Nr. 13 Aanbiedingsbrief Rekenkamerrapport Veel goede wil NPLV Groningen Noord.pdf

Terug naar inhoudsopgave

15

4. Ambities en doelen NPLV Groningen-Noord 4.1 Inleiding Sinds 2023 geven meerdere bij Groningen-Noord betrokken partijen vorm aan het NPLV Groningen-Noord. Dit proces is nog in ontwikkeling. Op basis van de beschikbare informatie worden in dit hoofdstuk achtereenvolgens de start van het landelijk programma NPLV, de daarbij vanuit het rijk gestelde voorwaarden, 32 de samenwerking NPLV GroningenNoord, de ambities en de doelen en de inzet daarvoor beschreven. Onderzoekskader In hoofdstuk 2 is informatie en normering opgenomen die betrekking heeft op: • Uitgangspunten op basis van de contingentietheorie/ de open organisatie voor het effectief managen (sturen, monitoren, evalueren, bijsturen en verantwoorden) van de integrale aanpak van situatieafhankelijke complexe meervoudige problematiek; • De concreetheid en daadkracht van doelen en hoe te komen tot helder geformuleerde doelen 4.2 Start landelijk programma NPLV In juli 2022 werd door het rijk het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV) gelanceerd, mede als de uitkomst van de lobby van de manifestgemeenten (paragraaf 3.5). Het NPLV betreft een programma om de leefbaarheid en veiligheid van 20 focusgebieden in 19 gemeenten op orde te krijgen en daarmee bewoners nieuw perspectief te bieden. Groningen-Noord is een van de 20 focusgebieden.

Eind 2022 werden de NPLVsamenwerkingsafspraken door het kabinet en de burgemeesters van de focusgebieden bekrachtigd Landelijk richt het NPLV zich op de volgende actielijnen: 1. Samenhangende aanpak: zorgen voor een integrale aanpak met regie en een solide juridische basis (overkoepelende actielijn). 2. Woningen en wijken: verbeteren van slechte woningen en zorgen voor meer gemengde wijken.

3. Meedoen: zorgen dat bewoners kunnen meedoen in de samenleving. 4. Veiligheid: investeren in preventie jeugdcriminaliteit en weerbaarheid. Aan de lokale invulling van het NPLV worden door het rijk voorwaarden gesteld die in de volgende paragraaf nader worden besproken. 4.3 Voorwaarden lokale invulling NPLV Om de doelen van het NPLV te realiseren en te komen tot een samenhangende en integrale aanpak met regie stelt het rijk voorwaarden aan de lokale invulling van het NPLV gedurende de komende 15 tot 20 jaar. Zo moeten gemeenten onder voorzitterschap van de burgemeester op bestuurlijk niveau een publiek-private alliantie en een alliantieoverleg organiseren. In de alliantie moeten lokale partijen deelnemen. Een rijksvertegenwoordiger neemt deel aan het alliantieoverleg. Het rijk geeft voorbeelden van partijen die in de alliantie vertegenwoordigd kunnen zijn, zoals een of twee wethouders, een bestuurlijke vertegenwoordiger van woningcorporaties, scholen, werkgevers, politie, OM, zorgverzekeraars, GGD, werkgevers, welzijnsinstellingen en (een vertegen­ woordiging van de) bewoners. De alliantie moet een aantal keer per jaar een alliantieoverleg organiseren. De alliantie stelt een uitvoeringsplan op en ziet toe op de voortgang. Tijdens de uitvoering van het NPLV zullen tussenevaluaties plaatsvinden.

Ter ondersteuning van de alliantie moeten gemeenten het initiatief nemen tot een onafhankelijke programmaorganisatie33 voor het behoud van focus, dat over de verschillende domeinen heen werkt en de juiste dwarsverbanden legt binnen en tussen deelnemende partijen. De programmaorganisatie werkt de doelen en ambities van het uitvoeringsprogramma van de alliantie uit in concrete acties en projecten en zorgt dat deze tot uitvoering komen. Voor de programmaorganisatie stelt het rijk voor drie jaar middelen beschikbaar.

32 Het rijk stelt daarnaast o.a. voorwaarden t.a.v. klimaat, milieu, woningbouwopgave, mobiliteit infrastructuur, etc. De in paragraaf 4.2 en 4.3 genoemde voorwaarden zijn gebaseerd op: Ministeries van BZK en VRO, ‘Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid’ (juli 2022). 33 In het NPLV wordt onder de kop ‘Programmabureau’ gesproken over het inrichten van een onafhankelijke programmaorganisatie, welke vervolgens ‘programmabureau’ wordt genoemd.

Terug naar inhoudsopgave

16

Vanuit het rijk zijn er afspraken over de monitoring van het programma (het volgen van de voortgang en effecten van het NPLV en de ingezette interventies) en worden de lokale programma’s ondersteund door een kennisinfrastructuur. 34 Daarnaast worden er prestatieafspraken gemaakt om invulling te geven aan het partnerschap rijk – gemeente, waarmee de inzet van het rijk en de gemeenten met een stedelijk focusgebied voor het NPLV worden vastgelegd. In de prestatieafspraken wordt onder meer het volgende vastgelegd: •  Rijk en gemeente verbinden zich aan de drie NPLVdoelen: het verbeteren van de fysieke leefomgeving, het bieden van een beter perspectief en het vergroten van de veiligheid. •  Partijen committeren zich aan een langjarige inzet voor 15-20 jaar. •  Lokale allianties worden verzocht om een integraal uitvoeringsplan of -programma voor het focusgebied op te stellen. Het uitvoeringsplan geeft inzicht in dan wel bevat:  a. een analyse van wat er aan de hand is; b. opgaven die worden opgepakt; c. doelstellingen en ambities, d. streefwaarden t.a.v. de te realiseren doelen;  e. een systeem van monitoring/meten va de voortgang van acties en interventies;  f. h  oe en waarbij bewoners worden betrokken.

•  Voor de inzet van generieke rijksmiddelen voor volkshuisvesting, onderwijs, veiligheid, werk en gezondheid (vallend onder actielijnen 2 Woningen en wijken, 3 Meedoen en 4 Veiligheid en die vanuit het rijk beschikbaar zijn of komen) neemt het rijk de inspanningsverplichting op zich om samen met het lokaal bestuur en de gebieden na te gaan of prioriteren naar of het richten op de stedelijke focusgebieden aan de orde is. •  Het rijk prioriteert naar een select aantal focusgebieden en de gemeente spant zich in, dat deze prioritering – daar waar relevant – richting het stedelijk focusgebied ook binnen de gemeente zelf plaatsvindt. 

Aan de samenstelling van de alliantie en de frequentie van het alliantieoverleg worden vanuit het landelijke NPLV geen nadere eisen gesteld. Op de wijze van uitvoering van de tussenevaluaties wordt niet nader ingegaan. De landelijke voorwaarden stellen geen nadere eisen aan de invulling van de participatie van bewoners in de publiek-private alliantie en vereisen niet dat in het uitvoeringsplan wordt vastgelegd welke alliantiepartij welke opgave oppakt. Een gedetailleerde invulling van de kaderstelling van het landelijke NPLV om door middel van een gebiedsgerichte inzet tot structurele verbetering van de leefbaarheid en veiligheid van kwetsbare gebieden te komen, is in bijlage 7 opgenomen. De bij het NPLV horende kernindicatoren staan in bijlage 8. 4.4 Oprichting lokale alliantie NPLV Groningen-Noord35 Na bekrachtiging van de samenwerkingsafspraken eind 2022 door het kabinet en de burgemeesters van de NPLV-focusgebieden is begin 2023 in Groningen een lokale alliantie gevormd, de ‘Maatschappelijke Coalitie NPLV Groningen-Noord’ (MC). De MC bestaat momenteel uit de gemeente Groningen, bewoners, het rijk, de Huismeesters, Lefier, Nijestee, Patrimonium, WerkPro, WIJ Groningen, Openbaar Onderwijs Groningen, het Alfa College, SKSG Kinderopvang en Politie Groningen.

In april 2023 heeft het college van B en W het Ambitiedocument ‘Wijkvernieuwing op zijn Gronings’ van de MC aan de raad gestuurd. In het Ambitiedocument omschrijft de MC de problematiek in Groningen-Noord en de ambities en doelen die de MC in 20 jaar tijd wil bereiken. In de totstandkoming van het Ambitiedocument van de MC heeft de gemeenteraad Groningen geen rol gespeeld. Er is geen door het rijk en de MC-partijen getekend convenant, Ambitiedocument of samenwerkingsovereenkomst. Op 7 juli 2023 viel het kabinet Rutte IV en het komende kabinet zal bepalen of en in welke mate rijksmiddelen aan het NPLV Groningen-Noord worden toegekend.

34 D  e kennisinfrastructuur bestaat o.a. uit het in samenwerking met kennisinstellingen opgezette platform WijkWijzer en het vanuit een Expertpool ondersteunen van partijen in de stedelijke focusgebieden. Ministeries van BZK en VRO, ‘Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid’, 19-21. Terug naar inhoudsopgave

17

In november 2023 heeft de MC het Gebiedsplan voor NPLV Groningen-Noord ‘Samen verder’ afgerond. Dit Gebiedsplan is in november 2023 door het college van B en W aan de raad gestuurd. Het betreft een eerste aanzet tot hoe de MC de komende 20 jaar haar ambities voor Groningen-Noord wil bereiken. Het gebiedsplan is in januari 2024 door de raad besproken en ter kennisgeving aangenomen (paragraaf 5.5). Het Gebiedsplan benoemt dat in het nog uit te werken Uitvoeringsprogramma NPLV Groningen-Noord de streefwaarden ten aanzien van de te realiseren doelen, het systeem van monitoring/ meten van de voortgang van acties en interventies en hoe en waarbij bewoners worden betrokken worden uitwerkt. 4.5 Ambities NPLV Groningen-Noord De Maatschappelijke Coalitie NPLV Groningen-Noord (MC) stelt dat de tot nog toe gehanteerde aanpak in Groningen-Noord nog niet tot verbetering heeft geleid: de problemen in Groningen-Noord zijn de afgelopen tien jaar toegenomen. De MC heeft de ambitie om de bewoners van Groningen-Noord een nieuw perspectief te bieden, de fysieke leefomgeving te verbeteren en de veiligheid te vergroten.

In het Ambitiedocument noemt de MC tevens de volgende ambities voor GroningenNoord: •  Een gelijker Groningen: ongelijk investeren om gelijke kansen te creëren; •  Bewoners kunnen meedoen en kinderen groeien met liefdevolle aandacht op; •  Bewoners kunnen ervan uitgaan dat de hele gemeenschap hen ondersteunt; •  Als het nodig is, zijn ook de instanties er voor de bewoners, met onverdeelde aandacht en met hun beste mensen; •  Bewoners kunnen voor zichzelf zorgen, door te leren of te werken;

•  Bewoners moeten in een fijn huis kunnen wonen in een prettige buurt, waar ze naar hun buren omkijken en ze veilig zijn en zich veilig voelen, zowel thuis als op straat. Het NPLV Groningen-Noord is een omvangrijk programma voor de aanpak van situatieafhankelijke complexe meervoudige problematiek dat meerdere beleidsterreinen betreft. Om de ambities te realiseren wordt er samengewerkt met partijen op het terrein van onderwijs, wonen, veiligheid en werken. 4.6 Doelen Het doel van de MC is om Groningen-Noord in één generatie (20 jaar) op het gemiddelde niveau van stedelijk Groningen te krijgen. De ambities voor het NPLV Groningen-Noord zijn door de MC in het Ambitiedocument verder uitgewerkt tot doelen onder de noemers ‘meedoen’, ‘leren’, ‘werken’, ‘wonen’ en ‘veilig zijn’ (figuur 2). Hiermee kiest de MC voor vijf thema’s die passen binnen het landelijke NPLV. Ook andere thema’s passend binnen de gebiedsgerichte aanpak zouden volgens de MC als ‘koppelkans’ kunnen worden aangemerkt. Koppelkansen bestaan volgens het Ambitiedocument en het Gebiedsplan uit het aan elkaar verbinden van acties van de partijen uit de MC waarmee het effect kan worden vergroot. Voorbeelden hiervan zijn de doorbraakmethode en de stratenaanpak.

36 Volgend op het Ambitiedocument noemt de MC zowel in het Gebiedsplan als haar aanvraag voor Regio Deal Groningen Noord tranche 5 (2025-2028)37 geen vijf maar acht thema’s in relatie tot haar ambities voor het NPLV Groningen-Noord. Daarbij zijn de benamingen voor bepaalde thema’s en overkoepelende ambities verschillend. Zo is ‘meedoen’ in het Ambitiedocument een ‘doel’, in het Gebiedsplan zowel een thema als overkoepelende ambitie en in de Regio Deal aanvraag een programmalijn waaronder verschillende

35 G  ebaseerd op: ‘Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid’ (juli 2022); Gemeente Groningen, college van B en W aan gemeenteraad, ‘Ambitiedocument maatschappelijke coalitie voor Groningen-Noord Ter informatie’ (11 april 2023); Maatschappelijke Coalitie NPLV GroningenNoord, ‘Wijkvernieuwing op z’n Gronings. Een ambitieuze aanpak in Groningen-Noord op basis van radicale gelijkwaardigheid’ (april 2023); gemeente Groningen, college van B en W aan gemeenteraad, ‘Gebiedsplan maatschappelijke coalitie Groningen-Noord Wensen en bedenkingen’ (29 november 2023); Maatschappelijke Coalitie NPLV Groningen-Noord, ‘Samen verder. Gebiedsplan NPLV Groningen-Noord’ (november 2023). 36 B  ij de Stratenaanpak wordt in een straat een soort mini-coalitie gevormd van bijvoorbeeld maatschappelijke organisaties, gemeente, politie en inwoners. Samen wordt gewerkt aan problemen die er in de straat spelen, zoals overlast, achterstallig onderhoud, herinrichting van het groen. De Doorbraakmethode is bedoeld om te komen tot oplossingen voor inwoners en organisaties die vastlopen in het systeem door meervoudige problematiek en schotten tussen domeinen. Gemeente Groningen, aanvraag Regio Deal Tranche 5 (oktober 2023); gemeente Groningen, Gebiedsjaarplan Oude wijken 2023; Doorbraaknetwerk Groningen.

37 M  et de rijksmiddelen uit Regio Deal tranche 3 (2021-2024) worden veel activiteiten gefinancierd die bijdragen aan de ambities voor het NPLV Groningen-Noord. Aanleiding voor de aanvraag Regio Deal Groningen Noord trance 5 is o.a. het aflopen van Regio Deal Groningen Noord tranche 3 eind 2024. Met de aanvraag voor Regio Deal tranche 5 kunnen rijksmiddelen gekregen worden waarmee de volgende fase van de wijkvernieuwing in Groningen-Noord die hand in hand gaat met het NPLV Groningen-Noord worden gefinancierd. De gemeente Groningen heeft namens de MC de aanvraag voor Regio Deal Groningen Noord tranche 5 ingediend. Terug naar inhoudsopgave

18

Figuur 2: doelen van de MC voor het NPLV Groningen-Noord (Ambitiedocument)

Meedoen • Meer inwoners hebben regie over het eigen leven en kunnen voor zichzelf zorgen en hulp organiseren als het nodig is; • Meer inwoners hebben een sterk sociaal netwerk waarop ze kunnen terugvallen; • Meer inwoners voelen zich betrokken bij de eigen buurt en kunnen meedoen aan de ontwikkeling van hun buurt; • Meer inwoners hebben meer vertrouwen in de lokale overheid en maatschappelijke instanties en voelen zich gehoord en gezien.

Leren

Werken

• Minder kinderen en jongeren hebben

• Meer inwoners hebben een betaalde baan;

leer- en ontwikkelingsachterstanden; • Meer kinderen en jongeren leren op een manier die past en waarmee ze vooruit komen; • Meer jongeren hebben een passende startkwalificatie

• Meer inwoners hebben een eigen, voldoende en stabiel inkomen, zodat ze goed kunnen rondkomen; • Minder bewoners hebben problematische schulden die de eigen regie in de weg staan.

en stromen in op de arbeidsmarkt.

Wonen

Veilig zijn

• Meer inwoners hebben een passende

• Meer inwoners voelen zich veilig, zowel thuis

en betaalbare woning; • De woningvoorraad is kwalitatief beter met meer duurzame, energiezuinige woningen; • De omgeving en voorzieningen in de wijken sluiten beter aan op de behoeften en wensen van de

als in hun leefomgeving; • Er is minder overlastgevend, ondermijnend en crimineel gedrag; • Kwetsbare bewoners worden weerbaar en beschermd tegen ongewenst gedrag en criminaliteit.

mensen.

koepelambities vallen. Het Gebiedsplan en de Regio Deal aanvraag noemen onder meer als thema’s kwaliteit van leven, kwaliteit leefomgeving, regie en sociale steun, en vertrouwen en betrokkenheid. Deze ontwikkeling in de ambities en doelen, en de daarmee gepaard gaande uitbreiding van thema’s en actielijnen, is volgens mondelinge toelichting nodig om in aanmerking te komen voor nieuwe rijksmiddelen. Voor de aanvraag van de Regio Deal Groningen Noord tranche 5 mogen bijvoorbeeld geen rijksmiddelen worden ingezet die eerder zijn ingezet onder Regio Deal Groningen Noord tranche 3 (2021-2024). Zie bijlage 9 voor een overzicht van de benaming van de doelen en thema’s in de verschillende documenten. De thema’s waar de MC op inzet (Gebiedsplan/Regio Deal tranche 5 aanvraag) zijn: •  Algemeen welbevinden/Kwaliteit van leven; •  Kwaliteit leefomgeving/Kwaliteit van (sociale) leefomgeving;

Terug naar inhoudsopgave

•  Regie (en sociale steun); •  Vertrouwen (en betrokkenheid). •  Wonen/Wonen (en leefomgeving)/Wonen en (fysieke leefomgeving); •  Veiligheid/Veiligheid en verantwoordelijkheid •  Veiligheid (en verantwoordelijkheid); •  Werken/Werken (en rondkomen)/Werk en rondkomen; •  Leren/Leren (en talentontwikkeling)/Leren en talentontwikkeling.  e doelen en bijbehorende streefwaarden van het D NPLV Groningen-Noord zijn (nog) niet concreet geformuleerd en daarmee is het doelbereik onbekend. In het Uitvoeringsprogramma zullen de doelen nader worden uitgewerkt. De MC geeft in november 2023 in het Gebiedsplan aan dat zij in het komende halfjaar het Uitvoeringsprogramma zal opstellen.

19

4.7 Inzet Maatschappelijke Coalitie op bundeling en opschaling In het Gebiedsplan gaat de MC in op hoe zij denkt de ambities en gestelde doelen van het NPLV te kunnen bereiken. De MC gaat reeds bestaande en succesvol gebleken maatregelen en interventies bundelen en breder inzetten, bijvoorbeeld in meer wijken of op een grotere schaal. Het gaat om voortzetting van bestaande maatregelen en interventies die reeds in het kader van wijkvernieuwing 3.0 en de Regio Deal Groningen Noord 2021-2024 zijn ingezet. Deze worden gebundeld en opgeschaald. In het Gebiedsplan noemt de MC voor de thema’s werk, veilig zijn, leren, wonen en meedoen projecten die zich hiervoor lenen. Voorbeelden zijn wijkbedrijvigheid, de doorbraakmethode (die sinds 2019 door de gemeente Groningen en WIJ wordt ingezet), de stratenaanpak en verduurzaming van woningen met Volkshuisvestingsfonds-middelen. Een gedetailleerde invulling hiervan staat in het Gebiedsplan. In het Gebiedsplan geeft de MC aan dat in het Uitvoeringsprogramma de vervolgstappen, de besluitvorming, monitoring en bewonersbetrokkenheid nader worden uitgewerkt. Voor Preventie met gezag (PmG), een programma van het ministerie van Justitie en Veiligheid waarmee wordt ingezet op het thema veilig zijn en dat gerelateerd is aan het NPLV GroningenNoord, is een veel gedetailleerder Plan van Aanpak gemaakt.

4.8 Samenvatting • In 2022 is het landelijke programma NPLV van start gegaan. Het rijk stelt voorwaarden aan de lokale invulling van het NPLV, waaronder een lokale publiek-private alliantie onder voorzitterschap van de burgemeester en een onafhankelijke programmaorganisatie. Ook zijn er afspraken over de monitoring. De alliantie stelt een uitvoeringsplan op en ziet toe op de voortgang. De programmaorganisatie werkt de ambities en doelen uit het uitvoeringsprogramma

Terug naar inhoudsopgave

van de alliantie uit naar concrete acties en projecten en zorgt dat deze tot uitvoering komen. • Begin 2023 is de lokale alliantie ‘Maatschappelijke Coalitie NPLV Groningen-Noord’ (MC) van start gegaan. De betrokken partijen geven sinds 2023 invulling aan het NPLV Groningen-Noord. Het NPLV Groningen-Noord is een omvangrijk programma voor de aanpak van situatieafhankelijke complexe meervoudige problematiek dat meerdere beleidsterreinen betreft. Op onderdelen is dit nog in ontwikkeling. • Het doel van de MC is om Groningen-Noord in één generatie (20 jaar) op het gemiddelde niveau van stedelijk Groningen te krijgen. De doelen en bijbehorende streefwaarden van het NPLV Groningen-Noord zijn nog niet concreet geformuleerd en daarmee is het doelbereik onbekend. • Het college van B en W heeft het Ambitiedocument van de MC ‘Wijkvernieuwing op zijn Gronings’ in april 2023 aan de raad gestuurd. In het Ambitiedocument omschrijft de MC de problematiek in Groningen-Noord en de ambities en doelen die de MC in 20 jaar tijd wil bereiken. In de totstandkoming van het Ambitiedocument van de MC heeft de gemeenteraad Groningen geen rol gespeeld. Het Ambitiedocument is door de deelnemende partijen van de MC niet ondertekend. In november 2023 heeft de MC het Gebiedsplan NPLV GroningenNoord afgerond.

Het betreft een eerste aanzet van hoe de MC de komende 20 jaar haar ambities voor Groningen-Noord wil bereiken. • Het Gebiedsplan noemt geen concrete doelen en bijbehorende streefwaarden, bevat buiten het noemen van indicatoren geen systeem van monitoring/meten van de voortgang van acties en interventies of hoe en waarbij bewoners concreet worden betrokken. Deze onderdelen worden door de MC uitgewerkt in het Uitvoeringsprogramma NPLV Groningen-Noord. • De MC stelt in haar probleemanalyse dat de tot nog toe gehanteerde aanpak in Groningen-Noord niet

20

tot de gewenste resultaten heeft geleid. De problemen in Groningen-Noord zijn de afgelopen tien jaar toegenomen. De MC heeft de ambitie om de bewoners van Groningen-Noord een nieuw perspectief te bieden, de fysieke leefomgeving te verbeteren en de veiligheid te vergroten zodat zij dezelfde kansen hebben als andere inwoners van de gemeente. • De MC zet in op doelen onder de thema’s meedoen, leven, werken, veilig zijn en leren. Deze thema’s vallen samen met de landelijke NPLV thema’s. In het Gebiedsplan en de Regio Deal Groningen Noord tranche 5 aanvraag noemt de MC acht in plaats van vijf thema’s. De doelen van het NPLV Groningen-Noord zijn nog niet concreet geformuleerd. In de eerste helft van 2024 worden deze in het Uitvoeringsprogramma nader uitgewerkt. De uitbreiding van thema’s en actielijnen is nodig om in aanmerking te komen voor nieuwe rijksmiddelen uit Regio Deal tranche 5.

Terug naar inhoudsopgave

• De inspanningen vanuit het NPLV GroningenNoord zijn volgens het college een voorzetting van bestaande interventies. Reeds bestaande en succesvol gebleken maatregelen worden gebundeld en breder ingezet, bijvoorbeeld in meer wijken of op een grotere schaal. In het Gebiedsplan staan meerdere voorbeelden van interventies die ook in het kader van wijkvernieuwing 3.0 en de Regio Deal Groningen Noord tranche 3 zijn en worden ingezet. • De landelijke voorwaarden stellen geen nadere eisen aan de invulling van de participatie van bewoners in de publiek-private alliantie en vereisen niet dat in het uitvoeringsplan wordt vastgelegd welke alliantiepartij welke opgave oppakt. • In het Gebiedsplan geeft de MC aan dat in het Uitvoeringsprogramma de vervolgstappen, de besluitvorming, de monitoring en bewonersbetrokkenheid nader worden uitgewerkt.

21

5. Organisatie en governance 5.1 Inleiding De overall governance en organisatiestructuur van het NPLV Groningen-Noord wordt volgens het Gebiedsplan verder uitgewerkt in het Uitvoeringsprogramma NPLV Groningen-Noord. Onderzoekskader In hoofdstuk 2 is informatie en normering opgenomen die betrekking heeft op: • De definiëring van de term governance en de factoren die hierop van invloed kunnen zijn; • Uitgangspunten op basis van de praktijk voor de sturing van (langjarige) netwerksamenwerkingsverbanden; • Het passieve en actieve informatierecht van de gemeenteraad. In dit hoofdstuk worden de organisatie en bijbehorende governance (besluitvormingsproces) van de huidige publiek-private samenwerking van het NPLV GroningenNoord beschreven. Dit wordt gedaan aan de hand van de organisatiestructuur en governance van het overall NPLV Groningen-Noord (5.2 en 5.3) en de organisatiestructuur en governance binnen het specifiek gemeentelijke deel van NPLV Groningen-Noord (5.4). Daarna komt de rol van en informatievoorziening aan de raad aan bod (5.5). 38

5.2 Programmaorganisatie NPLV Groningen-Noord overall Het NPLV Groningen-Noord betreft een groot gebied waarbij met name in de uitvoering veel mensen, verschillende partijen en disciplines betrokken zijn. Het betreft een projectmatige samenwerking van dertien publieke en private netwerkpartners, waaronder de gemeente Groningen, inwoners, politie en maatschappelijke semipublieke organisaties zoals woningbouwcorporaties, scholen, WIJ Groningen en WerkPro. De programmaorganisatie van het NPLV GroningenNoord bestaat uit het Maatschappelijke Coalitie-team (MCT), het Programmateam (PT) en het gemeentelijke Programmabureau Wijkontwikkeling en Wijkvernieuwing (PWW). Onder het NPLV Groningen-Noord vallen ook een bestuurlijke stuurgroep en uitvoerend programmateam voor Preventie met gezag (PmG) (figuur 3). Maatschappelijke Coalitie-team Op bestuurlijk niveau zijn de dertien samenwerkende MC-partijen in het Maatschappelijke Coalitie-team (MCT) vertegenwoordigd. De vertegenwoordigers in het MCT hebben tot doel de koers scherp te houden en

Figuur 3: Programmaorganisatie NPLV Groningen-Noord

Maatschappelijke Coalitie NPLV Groningen-Noord • Verantwoordelijk voor sturing van het NPLV Groningen-Noord • Opdrachtgever richting Programmateam • Komt minimaal 3x per jaar samen

?

PWW (gemeente) • Overlegstructuur PWW voor sturing wijkvernieuwing en wijkontwikkeling • Coördinatie en uitvoering NPLV Groningen-Noord • Monitoring NPLV Groningen-Noord PT NPLV Groningen-Noord • Verantwoordelijk voor uitvoering van het NPLV Groningen-Noord (coördinatie, samenhang encontinuïteit van activiteiten) • Opdrachtnemer en uitvoerend orgaan gezamenlijke acties MC • Mate van samenkomst niet gespecificeerd

OOV (gemeente) Stuurgroep PmG • Dagelijks bestuur PmG • S telt begroting vast • S tuurt op eindresultaat

Programmateam PmG • Voorbereiden besluitvoering • Uitvoeren van besluiten • Werkt ambities uit naar concrete voorstellen

38 Bij de beschrijving van de overall governance en organisatiestructuur van het NPLV Groningen-Noord is gebruik gemaakt van het Ambitiedocument, het Gebiedsplan, interne documenten en wat hierover mondeling is toegelicht. Terug naar inhoudsopgave

22

Programmateam Het PT is opdrachtnemer en ondersteunt het MCT. De taken van het PT omvatten het faciliteren van het ‘kritische gesprek’,42 het bevorderen van kennisdeling en het zorgen voor uitvoering en de coördinatie, samenhang en continuïteit van de gezamenlijke acties van de MC.43 Volgens het Gebiedsplan moet het PT zorgen dat de diverse organisaties de gemaakte afspraken ook waar kunnen maken. Per thema zijn in het PT – m.u.v. het thema veilig – zowel medewerkers van de gemeente Groningen (deels uit het PWW) als medewerkers van de MC-partijen als trekker aangewezen. Voor het thema veilig was aanvankelijk nog een PT-lid voorzien, maar stemt het gemeentelijke PT-lid af met de vertegenwoordiger van de politie in het MCT. Voor het thema meedoen waren aanvankelijk ook de twee inwoners die MCT-lid zijn lid van het PT. De beide

sturing te geven aan de maatschappelijke opgaven. 39 Het MCT is opdrachtgever voor het PT. Volgens het Gebiedsplan zal het MCT jaarplanningen opstellen.40 De bewoners worden vertegenwoordig door twee inwoners die lid zijn van het MCT. Tabel 1 geeft een overzicht van de leden van het MCT. Volgens het Gebiedsplan ontbreken er nog sommige partijen in de MC, zoals de zorgsector en de werkgevers. Om de MC te verstevigen zullen de MCT-leden in 2024 zelf actief nieuwe partijen benaderen. Op dit moment is de gemeente Groningen met 8 van de 21 MCT-leden (bijna 40% van de leden) als deelnemer het sterkst in het MCT vertegenwoordigd door de burgemeester (voorzitter MCT), drie wethouders, twee concerndirecteuren en twee directeuren.

Tabel 1: Leden Maatschappelijke Coalitie-team NPLV Groningen-Noord41

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21

Sector

Organisatie

Functie

Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente Rijk Wonen Wonen Wonen Wonen Werken Welzijn Onderwijs Onderwijs Kinderopvang Veiligheid Bewoners Bewoners

Gemeente Groningen Gemeente Groningen Gemeente Groningen Gemeente Groningen Gemeente Groningen Gemeente Groningen Gemeente Groningen Gemeente Groningen Ministerie BZK De Huismeesters Lefier Nijestee Patrimonium WerkPro WIJ Groningen Openbaar Onderwijs Groningen Alfa college SKSG Kinderopvang Politie Groningen N.v.t. (doelgroep) N.v.t. (doelgroep)

Burgemeester (voorzitter) Wethouder (fysieke wijkvernieuwing) Wethouder (sociale wijkvernieuwing) Wethouder (onderwijs) Concerndirecteur ruimtelijk economisch domein Concerndirecteur sociaal maatschappelijk domein Directeur directie Werk en Participatie Directeur directie Veiligheid Secretaris-Generaal (waarnemend) Directeur-bestuurder Bestuurder Algemeen directeur-bestuurder Bestuurder Directeur-bestuurder Directeur innovatie en ontwikkeling Voorzitter college van bestuur Voorzitter college van bestuur Directeur-bestuurder Sectorhoofd Inwoner Inwoner

39 In dit rapport wordt onderscheid gemaakt tussen enerzijds de Maatschappelijke Coalitie (MC) NPLV Groningen-Noord als geheel van samenwerkende partijen (de publiek-private alliantie) en anderzijds het Maatschappelijke Coalitie-team (MCT) bestaande uit leden die de samenwerkende MC-partijen vertegenwoordigen. 40 Op dit moment van onderzoek heeft het MCT nog geen jaarplanning opgesteld. 41 M  C NPLV Groningen-Noord, ‘Samen verder. Gebiedsplan NPLV Groningen-Noord’. 42 H  et Gebiedsplan biedt geen uitleg over wat het ‘kritische gesprek’ inhoudt. 43 G  emeente Groningen, college aan gemeenteraad, ‘Gebiedsplan maatschappelijke coalitie’.

Terug naar inhoudsopgave

23

gebiedsmanagers en de WIJ-programmamedewerker hebben contact met en stemmen regelmatig af met de inwoners die MCT-lid zijn. In het PT vertegenwoordigen medewerkers meerdere partijen uit hun eigen sector; zo vertegenwoordigt een van de deelnemers uit de sector wonen ook andere partijen uit die sector. Daarbij wordt ervan uit gegaan dat deze medewerkers zowel afstemmen met hun eigen organisatie als met andere aan de MC verbonden organisaties uit hun sector. Het PT bestaat uit 10 leden vanuit 5 MC-partijen. Op dit moment is de gemeente Groningen met 6 van de 10 leden (60% van de leden) het sterkst in het PT vertegenwoordigd. De MC heeft – mogelijk vanuit een alternatieve lezing van de landelijke voorwaarde van onafhankelijkheid – ervoor gekozen om voor de programmaorganisatie van het NPLV GroningenNoord aan te sluiten bij de bestaande structuur van het gemeentelijke ‘Programmabureau Wijkontwikkeling en Wijkvernieuwing (PWW).44 Het PT is onderdeel van het PWW en hanteert een vergelijkbare organisatiestructuur als de gebiedsteams in het PWW (zie Programmabureau Wijkontwikkeling en Wijkvernieuwing). Tabel 2 geeft een overzicht van de leden van het PT.45

Volgens het Gebiedsplan wordt de rol van het PT de komende tijd groter; het MCT gaat besluiten op welke wijze hieraan invulling wordt gegeven. Een mogelijke ontwikkelrichting is het verstevigen van de dagelijkse uitvoering en aansturing en het creëren van meer slagkracht door de vorming van een NPLV Groningen-Noord kernteam met een onafhankelijke programmaleider als schakel tussen het MCT en het PT. De programmaleider van het kernteam kan volgens de MC het totale proces betreffende het NPLV GroningenNoord aansturen en ervoor zorgen dat resultaten worden behaald. Programmabureau Wijkontwikkeling en Wijkvernieuwing In het PWW werkt de gemeente Groningen samen met bewoners en andere partijen gebiedsgericht aan wijkontwikkeling en wijkvernieuwing. Zowel de lopende wijkvernieuwing als de impuls onder de Regio Deal Groningen Noord tranche 3 zijn in het PWW ondergebracht. Volgens het Gebiedsplan en het college van B en W is het PT onderdeel van het PWW en zijn zowel de uitvoering van het NPLV Groningen-Noord door het PT als de monitoring daarvan in het PWW ondergebracht (hoofdstuk 8).

Tabel 2: Leden Programmateam NPLV Groningen-Noord

Subteam Wonen Wonen Leren Leren Werken Werken Veilig Meedoen Meedoen Meedoen

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

Organisatie

Functie

Gemeente Groningen Nijestee Gemeente Groningen Alfa college Gemeente Groningen WerkPro Gemeente Groningen Gemeente Groningen Gemeente Groningen WIJ Groningen

Programmamanager wijkvernieuwing (PWW) Procesmanager stedelijke vernieuwing Coördinator taken team onderwijs Practor vitaliteit Projectleider Werk en Participatie Manager Gebiedsmanager veiligheid (OOV) Gebiedsmanager Oude Wijken (PWW) Gebiedsmanager West (PWW) Programmamedewerker

44 H  et in 2021 opgerichte Programmabureau Wijkvernieuwing en Gebiedsgericht Werken (in 2022 doorontwikkeld en hernoemd tot Programmabureau Wijkontwikkeling en Wijkvernieuwing) is opgericht vanuit het idee dat investeringen binnen de Groninger wijkvernieuwing de gemeentelijke organisatiesectoren overstijgen en dat er een nieuwe meer integrale benadering nodig was voor het ontwikkelen van gebiedsopgaves, continue gebiedsontwikkeling en de doorontwikkeling van Groninger Wijkvernieuwing. 45 E  en van de leden van het PT heeft volgens mondelinge toelichting zitting vanuit de gemeentelijke afdeling Openbare Orde en Veiligheid en is op de hoogte van de vorderingen binnen PmG. Zie ook hierna onder Bestuurlijke Stuurgroep en uitvoerend Programmateam Preventie met gezag.

Terug naar inhoudsopgave

24

De capaciteit vanuit het PWW is volgens het Gebiedsplan voldoende voor de lopende wijkvernieuwingsprojecten.46 De gemeente gaat zich beraden op de vraag of het PWW ook over voldoende capaciteit beschikt voor de bijkomende wijkvernieuwingsprojecten voor Vinkhuizen, Paddepoel en de Oosterparkwijk. Hoe dit er in de praktijk uit moet zien, moet in de eerste helft van 2024 nader worden uitgewerkt. Bestuurlijke Stuurgroep en uitvoerend Programmateam Preventie met gezag Naast het MCT, het PT en het PWW bestaat er een bestuurlijke stuurgroep en een uitvoerend programmateam voor Preventie met gezag (PmG).

van 2024) nog nader uitgewerkt. PmG beschikt naast de Stuurgroep over een Programmateam en eigen monitoring. De besteding van de gelden voor PmG loopt via de gemeentelijke directie Openbare Orde en Veiligheid. Vanuit de gemeente Groningen is aangegeven dat het gemeentelijke PT-lid voor het thema veilig (gebiedsmanager veiligheid van OOV) kennis heeft van de vorderingen binnen PmG. Vanuit OOV is de directeur Veiligheid zowel aangesloten bij de stuurgroep PmG als bij het MCT. Daarnaast is een beleidsmedewerker van OOV, die afstemt met het OOV PT-lid, inhoudelijk betrokken bij het PmG. Deze drie personen zorgen samen voor de verbinding tussen PmG en het NPLV Groningen-Noord.

Tabel 3: Leden Stuurgroep Preventie met gezag

Organisatie

Functie

1 2 3 4 5 6 7 8 9

Gemeente Groningen Gemeente Groningen Gemeente Groningen Gemeente Groningen Gemeente Groningen WIJ Groningen Politie Openbaar Ministerie Reclassering Nederland

Burgemeester Wethouder zorg en veiligheid Hoofd OOV Projectleider PmG Projectsecretaris PmG Directeur Innovatie & Ontwikkeling Sector-chef Officier van Justitie Regiodirecteur Midden-Noord

10 11

(mede namens Verslavingszorg Noord Nederland en Leger des Heils) De Jeugdreclassering Noord-Nederland Jeugdbescherming Gemeente Groningen

Tabel 4: Leden Programmateam Preventie met gezag

1 2 3 4 5

Organisatie

Functie

Gemeente Groningen Gemeente Groningen Gemeente Groningen WIJ Groningen Zorg- en Veiligheidshuis

Programmaleider PmG Inspanningsleider afdeling zorg en veiligheid Inspanningsleider OOV Inspanningsleider Inspanningsleider

In plaats van de MCT gaat de Stuurgroep PmG over de aansturing, het plan van aanpak en de verantwoording van PmG. Hoe PmG zich tot het MCT, het PT en het PWW van het NPLV Groningen-Noord verhoudt, wordt in het Uitvoeringsprogramma (verwacht voor de zomer

De gemeente Groningen is met 60% van alle leden in zowel de Stuurgroep als het Programmateam PmG het sterkst vertegenwoordigd. Tabel 3 en 4 geven een overzicht van de leden van de Stuurgroep respectievelijk het Programmateam PmG.

46 In Groningen-Noord lopen wijkvernieuwingsprojecten in Selwerd en Indische Buurt/De Hoogte. Buiten Groningen-Noord lopen wijkvernieuwingstrajecten in Beijum, Lewenborg en De Wijert. Gemeente Groningen, Groninger wijkvernieuwing.

Terug naar inhoudsopgave

25

5.3 Governance NPLV Groningen-Noord overall Het Gebiedsplan gaat ervan uit dat het logisch is om voor het NPLV Groningen-Noord bij bestaande structuren aan te sluiten en deze structuren zo te versterken. Volgens het Gebiedsplan komen de samenwerkende NPLV Groningen-Noord partijen elkaar zowel op bestuurlijk als op uitvoerend niveau al in verschillende structuren tegen en vindt de reguliere onderlinge afstemming daar grotendeels plaats. De besluitvorming rondom het NPLV Groningen-Noord vindt volgens het Ambitiedocument en het Gebiedsplan binnen de MC plaats. Er wordt niet ingegaan op de vraag hoe de 21 leden van het MCT die gezamenlijk 13 partijen vertegenwoordigen tot besluitvorming komen. Er wordt in het Gebiedsplan geen eindverantwoordelijke genoemd. Volgens het Gebiedsplan moet het PT zorgen dat de diverse organisaties de gemaakte afspraken ook waar kunnen maken. Eenzelfde verantwoordelijkheid ligt ook bij het MCT: volgens het Gebiedsplan en interne documentatie zijn de bij de MC aangesloten partijen eigenaar van het Gebiedsplan en verantwoordelijk voor de uitwerking en uitvoering ervan.47 Alle aan de MC deelnemende partijen zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van hun eigen taken en afhankelijk van de daarvoor buiten de MC en buiten het NPLV Groningen-Noord in de eigen organisatie gelegen bevoegdheden en besluitvorming.

Hoe deze verantwoordelijkheden en bevoegdheden zich onderling tot elkaar verhouden en hoe gewaarborgd wordt dat het PT en het MCT tot de benodigde afspraken kunnen komen en deze daadwerkelijk kunnen realiseren en hoe hier in de praktijk invulling aan te geven, is niet vastgelegd. Hoe de ambitie van radicale gelijkwaardigheid en inspraak in de governance en de algehele aanpak van het NPLV Groningen-Noord vanuit de bewoners van de noordelijke wijken zal worden geborgd, moet nog worden uitgewerkt. Nu worden de bewoners van Groningen-Noord vertegenwoordigd door twee inwoners (uit Indische Buurt en De Hoogte) die lid van het MCT zijn.48 Zij hebben in tegenstelling tot de

andere MC-partijen geen georganiseerde achterban of organisatie voor wijkoverstijgende aangelegenheden. Zij zijn gelinkt aan een inwoner voor de overige zes wijken waarmee zij kunnen overleggen. Onduidelijk is ook welke beslissingsbevoegdheid de bewoners die MCT-lid zijn binnen het MCT hebben. Hoe de door hen vertegenwoordigde bewoners van Groningen-Noord inspraak hebben in en invloed hebben op het NPLV Groningen-Noord moet ook nog worden uitgewerkt (hoofdstuk 7). Uit interviews met betrokkenen vanuit de gemeente komt naar voren dat de deelnemende partijen van de MC in gezamenlijkheid over de oplosrichtingen en in te zetten interventies in Groningen-Noord besluiten. Tussen de deelnemende partijen wordt evenwicht in invloed en gelijkwaardigheid in zeggenschap in tweeërlei-richting (duaal) voorgestaan. De MCT-leden organiseren ruggespraak met hun eigen achterban wanneer besluitvorming in het MCT plaatsvindt. Soms vindt er in het MCT besluitvorming plaats onder voorbehoud van instemming door de achterban van de deelnemende partijen. Voorbeelden hiervan zijn het Gebiedsplan en het verstrekken van cofinanciering door de gemeente Groningen voor het verkrijgen van subsidie wat eerst aan de gemeenteraad moet worden voorgelegd.

Volgens geïnterviewden is de gemeente Groningen binnen het NPLV Groningen-Noord als een van de deelnemende partijen ook niet allesbepalend (al is zij sterk vertegenwoordigd). Daartegenover staat dat het MCT geen ‘almachtige besluitvormer’ is die gaat over alle voor het NPLV Groningen-Noord relevante facetten van de deelnemende partijen. Zo gaat de gemeente Groningen in plaats van de MCT over de gemeentelijke wijkvernieuwingsplannen en daarvoor benodigd gemeentelijke uitvoeringskrediet. De delegatie van bevoegdheden en informatievoorziening van de deelnemende partijen binnen het NPLV Groningen-Noord, en vanuit de eigen organisatie richting het NPLV Groningen-Noord en

47 M  aatschappelijke Coalitie NPLV Groningen-Noord, ‘Van ambitiedocument naar een programmaplan voor Groningen-Noord’ (z.d.). 48 Uit de aanvraag van de Regio Deal tranche 5 blijkt dat namens de inwoners deze leden ‘Het Pand’ en ‘Sportcentrum Noord’ betreffen, en dat de inwoners van Groningen-Noord zowel in het MCT worden vertegenwoordigd door twee inwoners die in leidinggevende functies bij deze organisaties werkzaam zijn.

Terug naar inhoudsopgave

26

terug, moet nog verder worden uitgewerkt. De vraag wie welke informatie, rollen, taken, zeggingskracht en (beslissings)bevoegdheden heeft, hoe de informatievoorziening is geregeld, afspraken over de organisatiestructuur, de inzet van mensen en middelen moet volgens het Ambitiedocument en het Gebiedsplan moet nog verder worden uitgewerkt. De deelnemende partijen maken de komende tijd keuzes over de manier waarop zij de inrichting en structuur van de NPLV Groningen-Noord-organisatie daadwerkelijk gaan vormgeven. Hoe de reguliere structuren zich verhouden tot specifieke structuren en organen van het NPLV Groningen-Noord is in het Gebiedsplan niet nader gespecificeerd. Het is ook de vraag in hoeverre de bewoners die MCT-lid zijn aan deze reguliere overlegstructuren deel (kunnen) nemen. Het NPLV Groningen-Noord heeft ervoor gekozen om essentiële aspecten van de samenwerking benodigd voor het behalen van de gestelde doelen waaronder de inrichting van de besluitvorming, governance, inzet van middelen, participatie en de rol en positie van de raad, niet op te nemen op het inkaderingsniveau van het Gebiedsplan, maar nader uit te werken in het Uitvoeringsprogramma (verwacht zomer 2024).

5.4 Het NPLV Groningen-Noord binnen de gemeentelijke organisatie In deze paragraaf worden de organisatiestructuur en governance binnen het specifiek gemeentelijke deel van NPLV Groningen-Noord behandeld. Aangegeven is dat het PWW de basis vormt voor de uitvoering en monitoring van het NPLV Groningen-Noord. Hoe intern binnen de gemeente Groningen de bij het NPLV Groningen-Noord betrokken directies tot afstemming en besluitvorming over het programma komen, is niet vastgelegd. Figuur 4 geeft beknopt weer hoe de besluitvorming en sturing binnen de gemeente Groningen op wijkontwikkeling en -vernieuwing (PWW) plaatsvindt en wordt daaronder nader besproken. Een uitgebreider overzicht staat in bijlage 11. Het PWW is in 2021 als Programmabureau Wijkvernieuwing en Gebiedsgericht Werken opgericht met als doel duurzame wijkontwikkeling en het verbreden van de mogelijkheden van de Regio Deal Groningen Noord. In dat kader werkt de gemeente samen met andere partijen aan wijkontwikkeling en wijkvernieuwing.

Figuur 4: Besluitvorming en sturing gemeente Groningen op wijkontwikkeling en -vernieuwing (PWW)

Gemeenteraad

Bestuurlijke stuurgroep PWW

College van B en W

Ambtelijke stuurgroep PWW

Programmamanager wijkontwikkeling

Gebiedsmanagers

Concerndirecteur Sociaal Domein

Programmamanager wijkvernieuwing

Projectleiders wijkvernieuwing

Gebiedsteam

Terug naar inhoudsopgave

27

Het PWW maakt gebruik van een overlegstructuur met diverse maatschappelijke partijen, de zogenaamde tafels: ruimtelijk, sociaal en veiligheid. Aan de tafels wordt met de verschillende maatschappelijke partijen en gemeentelijke directies overlegd en opgeschaald naar hogere overlegstructuren (ambtelijk en bestuurlijk) indien dit nodig is. Het PWW heeft een bestuurlijke en een ambtelijke stuurgroep. De bestuurlijke stuurgroep, met de wethouder wijkvernieuwing als voorzitter, ziet inhoudelijk en financieel toe op de stand en voortgang van diverse integrale uitvoeringsprogramma’s en is voorportaal richting en rapporteert aan het college van B en W, o.a. voor uitvoeringsprogramma’s voor specifieke wijken. De ambtelijke stuurgroep, met de concerndirecteur Sociaal Domein als voorzitter, richt zich op de hoofdlijnen wat betreft programmering en uitvoering, stuurt op wijkvernieuwing en de uitvoering van de Regio Deal Groningen-Noord. De ambtelijke stuurgroep is o.a. verantwoordelijk voor het borgen van integrale werkwijzen aangaande gebiedsopgaven en de eenduidige en integrale sturing op gebiedsgerichte activiteiten. De ambtelijke stuurgroep is de voorportaal van de bestuurlijke stuurgroep PWW.

De concern-directeur Sociaal Domein staat tevens aan het hoofd van het PWW.49 Daaronder werken de programmamanager wijkvernieuwing en de programmamanager wijk-ontwikkeling. Het NPLV Groningen-Noord valt onder de programmamanager wijkvernieuwing van het PWW. De programmamanager wijkvernieuwing is verant-woordelijk voor de programmering, de gemeentelijke budgetten van de wijkvernieuwing en voor budgetten verbonden aan externe financiering, waaronder de Regio Deal Groningen Noord. De programmamanager wijkvernieuwing is tevens verantwoordelijk voor de inhoudelijke en financiële rapportage aan het rijk over o.a. de Regio Deal. Onder de programmamanager wijkvernieuwing vallen de projectleiders

wijkvernieuwing. De taken met betrekking tot het NPLV worden vanwege het vertrek van de programmamanager wijkvernieuwing a.i. tijdelijk waargenomen door de programmamanager wijkontwikkeling. 50 Hoe Preventie met gezag (PmG), dat aan het NPLV Groningen-Noord is gerelateerd, zich tot het gemeentelijk specifieke deel van het NPLV GroningenNoord verhoudt, wordt nader uitgewerkt in het Uitvoeringsprogramma (verwacht zomer 2024). PmG beschikt over een eigen stuurgroep, programmateam en monitoring. De besteding van de gelden voor PmG lopen via de directie OOV. Acht van de gemeentelijke MCT-leden (de drie wethouders, de burgemeester, de twee concerndirecteuren en twee directeuren) zijn verantwoordelijk voor de afstemming, coördinatie en wisselwerking tussen de gemeentelijke organisatie en het NPLV Groningen-Noord. 51 De ambtelijke vertegenwoordigers in het MCT hebben naast het NPLV Groningen-Noord nog diverse andere buiten het NPLV gelegen verantwoordelijkheden onder zich. Omdat veel facetten van het NPLV Groningen-Noord nadere invulling behoeven zijn niet alle aspecten en onderlinge verbanden te duiden. Onduidelijk is bijvoorbeeld de verhouding en overlap van het MCT met de bestuurlijke stuurgroep PWW. Uit interviews blijkt dat er binnen de gemeente nog veel onduidelijkheid bestaat over de daadwerkelijke sturing van het NPLV Groningen-Noord.

Zowel de bevoegdheden, interventies en verwachtingen van de verschillende MCT-deelnemers als de verhouding tussen de verschillende overleglegstructuren, zoals bestuurlijke en ambtelijke stuurgroepen en programmateams, maar ook die waarbij bewoners worden betrokken, behoeven meer invulling. Volgens het PWW-inrichtingsdocument zou in 2022 de organisatie van het PWW worden doorontwikkeld. Zowel de taken, rollen, en verantwoordelijkheden

49 De concerndirecteur Sociaal Domein is ambtelijk opdrachtgever voor het PWW. De concerndirecteur Sociaal Domein is tevens eindverantwoordelijke voor het gehele PWW. 50 S  tand begin 2024. 51 De burgemeester is voorzitter en lid van het MCT. De burgemeester wordt in collegevoorstellen, raadsvoorstellen en raadsbrieven waarin andere MCTleden wel worden genoemd regelmatig als MCT-lid onbenoemd gelaten.

Terug naar inhoudsopgave

28

van de programmamanager, het gebiedsteam, de projectmanager en de gebiedsmanager binnen het gemeentelijke PWW, als hoe de betrokkenen zich tot de lijndirecties verhouden, zou onder meer in een RACItabel worden uitgewerkt. Dit is tot op heden nog niet gedaan. 52 Er is voor het NPLV Groningen-Noord nog geen specifieke ambtelijke groep of team over bepaalde gedelegeerde verantwoordelijkheden beschikt en die, wanneer er besluiten moeten worden genomen, dit aan de MC-partijen dan wel MCT-leden, bewoners en binnen de gemeente Groningen aan de directeuren en het college voor kan leggen. Hoe bewoners verantwoordelijk zijn en welke rol zij spelen bij de besluitvorming, moet verder worden uitgewerkt. Volgens de gemeente bewaken de gemeentelijke medewerkers van het PT, samen met een aantal bij het NPLV Groningen-Noord betrokken medewerkers van het PWW, het overzicht. Ook de delegatie van bevoegdheden en informatievoorziening binnen het specifiek gemeentelijke deel van het NPLV Groningen-Noord, en richting de gemeente en terug, moet verder worden uitgewerkt. De governance, wie welke informatie, rollen, taken, zeggingskracht en (beslissings)bevoegdheden heeft, hoe de informatievoorziening is geregeld, afspraken over de organisatiestructuur, de inzet van mensen en middelen moet volgens het Gebiedsplan nog verder worden uitgewerkt.

De voortgang van het NPLV Groningen-Noord, waaronder de totstandkoming van het Ambitiedocument en het Gebiedsplan, heeft de afgelopen anderhalf jaar vanwege capaciteitsproblemen vertraging opgelopen (door de uitval van belangrijke sleutelfiguren in dienst bij de gemeente Groningen).53

5.5 Rol gemeenteraad en informatie over NPLV Groningen-Noord De gemeente Groningen is een van de partijen binnen de MC NPLV Groningen-Noord. De gemeente heeft los van de MC andere taken en bevoegdheden in Groningen-Noord, waaronder bijvoorbeeld (fysieke) wijkvernieuwing. In die gevallen bepaalt de gemeenteraad de kaders, stelt uitvoeringskrediet beschikbaar en controleert het college van B en W. In interviews is aangegeven dat het NPLV GroningenNoord in principe wordt uitgevoerd passend binnen de bestaande kaders voor wijkvernieuwing, zoals eerder door de raad vastgesteld (zie hoofdstuk 3). Wanneer er buiten de reeds eerder toegekende budgetten (zoals de Regio Deal Groningen- Noord) uitvoeringskrediet nodig is voor plannen in het kader van het NLPV GroningenNoord, zoals voor wijkvernieuwing in de noordelijke wijken, dan ontvangt de raad daartoe een raadsvoorstel van het college. De gemeenteraad heeft meerdere keren informatie ontvangen over het NPLV Groningen-Noord. Zo ontving de raad informatie over de start van het landelijke NPLV (juli 2022), over de verbreding van wijkvernieuwing waarbij de relatie werd gelegd met het NPLV Groningen-Noord (november 2022), over de samenwerking NPLV Groningen-Noord, de vorming van de MC en het Ambitiedocument van de MC (april 2023). De raad werd daarbij niet om wensen en bedenkingen gevraagd.

Wel is het Gebiedsplan (november 2023) aan de raad gestuurd met de vraag om wensen en bedenkingen over het vervolgproces richting het Uitvoeringsprogramma NPLV GroningenNoord (niet over het Gebiedsplan zelf). Vervolgens is het Gebiedsplan in januari 2024 meningsvormend door de raad besproken en ter kennisgeving aangenomen.

49 De concerndirecteur Sociaal Domein is ambtelijk opdrachtgever voor het PWW. De concerndirecteur Sociaal Domein is tevens eindverantwoordelijke voor het gehele PWW. 50 S  tand begin 2024. 51 De burgemeester is voorzitter en lid van het MCT. De burgemeester wordt in collegevoorstellen, raadsvoorstellen en raadsbrieven waarin andere MCTleden wel worden genoemd regelmatig als MCT-lid onbenoemd gelaten. 52 H  et RACI-model is een matrix die gehanteerd wordt om de rollen en verantwoordelijkheden van de personen die bij een project of lijnwerkzaamheden betrokken zijn weer te geven. RACI komt van Responsible (verantwoordelijk), Accountable (eindverantwoordelijk), Consulted (raadplegen) en Informed (informeren). Volgens mondelinge toelichting [van de programmamanager wijkvernieuwing a.i.] was de RACI-tabel niet ingevuld en zal dat ook niet worden gedaan aangezien de RACI-tabel al tekstueel was uitgewerkt in de bestaande tekst in het inrichtingsdocument over rollen en taken binnen het PWW van 11 februari 2022. 53 lOp dit moment wordt de capaciteit door het vertrek van de gemeentelijke programmamanager a.i. en de [tijdelijk] programmaleider voor het NPLV Groningen-Noord beïnvloed. Terug naar inhoudsopgave

29

De raad ontving ook diverse raadsvoorstellen van het college om uitvoeringskrediet beschikbaar te stellen, bijvoorbeeld in het kader van wijkvernieuwing in Selwerd en Indische Buurt/De Hoogte. In deze raadsvoorstellen staat niet altijd een vermelding dat deze betrekking hebben op Groningen-Noord dan wel vallen onder het NPLV Groningen-Noord. Een voorbeeld daarvan is het raadsvoorstel ‘Wijkvernieuwing Sunny Selwerd – herinrichting Selwerd-West en herberekening Selwerd-Oost’ van 16 januari 2024 waarin GroningenNoord en het NPLV Groningen-Noord niet worden genoemd, ook niet als relevante informatie over de context van het raadsvoorstel onder de kop ‘Aanleiding en doel’. De gemeente Groningen heeft, anders dan in meerdere andere gemeenten, geen aparte paragraaf in de begroting/jaarrekening over het lokale NPLV. De gemeenteraad ontvangt jaarlijks financiële informatie over wijkvernieuwing en het NPLV Groningen-Noord via de P&C-documenten/begrotingscyclus. Daarnaast wordt de gemeenteraad tweejaarlijks inhoudelijk – na actualisatie van de Uitvoeringsprogramma’s – over de voortgang van lopende wijkvernieuwing geïnformeerd. In de begrotingscyclus en P&C-documenten wordt gerapporteerd over wijkvernieuwing als apart deelprogramma.

Daarin wordt ook gerapporteerd over onderdelen die aan de basis liggen van het NPLV Groningen-Noord (wijkvernieuwing en Regio Deal Groningen Noord 2021-2024) dan wel die in het NPLV Groningen-Noord zijn ondergebracht, zoals PmG. De raad heeft diverse moties aangenomen om meer inzicht in het NPLV, wijkvernieuwing en GroningenNoord te krijgen. In het kader van wijkvernieuwing leidde dit tot een expertmeeting op 12 april 2023 over wijkvernieuwing en het NPLV in Rotterdam en Heerlen en tot een wijkgesprek met inwoners van Selwerd, Indische Buurt en De Hoogte op 7 juni 2023. Een motie waarin het college o.a. opgeroepen werd tot het formuleren van heldere indicatoren en streefwaarden in relatie tot het doelbereik van het NPLV GroningenNoord, werd niet aangenomen nadat de wethouder aangaf dat de indicatoren al in het Gebiedsplan staan en het college nog met een voorstel komt met indicatoren waarmee het effect wordt gemeten.

Terug naar inhoudsopgave

Hoe en met welke frequentie de raad over het NPLV Groningen-Noord zal worden geïnformeerd, wat de rol en positie is van de raad en op welke momenten de raad invloed op het proces uit kan oefenen, moet nog nader worden uitgewerkt. Dit doet de MC in het Uitvoeringsprogramma NPLV Groningen-Noord. Het Uitvoeringsprogramma NPLV Groningen-Noord zal in de loop van 2024 aan de raad worden aangeboden, waarbij het nog onduidelijk is of dit ter informatie, voor wensen en bedenkingen, dan wel in de vorm van een raadsvoorstel met aanvraag voor uitvoeringskrediet zal zijn. Een overzicht van informatie die de raad van 2016 tot de totstandkoming van dit rapport heeft ontvangen (mededelingen, collegebrieven en raadsvoorstellen) t.a.v. wijkvernieuwing en het NPLV Groningen-Noord staat in bijlage 5. 5.6 Samenvatting • Het NPLV Groningen-Noord is een projectmatige samenwerking van dertien publiek- en private netwerkpartners, waaronder de gemeente Groningen, inwoners, politie, en maatschappelijke semipublieke organisaties zoals woningbouwcorporaties, scholen, WIJ Groningen en WerkPro. Het programma betreft een groot gebied waarbij met name in de uitvoering veel verschillende partijen en disciplines betrokken zijn.

• De programmaorganisatie van het NPLV Groningen-Noord bestaat uit het bestuurlijke Maatschappelijke Coalitie-Team (MCT), het uitvoerende Programmateam (PT) en het gemeentelijke Programmabureau Wijkontwikkeling en Wijkvernieuwing (PWW). • Het NPLV Groningen-Noord heeft ervoor gekozen om essentiële aspecten van de samenwerking benodigd voor het behalen van de gestelde doelen, waaronder de inrichting van de besluitvorming, governance, inzet van middelen, participatie en de rol en positie van de raad, niet op het nemen op het inkaderingsniveau van het Gebiedsplan, maar nader uit te werken in het Uitvoeringsprogramma (verwacht zomer 2024). • De MC heeft ervoor gekozen om voor de programmaorganisatie van het NPLV GroningenNoord aan te sluiten bij de bestaande structuur

30

van het gemeentelijke Programmabureau Wijkontwikkeling en Wijkvernieuwing (PWW) en heeft het PT ondergebracht binnen het PWW. • Het MCT is opdrachtgever voor het PT en heeft tot doel de koers scherp te houden en sturing te geven aan de maatschappelijke opgaven. De gemeente Groningen is met bijna 40% van de leden het sterkst in de MC vertegenwoordigd. De MC gaat jaarplanningen opstellen. • Het PT is opdrachtnemer en ondersteunt het MCT. Het PT faciliteert het ‘kritische gesprek’, bevordert kennisdeling en zorgt voor de uitvoering en de coördinatie, samenhang en continuïteit van de gezamenlijke acties van de MC. De gemeente Groningen is met 60% van de leden het sterkst in het PT vertegenwoordigd. • In het PT zijn per inhoudelijk thema (wonen, werken, leren, veilig zijn) minimaal twee professionals als trekker aangewezen. Deze ‘koppels’ van trekkers bestaan uit zowel medewerkers van de gemeente Groningen (deels uit het PWW) als medewerkers van de MC-partners. In het PT wordt het OOV voor het thema veilig zijn en de verbinding met Preventie met gezag (PmG)vertegenwoordigd. • Een mogelijke ontwikkelrichting volgens de MC is dat de rol van het PT groter wordt en dat naast het PT een kernteam met een onafhankelijk programmaleider als schakel tussen de MC en het PT wordt ingesteld.

• In het PWW zijn zowel de uitvoering van het NPLV Groningen-Noord door het PT, als de monitoring daarvan ondergebracht. PmG heeft een eigen bestuurlijke Stuurgroep, een uitvoerend Programmateam en een Programmaleider. • Hoe PmG zich tot de MC, het PT en het PWW van het NPLV Groningen-Noord verhoudt moet nog nader worden uitgewerkt. De gemeente Groningen is in de Stuurgroep en het Programmateam van PmG met 60% van de leden het sterkst vertegenwoordigd. Besluitvorming rondom het NPLV Groningen-Noord vindt binnen de MC plaats. Hoe de besluitvorming verloopt is onbekend. Op bestuurlijk en uitvoerend niveau komen de partijen elkaar in verschillende andere reguliere structuren tegen, waar veelal de onderlinge afstemming plaatsvindt. Hoe de reguliere structuren zich verhouden tot

Terug naar inhoudsopgave

specifieke structuren en organen van het NPLV Groningen-Noord is in het Gebiedsplan niet nader gespecificeerd. • De MC-partijen zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van hun eigen taken en afhankelijk van de daarvoor buiten de MC en buiten het NPLV Groningen-Noord in de eigen organisatie gelegen bevoegdheden en besluitvorming. • Het PT moet zorgen dat de diverse MC-partijen de gemaakte afspraken ook waar kunnen maken. Eenzelfde verantwoordelijkheid ligt ook bij de MC. Hoe deze verantwoordelijkheden en bevoegdheden zich tot elkaar verhouden en wordt geborgd dat het PT en de MC tot de benodigde afspraken kunnen komen en deze daadwerkelijk kunnen realiseren, is niet vastgelegd. • Hoe de radicale gelijkwaardigheid en inspraak in de governance en de algehele aanpak van het NPLV Groningen-Noord vanuit de bewoners van de noordelijke wijken is geborgd, moet nog worden uitgewerkt. De inwoners die zowel lid van de MC als van het PT zijn (wonend in Indische Buurt en De Hoogte), hebben in tegenstelling tot de andere MC-partijen geen georganiseerde achterban of organisatie voor wijkoverstijgende aangelegenheden. Zij kunnen wel overleggen met contactpersonen zijnde inwoners uit de overige zes wijken. Welke beslissingsbevoegdheid en invloed de twee MC-leden die de bewoners vertegenwoordigen hebben, is onduidelijk.

• Tussen de deelnemende partijen wordt evenwicht in invloed en gelijkwaardigheid in zeggenschap in tweeërlei-richting (duaal) voorgestaan. De leden van de MC organiseren ruggespraak met hun eigen achterban wanneer besluitvorming in de MC plaatsvindt. Soms vindt er in de MC besluitvorming onder voorbehoud van instemming door de achterban van de deelnemende partijen plaats. • De gemeente Groningen is als een van de partijen binnen het NPLV Groningen-Noord sterk vertegenwoordigd. De gemeente is niet allesbepalend. De MC is geen ‘almachtige besluitvormer’ die gaat over alle voor het NPLV Groningen-Noord relevante facetten van de deelnemende partijen. • De ambtelijke vertegenwoordigers in de MC

31

hebben naast het NPLV Groningen-Noord nog diverse andere buiten het NPLV gelegen verantwoordelijkheden onder zich. • De delegatie van bevoegdheden en informatievoorziening van de deelnemende partijen binnen het NPLV Groningen-Noord, en vanuit de eigen organisatie richting het NPLV GroningenNoord en terug, moet nog verder worden uitgewerkt. De governance, wie welke informatie, rollen, taken, zeggingskracht en (beslissings)bevoegdheden heeft, hoe de informatievoorziening is geregeld, afspraken over de organisatiestructuur, de inzet van mensen en middelen, moet volgens het Ambitiedocument en het Gebiedsplan nog verder worden uitgewerkt. • Voorgaande punt geldt ook intern voor de governance binnen de gemeente Groningen voor de bij het NPLV Groningen-Noord betrokken directies. • De raad is meerdere keren over het NPLV Groningen-Noord geïnformeerd en heeft raadsvoorstellen aangaande Groningen-Noord ontvangen en uitvoeringskrediet vastgesteld. In de raadsvoorstellen wordt niet altijd duidelijk een