 Toelichting Groen Groen Kansenkaart is opgesteld en deze vormt de basis voor gebieds- en projectontwikkeling binnen de gemeente alsmede voor overleg met regio en provincie. Daarnaast vormt de kansenkaart de basis voor het volkshuisvestingsprogramma/woningbouwprogramma. 8.

Meer woningen voor senioren en starters 8.1 Ondersteunen van aanvragen van particuliere initiatieven Status Berap25 JR25 Toelichting Groen Groen Particuliere initiatieven worden conform het reguliere proces (omgevingsvergunning, bopa of wijziging omgevingsplan) behandeld. 8.2 | Het oppakken c.q. afronden van woningbouwprojecten in een aantal kernen Status Berap25 | JR25 | Toelichting Lopende projecten worden conform de daarvoor geschikte procedures (omgevingsvergunning, bopa of wijziging omgevingsplan) afgerond. Het oppakken en/of initiëren van nieuwe woningbouwprojecten is afhankelijk van de personele capaciteit waarbij er in 2025 een extern projectleider woningbouw Groen | Groen | beschikbaar was die een aantal dossiers heeft weten vlot te trekken (CPO Mechelen) en/of projecten in een nieuwe fase heeft weten te brengen (o.a. Wijlre-Oost). Daarnaast is het oppakken van nieuwe projecten veelal afhankelijk van politiek-bestuurlijke besluitvorming op andere beleidsterreinen (o.a. accommodatiebeleid, onderwijshuisvesting etc.) 8.3 | Onderzoek naar de mogelijkheden van functiewijziging van vrijkomende c.q. leegstaande gebouwen Status Berap25 | JR25 | Toelichting Functiewijzigingen van vrijkomende c.q.

leegstaande gebouwen worden aan de Groen | Groen | hand van initiatieven van derden beoordeeld en opgepakt conform de uitgangspunten van de door de raad vastgestelde beleidsdocumenten 9. | Een kwalitatief goed, beschikbaar en toekomstbestendig informatielandschap. Waarbij er voldaan wordt aan de formele en wettelijke verantwoordelijkheden o.a. op het gebied van de GEO-basisadministraties 9.1 | Realiseren van een integrale basiskaart, die een weerspiegeling is van de fysieke werkelijkheid ‘buiten’ en die door eenieder gebruikt kan worden Status Berap25 | JR25 | Toelichting Groen | Groen | Het afstemmen van de (basis)registraties is een continu proces. 9.2 | Aansluiten van de gemeentelijke GEO-basisadministraties binnen de Gemeenschappelijke Regeling ‘Het Gegevenshuis’ Status Berap25 | JR25 | Toelichting Groen | Groen | Gedurende 2025 heeft het Gegevenshuis het beheer uitgevoerd. Wat heeft het gekost? Taakveld | Omschrijving | Realisatie | Begr.

na wijziging | Realisatie | Saldo 2024 | 2025 | 2025 68010 | Ruimtelijke ordening | -1.241.177 | -1.222.802 | -1.406.306 | -183.504 68020 | Grondexploitatie (niet-bedrijven terreinen) | -13.247 | -11.355 | -11.355 | 0 68030 | Wonen en bouwen | -381.299 | -233.846 | -209.358 | 24.488 Totale lasten (-) | -1.635.723 | -1.468.003 | -1.627.019 | -159.016 68010 | Ruimtelijke ordening | 11.518 | 0 | 3.728 | 3.728 68030 | Wonen en bouwen | 451.969 | 400.000 | 663.671 | 263.671 Totale baten (+) | 463.488 | 400.000 | 667.400 | 267.400 Totaal | -1.172.235 | -1.068.003 | -959.619 | 108.384 60100 | Stortingen in reserves | -384.000 | -107.153 | -107.153 | 0 60100 | Onttrekkingen aan reserves | 450.000 | 310.153 | 310.153 | 0 Totaal programma | -1.106.235 | -865.003 | -756.619 | 108.384 76 77 Toelichting op taakvelden met een afwijking van meer dan 2% van de lasten met een minimum 50K (positief of negatief): Taakveld 68.010 – Ruimtelijke ordening Lasten (nadeel 184K) Salarissen en Sociale lasten (nadeel 217K) Een toelichting hierover is opgenomen in de paragraaf Bedrijfsvoering. Diverse afwijkingen (voordeel 33K) Het restantverschil bestaat uit een aantal kleinere posten.

Taakveld 68.030 – Wonen en bouwen Baten (voordeel 264K) Legesbaten omgevingsvergunningen (voordeel 71K) Gedurende het jaar is een inschatting gemaakt van de daadwerkelijk te verwachten legesopbrengsten omgevingsvergunningen. Dit heeft geleid tot een flinke aframing van deze leges bij de slotwijziging. In 2025 zijn er uiteindelijk toch meer legesopbrengsten verantwoord. Dit heeft te maken met het feit dat er nog twee grote bouwplannen zijn vergund (6 nieuwbouwwoningen in Partij en het realiseren van 2 gebouwen met recreatie appartementen in Mechelen). Als gemeente ben je afhankelijk of de vergunning wordt aangevraagd door een derde partij. Dat heeft de gemeente nooit in de hand en is daarom moeilijk voorspelbaar. SPUK-gelden realisatiestimulans (voordeel 189K) Betreft SPUK-gelden realisatiestimulans: per betaalbare woning waarvan de bouw in 2025 is gestart, ontvangt de gemeente € 7.000. In 2025 is de bouw van 27 woningen gestart. In 2025 zijn nog geen kosten gemaakt. Deze informatie is pas na oplevering van de slotwijziging bekend geworden. Diverse afwijkingen (voordeel 4K) Het restantverschil bestaat uit een aantal kleinere posten.

78 1.1.9 Totale lasten en baten Gemeentehuis Gulpen (achterzijde) In deze paragraaf geven we een nadere uitsplitsing van de verantwoording over de realisatie van de programma’s, de algemene dekkingsmiddelen, een overzicht van de overheadkosten, het bedrag aan vennootschapsbelasting en het bedrag voor onvoorzien. Deze onderdelen dienen in het kader van het BBV verplicht in de programmaverantwoording opgenomen te worden.

Overzicht van baten en lasten per programma Programma | Begroting 2025 | Realisatie 2025 | Saldo 2025 Programma 0 Bestuur en ondersteuning | € 22.226.301 | € 23.940.187 | € 1.713.886 Programma 1 Veiligheid | -€ 2.757.021 | -€ 2.628.802 | € 128.219 Programma 2 Verkeer, vervoer en waterstaat | -€ 2.688.964 | -€ 2.660.883 | € 28.081 Programma 3 Economie | € 1.837.248 | € 1.580.318 | -€ 256.930 Programma 4 Onderwijs | -€ 2.072.914 | -€ 2.083.457 | -€ 10.543 Programma 5 Sport, cultuur en recreatie | -€ 4.627.501 | -€ 4.646.535 | -€ 19.034 Programma 6 Sociaal domein | -€ 12.992.081 | -€ 12.366.539 | € 625.542 Programma 7 Volksgezondheid en milieu | € 112.238 | € 68.579 | -€ 43.659 Programma 8 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing | -€ 1.068.003 | -€ 959.619 | € 108.384 -€ 2.030.697 | € 243.249 | € 2.273.946 Mutaties in reserves | € 2.503.523 | € 2.503.523 | € 0 Totaal | € 472.826 | € 2.746.772 | € 2.273.946 Algemene dekkingsmiddelen Tot de algemene dekkingsmiddelen behoren diverse taken zoals in onderstaand overzicht weergegeven: Primaire | Begroting na Begroting | wijziging | Realisatie Omschrijving | 2025 | 2025 | 2025 | Verschil 60050 Dividend | € 313.410 | € 253.425 | € 436.828 | € 183.

| 403 60061 OZB woningen | € 3.100.432 | € 3.100.432 | € 3.114.430 | € 13.998 60062 OZB niet-woningen | € 1.423.207 | € 1.423.207 | € 1.432.682 | € 9.475 60070 Algemene uitkering | € 31.033.829 | € 32.003.838 | € 32.914.875 | € 911.037 63040 Toeristen- en forensenbelasting | € 2.932.191 | € 2.749.780 | € 2.531.887 | -/-€ 217.893 Totaal | € 38.803.069 | € 39.530.682 | € 40.430.702 | € 900.020 Kosten overhead Op taakveld 60.040 worden de kosten verantwoord inzake | de overhead. Dit zijn kosten voor personeel, gemeentelijke gebouwen en voertuigen, informatie en communicatietechnologie en algemene kosten. In onderstaande tabel wordt dit taakveld nader uitgesplitst. Voor een toelichting op de afwijkingen boven 50K | verwijzen wij u naar hoofdstuk 2.1.3. Voor een toelichting op de personele lasten zie paragraaf Bedrijfsvoering. 79 Heffing vennootschapsbelasting Zoals vorenstaand al werd aangegeven, is de gemeente met ingang van 1 januari 2016 in beginsel vennootschapsbelasting plichtig. Dit geldt alleen voor de bedrijfsmatige activiteiten waarop de gemeente winst maakt. Deze komt er op neer dat alleen met betrekking tot de grondexploitatie Partij Oost, mogelijk vennootschapsbelasting moet betaald gaan worden.

In samenspraak met de Belastingdienst en extern belastingadviseur RSM werd een openingsboekwaarde (per 1 januari 2016) ad -/- | € 677.275 vastgesteld en werden de aangiften van alle jaren tot en met 2024 inmiddels ingediend; fiscaal werden kosten ten laste van de exploitatie gebracht en alleen investeringen respectievelijk verkopen werden op de boekwaarde gemuteerd. Per 31 december 2025 resteert een fiscale boekwaarde ad € 321.163 en resteren er 2.251 m² voor verkoop. Primaire | Begroting na | Realisatie Taakveld | Omschrijving | Begroting 2025 | wijz 2025 | 2024 | Verschil 2024 60.090 | Vennootschapsbelasting | € 0 | € 0 | € 29.864 | -/- € 29.864 Bedrag voor onvoorzien Voor het jaar 2025 | was een bedrag van 25K | geraamd voor de post onvoorzien. De post is enkel bedoeld voor het opvangen van onvoorzienbare, onuitstelbare en onvermijdbare uitgaven, die ten tijde van het opstellen van de begroting nog niet waren voorzien. Omschrijving Begroot 2025 | € 25.000 Besteed: Inhuur ten behoeve van spreidingswet | € 25.000 Restant post onvoorzien | € | 0 80 81 1.2 De paragrafen Raadzaal Gulpen-Wittem De paragrafen zijn bedoeld om een goed inzicht te geven in de financiële positie en het financiële beheer van de gemeente. Dit proberen we door onderwerpen die versnipperd in de begroting staan te bundelen in een kort overzicht. De paragrafen geven een dwarsdoorsnede van de begroting.

De opgenomen paragrafen betreffen: 1. Lokale heffingen; 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing; 3. Onderhoud kapitaalgoederen; 4. Financiering; 5. Bedrijfsvoering; 6. Verbonden partijen; 7. Grondbeleid; 8. Openbaarheidsparagraaf Daarnaast is aan de paragraaf bedrijfsvoering een toelichting op de Rechtmatigheidsverantwoording toegevoegd.

82 1.2.1 Lokale heffingen Inleiding Op 20 april 2024 is de Nota Lokale heffingen 2023-2026 vastgesteld. Hiermee heeft de gemeenteraad het beleid ten aanzien van de Lokale Heffingen voor de komende jaren vastgesteld. Deze nota is eveneens van toepassing geweest op de begroting 2025 en de jaarrekening 2025. Overzicht van de lokale heffingen In Gulpen-Wittem zijn voor 2025 de volgende belastingen van toepassing: 1) Onroerendezaakbelasting; 2) Forensenbelasting; 3) Toeristenbelasting; 4) Rioolheffing; 5) Reinigingsrecht en afvalstoffenheffing; 6) Lijkbezorgingsrechten; 7) Marktgelden; 8) Leges. Per belastingsoort zullen de bijzonderheden in relatie tot de realisatie en de begroting worden toegelicht. Indien sprake is van een recht/heffing waar de opbrengstennorm van toepassing is zal hier apart aandacht aan worden besteed. Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen (BsGW) Per 1 januari 2015 is onze gemeente toegetreden tot de Gemeenschappelijke Regeling Belasting- samenwerking Gemeenten en Waterschappen (GR BsGW). De heffing en inning van de lokale belastingen en de uitvoering van de wet Waardering Onroerende Zaken (WOZ) is opgedragen aan BsGW. Samenwerking tussen Gemeenten en Waterschappen biedt voordelen: veel werk wordt niet meer dubbel gedaan, de belastingheffing wordt efficiënter en daarmee op den duur goedkoper.

Daarnaast ontvangt de burger/belastingplichtige nog maar één aanslagbiljet voor de gemeentelijke heffingen en waterschapheffingen. De heffing en inning van de lijkbezorgingsrechten, de marktgelden en de leges zijn niet aan BsGW opgedragen, maar geschiedt door de gemeente zelf. De overige belastingsoorten worden door de BsGW uitgevoerd. De bevoegdheid tot het vaststellen van de verordeningen, de soorten belastingen, de grondslagen voor de belastingen en de tarieven berust wel ten alle tijde bij de gemeenteraad. 1 Onroerendezaakbelastingen Onze gemeente heft onroerende-zaakbelastingen (OZB) over onroerende zaken. Gebruikersbelasting betalen degenen die onroerende zaken gebruiken, die niet in hoofdzaak tot woning dienen. Eigenarenbelasting legt de gemeente op aan degenen die eigenaar zijn van onroerende zaken. De hoogte van de belasting is afhankelijk van de waarde van de onroerende zaak. Van elke individuele onroerende zaak wordt de waarde vastgesteld (de WOZ-waarde), waarna de te betalen belasting wordt berekend op basis van door de gemeenteraad vastgestelde tarieven (verordening OZB 2025 ), die middels een aanslag aan de belastingplichtige wordt opgelegd. In de volgende tabel is het geheel nader cijfermatig uitgewerkt. Het betreft het vergelijk tussen de begroting 2025 en de realisatie per 2025 . Afzonderlijk wordt ook nog de inkomsten van de voorgaande boekjaren verantwoord.

Omschrijving | Opbrengst | Resultaat Eigenaar 2025 | Woningen | € 3.121.758 Niet-woningen | € 902.420 € 4.024.178 Gebruiker 2025 | Niet- | € 559.316 Woningen € 559.316 Opbrengst 2025 | € 4.583.495 Vermindering etc. | -€ 42.415 Opbrengst na | € 4.541.080 vermindering etc. Opbrengst oude jaren | -€ 2.173 Geraamde opbrengst | € 4.523.639 | € 4.541.080 begroting 2025 Realisatie/Begroting | 100,4% Resultaat (positief) | € 17.441 Het positieve | resultaat wordt met name ‘veroorzaakt’ doordat net iets meer aanslagenzijn opgelegd dan vooraf was ingeschat door de BsGW. Tegelijkertijd is sprake van een realistie van 100,4% van de begrote opbrengsten. 2 Forensenbelasting De gemeente heft forensenbelasting van personen, die zonder in de gemeente hoofdverblijf te hebben, er gedurende het jaar meer dan negentig keer nachtverblijf houden, of er op meer dan negentig dagen van dat jaar voor zich of hun gezin een gemeubileerde woning beschikbaar houden. Per 2025 | is een tarief van toepassing van € 280,- per woning en het bedrag wordt verhoogd met 0,25% van de WOZ waarde. Omschrijving | Totaal Opbrengst 2025 | € 97.198 Vermindering etc. | -€ 4.403 Opbrengst na | € 92.795 vermindering etc. Opbrengst oude jaren | € 7.812 Geraamde opbrengst | € 84.600 begroting 2025 Realisatie/Begroting | 109,7% Resultaat (positief) | € 8.195 Voor 2025 | was een bedrag begroot van € 84.600.

Tot op heden is gerealiseerd een bedrag van € 92.795 (met inbegrip oude belastingjaren). Dit betekent dat de realistie uitkomt op 109,7%. De belangrijkste reden van deze afwijking is dat ook een bedrag is verantwoord van € 7.812,-wat betrekking heeft op de oude belastingjaren. Indien hiermee rekening wordt gehouden komen we uit op 100,5%. 3 Toeristenbelasting Voor het overnachten binnen de gemeente in hotels, pensions of op campings door mensen die niet in de gemeente wonen, heft de gemeente toeristenbelasting. Deze geldt ook in geval van zakelijke overnachtingen. Bij de begroting en de jaarrekening wordt uitgegaan van de gegevens en prognose die is afgegeven door BsGW. Per 2025 | is een tarief van toepassing van € 2,40,- | per overnachting op een camping, kampeerboerderij en van € 2,75 voor de | overige verblijven. 83 Omschrijving | Totaal Opbrengst 2025 | € 1.990.299 Vermindering etc. | -€ 33.061 Nog te ontvangen | € 529.039 Opbrengst na | € 2.486.277 vermindering etc. Opbrengst oude jaren | € 348.626 Geraamde opbrengst | € 2.665.180 begroting 2025 Realisatie/Begroting | 93,3% Resultaat (negatief) | -€ 178.903 In het resultaat per 2025 is eveneens rekening gehouden met de nog op te leggen aanslagen (4e kwartaal 2025) en de forfaitaire aanslagen.

Daarom is een bedrag van € 529.039,- | als zijnde ‘nog te ontvangen’ bedrag ingeboekt op basis van de verkregen input vanuit BsGW en inbegrepen in het jaarrekeningresultaat per 2025. In haar totaliteit is sprake van een negatief resultaat van € 178.903,- en een procentuele afwijking van 6,7% (begroot versus resultaat). Dit wordt met name ‘veroorzaakt’ door het feit dat in de laatste raadsvergadering in december 2024 aanpassingen zijn doorgevoerd qua differentiatie tariefstelling (camping, kampeerboerderij en overig overblijven). Daarnaast is toen ook de leeftijdsgrens voor de groepsaccommodaties verlaagd naar 6 jaar. Begrotingstechnisch zijn op dat moment nog geen aanpassingen doorgevoerd omdat het effect lastig was in te schatten. Op realisatiebasis wordt het geheel nu alsnog verantwoord. 5 Rioolheffing Rioolheffing is een belasting die wordt geheven om onder andere de kosten die gemaakt worden voor het onderhouden en vervangen van de gemeentelijke riolering te financieren. Rioolheffing wordt geheven van degene die bij het begin van het belastingjaar eigenaar is van een perceel dat een directe of indirecte aansluiting heeft op de gemeentelijke riolering. In de tariefstelling per 2025 | is een onderscheid aangebracht naar woning (€ 314,-) en niet | -woning (€ 624,-). Tevens | is een gebruikersdeel van toepassing indien 5.000 of meer kubieke meters water wordt | afgevoerd.

Omschrijving | Totaal Opbrengst 2025 | € 2.563.130 Vermindering etc. | -€ 6.570 Opbrengst na | € 2.556.560 vermindering etc. Opbrengst oude jaren | -€ 4.699 Geraamde opbrengst | € 2.566.145 begroting 2025 Realisatie/Begroting | 99,6% Resultaat (negatief) | -€ 9.585 Puur bezien vanuit de inkomsten is een negatief resultaat per boekjaar 2025 van toepassing van € 9.585. Op het totaal bedraagt dit 0,4% | van de begrote opbrengsten. Het verschil kan worden verklaard door een iets hoger bedrag qua verminderingen en het feit dat sprake is van een negatieve opbrengst voor wat betreft de ‘oude’ belastingjaren. Verder dient gelet op de BBV voorschriften ook te worden verantwoord wat de mate van kostendkekendheid is van de desbetreffende heffing. Ook hier is een vergelijk gemaakt met de kostendekkendheid die vooraf is begroot en wat uiteindelijk is gerealiseerd. 84 In de begroting was rekening gehouden met een dekkingsgraad van 96,56%. In werkelijkheid is er een dekkingsgraad gehaald van 99,81% ex mutatie van de voorziening. Indien ook rekening wordt gehouden met de mutatie van de voorziening van € 4.970,- komt de kostendekkendheid uit op 100%. Cijfermatig is het geheel in tabelvorm hieronder nader uitgewerkt.

Specificatie | Begroting 2025 | Realisatie 2025 Salariskosten + overhead | € 640.979 | € 621.570 Afschrijvingskosten | € 693.044 | € 576.352 Rentekosten | € 608.375 | € 591.920 Uitbestede werkzaamheden | € 337.964 | € 430.721 Extracomptabele bijtelling BTW | € 232.367 | € 224.627 Energiekosten en ICT kosten | € 75.500 | € 43.459 Betaalde belastingen-bijdrage GR | € 69.251 | € 68.182 Kosten riolering (totaal) | € 2.657.479 | € 2.556.831 Opbrengsten rioolheffing | € 2.566.144 | € 2.551.861 Totaal | 96,56% | 99,81% 6 Reinigingsrechten, afvalstoffenheffing en kwijtschelding afvalstoffenheffing en oninbaar De afvalstoffenheffing wordt geheven van degene die in de gemeente feitelijk gebruik maakt van een perceel ten aanzien waarvan huishoudelijke afvalstoffen worden ingezameld. De inwoners betalen afvalstoffenheffing voor het ophalen van huishoudelijk afval. Reinigingsrechten worden geheven van bedrijven waarvoor de gemeente het afval inzamelt. Per 1 januari 2018 is in de gemeente Gulpen-Wittem voor de afvalstoffenheffing en de reinigingsrechten het zogenaamde “Diftar” ingevoerd. Diftar staat voor gedifferentieerd afvaltarief. In Gulpen-Wittem bestaat de heffing uit een vast deel, gebaseerd op een vast bedrag (het vastrecht) en een variabel deel, gebaseerd op het aantal aanbiedingen van de restafvalcontainer.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://gulpenwittem.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/54bf857a-124d-461e-8634-d78f6bdc9c0b?agendaItemId=fac96b5b-675c-45b8-8d5e-89f602c1d05b