GESTEMPELD 8. Gemeenterekening 2025 gemeente Groningen Boekwerk na erratum bijlage rv.pdf
Tekst van het document
We organiseerden een Urban Living Lab in Groningen voor de deelnemende steden van UrbCitizenPower. Hier ging het over de Ontwerpleidraad, placemaking en over participatie; • Samen met de nutsbedrijven is een pilot gestart om alle strategische opgaven van gemeente en nutsbedrijven te bundelen op een digitale kaart. Hiervoor gebruiken we het landelijke platform Infraplannen. Dit instrument moet ons helpen om integraal te kunnen programmeren. Erfgoed draagt bij aan de kwaliteit en • Open Monumentendag met als thema de 'kunst van het kijken' werd leefbaarheid van onze gemeente, nu en druk bezocht en hoog gewaardeerd. De focus lag op architectuur straks (bouwstijlen en kleurstelling); • Er zijn vijf nieuwe monumenten aangewezen waaronder het Helperbad; • Archeologische opgravingen bij het Hoofdstation brachten het kasteel van Alva aan het licht, in Haren werd onder grote belangstelling een ijzertijdnederzetting opgegraven en in de nieuwe Held werden nieuwe vindplaatsen ontdekt.
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
65
Prestatie-indicator(en) Leefkwaliteit % urgente wateroverlast- en hittestresslocaties aangepakt Boombalans Oppervlakte m2 groene daken gesubsidieerd Groene regelingen - Aantal aangelegde geveltuinen sinds projectstart Mate biodiversiteit onderzochte gebieden (bestaand)
Behaald 2023
Behaald 2024
Beoogd 2025
Behaald 2025
4%
2%
20%
4%
+1.319 10.800 3.785
+1.422 6.072 3.932
+1.000 10.800 3.900
833 6.933 4.049
Gedaald
Gelijk gebleven
Gelijk gebleven
Toegenomen
Toelichting Indicator en (eventueel) nadere toelichting: % urgente wateroverlast- en hittestresslocaties aangepakt Toelichting: Urgente wateroverlast- en hittestresslocaties zijn gedefinieerd in de Uitvoeringsagenda 'Klimaatbestendig Groningen 2020-2024. De indicator is in 2021 opgesteld op basis van specifieke urgente hittestress en wateroverlastlocaties. Uitgaande van een doorlooptijd van vier jaar van de uitvoeringsagenda zou jaarlijks 25% van de locaties aangepakt moeten worden. Om de oorzaken van wateroverlast beter te kunnen duiden, is de afgelopen jaren uitgebreid onderzoek uitgevoerd. Hierbij zijn ook oplossingsrichtingen in kaart gebracht. Uit dit onderzoek is gebleken dat maatregelen veelal niet op de specifieke plek, maar in grotere gebieden toegepast moeten worden om het probleem op te lossen. Het gebied beslaat ongeveer 1/3 van het bebouwde gebied in de gemeente. Daarmee is de opgave in beoogde doorlooptijd en financiering aangepast. Het percentage van aangepakte locaties is daarom aanzienlijk lager dan destijds werd verwacht bij het opzetten van deze indicator. Deze constatering nemen we mee in de herijking van de Uitvoeringsagenda Klimaatbestendig Groningen in 2026. In 2021 zijn in totaal 126 locaties als urgent gedefinieerd, waarvan er 102 zijn gelegen in de openbare ruimte. Daarvan moeten 51 locaties in de openbare ruimte nog worden opgepakt.
Voor 34 van deze locaties zijn in 2025 onderzoeken uitgevoerd, ontwerpen gemaakt en voorbereidingen voor de uitvoering gestart. Uitvoering staat gepland in 2026 en 2027. Met deze investering liggen we weer op koers in het verhelpen van wateroverlastlocaties. Boombalans Toelichting: Over de periode 2021-2025 was de doelstelling om 5.000 nieuwe bomen te planten. Over deze periode zijn 5.495 bomen geplant (2021: 1346; 2022:575; 2023: 1319; 2024: 1422; 2025: 833). De doelstelling is dus ruimschoots gehaald. Oppervlakte m2 groene daken gesubsidieerd Toelichting: Met de uitbreiding van de groene daken subsidie naar een klimaatsubsidie in 2022 Is de bijdrage verspreid over de verschillende klimaatadaptieve maatregelen. Zo heeft er 6550 m 2 verharding plaatsgemaakt voor groen, is 20.000 m 2 dakoppervlak afgekoppeld en 760 m 2 groene gevels toegevoegd, 21m 3 waterberging gerealiseerd en 140 bomen aangeplant met behulp van de subsidie. Mate biodiversiteit onderzochte gebieden (bestaand) Toelichting: In 2025 is de biodiversiteit in acht gebieden vergeleken met het vorige monitoringsmoment. Hieruit is gebleken dat de optelsom van alle aanwezige doelsoorten in de acht gebieden is toegenomen. Uit de optelsom van alle soorten die in de acht gebieden voorkomen is ook gebleken dat hier een toename is ten opzichte van het vorige meetmoment.
Met de bovenstaande indicator(en) wordt de voortgang van de uitvoering van ons beleid gemeten. Indien er geen cijfers beschikbaar zijn voor dat jaar, staat er een streepje. In dat geval wordt de indicator niet jaarlijks gemeten.
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
66
Financiën In dit onderdeel geven wij per deelprogramma een toelichting op de afwijking in de baten en de lasten > 500 duizend euro. Is de totale afwijking op het deelprogramma niveau op de baten en/of de lasten > 500 duizend euro, dan worden de afwijkingen die hieraan ten grondslag liggen op deelprogrammaniveau toegelicht.
Financieel overzicht lasten en baten 02.1
Kwaliteit leefomgeving
Omschrijving
Primitieve Actuele begroting begroting
Rekening 2025
Verschil
(Bedragen x 1.000 euro) Lasten
134.482
133.887
137.905
-4.018
Baten
78.357
78.425
80.074
1.649
Saldo van baten en lasten voor reservemutaties
56.125
55.463
57.831
-2.369
Totaal toevoegingen
30
1.536
1.536
0
Totaal onttrekkingen
182
182
182
0
55.973
56.816
59.185
-2.369
Reserve mutaties
Saldo van baten en lasten na reservemutaties
Financiële toelichting 2.1: Kwaliteit leefomgeving Rioolheffing In 2025 bedraagt het resultaat op de rioolheffing vóór dotatie aan de voorziening ca. 1,3 miljoen euro voordelig. Dit voordelige resultaat is voor 0,8 miljoen euro gedoteerd aan de voorziening Riolering baggerprojecten en voor 0,5 miljoen euro aan de voorziening Rioolheffing. Hieronder worden de belangrijkste afwijkingen toegelicht.
Lasten
Baten
-450
458
8
-287
Lasten (N 0,5 miljoen euro) • een deel van de geplande baggerwerkzaamheden in 2025 hebben we niet kunnen uitvoeren in 2025. Dit wordt onder meer veroorzaakt door een langer broedseizoen, noodzakelijke werkzaamheden voor het ecologisch beheer en opgetreden vorstperiodes. Dit leidt tot een voordelig resultaat van ca. 0,8 miljoen euro dat is gedoteerd aan de voorziening Riolering baggerprojecten (geen afwijking); • hogere lasten door de dotatie van het resultaat op de rioolheffing aan de voorziening Rioolheffing (N 0,5 miljoen euro). Baten (V 0,5 miljoen euro) De hogere baten bestaan vooral uit hogere opbrengsten uit de rioolheffing met name als gevolg van extra aansluitingen uit voorgaande jaren. Afvalstoffenheffing In 2025 bedraagt het resultaat op de afvalstoffenheffing vóór onttrekking aan de voorziening ca. 1,1 miljoen euro nadelig. Dit nadelige resultaat is
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
67
onttrokken aan de voorziening Afvalstoffenheffing. Hieronder worden de belangrijkste afwijkingen toegelicht. Lasten (V 8 duizend euro) • hogere lasten door het vervroegd afschrijven van vier nietfunctionerende retrofit waterstofvoertuigen (N 0,4 miljoen euro); • hogere vuilverwerkingslasten bij de overige afvalstromen (N 0,3 miljoen euro); • hogere lasten voor personeel en onderhoud materieel (N 0,4 miljoen euro); • lagere lasten door de onttrekking van het resultaat op de afvalstoffenheffing van 1,0 miljoen euro (V 1,1 miljoen euro). Baten (N 0,3 miljoen euro) De opbrengsten bestaan enerzijds uit hogere opbrengsten afvalstoffenheffing uit oude jaren. Daarnaast zijn er lagere opbrengsten, met name door de oninbaarheid van aanslagen afvalstoffenheffing uit oude jaren. Per saldo leidt dit tot een nadeel van ca. 0,3 miljoen euro. De baten en lasten zijn niet in evenwicht omdat een deel van de kosten op andere programma’s verantwoord wordt. Groen- en speelvoorzieningen De overschrijding op de lasten wordt grotendeels veroorzaakt door extra groenonderhoud bij de ingebruikname van het Zuiderplantsoen. Deze extra kosten konden niet meer worden verhaald bij het project Aanpak Ring Zuid (N 0,5 miljoen euro).
Daarnaast waren er een aantal kleinere overschrijdingen waaronder de meerkosten van aannemers voor het herstel van stormschades (N 0,1 miljoen euro) en niet-begrote lasten voor spaarverlof (N 0,1 miljoen euro). Wegen De hogere baten bestaan uit niet-begrote vergoedingen van extra degeneratiekosten. Dit zijn kosten die wij in rekening hebben gebracht bij partijen voor het herstel en de verminderde levensduur van straatwerk na graafwerkzaamheden, zoals bij het leggen van kabels of leidingen. Deze extra werkzaamheden brengen ook meerkosten met zich mee (N 0,5 miljoen euro), vooral bestaande uit niet-begrote loonkosten. Overige hogere lasten bestaan o.m. uit een niet-begrote vergoeding aan Prorail voor werkzaamheden aan de spoorwegovergang Peizerweg en extra kosten voor afzettingen, wegmarkeringen, borden en constructies. Kunstwerken en water Voor het onderhoud van kunstwerken (bruggen, kademuren e.d.) waren er in 2025 drie belangrijke oorzaken die de hogere lasten verklaren. Ten eerste zijn de werkzaamheden in omvang toegenomen. Ook zijn de werkzaamheden complexer geworden. Tot slot zijn de prijzen gestegen. Een groot deel van de extra kosten komt door verkeersafzettingen en omleidingen waar vooraf geen rekening mee is gehouden, bijvoorbeeld bij de Herebrug. Verkeersvoorzieningen De hogere lasten worden onder meer veroorzaakt door extra reparatiewerkzaamheden aan lichtmasten.
Deze overschrijding wordt deels gedempt door het versneld verledden van de openbare verlichting. Hiertegenover staan extra opbrengsten van verzekeringsuitkeringen voor schades aan lichtmasten. Inzamelen bedrijfsafval
-984
72
-797
903
-542
119
-288
360
-649
-409
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
68
De overschrijding op de lasten wordt onder meer veroorzaakt door het vervroegd afschrijven van niet-functionerende retrofit waterstofvoertuigen (N 0,2 miljoen euro). Ook waren er hogere personeelskosten (N 0,2 miljoen euro). De lagere baten worden onder meer verklaard door het beëindigen van het contract met de gemeente Het Hogeland voor GFT op afroep. Daarnaast zijn er minder opbrengsten uit het contract met de Combinatie Herepoort in verband de afronding van de Aanpak Ring Zuid. Begraven De hogere lasten worden vooral veroorzaakt door het op peil brengen van de voorziening afkoop onderhoud begraven. In 2025 is een extra dotatie van 525 duizend euro aan deze voorziening gedaan omdat de werkelijke loon- en prijsstijging hoger lag dan begroot. Daarnaast zijn er meer kosten gemaakt voor uitbesteding van het beheer en onderhoud van begraafplaatsen omdat er sprake is van onderbezetting bij het personeel. GEO In 2025 zijn extra doorbelastingen gerealiseerd voor het gebruik van GEOdata naar de directies in het ruimtelijk domein door extra vraag naar GEOdata. Nader onderzocht wordt in hoeverre dit mogelijk structureel is. Daarnaast is sterk gestuurd op de inzet van personeel. In 2025 ontstaat binnen dit deelprogramma mede door deze ontwikkelingen een voordeel van ca. 1 miljoen euro. Overige De overige afwijkingen tellen op tot een nadeel van 191 duizend euro.
-677
12
984
-11
-623
432
Risico's en Ontwikkelingen Voor een totaal overzicht van de risico's en ontwikkelingen, zie Paragraaf 3: Weerstandsvermogen en risicobeheersing.
Deelprogramma 2.2: Veiligheid Onze missie is een aantrekkelijk Groningen waar inwoners en bezoekers zich welkom, thuis en veilig voelen. Een Groningen dat in staat is om de huidige en opkomende veiligheidsproblematiek het hoofd te bieden. Een gemeente met minder overlast en criminaliteit. We werken met een aanpak waarbij we de balans vinden tussen preventie, zorg en repressie. We zien het als onze opdracht om samen met onze partners te zorgen voor een veilig Groningen. Met het werken aan veiligheid dragen we bij aan de doelstellingen zoals beschreven in het beleidskader Veiligheid 2025-2028. Doelen Deelprogramma 2.2: Veiligheid Het deelprogramma Veiligheid heeft de volgende doelen: 1. Ondermijning pakken we aan en voorkomen we waar mogelijk, zowel lokaal als regionaal; 2. We bieden onze jeugd perspectief en stellen grenzen waar dat nodig is; 3. We streven ernaar een sluitend vangnet te realiseren voor mensen met onbegrepen en risicovol gedrag; 4. We zetten een gerichte aanpak op om proactief te kunnen handelen bij signalen van polarisatie en radicalisering; 5. We creëren veilige en leefbare wijken door overlast en criminaliteit te verminderen; 6. We maken Groningen digitaal veiliger; 7. We hebben extra aandacht voor kwetsbare doelgroepen; 8. We werken informatiegestuurd; 9.
We verhogen de effectiviteit en veiligheid bij optreden van politie en boa's; PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
69
10. De brandweerzorg, rampenbestrijding, crisisbeheersing en de geneeskundige zorg zijn goed op orde.
*1) Bron: ‘waarstaatjegemeente.nl’. Deze cijfers zijn tot stand gekomen op basis van cijfers van bureau Halt en het CBS. PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
70
*2) Door het unieke profiel van Groningen (een relatief kleine, maar grootstedelijke studentenstad) vraagt een vergelijking met andere gemeenten soms extra duiding. Doordat steden van vergelijkbare grote vaak een minder stedelijk profiel hebben kunnen de cijfers in Groningen afwijken van steden van vergelijkbare grootte. We kijken daarom bij voorkeur naar de ontwikkeling van de cijfers in plaats van absolute cijfers op zich. *3) In verband met de grote impact die covid-19 had op de openbare orde en veiligheid, hebben we ervoor gekozen om 2019 als peiljaar te nemen. Met de bovenstaande indicator(en) wordt de voortgang van de uitvoering van ons beleid gemeten. Indien er geen cijfers beschikbaar zijn voor dat jaar, staat er een streepje. In dat geval wordt de indicator niet jaarlijks gemeten.
Relevante beleidsnota's Het deelprogramma is verder uitgewerkt in de volgende beleidsdocumenten: Beleidskader Veiligheid Uitvoeringsprogramma Leefbaarheid en Veiligheid Preventie met gezag Nota prostitutie en overige seksbedrijven 2016 Prostitutiebeleid Nota integraal drugsbeleid Gemeente Groningen 2024 | Lokale wet- en regelgeving (overheid.nl) Actieprogramma mensenhandel Regionaal Beleidsplan politie Noord-Nederland Ondermijning steviger aanpakken Uitvoeringsprogramma Ondermijning Beleidsregels Bibob-beleid Groningse norm - Regionale aanpak Ondermijning Maatschappelijke onrust en polarisatie Convenant Persoonsgerichte Aanpak voorkomen Radicalisering en Extremisme Effectieve verbinding tussen veiligheid en zorg Aanpak Mensenhandel 2025-2028 Convenant Zorg- en Veiligheidshuis Veilige en leefbare omgeving Convenant Veilig uitgaan Verordening cameratoezicht gemeente Groningen | Lokale wet- en regelgeving (overheid.nl) Handhavingsprotocol horeca gemeente Groningen 2025 Nota vergunningen evenementen 2025 Toekomstvisie Evenementen Crisisbeheersing en brandveiligheid Regionaal Beleidsplan Veiligheidsregio Groningen
Relevante ontwikkelingen Het afgelopen jaar hebben we stevig ingezet op de veiligheid en leefbaarheid binnen de gemeente. We zoeken daarbij steeds naar de juiste balans tussen ondersteuning, preventie en repressie. De onrustige geopolitieke situatie manifesteert zich ook in onze gemeente. We zien dat terug in demonstraties en betogingen, die doorlopend onze inzet vragen. PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
71
De actualiteit maakt verder duidelijk dat veiligheid in de openbare ruimte voor kwetsbare groepen en vrouwen niet vanzelfsprekend is. Dit vraagt om aandacht en een stevige inzet vanuit de organisatie. Dit vraagstuk zien we ook terug in programma’s als Veilig Uitgaan en de Aanpak Gele Loper. Deze vraagstukken geven we gebiedsgericht vorm, waarbij we hulp en zorg combineren met begrenzing. Maar we hebben ook stevig aandacht voor de fysieke (leef)omgeving en nemen maatregelen om de veiligheid(sgevoelens) te verbeteren. In het actieplan Veilig Uitgaan is verder extra aandacht besteed aan het voorkomen van seksuele intimidatie en het creëren van een veilige uitgaansomgeving voor iedereen. De actualiteit heeft de noodzaak van deze inzet verder aangescherpt. De aanpak van jeugdgroepen is verder geïntensiveerd. In relatie tot de jaarwisseling zijn aanvullende maatregelen getroffen om overlast en escalatie te voorkomen. De methodiek voor Veilig Ontwerp en Beheer is meerdere keren toegepast, onder andere in Vinkhuizen. Daarnaast zijn voorbereidingen getroffen voor trajecten in Lewenborg en Beijum. In Lewenborg zijn samenwerkingspartners actief betrokken bij de veiligheidsschouw. In de aanpak rondom personen met onbegrepen gedrag zien we dat de problematiek toeneemt.
Er is sprake van toenemende druk op wijkteams, politie, GGD en corporaties en de maatschappelijke onrust bij incidenten neemt toe. Daarnaast zien we dat landelijke ontwikkelingen (Wvggz, zorgkloof, capaciteit personeel/bedden, woningtekorten) een onevenredige druk op gemeenten. Via de projecten vanuit onder andere het programma Grip op Onbegrip proberen we zowel preventief als repressief oplossingen te vinden voor een deel van de problematiek rondom personen onbegrepen gedrag en een veiligheidsrisico. Specifiek hierop hebben we het afgelopen jaar een actieplan onbegrepen gedrag opgeleverd. In 2025 bleef digitale criminaliteit veel inwoners, ondernemers en organisaties raken, met grote financiële en maatschappelijke gevolgen. We hebben daarom ingezet op het vergroten van de digitale weerbaarheid, onder meer bij ondernemers, inwoners en jongeren. Tot slot werd de oproep vanuit het Rijk om de weerbaarheid van onze samenleving te vergroten steeds duidelijker. Door geopolitieke spanningen, hybride dreigingen, klimaatverandering en risico’s op langdurige stroomuitval is een integrale aanpak nodig. Als gemeente spelen we hierin een sleutelrol. Het komende jaar werken we deze aanpak uit in een meerjarenprogramma gericht op een veerkrachtige en weerbare samenleving.
Resultaten, activiteiten en prestatie-indicatoren De resultaten geven aan wat we wilden bereiken. De activiteiten geven aan wat we daarvoor hebben gedaan. De prestatie-indicator(en) meten de voortgang van de resultaten. De opbouw is opgesteld aan de hand van de beleidsvelden Ondermijning steviger aanpakken, Digitaal veilig(er) Groningen, Maatschappelijke onrust en polarisatie, Effectieve verbinding tussen veiligheid en zorg, Veilige en leefbare omgeving en Crisisbeheersing en brandveiligheid, zoals opgenomen in de begroting 2025. Wat wilden we bereiken (resultaten)
Wat hebben daarvoor gedaan (activiteiten)
Ondermijning: aanpakken en voorkomen We bestrijden de invloed van georganiseerde criminaliteit op onze lokale samenleving
• •
Wet Bibob toegepast op bouw, vastgoed en horeca (incl. exploitatie sinds 11-2025); Toepassingsbereik Wet Bibob verbreed naar zorg en sport; PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
72
• • •
•
•
We verstevigen onze informatiepositie
• • • • • •
We bouwen aan een weerbare interne organisatie en samenleving
• • •
• • • •
We pakken ondermijning regionaal aan, omdat criminaliteit zich niet aan gemeentegrenzen houdt
• • •
•
• •
Deelname aan experiment Gesloten Coffeeshopketen (alleen gereguleerde cannabis in de verkoop); Aanpak van administratieve leegstand in het buitengebied gestart; Het Regionaal Interventieteam (RIT) werd vanaf maart 2025 operationeel. Er werden door het RIT controles uitgevoerd op o.a. garageboxen, BRPadressen, bedrijfsverzamelgebouwen en koeriers; In totaal werden door het RIT meer dan 60 mogelijke bestuurlijke overtredingen vastgesteld; partners constateerden aanvullende overtredingen. Bij twee controles werden voorbereidingsmaterialen voor hennepteelt aangetroffen; Wij hebben op meerdere locaties bewustwordingsgesprekken gevoerd over de signalen van online criminaliteit zoals bankhelpdeskfraude. Dit is gedaan op locaties waarvan het vermoeden bestaat dat deze vormen van criminaliteit vanuit daar zijn uitgevoerd.
144 erfbezoeken buitengebied afgelegd; Schouwen op bedrijventerreinen uitgevoerd; Afstemming met politie/juristen over bestuurlijke bevoegdheden en benodigde politie-informatie voor bestuurlijke inzet; Structureel overleg opgezet met OM, politie en RIEC over kwaliteit van politie-info die voor een Bibob-bevraging wordt geleverd; Drank- en horeca-toezichthouders getraind in signaleren, verbaliseren en delen; De werkgroep Informatiehuishouding van de regionale samenwerking heeft op basis van inventarisatie vervolgstappen en prioritering voor de regionale informatiepositie bepaald. Actieplan zorgfraude opgesteld met DMO; advies over inkoopprocedure en aanbestedingsstukken; Ondermijning geagendeerd in het concernbrede integriteitsoverleg. Eerste stappen gezet voor een interne meldprocedure; Bewustwordingssessies gegeven over ondermijning bij verschillende teams van de gemeente.
Doel is bewustwording van risico’s en handelingsperspectieven bespreken; Samenwerking met Team Auditing opgezet met betrekking tot interne bewustwordingssessies ondermijning en fraude; Voorbereidingen getroffen voor op te richten Weerbaarheidshuis ondermijning (ervarings- en leerplek voor collega’s en ketenpartners); De Groningse norm werd op 4 april 2025 vastgesteld en geïmplementeerd via vijf werkgroepen; In mei 2025 werd de jaarlijkse regionale bijeenkomst georganiseerd (± 70 deelnemers) gericht op bewustwording, kennisdeling en bestuurlijke samenwerking. Voorbereidingen en start regionaal Vakberaad Bibob (per 1-1-2026); Oriëntatie regionale zorginkoop (Jeugdwet/RIGG & Beschermd Wonen): verkenning Bibob-toepassing en mandatering; Gewerkt aan producten als gedragscode ambtsdragers, protocol agressie & geweld en integriteitsbeleid (regionale aanpak ondermijning, thema weerbare overheid); Symposium georganiseerd over ondermijning en het openbaar bestuur, gericht op bestuurders, volksvertegenwoordigers en beleidsmedewerkers Groninger gemeenten, provincie en de waterschappen (regionale aanpak, thema bewustwording en weerbare overheid); Voorbereidingen bijeenkomst voor bestuurders en griffiers over weerbaarheid en veiligheid in relatie tot hun ambt; Voor 2026 werd de campagne jeugd & drugshandel voorbereid. PricewaterhouseCoopers Accountants N.V.
Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
73
Prestatie-indicator(en) Integrale controles ondermijning Aantal integrale controles i.s.m. onze veiligheidspartners
Behaald 2023
Behaald 2024
Beoogd 2025
Behaald 2025
8
8
8
8
Bibob-Onderzoeken 139; 6 weigeringen Jeugd en Veiligheid: perspectief bieden en grenzen stellen We versterken (vroeg)signalering in de wijken, op scholen en in de online wereld waardoor we eerder en beter zicht krijgen op risicojongeren
• • •
• • •
• We verstevigen de weerbaarheid van jongeren en jongvolwassenen en voorkomen dat zij in aanraking komen met of verleid worden door het criminele circuit
• •
•
•
•
• We pakken onze zwaardere doelgroep aan en voorkomen dat deze risicojongeren doorgroeien in de criminaliteit en opnieuw misdaden plegen
• • • •
•
We hebben de interventie ‘KIEM’ op meerdere basisscholen en kinderopvanglocaties voortgezet; We hebben de doorontwikkeling van het stedelijk dekkend netwerk van Breed Jeugd Overleggen voortgezet; Ter versterking van de (vroeg)signalering hebben we in de noordelijke wijken extra ingezet op toezicht door jeugdboa’s en jongerenwerk in de avonduren en weekenden; We hebben een leerplichtambtenaar gefinancierd en ingezet die zich specifiek richt op voorkoming van schooluitval bij nieuwkomers; medewerkers van WIJ, Handhaving en politie zijn getraind in hoe ze hun werk kunnen doen in de onlinewereld en waar ze op moeten letten; Tijdens Cyberwijs050 hebben we voorlichting gegeven over jongeren en online criminaliteit aan professionals, waaronder jongerenwerkers en gemeenteambtenaren; Samen met o.a. RIEC, OM en Politie zijn we gestart met de ontwikkeling van een pilot voor de aanpak van cyber criminele netwerken.
We hebben de Halt-spreekuren op meerdere VO-scholen en een aantal basisscholen met risicojongeren voortgezet; Bij twee voetbal(amateur)clubs hebben we de gedragsinterventie “Alleen jij bepaalt wie je bent” ingezet om te voorkomen dat risicojongeren verder afglijden; We hebben trainingen georganiseerd voor politie-, handhavings- en WIJmedewerkers, gericht op het herkennen van en omgaan met jongeren met LVB-problematiek; Halt heeft voorlichtingen gegeven in en ouderavonden georganiseerd voor het (speciaal) primair en voortgezet onderwijs en het MBO, gericht op online gedrag, online fraude en cybercriminaliteit; We hebben Hackshield in de Bieb, waarbij kinderen spelenderwijs leren over de gevaren van het internet, ter beschikking gesteld aan de groepen 7 en 8 van alle basisscholen in Groningen; We hebben samen met de politie voorlichting gegeven over sextortion op verschillende middelbare scholen. We hebben de aanpak problematische jeugdgroepen voortgezet; We hebben de Intensieve Persoonsgerichte Aanpak, gericht op de zwaarste doelgroep, in pilotvorm voortgezet; We zijn gestart met de opzet van een aanpak gericht op Jonge Aanwas; We hebben de inzet van intensief jongerencoaches gecontinueerd; tevens hebben wij een IPTA-coach ingezet die zich specifiek richt op toeleiding naar passende dagbesteding/werk; Ter ondersteuning van (ex-)gedetineerde.
jongeren/jongvolwassenen hebben we de inzet van 2 re-integratie-officieren voortgezet. PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
74
Zorg en Veiligheid: maatwerk en verbinding We zorgen voor een sluitend vangnet voor mensen met onbegrepen en risicovol gedrag. Bij (complexe) casuïstiek is het duidelijk wie op welk moment regie voert
•
We zetten een gerichte aanpak op voor personen met onbegrepen gedrag met een veiligheidsrisico waarin preventie en vroegsignalering centraal staan
•
•
•
•
•
•
We bestrijden en voorkomen woonoverlast
•
•
•
We zijn vanuit het project Grip op Onbegrip gestart met regionale AVEtrainingen. AVE staat voor Aanpak Voorkoming Escalatie. Door breed te trainen spreken we dezelfde ‘taal’ en is duidelijk wanneer naar wie opgeschaald wordt en wie de regie heeft. Er zijn nu 24 professionals getraind in de gemeente Groningen; In 2025 is de procesregie op AVE 2-casuistiek verder geprofessionaliseerd. Door versterkte afstemming tussen zorg, sociaal domein en veiligheidspartners vindt gerichte opvolging en tijdige opschaling plaats, wat resulteerde in procesregie op 46 casussen. In samenwerking met de ketenpartners uit het Zorg- & Veiligheidsdomein hebben we het actieplan ‘Onbegrepen gedrag met een veiligheidsrisico’ vastgesteld. Hierin is de aanpak vanuit 3 actielijnen beschreven: Voorkomen, vroegtijdig signaleren en handelen; Effectieve aanpak; Nazorg en perspectief bieden; We hebben de Groninger Vroegsignaleringsaanpak verder ontwikkeld, er sluiten meer betrokken partijen aan. We zien een stijging in de i-28 meldingen. Alle i-28 (politie) meldingen worden structureel besproken en opgevolgd door de WIJ; We hebben de Groninger Hotspot aanpak uitgebreid, waarbij er nu twee sociaal-psychiatrisch verpleegkundigen, naast de inzet van de sociaal psychiatrisch verpleegkundige aan politiebureau Noord, aansluiten bij politiebureau Centrum.
We hebben gezien dat door deze inzet meldingen van onbegrepen gedrag effectiever worden getriageerd waardoor ingezette interventies tijdiger worden ingezet en beter passend zijn bij de situatie. Na deze interventies zorgden al betrokken hulpverleners, straatcoaches of OGGz-werkers voor opvolging en nazorg; We zijn gestart met het Regionaal Consultatie en Adviespunt voor onbegrepen gedrag voor de provincie Groningen. Dit gaat om onafhankelijke consultatie bij vastgelopen/hoog-risico casuïstiek, waarbij ervaringsdeskundigheid een vast onderdeel is, met als doel om nieuwe perspectieven en oplossingsrichtingen voor een situatie te bieden. De Kickoff is in oktober geweest, er zijn in 2025 2 casussen aangemeld en behandeld; Het project Medisch-Sociaal Verbonden is ontwikkeld om samenwerking tussen medisch en sociaal domein te verbeteren bij mensen die met verplichte GG-zorg waren opgenomen. De pilot gaat in 2026 van start. We hebben in 2025 het Plan van Aanpak Woonoverlast vastgesteld, waarin het hele proces van melding tot eventueel ingrijpen met bijbehorende rollen en taken beschreven is.
Bij alle ketenpartners is duidelijk wie wanneer de regie heeft en welke stappen in de Wet Aanpak Woonoverlast doorlopen worden; Dankzij duidelijke regie door de coördinator woonoverlast en een gestroomlijnde route via MOZ en de casustafels zijn 29 complexe casussen integraal opgepakt; er zijn 8 waarschuwingsgesprekken gevoerd, 22 waarschuwingsbrieven verstuurd en 3 voornemens tot gedragsaanwijzing voorbereid, waarvan 2 keer een gedragsaanwijzing is opgelegd en 1 keer een last onder dwangsom is opgelegd. Daarmee is in het merendeel van de situaties verdere escalatie (zoals sluiting of ontruiming) voorkomen en is de afstemming merkbaar verbeterd; In 2025 is de overlegtafel kamerverhuur overlast gestart. Dit heeft geleid tot betere signaleringsafspraken tussen MOZ, Handhaving en politie met de verwachting dat overlast eerder in beeld komt. PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
75
We zetten een gerichte aanpak op om proactief te kunnen handelen bij signalen van polarisatie en radicalisering
• •
•
•
De inzet van de gemeentelijke expert is voortgezet in 2025; Er heeft een 1 meting plaatsgevonden binnen alle gemeenten in Noord Nederland, waarin is opgehaald in hoeverre elke gemeente aandacht besteed aan het thema Radicalisering en welke behoefte er is aan ondersteuning op het thema. Met de uitkomsten zal in 2026 verder gegaan worden; Er is een aanvraag gedaan voor een DU uitkering zodat een training kan worden aangeboden aan VO scholen in de gemeente Groningen gericht op online radicalisering. Deze uitkering is toegekend; Er zijn 5 trainingen aangeboden op het gebied van radicalisering aan zowel het interne- als externe netwerk.
Veilige en leefbare wijken: gebiedsgerichte aanpak We verminderen overlast en criminaliteit en verbeteren de veiligheidsbeleving in wijken door veiligheid en leefbaarheid te verbinden aan fysieke en sociale ontwikkelingen
• • •
•
We zetten inwoners en hun omgeving centraal door zichtbaar en aanspreekbaar te zijn in de wijk en actief aan de slag te gaan met signalen
• •
• •
We voorkomen veiligheids- en leefbaarheidsproblematiek door er vroeg bij te zijn en intensief samen te werken met onze netwerkpartners
•
• •
•
•
We hebben het actieplan Veilig Uitgaan ontwikkeld; We hebben een extra Gebiedsmanager-Veiligheid geworven voor de opgaven Veilig Uitgaan en de Gele Loper; We hebben met de politie acties georganiseerd met als doel de overlast van drugsdealers te verminderen op zowel de Gele Loper als andere overlastgebieden in de binnenstad; We hebben Veilig Ontwerp en Beheer ingezet bij gebiedsontwikkeling waardoor sociale veiligheid en leefbaarheid expliciet onderdeel zijn geworden van het ontwerp van de publieke ruimte. Voorbeelden hiervan zijn Gebiedsontwikkeling Beijum, de Ruimtelijke visie in Lewenborg, toekomstig winkelcentrum Paddepoel, de herontwikkeling van het Casinoterrein en de ontwikkeling van Zernike-campus. Het actieplan Veilig Uitgaan is met ondernemers en inwoners ontwikkeld; Wij hebben middelen als het passantenonderzoek, de koffiekar of de handhavingskeet ingezet om in gesprek te gaan met inwoners in onder andere Paddepoel en het Martini Kerkhof; We hebben een hotsportaanpak tussen politie, handhaving en WIJ opgezet in voorbereiding op de jaarwisseling; NHL Stenden is een onderzoek gestart naar de mogelijkheden en bevoegdheden van boa’s op het thema digitale veiligheid.
We hebben integrale veiligheidsplannen geïmplementeerd bij locaties of voorzieningen welke een risico kunnen vormen voor de leefbaarheid en veiligheid van de directe omgeving, zoals bij de social business hub van Werkpro, Skaeve Huse en de AZC-locatie Canadalaan; Wij hebben de wijkhub geopend in het gebied van de Gele Loper; Wij zijn aanwezig geweest bij inwonersbijeenkomsten en vragen beantwoord over mogelijkheden van onder andere het doen van meldingen; We hebben vier veiligheidsschouws uitgevoerd waaruit aanbevelingen naar voren komen gericht op aanpassingen van de publieke ruimte en het sociaal activeren van een gebied. Hierbij hebben we expliciet aandacht gevraagd voor de veiligheidsbeleving van vrouwen in de publieke ruimte binnen gebiedsontwikkeling; We zijn met een integrale aanpak gestart om verdere overlast en geweldsincidenten veroorzaakt door overlastgevende en criminele vreemdelingen zoveel mogelijk te voorkomen. Deze is zowel lokaal gestart als landelijk in samenwerking met andere gemeenten. Onderdeel van de aanpak is onder andere de aanpak problematische jeugdgroep, de inzet van 10 gebiedsverboden en pedagogische gesprekken vanuit onze ketenpartners.
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
76
We werken aan de weerbaarheid van onze inwoners
•
•
• We zorgen ervoor dat evenementen en demonstraties veilig verlopen
Samen met banken, politie, Humanitas, het Forum, WIJ en Seniorweb hebben we 7 bijeenkomsten gehouden om senioren in Glimmen, Onnen, Noordlaren en Coendersborg weerbaarder te maken tegen digitale criminaliteit via online oplichting; We hebben samen met politie 89 bedrijven in Groningen Zuid bezocht om bewustwording rondom ondermijning en meldingsbereidheid op bedrijventerrein te vergroten; Er is een tweede Adviseur Digitale Veiligheid gestart met de Noordelijke Wijken als focusgebied.
•
We bereiden grote demonstraties en grote of risicovolle evenementen zorgvuldig voor en dragen bij aan een veilig verloop van betaalde voetbalwedstrijden. Deze verantwoordelijkheid ligt niet alleen bij gemeenten maar ook bij organisatoren, bezoekers en ketenpartners. Daarom wordt veel samengewerkt en afgestemd met deze partijen.
•
Jaarlijks worden delen van de gemeentelijke kolom ingezet bij inzet brandweer en politie; daarnaast worden medewerkers getraind en geoefend; In 2025 zijn er diverse vergaderingen geweest met de VRG aangaande de totstandkoming van een nieuwe brandweerkazerne. Voorlopig is de ingebruikname gepland in 2031. Gemeente Groningen is faciliterend in het realiseren van de locatie en heeft een grondaanbieding aan de VRG gedaan.
Crisisbeheersing en brandveiligheid •
We dragen bij aan een gemeenschappelijke regeling (Veiligheidsregio Groningen ) voor de brandweerzorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing. De brandweertaak is volledig geregionaliseerd bij de Veiligheidsregio Groningen. Verantwoordelijkheden en bevoegdheden voor personeel en materieel liggen bij dit samenwerkingsverband.
•
•
•
Financiën In dit onderdeel geven wij per deelprogramma een toelichting op de afwijking in de baten en de lasten > 500 duizend euro. Is de totale afwijking op het deelprogramma niveau op de baten en/of de lasten > 500 duizend euro, dan worden de afwijkingen die hieraan ten grondslag liggen op deelprogrammaniveau toegelicht.
Financieel overzicht lasten en baten 02.2
Veiligheid
Omschrijving
Primitieve Actuele begroting begroting
Rekening 2025
Verschil
(Bedragen x 1.000 euro) Lasten
44.622
48.214
48.663
-449
Baten
6.315
7.344
8.604
1.261
Saldo van baten en lasten voor reservemutaties
38.307
40.871
40.058
812
Totaal toevoegingen
0
0
1.286
-1.286
Totaal onttrekkingen
0
0
0
0
Reserve mutaties
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
77
Saldo van baten en lasten na reservemutaties
38.307
40.870
41.345
-475
Financiële toelichting 2.2: Veiligheid Gele Loper en Veilig Uitgaan Voor de uitvoering van de aanpak Gele Loper en het actieplan Veilig Uitgaan hebben we in 2025 kosten gemaakt, zoals voor de inzet van horecastewards. Vanaf 2026 hebben we de financiële consequenties hiervan in de begroting verwerkt. Voor het jaar 2025 hebben we de deze kosten ten laste van het veiligheidsbudget gebracht waarbij een overschrijding onvermijdelijk was. Flexpool BOA's Als centrumgemeente organiseren wij een pilot voor een flexpool van BOA's die ingezet kunnen worden in de gehele provincie Groningen. De nadruk ligt hierbij op het voorkomen van overlast bij asielzoekerscentra en van ontheemden. Vanaf april 2024 hebben we hiervoor subsidie ontvangen. Deze liep tot en met het eerste kwartaal 2025 waarbij de lasten in dat eerste kwartaal hoger lagen dan de resterende subsidie. Eind 2025 is aanvullend een subsidie verleend en ontvangen van 0,8 miljoen euro voor de resterende periode van 2025. Gezien het late tijdstip van ontvangst van de subsidiebeschikking is deze niet meer opgenomen in de begroting. Subsidie Regio Deal aanpak ondermijning In 2025 hebben we voor de aanpak en het voorkomen van georganiseerde ondermijnende criminaliteit een eenmalige uitkering ontvangen vanuit de middelen Regio Deal Groningen- Noord II. Deze middelen zetten we o.m. in ter voorkoming van het zgn.
waterbedeffect (verplaatsing van criminaliteit naar andere wijken of dorpen/steden). Hiervoor werken we samen met straatcoaches uit wijken in de stad, maar ook daarbuiten met de negen andere Groninger gemeenten waarmee we werken aan een regionale aanpak (preventief én repressief). Voor deze aanpak zijn in 2025 bestedingen gedaan die niet waren begroot. Dekking hiervan vindt plaats uit de ontvangen subsidiemiddelen Regio Deal Groningen-Noord II. Opbrengsten precariobelasting In 2025 zijn er meer opbrengsten uit precariobelasting, doordat het aantal bouwactiviteiten hoger is dan geraamd. Vanwege een daling in het aantal bouwvergunningen was rekening gehouden met een afname van bouwactiviteiten. Gedurende het jaar is echter gebleken dat dit niet het geval is. Nij Begun - Sociale Agenda In 2025 bedraagt het resultaat voor de Sociale Agenda 986 duizend euro voordelig. Dit is het gevolg van hogere rijksbijdragen (ca. 165 duizend euro), renteopbrengsten en een efficiënte inzet van interne capaciteit, waardoor externe inhuur kon worden beperkt. Ook is de begroting bewust ruim opgezet vanwege nieuwe ontwikkelingen en onzekerheid over de benodigde capaciteit in 2025. - Middelen extra inzet Nij Begun Voor extra personele inzet in het kader van Nij Begun zijn wij uitgegaan van een ontvangst van 1,26 miljoen euro op dit deelprogramma vanuit het ministerie van BZK.
Dit bedrag is pas bij de decembercirculaire 2025 ontvangen en moest daardoor verantwoord worden op deelprogramma 4.3 onder 'gemeentefonds' waardoor hier een nadelig resultaat ontstaat.Voor extra personele inzet in het kader van Nij Begun zijn wij uitgegaan van een ontvangst van 1,26 miljoen euro op dit deelprogramma vanuit het ministerie van BZK. Dit bedrag is pas bij de decembercirculaire 2025 ontvangen en moest daardoor verantwoord worden op deelprogramma 4.3 onder 'gemeentefonds' waardoor hier een nadelig resultaat ontstaat. Overige
Lasten
Baten
-220
0
-784
722
-506
506
0
778
986
0
-32
-1.266
107
521
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
78
Overige afwijkingen tellen op tot een voordeel van 628 duizend euro. Reservemutaties Reserve toevoeging Resultaten op samenwerkingsverbanden zijn reeds toegevoegd aan de reserve budgetoverheveling. In de financiële verordening 2025 heeft de raad het college mandaat gegeven om dit bij de jaarrekening uit te voeren, zonder dat hier een separaat raadsbesluit aan ten grondslag ligt. Hierdoor ontstaat een afwijking bij de reservemutaties. Deze afwijkingen blijven zichtbaar bij de deelprogramma's waar ze zich voordoen en worden daar toegelicht voor zover baten of lasten materieel afwijken. Het gaat bij dit deelprogramma om de volgende samenwerkingsverbanden:
Lasten -1.286
Baten 0
Omschrijving samenwerkingsverband
Resultaat 2025 (x 1.000 euro)
Nij Begun Sociale agenda
986
Veiligheidshuis
300
Risico's en Ontwikkelingen Voor een totaal overzicht van de risico's en ontwikkelingen, zie Paragraaf 3: Weerstandsvermogen en risicobeheersing.
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
79
Programma 3: Vitaal en Sociaal De gemeente Groningen blijft sterk groeien, maar de ontwikkeling van sociale, culturele en sportieve voorzieningen sluit hier onvoldoende op aan. Dit leidt ertoe dat ondersteuning voor kwetsbare inwoners niet altijd tijdig of dichtbij beschikbaar is. De rek is eruit: medewerkers én partners staan regelmatig voor lastige keuzes binnen een context van toenemende maatschappelijke opgaven en een beperkt financieel kader. Zoals eerder met uw raad gedeeld in aanloop naar het coalitieakkoord, staat het toekomstige financiële kader verder onder druk. Dit vraagt om langetermijndenken en domein overstijgende oplossingen. Een voorbeeld hiervan is het programma Wonen en Zorg, waarin we de toenemende woonbehoefte door vergrijzing, uitstroom uit intramurale voorzieningen en instroom van nieuwkomers verbinden aan de reguliere woonopgave. Ook in de samenwerking tussen leerplicht, gespecialiseerd onderwijs, Stichting WIJ Groningen en Werk & Inkomen wordt vanuit een integrale benadering gewerkt om schooluitval en thuiszitters te voorkomen. Daarnaast is in regionaal verband, ter voorbereiding op de nieuwe Wet van School naar Duurzaam Werk, een gezamenlijk programma ontwikkeld. Deze wet ondersteunt jongeren van 15 tot 27 jaar met afstand tot de arbeidsmarkt richting een duurzame baan.
Gemeenten, scholen en het Doorstroompunt werken hierbij intensief samen, ook in de begeleiding ná diplomering, en zetten stevig in op het voorkomen van voortijdig schoolverlaten. Binnen het beleidsveld Zorg en Veiligheid is opnieuw ingezet op deskundigheidsbevordering, vroeg signalering van huiselijk geweld en versterking van de hulpverlening. De aanpak van intieme terreur, stalking en femicide kreeg een belangrijke impuls met de realisatie van steunpunt Filomena Groningen, waar vooral kwetsbare vrouwen in onveilige relaties de stap naar hulp durfden te zetten. Kortom: in 2025 is stevig geïnvesteerd in het versterken van de sociale infrastructuur. We blijven bouwen aan voorzieningen die bijdragen aan zelfredzaamheid, participatie en gezondheid, met als uitgangspunt dat iedere Groninger kan meedoen. Tegelijkertijd groeit de maatschappelijke vraag en neemt de complexiteit toe, terwijl de uitvoeringscapaciteit bij zowel de gemeente als haar partners onder druk staat. Deelprogramma's Het programma Vitaal en Sociaal bestaat uit de volgende deelprogramma's:
•
Werk en inkomen
•
Onderwijs
•
Welzijn, gezondheid, zorg en diversiteit
•
Sport en bewegen
•
Cultuur en evenementen
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
80
Financieel overzicht lasten en baten 03
Vitaal en Sociaal Omschrijving (Bedragen x 1.000 euro)
Primitieve begroting 2025
Actuele Begroting 2025
Rekening 2025
Verschil
Lasten 03.1
Werk en inkomen
321.330
344.097
342.459
1.638
03.2
Onderwijs
44.556
47.630
47.116
514
03.3
Welzijn,gezondheid,zorg,diversiteit
368.588
436.704
405.143
31.561
03.4
Sport en bewegen
41.940
44.216
40.479
3.737
03.5
Cultuur en evenementen
69.899
75.437
74.723
714
Totaal
846.315
948.084
909.920
38.164
Baten 03.1
Werk en inkomen
206.876
223.606
228.883
5.277
03.2
Onderwijs
16.162
18.527
19.514
987
03.3
Welzijn,gezondheid,zorg,diversiteit
15.518
67.924
45.675
-22.249
03.4
Sport en bewegen
11.940
12.039
12.929
890
03.5
Cultuur en evenementen
18.517
21.819
22.619
800
Totaal
269.012
343.915
329.620
-14.295
Saldo van baten en lasten voor reservemutaties
-577.302
-604.169
-580.300
-23.869
Reserve mutaties Totaal toevoegingen
7.585
20.924
26.659
-5.735
Totaal onttrekkingen
23.370
24.392
24.392
0
-561.518
-600.704
-582.567
-18.137
Saldo van baten en lasten na reservemutaties
Deelprogramma 3.1: Werk en inkomen In dit deelprogramma richten wij ons op alle inwoners van de gemeente Groningen zodat iedereen gelijke kansen krijgt en mee kan doen in de maatschappij. Meedoen via betaald werk heeft de voorkeur en is een belangrijke oplossing tegen armoede. Voor mensen die niet of nog niet kunnen werken bieden we ondersteuning om op een andere manier actief te zijn, bijvoorbeeld via vrijwilligerswerk, een participatiebaan of een basisbaan en/of bieden we inkomensondersteuning. Op verschillende manieren werken we aan het bieden van bestaanszekerheid voor onze inwoners. Doelen Deelprogramma 3.1: Werk en inkomen Om iedereen zoveel mogelijk sociaal en vitaal te laten ontwikkelen streven we in het deelprogramma Werk en Inkomen naar een brede welvaart voor alle inwoners, waarbij we voldoende bestaanszekerheid
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
81
bieden en iedereen gelijke kansen krijgt om mee te doen. We vinden het van groot belang dat eenieder een goede kwaliteit van leven heeft en geluk ervaart, daarom streven we ernaar dat; 1. Eenieder zo veel mogelijk financieel zelfredzaam is, het liefst via goed werk, waarbij niemand onder het (economisch) bestaansminimum hoeft te komen; 2. Eenieder zo lang mogelijk - op hun eigen manier en niveau - actief kan (blijven) deelnemen aan het economische - en maatschappelijke verkeer, ook als gezondheidsbeperkingen en/of belemmeringen anderszins dit bemoeilijken. Waarbij: • Het hier in dit programma ten aanzien van ‘meedoen’ in eerste instantie gaat over het hebben van (fatsoenlijk betaalde) arbeid (in relatie tot de beroepsbevolking), en waar dit (nog) niet mogelijk is, over maatschappelijke participatie en/of tenminste sociale activering; • Strategische focus ten aanzien van armoede ligt bij het bieden van bestaanszekerheid via inkomensondersteuning en schuldhulp en op het (structureel) doorbreken van (intergenerationele) armoede - dat wil zeggen het voorkomen van de overdracht van armoede van ouder op kind; • Ingezet wordt op het voorkomen en bestrijden van problematische schulden.
Doel 1: Eenieder zo veel mogelijk financieel zelfredzaam is, het liefst via goed werk, waarbij niemand onder het (economisch) bestaansminimum hoeft te komen; Doel 2: Eenieder zo lang mogelijk - op hun eigen manier en niveau - actief kan (blijven) deelnemen aan het economische - en maatschappelijke verkeer, ook als gezondheidsbeperkingen en/of belemmeringen anderszins dit bemoeilijken. Effectindicator(en)
Behaald 2023
Behaald 2024
Beoogd 2025
Behaald 2025
% Personen dat op peilmoment 1 januari gebruik maakte van een uitkering levensonderhoud in het kader van de Participatiewet op de totale (beroeps)bevolking *
5,2%
5,1%
<5,5%
5,5%
• Waarvan jongeren 18 t/m 26-jarigen % Huishoudens behorend tot de minima:
1,9%
n.n.b.
<2%
2,9%
•
1 jaar of langer
15,2% (2022)
14,9% (2023)
<15%
•
4 jaar of langer
10,4% (2022)
10,1% (2023)
<10%
10,4% (2022)
10,3% (2023) (gecorrigeerd naar definitief) 10%
<10%
-
14,7% (2024 voorlopig cijfer) 9,6% (2024 voorlopig cijfer) 11% (2024 voorlopig cijfer) -
Minima: 58% geeft 7 of hoger; Niet-minima: 81% geeft een 87 of hoger (betrekking op 2022)
-
-
% Minderjarige kinderen behorend tot een minimahuishouden **
% Inwoners (18 jaar e.o.) dat aangeeft moeite te hebben met rondkomen van het eigen huishoudinkomen % Minima ** (en niet-minima) (18 jaar e.o.) dat aangeeft: • De eigen gezondheid als matig tot slecht te beoordelen
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
82
•
(Zeer) tevreden te zijn over de manier waarop men meedoet aan de samenleving
-
Minima: 53% geeft 7 of hoger; Niet-minima: geeft 70% geeft 7 of hoger (betrekking op 2022)
-
-
Toelichting Indicator en (eventueel) nadere toelichting: % Personen dat op peilmoment 1 januari gebruik maakte van een uitkering levensonderhoud in het kader van de Participatiewet op de totale (beroeps)bevolking Toelichting: * In 2023 en 2024 is gerekend met huishoudens en in 2025 (correct) met personen, waardoor een stijging lijkt te ontstaan. Bij een consistente berekening bedraagt het percentage in 2025 5,1%. Met de bovenstaande indicator(en) wordt de voortgang van de uitvoering van ons beleid gemeten. Indien er geen cijfers beschikbaar zijn voor dat jaar, staat er een streepje. In dat geval wordt de indicator niet jaarlijks gemeten.
Relevante beleidsnota's Het deelprogramma is verder uitgewerkt in de volgende beleidsdocumenten: Voortgangsrapportage Nalevings en Handhavingsbeleidsplan Participatiewet 2024-2028 (2025) Toelichting Participatiewet in balans (2025) Bijzondere bijstand mondzorg 2026 (2025) Update arbeidsmarktregio en vorming Werkcentrum (2025) Route Arbeid Plus (2025) Plan van aanpak jongeren in de bijstand (2025) Update basisbaan 2025 (2025) Jongeren in de bijstand (2025) Tussenevaluatie uitvoering Plan Schuldhulpverlening 2024-2028 (2025) Visie sociaal ontwikkelbedrijf Transformatieplan 2025-2029 (2025) Nalevings-en handhavingsbeleidsplan Participatiewet 2024-2028 (2024) Voortgangsrapportage 2024 Programma aanpak armoede en schulden Plan schuldhulpverlening gemeente Groningen 2024-2028 (2023) Uitvoeringsplan Schuldhulpverlening 2024-2025 UItvoeringsprogramma brede aanpak armoede en schulden (2024) Regelingenwoud evaluatie werken vanuit vertrouwen (2024) Vervolg hoger beroep bijzondere bijstand beschermingsbewind Werk- en ontwikkelprogramma 2022-2025 (2022) Gebiedsgerichte aanpak voor werk en participatie (2022) Evaluatie beleid beschermingsbewind en bijzondere bijstand (2021) Visie en rol iederz (2020)
Relevante ontwikkelingen Participatiewet in Balans We hebben voorbereidingen getroffen om de maatregelen uit de eerste fase van de Participatiewet in Balans door te voeren. Uitgangspunten van de nieuwe wet zijn, eenvoud, vertrouwen en de menselijke maat. Deze uitgangspunten komen nagenoeg overeen met ons lokale beleid, de Groningse aanpak. De Cliëntenraad hebben we geïnformeerd over de gevolgen van de Participatiewet in Balans. PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
83
Werk en Participatie De krapte op de Groningse arbeidsmarkt bleef in 2025 aanhouden. Dat heeft perspectief geboden aan werkzoekenden met een bijstandsuitkering. Meer dan 750 inwoners in Groningen met een uitkering hebben we aan een betaalde baan geholpen. Het aantal in de bijstand is daarmee uitgekomen op 9010 uitkeringen. Iets lager dan vorig jaar. Veel inwoners die nu in de bijstand zitten kunnen niet zomaar aan de slag. Vaak is er sprake van problemen en hebben zij meer begeleiding nodig om stappen te zetten richting werk of maatschappelijke participatie. Daarin hebben we inwoners ondersteund. Met het Werk en Ontwikkelprogramma hebben we 1477 extra inwoners ondersteund. 182 inwoners zijn actief via een basisbaan. Middels het Plan van Aanpak Jongeren hebben we acties opgezet om het aantal jongeren in de bijstand te verminderen. Deze acties sluiten aan op de behoeften van jongeren en blijven een structurele prioriteit. De gebiedsgerichte werkwijze hebben we verder geprofessionaliseerd. Door deze werkwijze hebben inwoners laagdrempelig contact met een werkcoach. De werkcoach heeft minimaal een keer per jaar contact met de inwoner, maar in veel gevallen vaker. Vanuit werk en participatie is nauw samengewerkt met iederz. Zo zijn er voorbereidingen getroffen voor de start van overbrugbanen (JTF waardewerk en Nij Begun).
Werk en participatie is betrokken bij de transformatie naar een sociaal ontwikkelbedrijf. Regionale arbeidsmarkt De afgelopen 10 jaar heeft het Rijk ingezet mensen met een arbeidsbeperking bij een gewone werkgever aan het werk te laten gaan. In totaal moesten meer dan 125.000 afspraakbanen erbij komen. In de arbeidsmarktregio Groningen was onze doelstelling 4897 afspraakbanen. Met 5.100 afspraakbanen in Q3 2025 hebben we het doel behaald. Een leven lang ontwikkelen blijft van belang voor ons talent en niet werkend talent in stad en ommeland. Werkinzicht biedt verschillende trajecten voor deze groepen zodat ze inzetbaar blijven voor de arbeidsmarkt. Eind vorig jaar is het Werkcentrum Groningen Noord-Drenthe opengegaan. Hierin werken verschillende organisaties samen vanuit het onderwijs, werkgevers en de overheid om inwoners en bedrijven te helpen met uiteenlopende vragen over werk en scholing. Armoede & schulden, schuldhulpverlening en inkomensdienstverlening We hebben gewerkt aan het laagdrempelig maken van onze processen. Zo is aan de hand van feedback van inwoners het aanvraagformulier voor een bijstandsuitkering verbeterd. Er is daarnaast een eerste stap gezet in een ingrijpende verandering van de gemeentelijke website om de informatie daar meer vanuit de vraag en leefwereld van de inwoner aan te bieden.
Dit is gebeurd door een uitgebreid onderzoek en analyse, waarbij ook inwoners zijn betrokken. De gids Mooi Meegenomen is opnieuw uitgebracht, verbetert en toegankelijker gemaakt voor inwoners. We informeren inwoners periodiek over regelingen via social media, zodat regelingen onder aandacht komen op een moment dat ze voor de inwoner spelen. Dit werkt goed omdat we piekmomenten zien in het gebruik van de website. De Voorzieningenwijzer valt daarmee vaak samen. We zien een stijging in het gebruik van minimaregelingen. De regeling voor mondzorgkosten blijft een stijging in het aantal aanvragen en toekenningen tonen. We zijn blijven inzetten op het voorkomen en bestrijden van problematische schulden. We zijn verdergegaan met de uitvoering van het Plan schuldhulpverlening 2024-2028. Ook zijn we doorgegaan met de implementatie van de bestuurlijke afspraken met het rijk over de Basisdienstverlening Schuldhulpverlening. We organiseren onze dienstverlening dichterbij en efficiënter voor de inwoner; de schuldhulpverleners van de GKB zijn meer aanwezig in de wijken en de gebieden. Om inwoners met PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
84
betalingsachterstanden bij vaste lasten schuldeisers eerder te bereiken en tijdig hulp aan te bieden hebben we de (wettelijke) taak vroegsignalering geïntensiveerd. Ook hebben we ingezet op financiële educatie van inwoners en in het bijzonder van jongeren.
Resultaten, activiteiten en prestatie-indicatoren De resultaten geven aan wat we wilden bereiken. De activiteiten geven aan wat we daarvoor hebben gedaan. De prestatie-indicator(en) meten de voortgang van de resultaten. De opbouw is opgesteld aan de hand van de beleidsvelden Werk en activering en Inkomensondersteuning en schuldhulpverlening, zoals opgenomen in de begroting 2025. Wat wilden we bereiken (resultaten)
Wat hebben we daarvoor gedaan (activiteiten)
Werk en activering Werk in Zicht (Regionaal arbeidsmarktbeleid) •
•
Er is een betere aansluiting tussen vraag en aanbod van onbenut talent op de arbeidsmarkt. Inzet is gericht op het ontwikkelen van competenties van inwoners waardoor er voor (potentieel) kwetsbare doelgroepen en andere personen met een zekere afstand tot de arbeidsmarkt een beter perspectief naar een goede (betaalde) baan ontstaat. Hierbij is ook een goede aansluiting tussen het onderwijs en de arbeidsmarkt van belang, waardoor de mismatch tussen kwalificaties van mensen enerzijds en gevraagde competenties anderzijds wordt verkleind, en (jong) volwassenen hierdoor makkelijker vanuit de opleiding kunnen doorstromen richting een betaalde baan of reeds werkenden meer wendbaar kunnen zijn in hun (verdere) werkzame leven.
•
•
•
•
•
•
•
•
We hebben het Werkcentrum Groningen Noord-Drenthe opgezet, waarin we publieke en private dienstverlening voor inwoners hebben samengebracht; In het Werkcentrum Groningen Noord-Drenthe hebben 1500 mensen toegang gekregen tot passende ondersteuning en is ingezet op duurzame inzetbaarheid van werkzoekenden en werknemers; Vanuit de regio hebben we mensen met een arbeidsbeperking geplaatst op een afspraakbaan. Onze doelstelling hebben we met 5.100 afspraakbanen (Q3 2025) behaald; We hebben actief ingezet op het bereiken van onbenut talent, het stimuleren van het ontwikkelpotentieel van mensen en gezorgd voor activering. We versterken de gebiedsgerichte werkwijze door ontwikkelmogelijkheden toegankelijker te maken voor een bredere doelgroep. Dit hebben we gedaan door extra werkleerplekken, partnerschappen met werkgevers en organiseren van ondersteuning. Ook hebben we laagdrempelig trainings-en opleidingslocaties ingericht en Kansrijk talent opgeschaald en verbreed. Voor deze ontwikkeling zijn extra externe middelen beschikbaar gesteld; In de arbeidsmarktregio hebben we meer dan 20.000 inwoners bereikt. Door o.a. Startfest hebben we meer dan 6500 bezoekers aangetrokken.+/- 60% van de bezoekers zijn mensen zonder uitkering.
Hiermee hebben we de doelstelling om ongekend talent te bereiken gerealiseerd; We hebben samengewerkt met het bedrijfsleven en oplossingen gevonden voor arbeidsmarktvraagstukken zoals het duurzaam binden en inzetbaar houden van personeel; De intensieve samenwerking tussen Doorstroompunt (voorheen RMC), scholen en arbeidsmarkt wordt doorgezet en voorbereidingen gedaan voor de Wet van School naar duurzaam werk; We zijn volop bezig om het Talentperron in de regio uit te rollen. Meer dan 2000 inwoners hebben het Talentperron in Groningen bezocht.
Werk
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
85
•
Meer inwoners in een uitkeringssituatie weten met behulp van passende ondersteuning hun kansen op de arbeidsmarkt te vergroten en succesvol uit te stromen naar een (reguliere) betaalde baan of als ondernemer, al dan niet via een scholingstraject. Hierin gaan we kennis en vakmanschap stimuleren.
•
• •
•
•
•
•
•
We hebben voldaan aan onze uitstroomdoelstellingen waarbij we in totaal 987 inwoners met een uitkering hebben geholpen met een vervolgstap naar werk (832) of school (155). Vanuit het Werk & Ontwikkelprogramma hebben instrumenten zoals Nazorg, Op Koers en Praktijkleren hier mede aan bijgedragen. Ook de inzet van jobcoaching en jobhunting, banenmarkten, opleidingstrajecten en de inzet van ons trainingscentrum hebben inwoners geholpen met de stap naar werk, school of een stap op de ontwikkelladder; We hebben 497 inwoners uit het Landelijk Doelgroepregister (LDR) begeleid naar een afspraakbaan (zie toelichting bij indicator); We zijn verdergegaan met het doorontwikkelen van het gebiedsgericht werken en de Groningse aanpak. Deze aanpak is ingebed in de werkwijze van de coaches Werk & Participatie en de projecten die we uitvoeren; We hebben op dit moment 182 mensen actief op een Basisbaan (peildatum dec 2025). In totaal hebben we van onze doelstelling 250 basisbanen, net boven de 200 inwoners kunnen plaatsen (zie toelichting bij indicator); Met project Nazorg hebben we voorkomen dat inwoners terugvallen op bijstand. 100 inwoners hebben via nazorg een soepele overgang van bijstand naar werk gehad en is een terugval voorkomen.
85 inwoners vanuit de WW zijn begeleid waarvan er 8 zijn doorgestroomd in de bijstand; Met het project Op Koers hebben we inwoners geholpen om aan het werk te komen of een stap te zetten in hun ontwikkeling. We lopen met 248 gestarte trajecten op schema. 36 inwoners hebben de stap naar werk gemaakt en 85 inwoners hebben een stap op de ontwikkelladder gezet. Met brede inzet LKS (Loonkostensubsidie) (Werkplus) hebben we de doelstelling behaald en zijn 51 inwoner geplaatst met tijdelijk LKS; Voor Statushouders hebben we de stap naar werk verkleind. Dit hebben we gedaan met het project taal op de werkvloer en door werkcarrousels bij werkgevers. In 2 werkcarrousels hebben zowel de doelgroep als werkgevers elkaar beter leren kennen en meer zicht gekregen over werken in Nederland. Naast reguliere coaching door Thuisin050 wordt in samenwerking met werkgeversdienstverlening een Module Arbeidsmarkt en Participatie (MAP) training aangeboden om statushouders klaar te stomen voor de arbeidsmarkt; We hebben een actieplan voor jongeren opgesteld.
Maatschappelijke participatie •
Meer inwoners in een uitkeringssituatie met daarbij een grote afstand tot de reguliere arbeidsmarkt worden geactiveerd en doen mee via verschillende vormen van maatschappelijke participatie
•
•
•
We hebben ingezet op het doen van een (eerste )stap in ontwikkeling naar maatschappelijke participatie. Dit volgen we aan de hand van de ontwikkelladder. Meedoen ondanks een grote afstand tot de arbeidsmarkt stond hierbij centraal. We hebben op basis van maatwerk trajecten en initiatieven aangeboden die passen bij het (hoogst haalbare) niveau. Dit hebben we gedaan door inzet van bijv. Participatiebanen, activeringstrajecten of het doen van vrijwilligerswerk; We hebben inwoners het hoogst haalbare traject geboden dat aansluit bij hun vaardigheden en mogelijkheden. Dit doen we op basis van maatwerk ten behoeve van een passend vervolg; Inwoners met een indicatie Nieuw Beschut die gebaat zijn bij de overstap naar werk bij een reguliere werkgever, hebben we ondersteund. Dit faciliteren we via detachering (“Deta Nieuw PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden