GESTEMPELD 8. Gemeenterekening 2025 gemeente Groningen Boekwerk na erratum bijlage rv.pdf

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

45

Hoewel we, samen met onze partners, hard werken aan het stimuleren van de woningmarkt, hebben we in Groningen, net als in vele andere gemeenten, te maken met achterblijvende productieaantallen. De Nederlandse bouwsector kampt nog steeds met stijgende prijzen van (bouw)materialen en grondstoffen. Naast grondstoffen en energie is ook arbeid duurder geworden, waardoor woningen minder snel verkocht worden en er later tot start van de bouw wordt over gegaan. Vooralsnog is de vraag naar woningen echter onverminderd groot en blijven we inzetten op het invullen van de bouwopgave. Sociale huur en middenhuur In 2025 hebben gemeente, corporaties en huurdersorganisaties nieuwe meerjarige prestatieafspraken opgesteld voor de periode 2026-2030. Deze afspraken sluiten aan bij het volkshuisvestingsplan. In deze jaarrekening wordt teruggekeken op de prestatieafspraken over 2025. In 2025 hebben de woningcorporaties 643 huurwoningen gebouwd; 376 zelfstandige huurwoningen en 267 onzelfstandige wooneenheden voor studenten aan de van Heemskerkstraat. Tevens hebben de corporaties 119 woningen verkocht en 211 woningen gesloopt. Daarnaast zijn aan de Vrydemalaan conform planning 345 tijdelijke wooneenheden uit de verhuur gehaald. Deze worden in 2026 gesloopt. In totaal is de sociale huurvoorraad afgenomen met 32 woningen in 2025. Dit komt vooral door het onttrekken van deze tijdelijke woningen.

Met urgentie zijn de huurders van deze tijdelijke woningen aan een nieuwe woning geholpen. De corporaties hebben verder 31 middenhuurwoningen gebouwd en 19 woningen in de middenhuur verkocht. Hiermee is het saldo voor de middenhuur + 12. De nieuwbouw is gerealiseerd in onder andere Helpman, Selwerd, Meerstad, Beijum en Ten Boer. Tevens sturen we bij private ontwikkelingen op het toevoegen van sociale- en middenhuur woningen, op locaties waar dit mogelijk en wenselijk is. Tegengaan oneigenlijk woninggebruik en bescherming huurders We informeren inwoners periodiek over de maatregelen, rechten en plichten die voortvloeien uit de Wet goed verhuurderschap (Wgv), de Wet betaalbare huur (Wbh) en de Wet toeristische verhuur. Dit doen we in samenwerking met het Steunpunt Huren. In 2025 is op verzoek van de raad in overleg met het Steunpunt de subsidie voor 2026 verhoogd zodat zij nog meer huurders kunnen ondersteunen. In 2025 wordt het project Wgv/Wbh grotendeels afgerond en wordt het toezicht en de handhaving structureel in de lijn belegd. Het meldpunt voor ongewenst verhuurgedrag ontvangt momenteel gemiddeld twaalf meldingen per maand. Voortgang wijkvernieuwing Sinds 2018 werken we met een integrale wijkvernieuwingsaanpak, waarin wonen ook in 2025 centraal stond.

Grote herstructureringsprojecten, zoals Beijum-Oost en de Nieuw Indische Buurt, zijn in planvorming en dragen bij aan gemengde en betaalbare wijken. Daarnaast zijn nieuwe woningen opgeleverd, onder meer in de Boraxstraat, Berkenlaan en Borg Selwerd, en zetten we de woningverbetering en verduurzaming voort. Binnen het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid werken we gezamenlijk met onze partners aan het verbeteren van de leefbaarheid in de noordelijke wijken. De Hoogte is sinds 2025 het focusgebied, waar we inzetten op woningtoewijzing, passend wonen en het verhogen van de woonkwaliteit. Nieuwbouwfestival Het nieuwbouwfestival vond op 21 november 2025 plaats in het Vesta Woonforum. Dit werd voor de tweede keer georganiseerd door de gemeente Groningen, die als gastheer optrad, in samenwerking met woningcorporaties en makelaars. De gemeente heeft de bezoekers op hoofdlijnen geïnformeerd over de woningbouwlocaties aan de hand van een overzichtskaart en over de wijkvernieuwing. Daarnaast werden bezoekers geïnformeerd over de mogelijkheden van biobased bouwen. Om inzicht te krijgen in afwegingen die mensen maken bij het kiezen van een andere woning en woonomgeving kregen PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

46

bezoekers een advies aan de hand de ‘woongeluk enquête’ die ze zelf invulden. Bezoekers konden zich op het festival verder oriënteren op het brede aanbod aan koop- en huurwoningen dat de komende jaren beschikbaar komt en een goed beeld krijgen van de grote gebiedsontwikkelingen zoals De Suikerzijde, Stadshavens, Meerstad en De Nieuwe Held. Daarnaast zijn ook diverse woningbouwprojecten uit de regio gepresenteerd, waaronder projecten uit Leek, Roden en Zuidhorn. De communicatie over het nieuwbouwfestival is dit jaar breder ingestoken, met extra aandacht om ook jongeren te bereiken. Dit had een zichtbaar effect, de opkomst was hoog en het publiek bestond uit een mix van jong en oud. Het festival werd als een groot succes ervaren. Dorpen In 2025 hebben we het traject voor woningbouw in de dorpen voortgezet. In Noordlaren en Glimmen hebben we samen met een vertegenwoordiging van de dorpsbewoners de woonbehoefte en de kansrijke locaties in beeld gebracht. Met eigenaren en initiatiefnemers zijn we in gesprek over de verdere uitwerking van deze locaties en de benodigde stappen voor de uitvoering. In Thesinge hadden we in 2024 het ontwikkelkader al afgerond en in 2025 zijn daar belangrijke stappen gezet om dit concreet te maken. Een belangrijke mijlpaal was de aankoop van de boerderij aan de Kerkstraat 1 door de gemeente.

Deze aankoop biedt kansen voor herbestemming naar wonen en maakt het mogelijk om het huidige sportveld op een nieuwe, centrale plek in het dorp te realiseren. Voor het oude sportveld zijn we gestart met het opstellen van een stedenbouwkundig programma van eisen voor de nieuwbouw. Doelgroepen Woon-zorg In 2025 is binnen het beleidsveld Doelgroepen gewerkt aan de verdere beleidsmatige inbedding van wonen en zorg. De activiteiten stonden in het teken van de uitvoering van de gemeentelijke visie ‘Wonen mag voor niemand (een) zorg zijn’ en het uitvoeringsprogramma wonen, samenleving en zorg. De inzet was gericht op het versterken van de samenhang tussen huisvesting, zorg en begeleiding, met specifieke aandacht voor ouderen en kwetsbare groepen. Jongeren en studenten In 2025 is de Van Heemskerckflat opgeleverd met 263 studentenkamers. Er zijn 34 kamers bijgekomen en het complex is volledig gerenoveerd. Het complex heeft een optopping gekregen, de kamers zijn verruimd en de gemeenschappelijke voorzieningen worden met minder bewoners gedeeld. Daarnaast blijven jongeren en (internationale) studenten een belangrijke doelgroep in de stad. In 2025 is een woningbehoefteonderzoek onder jongeren uitgevoerd. De behoefte aan betaalbare en passende woningen blijft hoog. Om aan hun woonbehoefte te kunnen voldoen wordt - onder andere - gewerkt aan Zernike Campus met ruim 1.500 woningen.

Voor ruim 550 woningen hebben we een succesvolle subsidieaanvraag, à 5 miljoen euro, gedaan om onzelfstandige betaalbare woningen verder te ontwikkelen en te realiseren. Woonwagens De ontwikkeling van de nieuwe woonwagenlocatie met dertig standplaatsen aan de westzijde van de stad verloopt voortvarend en bevindt zich in de planvormende fase. Dit geldt eveneens voor de zes nieuwe standplaatsen aan de Strinke (Peizerweg) die op de plek komen van het gesloopte buurtcentrum. In samenwerking met Wierden & Borgen wordt gewerkt aan een gedifferentieerd programma met zowel huur- als koopstandplaatsen. Daarnaast is een verkenning gestart naar scenario’s rondom het verkrijgen van hypotheken en de vererving van woonwagenstandplaatsen.

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

47

Wonen op water De gemeente Groningen heeft in 2017 de Watervisie ‘Koersen op het water’ vastgesteld waarmee Groningen zich sterker als stad aan het water wil presenteren. Onderdeel van de Watervisie is het uitbreiden van wonen op het water. Om hier verdere invulling aan te geven hebben we in 2025 een (beleids)advies opgesteld om te komen tot nieuwe kaders en zijn potentiële locaties benoemd. Meerstad is in beeld als meest kansrijke locatie. In 2026 onderzoeken we samen met het programma Leefbaarheid de haalbaarheid om hier nieuwe ligplaatsen te realiseren. Daarnaast geven we samen met het programma leefbaarheid verdere invulling aan een beleidskader voor wonen op het water. Hospitaverhuur Hospitaverhuur zorgt voor het beter benutten van de bestaande woningvoorraad zonder dat de leefbaarheid onder druk komt te staan. Vanwege de positieve uitkomst van de pilot met Hospi Housing willen we hospitaverhuur nu uit de tijdelijkheid halen en vastleggen in het omgevingsplan. Het wijzigen van het omgevingsplan kost echter tijd. De voorbereidingen lopen, maar de aanpassing wordt naar verwachting pas eind 2026 verwerkt. Om in de tussentijd duidelijkheid te bieden, heeft het college door middel van een beleidsregel vastgesteld geen prioriteit te geven aan de handhaving op hospitaverhuur.

Kwaliteit en duurzaamheid Verduurzaming (bestaande) gebouwde omgeving Verbetering energielabels woningen In 2025 is het aandeel woningen met een geldig energielabel A tot en met A++ verder toegenomen ten opzichte van 2024. Tegelijkertijd is het aantal woningen met lagere energielabels (D t/m G) afgenomen 1. Deze ontwikkeling wijst op een verdere verbetering van de energetische kwaliteit van de woningvoorraad. Zie voor verdere uitwerking paragraaf 2 Klimaat van deze jaarrekening. Warmtenet Eerdere jaren werd de verantwoording over de voortgang van het warmtenet hier beschreven, voor de volledigheid benoemen we het warmtenet hier nog steeds. Voor de verantwoording van de warmtenet gerelateerde aspecten echter, wordt eveneens verwezen naar paragraaf 2 Klimaat, in het bijzonder het onderdeel WarmteStad. Netcongestie Netcongestie vormt een groeiende belemmering voor onze ambities op het gebied van woningbouw en voorzieningen in wijken en dorpen. De gemeente werkt daarom nauw samen met Enexis en TenneT om het elektriciteitsnet te verzwaren en werkzaamheden onderling af te stemmen. Tegelijkertijd leren we van andere gemeenten, zoals Utrecht, Zwolle en Arnhem. De inzichten uit deze samenwerking nemen we mee in onze aanpak, denk hierbij aan principes rondom het verminderen van netcongestie en samenwerkingsvormen met de netbeheerder.

Aangezien de netverzwaring naar verwachting pas rond 2035 is afgerond, zetten we in op een handelingsperspectief voor de tussenliggende periode. We sturen op slimmer gebruik van het bestaande net, onder meer via netbewust bouwen, netcongestiemanagement, lokale opslag en tijdelijke oplossingen. Voor wijkvernieuwing en woningbouw betekent dit dat we sterker inzetten op het beperken van de energievraag, bijvoorbeeld door passieve (woning)bouw, zodat nieuwe ontwikkelingen beter inpasbaar blijven. Dit is ook opgenomen in het Volkshuisvestingsplan. Voor verdere verantwoording van de netcongestie gerelateerde aspecten wordt verwezen naar paragraaf 2 Klimaat in het bijzonder het onderdeel Netcongestie.

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

48

Biobased & circulair (ver)bouwen In 2025 is gewerkt aan het versterken van kaders, monitoring en lobby voor biobased en circulair bouwen, onder meer via de G40 voor wat betreft de aanpassing van landelijke regelgeving. Daarnaast werk(t)en we stap voor stap toe naar steeds concretere afspraken over het toepassen van biobased en circulair bouwen in zowel nieuwbouw al bestaande woningvoorraad. Zo is “biobased tenzij” opgenomen in de aanbesteding voor aannemers van de particuliere woningvoorraad verduurzaming in het kader van het Volkshuisvestingsfonds in de Noordelijke wijken en zijn duurzaamheidsindicatoren van Het Nieuwe Normaal opgenomen in tenders van het Vastgoedbedrijf en bijvoorbeeld de Haddingestraat parkeergarage locatie. Verder initieerden we samenwerking met kennisinstellingen, corporaties en regiopartners in netwerken en projecten zoals Interreg Circular Trust Building, Vereniging Circulair Groningen Drenthe (VCGD), Building, Building Balance en de Economische Agenda Nij Begun. Met gemeente Hogeland en Provincie Groningen gaven we opdracht aan VCGD om een regionaal bouwprogramma op te stellen ter bevordering en ondersteuning van biobased en circulair bouwen. Tevens hebben we actief bijgedragen aan de voorbereiding en totstandkoming van het Convenant Biobased Bouwen Groningen / Drenthe (“de Bouwvezeldeal”).

We hebben vragen van woningcorporaties rond biobased bouwen geïnventariseerd en circulair bouwen is opgenomen in prestatieafspraken 2026–2030. Ook is ingezet op bewustwording via de campagne “Daar zit wat in” over circulariteit en biobased materialen. Tenslotte zijn de ambities voor biobased en circulair opgenomen in het al eerder genoemde Volkshuisvestingsplan, doet gemeente Groningen met de andere (grote) gemeenten mee aan de landelijke Samenwerkingsagenda Toekomstgerichte gebiedsontwikkeling en is er eind 2025 begonnen met het opstellen van een (beleids)kader biobased en circulair bouwen.

Resultaten, activiteiten en prestatie-indicatoren De resultaten geven aan wat we wilden bereiken. De activiteiten geven aan wat we daarvoor hebben gedaan. De prestatie-indicator(en) meten de voortgang van de resultaten. De opbouw is opgesteld aan de hand van de beleidsvelden stimuleren woningmarkt, doelgroepen en kwaliteit en duurzaamheid, zoals opgenomen in de begroting 2025. Wat wilden we bereiken (resultaten)

Wat hebben we daarvoor gedaan (activiteiten)

Stimuleren woningmarkt Toevoegen van voldoende woningen (gemiddeld 1.500 per jaar tot en met 2030). Meer grip op de woningmarkt

Toevoegen van netto gemiddeld 200 240 sociale huurwoningen.

Door middel van projectadvisering en de afspraken met de woningcorporaties en het ontwikkelen van (beleids)instrumenten zoals KoopGarant proberen we de verkoop en daarmee bouw van voldoende woningen te stimuleren. In 2025 is het project Wet goed verhuurderschap/Wet betaalbare huur grotendeels afgerond en wordt het toezicht en de handhaving structureel in de lijn (Woontoezicht) belegd. Er wordt periodiek geïnformeerd over de regel met betrekking tot woninggebruik. Daarnaast professionaliseert het Steunpunt Huren verder waardoor meer huurders geholpen kunnen worden. Per saldo is de netto toevoeging in 2025 niet gelukt, met name door het uit de markt halen van de tijdelijke woningen aan de Vrydemalaan en het slopen van corporatiewoningen zijn de resultaten qua nieuwbouw niet meer zichtbaar. Helaas is deze sloop noodzakelijk om plaats te maken voor de geplande nieuwbouw die nodig is om de nodige toevoegingen te realiseren.

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

49

Doelgroepen Voldoende woningen voor (zorgbehoevende) ouderen en kwetsbare groepen.

Voldoende huisvesting voor (internationale) studenten en jongeren.

In 2025 is binnen het beleidsveld doelgroepen gewerkt aan de verdere beleidsmatige inbedding van wonen en zorg. Dit gebeurde in het kader van de uitvoering van de gemeentelijke visie ‘Wonen mag voor niemand (een) zorg zijn’ en het Uitvoeringsprogramma Wonen, Samenleving en Zorg. Samen met woningcorporaties is gewerkt aan de verdere uitwerking van Plan Wel Thuis, een gezamenlijke aanpak gericht op het bevorderen van doorstroming van 55-plussers naar een meer passende woning. Daarnaast liep in 2025 de pilot Beter Anders Wonen in De Wijert, een samenwerking tussen de gemeente en woningcorporaties gericht op het stimuleren van doorstroming van ouderen naar een passende woning. In deze pilot zijn senioren actief benaderd, geïnformeerd en begeleid bij het maken van een verhuisstap. In 2025 hebben binnen deze pilot de eerste verhuizingen plaatsgevonden. In 2025 is een woningbehoefteonderzoek onder jongeren uitgevoerd. Om aan hun woonbehoefte te kunnen voldoen wordt - onder andere gewerkt aan Zernike Campus met ruim 1.500 woningen. Daarnaast is in 2025 de Van Heemskerckflat opgeleverd met 263 studentenkamers.

Kwaliteit en duurzaamheid We willen duurzame, energie-neutrale woningen

Netbewust, biobased en circulair (ver)bouwen is opgenomen in de meerjarige prestatieafspraken met de woningcorporaties en het nieuwe Volkshuisvestingsplan van Programma Wonen.Tevens brengen we de thema’s actief onder de aandacht bij de grote woningbouwlocaties en werken we aan draagvlak voor de onderwerpen binnen en buiten de gemeentelijke organisatie.

Prestatie-indicatoren Bij deelprogramma 1.3 Wonen hebben we geen prestatie-indicatoren opgenomen.

Financiën In dit onderdeel geven wij per deelprogramma een toelichting op de afwijking in de baten en de lasten > 500 duizend euro. Is de totale afwijking op het deelprogramma niveau op de baten en/of de lasten > 500 duizend euro, dan worden de afwijkingen die hieraan ten grondslag liggen op deelprogrammaniveau toegelicht.

Financieel overzicht lasten en baten 01.3

Wonen

Omschrijving

Primitieve Actuele begroting begroting

Rekening 2025

Verschil

(Bedragen x 1.000 euro) Lasten

43.899

54.536

42.329

12.207

Baten

26.361

30.258

30.086

-171

Saldo van baten en lasten voor reservemutaties

17.538

24.278

12.242

12.036

Totaal toevoegingen

600

3.093

3.093

0

Totaal onttrekkingen

32

3.752

3.752

0

Reserve mutaties

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

50

Saldo van baten en lasten na reservemutaties

18.106

23.619

11.584

12.035

Financiële toelichting 1.3: Wonen Stadshavens De gebiedsontwikkeling van de Stadshavens bevindt zich nog in de opstartfase. Vandaar dat in 2025 de kapitaallasten van dit investeringsprogramma lager zijn dan begroot. Conform het raadsbesluit over de samenwerkingsovereenkomst Stadshavens wordt deze incidentele vrijval toegevoegd aan de reserve SIF. Meer betaalbare woningen Op basis van het initiatiefvoorstel voor de bouw van 2.500 extra betaalbare woningen in de gemeente Groningen heeft de raad extra financiële middelen vrijgemaakt. Voor 2025 gaat het om 900 duizend euro. Om koopwoningen voor inwoners betaalbaar te maken voeren we de regeling KoopGarant Gemeente Groningen uit. Eind 2025 blijven er middelen over omdat de selectie van projecten waarop KoopGarant kan worden toegepast nog loopt. De niet-bestede middelen worden, conform het eerdergenoemde raadsbesluit, toegevoegd aan de bestemmingsreserve Betaalbaar Wonen Fonds. Op deze manier wordt er gespaard, zodat er op termijn meer betaalbare woningen aan de woningvoorraad in Groningen kunnen worden toegevoegd. Plankosten Stedelijk Investeringsfonds (SIF) Binnen dit deelprogramma zijn SIF-middelen begroot voor plankosten van diverse projecten (ca. 1,5 miljoen euro). Gedurende het jaar zijn uit dit budget middelen gereserveerd voor de ontwikkeling van de Oosterhamrikzone en Niemeyer-locatie.

Eind 2025 resteert van de beschikbare middelen circa 0,6 miljoen euro. Suikerzijde Betreft werkzaamheden voor de Suikerzijde BV en de vergoeding hiervoor vanuit de BV. Flexwonen In december 2025 heeft de raad besloten 4,5 miljoen euro in te zetten voor de realisatie van 150 tijdelijke flexwoningen op de locatie Vinkhuizen-Zuid. Hiervoor hebben wij een haalbare businesscase opgesteld. Deze is gebaseerd op een gecombineerde financiering vanuit vier bronnen: de Stimuleringsregeling Flex- en Transformatiewoningen, de doorstroomregeling voor Statushouders, woningcorporatie Patrimonium en een gemeentelijke bijdrage van 4,5 miljoen euro. Deze gemeentelijke middelen zijn gereserveerd in de begroting 2025. In 2025 hebben we deze middelen grotendeels niet ingezet. Voor het jaar 2026 zijn deze middelen opnieuw beschikbaar gesteld door de raad (RB 39514-2025). Programma Energie Voor het programma Energie is in de begroting een incidenteel werkbudget van 3 miljoen euro beschikbaar gesteld. Dit jaar hebben we hiervan circa 1,5 miljoen euro besteed. Door optimale inzet van de toegekende CDOKE-middelen (capaciteit decentrale overheden voor klimaat-en energiebeleid) hebben we de helft van dit werkbudget (1,5 miljoen euro) niet in hoeven te zetten dit jaar. Dit bedrag willen we inzetten als werkbudget voor 2026.

Dekking hiervoor kunnen wij namelijk niet vinden in de toegekende subsidie CDOKE-planfinanciering. Deze is alleen voor inzet op personeel. Volkshuisvestingsfonds - cofinancieringsbijdrage Vanuit het Volkshuisvestingsfonds is in totaal 10,5 miljoen euro toegekend. Deze middelen zijn bestemd voor het isoleren van woningen van particuliere eigenaren, specifiek gericht op de wijken Paddepoel, Vinkhuizen en Selwerd. In 2024 zijn wij begonnen met de subsidieverstrekking. In 2025 is de uitvoering voortgezet. Van de beschikbare cofinanciering ad 500 duizend euro resteert ultimo 2025 een bedrag van 148 duizend euro. De onderbesteding hangt samen met een geleidelijke opstart van de

Lasten

Baten

1.106

0

815

0

614

0

-1.499

1.499

4.495

0

1.550

0

492

-344

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

51

regeling en het tijdsintensieve proces van woningeigenaren begeleiden bij hun aanvraag en uitvoering. Realisatiestimulans De Realisatiestimulans heeft als doel gemeenten financieel te ondersteunen bij het realiseren van betaalbare woningen. De middelen worden via een specifieke uitkering (SPUK) beschikbaar gesteld door het Rijk. De uitkering per woning wordt toegerekend aan en verantwoord in het jaar waarin de bouw van de woning is gestart. In 2026 ontvangen we de middelen op basis van het aantal woningen opgenomen in onze verantwoording over 2025. In 2025 leidt dit tot hogere baten van ca. 1,9 miljoen euro omdat deze regeling pas in november 2025 definitief is vastgesteld en de financiële effecten daarvan niet meer in onze begroting konden worden verwerkt. Middelen klimaatakkoord In 2023 heeft de gemeente Groningen van het Rijk een specifieke uitkering (SPUK) toegekend gekregen voor de tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat -en energiebeleid (CDOKE). Eind 2024 hebben wij binnen deze regeling aanvullend middelen ontvangen voor de planfinanciering. In 2025 zijn wij begonnen met het inzetten van de middelen met als thema planfinanciering aardgasvrij. Wij hebben het ontvangen bedrag voor 2025 volledig begroot, maar minder hierop uitgegeven dan verwacht. Dat komt doordat de capaciteitsopbouw meer tijd kost dan verwacht.

Het maken en uitvoeren van wijkenergieplannen kost meer tijd dan verwacht door ontwikkeling van landelijke kaders, afstemming met en besluitvorming door stakeholders. Door deze samenhang is de inzet van planfinancieringsmiddelen vertraagd. Energiearmoede In 2022 heeft de gemeente Groningen van het Rijk een specifieke uitkering (SPUK) toegekend gekregen voor de aanpak van energiearmoede. In 2022 en 2023 hebben wij in tranches in totaal 12 miljoen euro ontvangen. Deze middelen mogen wij besteden tot en met 2027. In 2025 verwachtten we van deze middelen 2 miljoen euro te besteden en zijn wij o.m. begonnen met het uitwerken van een regeling voor het waterzijdig inregelen van verwarmingsinstallaties. Deze installaties worden dan zodanig afgesteld dat warm water gelijkmatig wordt verdeeld, wat zorgt voor 10 tot 20% energiebesparing. Het uitwerken van deze regeling duurt langer dan verwacht waardoor wij 456 duizend euro minder hebben besteed dan begroot. Bouwleges In 2025 bleef het aantal vergunningaanvragen – ondanks een stijging ten opzichte van 2024 – achter bij de verwachtingen, vooral bij de grotere bouwprojecten. Hierdoor vallen de legesopbrengsten circa 0,74 miljoen euro lager uit. Ten opzichte van een eerdere prognose bleek het tekort uiteindelijk mee te vallen.

De terugval in aanvragen hangt sterk samen met de onzekere marktsituatie in de bouwsector, die te maken heeft met stijgende kosten en een tekort aan materialen en personeel. Om beter grip te krijgen op trends en om prognoses betrouwbaarder te maken, laten we momenteel onderzoek uitvoeren. Energietarieven en -verbruik maatschappelijk vastgoed Het voordeel op de energielasten is voor 545 duizend euro te verklaren doordat de definitieve energietarieven lager zijn dan bij het opstellen van de begroting was verwacht. De rest van het voordeel wordt vooral verklaard door een lager elektraverbruik en een lager gasverbruik. Het elektraverbruik is 17% lager dan verwacht. Dit is grotendeels toe te schrijven aan verduurzamingsprojecten, met name het aanbrengen van zonnepanelen. Het gasverbruik is 10% lager dan begroot. Overige De overige afwijkingen tellen op tot een voordeel van 52 duizend euro.

0

1.876

1.560

-1.560

456

-456

670

-742

1.444

8

504

-452

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

52

Risico's en Ontwikkelingen Voor een totaal overzicht van de risico's en ontwikkelingen, zie Paragraaf 3: Weerstandsvermogen en risicobeheersing.

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

53

Programma 2: Leefomgeving en Veiligheid Het programma Leefomgeving en Veiligheid richt zich op aangename, geborgen en veilige buurten en dorpen. Daar waar het goed toeven is doordat buren prettig met elkaar samenleven en geen overlast veroorzaken, inwoners gezond zijn en niet in aanraking komen met onveilige en ongewenste situaties. Maar ook waar architectuur, inrichting van de openbare ruimte en het onderhoud zorgen voor een buurt en dorp waar het fijn wonen, werken en verblijven is. We zetten in op een buitenruimte met verblijfskwaliteit door goede inrichting en beheer. Inwoners zetten zich hier in steeds grotere mate voor in door mee te helpen in het maken van een mooiere buurt en het onderhouden ervan. Door dit zoveel mogelijk in gezamenlijkheid te doen, worden sociale structuren sterker en dit vergroot de betrokkenheid bij de buurt. Met deze bijdrage van inwoners en ondernemers zetten we alles op alles om in 2050 een klimaatbestendige gemeente te zijn waarin hittestress en wateroverlast zijn teruggedrongen. De gevolgen van klimaatverandering raken ook de biodiversiteit. Klimaatverandering, verandering van landgebruik en versnippering van leefgebieden van planten en dieren zijn belangrijke oorzaken. Al decennia neemt wereldwijd de biodiversiteit af. Dat merken we ook in onze leefomgeving. Met andere beheersmaatregelen versterken we de biodiversiteit.

De GES (gemeentelijke ecologische structuur) is onze kraamkamer en zorgt voor een robuust netwerk waarbinnen planten en dieren kunnen verblijven en verplaatsen. Al deze aspecten dragen bij aan de leefkwaliteit zoals deze door inwoners wordt ervaren. Daarin speelt ook het niveau van het beheer en onderhoud van de openbare ruimte een belangrijke rol. Met het regulier en groot onderhoud (onderhoud van wegen, openbare verlichting, bruggen, groen en speelplekken, waar nodig vervangen van versleten voorzieningen) waarborgen we een goed en veilig gebruik van voorzieningen in de openbare ruimte en zorgen we ervoor dat de vastgestelde beheerniveaus worden behaald. Maar beheer biedt ook veel kansen om bij te dragen aan de belangrijke maatschappelijke en gemeentelijke opgaven. We hebben daarom een nieuwe beheerstrategie ontwikkeld: ‘Sturen op Waarden in Groningen’ (SWING) waarmee we invulling geven aan waardengestuurd beheer. Beheer waarmee bijvoorbeeld de biodiversiteit wordt versterkt, minder fossiele brandstoffen en energie worden gebruikt, dierenwelzijn goed wordt geborgd en de inrichting van de openbare ruimte groener, gezonder en klimaatbestendiger wordt. Het klimaatbestendig maken van de leefomgeving is een belangrijk onderdeel. Bijdragen aan het oplossen van urgente wateroverlastsituaties is ook een belangrijk aandachtspunt.

Vanuit het Programma water en riolering zetten we, naast de instandhouding van een doelmatig (afval)watersysteem, nadrukkelijk in op maatregelen waarmee we de openbare ruimte aanpassen aan het veranderende klimaat. Het landelijk gebied in de gemeente Groningen is een gebied waar wordt gewoond en gewerkt. Tevens is het een groot uitloopgebied voor de dorpen en de stad Groningen en een belangrijk leefgebied voor verschillende planten- en diersoorten. In het landelijk gebied komen veel opgaven samen, zoals het verbeteren van de biodiversiteit, het zorgen voor een duurzame drinkwatervoorziening en een goede kwaliteit van oppervlakte- en grondwater. We koesteren en versterken de rijke contrasten in het landschap en werken samen met onze stakeholders aan een duurzaam, leefbaar en toekomstbestendig landschap met een passend landgebruik. Het programma Leefomgeving en Veiligheid richt zich ook op een verantwoord gebruik van de schaarse grondstoffenstromen die in Groningen vrij komen. Wij analyseren stelselmatig de hele grondstoffenstromenketen en richten onze inspanningen op die plekken waar ze het meeste rendement PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

54

opleveren. Inwoners, lokale partijen, kennisinstellingen en bedrijven hebben een belangrijke rol bij het realiseren van de doelen. We focussen op facilitering, communicatie en dialoog zodat in gezamenlijkheid wordt bijgedragen aan het bevorderen van een circulaire economie. Daarnaast zetten we aanbestedingen in om hergebruik te stimuleren. We denken dat dit kan leiden tot het verder brengen van kansrijke productinnovaties en nieuwe vormen van bedrijvigheid en werkgelegenheid. Juist mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt kunnen baat hebben van deze werkgelegenheid om een betekenisvolle rol in de samenleving te spelen. We investeren flink in onze leefomgeving en de aantrekkingskracht van onze gemeente. Overal wordt gebouwd aan de groei van Groningen. Om in vrijheid te kunnen wonen, werken en leven vormt een veilig Groningen de basis. We willen dat iedereen zich in Groningen thuis voelt. In deze context werken we aan sociale veiligheid; de veiligheid rond sociale relaties en activiteiten, het ondersteunen van veilig samenleven met aandacht voor uitdagingen die zowel 'online' als 'offline' voor ons liggen. Dat doen we zowel lokaal als regionaal. Denk hierbij aan opgaven rond ondermijning, jeugd(overlast), zorg en veiligheid en veilige en leefbare wijken. Het organiseren van lokale veiligheid is complex.

Onze missie om een aantrekkelijk en leefbaar Groningen te realiseren, kunnen we alleen samen met inwoners, politie, handhavers jongerenwerkers en vele andere partijen realiseren. Als gemeente treden we hierin op als regisseur en bevorderen we de samenwerking en afstemming met onze partners. Samen werken we aan een sterke sociale structuur die bijdraagt aan veilige buurten en dorpen. We hebben aandacht voor inwoners of jeugdigen die in een moeilijke (persoonlijke) situatie verkeren en niet beschikken over een sociaal netwerk of professionele hulp nodig hebben. Dit doen we door ons te focussen op een goede balans tussen preventie en repressie. De nadruk van onze aanpak ligt op preventie, maar als repressie nodig is, dan zetten we daar ook mensen en instrumenten voor in. Dit document is een richtlijn die ons tegelijkertijd ruimte biedt om in de toekomst snel in te spelen op een veranderende wereld. Deelprogramma's Het programma Leefomgeving en Veiligheid bestaat uit de volgende deelprogramma's:

•

Kwaliteit leefomgeving

•

Veiligheid

Financieel overzicht lasten en baten 02

Leefomgeving en Veiligheid Omschrijving (Bedragen x 1.000 euro)

Primitieve begroting 2025

Actuele Begroting 2025

Rekening 2025

Verschil

Lasten 02.1

Kwaliteit leefomgeving

134.482

133.887

137.905

-4.018

02.2

Veiligheid

44.622

48.215

48.663

-448

Totaal

179.104

182.102

186.568

-4.466

78.357

78.424

80.074

1.650

Baten 02.1

Kwaliteit leefomgeving

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

55

02.2

Veiligheid

6.315

7.344

8.604

1.260

Totaal

84.672

85.768

88.678

2.910

Saldo van baten en lasten voor reservemutaties

-94.432

-96.334

-97.890

1.556

Reserve mutaties Totaal toevoegingen

30

1.536

2.822

-1.286

Totaal onttrekkingen

182

182

182

0

-94.280

-97.687

-100.530

2.843

Saldo van baten en lasten na reservemutaties

Deelprogramma 2.1: Kwaliteit leefomgeving In dit deelprogramma staat een schone, aantrekkelijke leefomgeving centraal. De leefomgeving is groen en klimaatbestendig, aangenaam om te verblijven en het nodigt uit tot ontmoeting en beweging. Steeds meer inwoners doen in gezamenlijkheid actief mee, bijvoorbeeld bij het vormgeven en beheren van buurten en dorpen. Op deze manier behalen we onze doelstelling om een afvalloze samenleving te worden, waarin scheiden en hergebruik van afval en grondstoffen centraal staat. Doelen Deelprogramma 2.1: Kwaliteit leefomgeving Het deelprogramma Kwaliteit leefomgeving heeft de volgende doelen: 1. Onze leefomgeving is voor mens en dier robuust en veerkrachtig; 2. Onze leefomgeving is gezond en veilig; 3. In alles wat we doen in de openbare ruimte staat leefkwaliteit voorop; 4. Wij zijn een circulaire gemeente waar zo weinig mogelijk afval ontstaat, waar we zuinig omgaan met grondstoffen en deze zoveel mogelijk opnieuw gebruiken, zodat we in 2030 afvalvrij zijn. Doel 1: Onze leefomgeving is voor mens en dier robuust en veerkrachtig; Doel 2: Onze leefomgeving is gezond en veilig; Doel 3: In alles wat we doen in de openbare ruimte staat leefkwaliteit voorop. Effectindicator(en)

Behaald 2023

Behaald 2024

Beoogd 2025

Behaald 2025

•

Tevredenheid van inwoners over het onderhoud

-

6,5

-

-

•

% van de gemeente dat voldoet aan de vastgestelde BORGkwaliteitsdoelstelling

92%

93%

90%

-

•

% Boomkroonbedekking totale gemeente (trendanalyse)

9%

9%

-

-

•

Tevredenheid bereikbaarheid en gebruik grote parken

-

-

7,0

-

•

Tevredenheid verblijfskwaliteit openbare ruimte (binnenstad)

-

7,8

7,0

7,2

Toelichting Indicator en (eventueel) nadere toelichting: % van de gemeente dat voldoet aan de vastgestelde BORG-kwaliteitsdoelstelling Toelichting: In de meest recente BORG-schouw zien we dat het onderdeel Verharding lager heeft gescoord. Dit is te verklaren door vele werkzaamheden aan de ondergrondse infrastructuur (kabels en leidingen) in de openbare ruimte en problematieken met wortelopdruk in bepaalde delen van de stad. Daarnaast zien we dat PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

56

door het onderhoud van de wegen op het niveau C (matig) de kwaliteit van wegen op lange termijn verslechtert. Wat het onderdeel schoon betreft hebben de weersomstandigheden van afgelopen zomer ervoor gezorgd dat een aantal aannemers niet konden voldoen aan de kwaliteitsniveaus. Om hier nog beter op te sturen, zijn we overgegaan naar een nieuwe werkwijze met o.a. kortere deadlines en afmeldingen van werkzaamheden met een foto. Daarnaast hebben we extra storingen gehad (nieuwe techniek, elektrische machines) waardoor er minder inzet is geweest. % Boomkroonbedekking totale gemeente (trendanalyse) Toelichting: Onderzoek naar boomkroonbedekking van de totale gemeente in 2022 is uitgevoerd aan de hand van een combinatie van luchtfoto’s en puntenwolken (Algemeen Hoogtebestand Nederland, AHN, www.ahn.nl). Een jaarlijkse monitoringscyclus leidt niet tot zichtbare significante veranderingen. Dit onderdeel is dit jaar niet gemeten. Deze meting wordt eens per vier jaar uitgevoerd. De eerstvolgende meting is gepland in 2027. Tevredenheid bereikbaarheid en gebruik grote parken Toelichting: Een panel onderzoek naar de tevredenheid van inwoners ten aanzien van de grote parken/recreatiegebieden in de gemeente Groningen. Dit onderdeel wordt in 2026 gemeten.

Tevredenheid verblijfskwaliteit openbare ruimte (binnenstad) Toelichting: Een (panel) onderzoek naar de tevredenheid van inwoners en bezoekers ten aanzien van de verblijfskwaliteit openbare ruimte binnenstad.

Doel 4: Wij zijn een circulaire gemeente waar zo weinig mogelijk afval ontstaat, waar we zuinig omgaan met grondstoffen en deze zoveel mogelijk opnieuw gebruiken, zodat we in 2030 afvalvrij zijn. Effectindicator(en) % afval gescheiden ten behoeve van hergebruik afval gescheiden ten behoeve van nuttige toepassingen Totale % afval gescheiden Kg fijn huishoudelijk restafval per inwoner per jaar

Behaald 2023

Behaald 2024

Beoogd 2025

Behaald 2025

70% 98

56% 13% 69% 97

60% 15% 75% 95

56% 13% 69% 95

Toelichting Indicator en (eventueel) nadere toelichting: Totale % afval gescheiden Toelichting: Het scheidingspercentage is in 2025 69%, wat lager is dan de beoogde 75% in 2025 De stagnatie wordt veroorzaakt door een daling in de bronscheiding van gft, papier en glas. Dit zien wij ook bij andere gemeenten. Wanneer de totale hoeveelheid afval afneemt, daalt het scheidingspercentage mee. Dat komt doordat er minder gescheiden afval overblijft om in het percentage mee te tellen. Daarnaast hebben we bij het opstellen van onze routekaart rekening gehouden met de realisatie van de Circulariteitshub en een vierde vergistingstoren bij Omrin. Op dit moment lopen beide ontwikkelingen echter vertraging op. In 2029 verwachten wij de opening van de nieuwe scheidingsinstallatie van Omrin. Deze installatie zal naar verwachting bijdragen aan een hoger scheidingspercentage. Wij gaan uit van een toename van circa 5% aan gescheiden afval. Kg fijn huishoudelijk restafval per inwoner per jaar Toelichting: In 2025 hebben we 2 kg minder restafval per inwoner verbrand ten opzichte van 2024, namelijk 95 kg. Deze daling hangt samen met een reeks maatregelen die we nemen op het gebied van afvalpreventie en afvalscheiding. Vorig jaar hebben we bovendien minder gft, papier en glas ingezameld.

Dat kan verschillende oorzaken hebben, zoals het droge voorjaar van 2025 en het feit dat steeds meer glazen verpakkingen worden vervangen door verpakkingen van karton of kunststof. Ook in andere gemeenten is te zien dat het volume ingezameld gft, papier en glas blijft dalen. PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

57

Op het afvalbrengstation en onze milieustraten zien we juist een stijging van de grondstoffenstromen voor hergebruik. Dit vinden we een positief resultaat, omdat deze stromen in de volgende fase verder worden verwerkt.

Met de bovenstaande indicator(en) wordt de voortgang van de uitvoering van ons beleid gemeten. Indien er geen cijfers beschikbaar zijn voor dat jaar, staat er een streepje. In dat geval wordt de indicator niet jaarlijks gemeten. Relevante beleidsnota's Het deelprogramma is verder uitgewerkt in de volgende beleidsdocumenten: Uitvoeringsagenda Toekomstbestendige landbouw (2025) Omgevingsprogramma Groennormen (2025) Landschapskoers Groningen (2025) Landschapsbiografie (2024) Actieplan wegverkeerslawaai 2024-2028 gemeente Groningen (2024) Routekaart Voedsel- en eiwittransitie (2024) Uitvoeringsagenda Voedsel- en eiwittransitie (2024-2026) Agenda Landelijk Gebied (2023) Ontwikkelkader Groningen stad aan de Hunze (2023) Verslag Luchtkwaliteit (2021) Nota bodembeheer (2021) Ontwerpleidraad leefkwaliteit openbare ruimte (2021) Groenplan Vitamine G (2020) Uitvoeringsagenda Klimaatbestendig Groningen (2020-2024) Kadernota bestemmingsplan Buitengebied Haren (2019) Actualisatie nota 'Bladgoud' (2018) Erfgoednota (2017) Actualisatie Stedelijke Ecologische Structuur (2014) Doelsoortenbeleid (2016) Sturen op waarden in Groningen (SWING) Programma water en riolering (2025-2029) Beheerplan Openbare verlichting Groningen (2016-2025) Beheerplan openbare verlichting Ten Boer (2016-2025) Beleidsplan Openbare Verlichting Haren (2016-2025) Minder afval meer grondstoffen; op weg naar een circulair

Groningen (keuzenota) (2021-2025 Routekaart Groningen Afvalvrij 2030 Bomenstructuurvisie-Sterke-Stammen (2014) Een graf in de stad (2012)

Relevante ontwikkelingen Leefkwaliteit Ontwikkelingen klimaat en leefomgeving Eind 2024 publiceerde het RIVM de VTV-2024 vierjaarlijkse Volksgezondheid Toekomst Verkenning (VTV-2024), waarin veel voorspellingen voor 2050 in delen van Groningen nu al realiteit blijken. Onze inwoners kampen vaker met gezondheidsproblemen, die sterk samenhangen met leefstijl en de kwaliteit van de leefomgeving. Daarom ondertekende Groningen in 2025 het Schone Luchtakkoord, met als doel minimaal 50% gezondheidswinst in 2030 ten opzichte van 2016. PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

58

Volgens de Europese weerdienst Copernicus was 2025 het op twee na warmste jaar ooit gemeten, na 2023 en 2024. Uit recente metingen blijkt dat de opwarming van de aarde versnelt. Ook in Nederland stijgt de temperatuur sneller, zoals blijkt uit het KNMI-rapport “De staat van ons klimaat” 2025, met gevolgen zoals snellere zeespiegelstijging en meer extremen zoals droogte, hittegolven, zware neerslag en hoge rivierstanden. Om onze gemeente weerbaarder te maken tegen klimaatverandering en de leefomgeving te verbeteren, hebben we in 2025 gewerkt aan het bestendigen van groen en bomen (zie activiteitentabel). Toekomstbestendige landbouw Door klimaatverandering en geopolitieke spanningen wordt lokale, duurzame voedselproductie steeds urgenter. De gemeente Groningen werkt aan toekomstbestendige landbouw waarin bodemverbetering, dierenwelzijn, natuurherstel en een gezond verdienmodel voor boeren centraal staan. In de in 2025 opgestelde uitvoeringsagenda Toekomstbestendige landbouw zetten we in op korte ketens, minder chemische middelen, kringlooplandbouw en meer gewasvariatie. Groen erfgoed Een herkenbare stad binnen een Gronings (dorps) landschap draagt sterk bij aan de leefkwaliteit, waarbij het groene erfgoed steeds meer wordt gewaardeerd.

Groene parken en zones zijn belangrijk vanwege hun natuurwaarden, maar ook omdat zij bewoners een gevoel van herkomst en verbondenheid met hun leefomgeving geven. Daarom zijn we in 2025 gestart met het beter herkenbaar maken en zorgvuldig beheren van onze parken en het herstel van parklandschappen. Dit doen we in samenwerking met inwoners en verschillende organisaties. Beheer en onderhoud Sturen op waarden in Groningen In maart 2025 heeft de raad de nieuwe beheerstrategie - Sturen op waarden in Groningen - vastgesteld. Afgelopen jaar hebben we verder gewerkt aan de implementatie ervan. Zo hebben we een implementatieplan gemaakt, onderzoek naar meten en monitoren voorbereid en zijn we gestart met een opleiding van medewerkers die betrokken zijn bij het onderwerp biodiversiteit. Mens dier – relaties Afgelopen jaar hebben we de nodige maatregelen genomen om het dierenwelzijn in onze gemeente te waarborgen (zie activiteiten en resultaten tabel). Naast de maatregelen die we in de activiteitentabel noemen, hebben we aandacht besteed aan de communicatie op thema’s zoals aanschaf en verzorging van huisdieren, de negatieve effecten van het voeren van watervogels en wat mensen kunnen doen als ze een gewond dier zien. Afval en circulariteit Burgerberaad en afvalbeleid In 2025 is het Burgerberaad Groningen Afvalvrij 2030 gehouden.

112 inwoners, die een representatieve afspiegeling vormen van de gemeente Groningen, zijn met elkaar in gesprek gegaan over hoe we blijvend voor minder afval in de gemeente Groningen zorgen. De deelnemers hebben 25 adviezen geformuleerd. Deze adviezen zijn getoetst op effectiviteit, uitvoerbaarheid, betaalbaarheid, geldigheid en draagvlak. De gemeenteraad heeft besloten dat 10 adviezen direct uitvoerbaar zijn, 13 adviezen dienen nader te worden uitgewerkt en 2 adviezen zijn niet uitvoerbaar. De adviezen die direct uitvoerbaar zijn en die nader dienen te worden uitgewerkt zullen worden opgenomen in de nieuwe Routekaart Groningen PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

59

Afvalvrij 2026-2030Na afloop van het burgerberaad is een monitorgroep gevormd met deelnemers. Met deze groep gaan we regelmatig in gesprek om de stand van zaken rond de implementatie van de adviezen te bespreken en om input van de deelnemers op te halen. De nieuwe routekaart zal in 2026 aan de gemeenteraad worden voorgelegd. Bouwhub 050 In september 2025 hebben we de Bouwhub 050 officieel geopend. De Bouwhub 050 is een gezamenlijk initiatief van Kringloop +, G-ROND, Alfa-college, De Hanze, Coöperatie Suikerbiedt en de Gemeente Groningen. Het is een circulaire broedplaats, die zich richt op het hergebruik van hout en andere bouwmaterialen en een platform biedt waar bedrijven, inwoners, docenten en studenten kunnen samenwerken aan een circulaire keten. In 2026 willen we deze circulaire keten verder uitbouwen en toekomst bestendigen. Repaircafe Als gemeente hechten we veel waarde aan het werk van de repaircafés. Repaircafés repareren kapotte spullen samen met inwoners, zodat producten langer meegaan, versterken sociale cohesie en mensen leren hoe ze zelf kunnen repareren. We staan nauw met hen in contact en organiseren regelmatig bijeenkomsten waar repaircafés elkaar ontmoeten, kennis uitwisselen en van elkaars ervaringen leren. Deze samenwerking versterkt hun netwerk én de reparatiecultuur in onze gemeente.

Vorig jaar hebben we een subsidieregeling in het leven geroepen waarmee repaircafés 500 euro per jaar kunnen aanvragen voor bijvoorbeeld het huren van ruimte of het aanschaffen van materialen. Inmiddels hebben acht repaircafés hiervan gebruikgemaakt en de subsidie inmiddels ontvangen. Samenwerking met woningcorporaties We werkten nauw samen met de woningcorporaties, omdat zij een belangrijke partner waren in het realiseren van een schone en afvalvrije gemeente. Samen richtten we ons op het voorkomen van afval en dumpingen bij grote verhuisbewegingen, zoals bij sloop, nieuwbouw en verbouw. Twee keer per jaar overlegden we met alle corporaties over het thema afval. De huisvuilpassen voor locatiebeheerders functioneerden goed, en per locatie bekeken we hoe bewoners het beste konden worden geïnformeerd en ondersteund. Aan de Vrydemalaan liep een proef met Nijestee, waarbij bewoners gebruik konden maken van afval- en kringloopcontainers.

Resultaten, activiteiten en prestatie-indicatoren De resultaten geven aan wat we wilden bereiken. De activiteiten geven aan wat we daarvoor hebben gedaan. De prestatie-indicator(en) meten de voortgang van de resultaten. De opbouw is opgesteld aan de hand van de beleidsvelden onderhoud en beheer van de openbare ruimte, afval en leefkwaliteit, zoals opgenomen in de begroting 2025. Wat wilden we bereiken (resultaten)

Wat hebben we daarvoor gedaan (activiteiten)

Onderhoud en beheer van de openbare ruimte We voldoen aan de vastgestelde BORGkwaliteitsdoelstellingen.

•

In de nota Sturen op waarden in Groningen (SWING) die begin 2025 door de raad is vastgesteld, hebben we aangegeven dat we overgaan naar een tweejaarlijks rapporteren. De resultaten van de BORG schouw nemen we in de gemeenterekening 2026 mee.

Behouden en versterken van biodiversiteit.

•

De gemeentelijke herindeling heeft geleid tot een groter aantal Gemeentelijke Ecologische Structuur gebieden (GES-gebieden) dat gemonitord moet worden, terwijl het beschikbare budget gelijk blijft. De monitoringssystematiek is hierop aangepast waarbij we uitgaan PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

60

•

• •

Veilige, toegankelijke en gebruiksvriendelijke voorzieningen (wegen, riolering, spelen, groen) door uitvoering noodzakelijk groot onderhoud. Borgen van dierenwelzijn

van referentiegebieden die representatief zijn voor alle verschillende natuurtypen die voorkomen in de GES. Deze referentiegebieden worden vervolgens in een cyclus van eens in de vijf jaar gemonitord, waarbij de methodiek gelijk blijft aan voorgaande jaren. Deze aanpak maakt het mogelijk zowel trends in bestaande GES-gebieden als de ecologische kwaliteit van nieuwe gebieden te volgen; In 2025 zijn met de resultaten en adviezen uit de GES-monitoring beheerplannen opgesteld voor onder andere Oostelijke ringweg, Groene Long, Gravenburg, Kluiverboom, Stuurboord & Bakboordswal, Lewenborg Centrum, Rabenhaupt en Ruischerwaard; In 2025 zijn verbetermaatregelen voor het beheer van het GESgebied uitgevoerd bij o.a. Aquamarijnpad; Binnen het beheer is op verschillende manieren ingezet op het versterken van de biodiversiteit, onder andere door minder maaien, het toepassen van meer faunavriendelijke bomen en beplanting en het plaatsen van insectenhotels.

•

Ook in 2025 hebben we de nodige onderhoud en vervangingen aan onze voorzieningen uitgevoerd conform ons meerjareninvesteringsplan en het programma groot onderhoud.

•

In 2025 zijn we verdergegaan met het uitvoeren van taken vanuit nota Dierenwelzijn en hebben we de nodige maatregelen genomen om het dierenwelzijn te borgen. Zo hebben we: - het handboek mens-dierrelaties vastgesteld. Hierin is vastgelegd hoe de gemeente omgaat met in het wild levende dieren; - in de Onnerpolder een aanlijnplicht voor honden ingevoerd om de wilde dieren daar te beschermen; - een samenwerkingsverband opgestart tussen de kinderboerderijen van de gemeente om kennis beter te kunnen uitwisselen; - de dierenambulance alle benodigde ontheffingen en uitzonderingen verstrekt, zodat zij altijd overal kunnen rijden en parkeren om hun taken uit te kunnen voeren; - op verschillende locaties paddentrappen geïnstalleerd in de straatkolken, zodat amfibieën die in de kolken vallen hier weer uit kunnen ontsnappen; - ongeveer 6000 huisdierenstickers verspreid waarmee hulpdiensten erop attent worden gemaakt dat er huisdieren aanwezig zijn in huis.

Prestatie-indicator(en)

Behaald 2023

Behaald 2024

Beoogd 2025

Behaald 2025

104%

95%

90%

90%

5

4

6

6

350

250

250

-*

BOR •

% van het programma groot onderhoud en vervanging dat is uitgevoerd

•

Toename oppervlakte (ha) verharding waar regen- en afvalwater wordt gescheiden.

•

Aantal gefaciliteerde acties/projecten groen.

*Deze indicator is vervangen door indicator participatie beheer. Groenparticipatie is inmiddels een gemeengoed geworden. Vanuit verschillende plekken binnen onze organisatie ontstaan projecten

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

61

waarbij participatie een essentiële rol speelt. Omdat het aantal projecten stijgt en het monitoren vanuit verschillende plekken lastig is, houden we niet meer bij om hoeveel projecten per jaar het gaat. Afval Preventie, het voorkomen van (zwerf)afval, stimuleren van hergebruik en bewustwording.

•

•

•

•

• •

•

• •

•

We hebben repaircafe’s gepromoot via onze communicatiekanalen (Website, nieuwsbrief, social media). Daarnaast hebben we een bijeenkomst georganiseerd voor alle repaircafe’s over o.a. subsidies die we eind 2025 aan repaircafe’s hebben verstrekt. Daarnaast zijn er inzamelbakken aan beide afvalbrenstations en milieustraten geplaatst zodat gereedschappen een tweede leven kunnen krijgen via Stichting Gered Gereedschap; Menstruatieproducten: We hebben het online en fysiek campagne ‘Ongesteld duurzaam doen’ gelanceerd. Er zijn meer dan 1100 producten zijn aan inwoners gegeven. Ook waren we aanwezig op evenementen om aandacht voor herbruikbare menstruatieproducten te krijgen; Voedselverspilling: We hebben tijdens de Keiweek ruim 4500 eetmaatjes en 4500 ‘eerst-op-tape’-rolletjes met informatie uitgedeeld aan eerstejaarsstudenten. In de Verspillingsvrije Week konden inwoners deze keukenhulpjes op 17 locaties ophalen, waar zo’n 700 mensen op afkwamen. In april stond Afvalvrijdag in het teken van voedselverspilling en gingen we hierover in gesprek met inwoners; Reparatie: we hebben een samenwerking met Forum Groningen en Textielhub opgezet, waardoor inwoners elke donderdagavond hun kleding kunnen repareren samen met reparateurs. In de maanden okt-dec zijn 76 kledingstukken gerepareerd. Deelnemers zijn positief (Tevredenheid: 4,8/5 uit 44 respondenten); Community.

We hebben de community rondom duurzame kleding uitgebreid, acties en evenementen georganiseerd en ondersteund; Tof vuil: − We werkten samen met woningcorporaties om grofvuil te voorkomen en om hergebruik van meubels te stimuleren; − We stimuleerden het gebruik van weggeeftafels bij milieustraten via de website Groningen Afvalvrij en door flyers aan inwoners te verspreiden. Textiel. We startten het Europese project Youngspace, waarin jongeren werden betrokken bij het beleid rondom grondstoffenhergebruik; Delen en lenen. We deden vooronderzoek naar kansen via het landelijke netwerk van andere gemeenten; Zwerfafval: We voerden een proef uit met een nieuwe sticker op ondergrondse containers om dumpingen tegen te gaan, en we realiseerden een pilot met statiegeldbakken in het centrum; Groningen Schoon Dankzij mij De algehele facilitering van inwoners die zwerfvuil willen opruimen; Jaarlijkse participatieproject Grunn Schoon georganiseerd. Er hebben 160 teams aan deelgenomen, dat zijn circa 6.000 inwoners; Ook hebben we op 16 verschillende scholen educatielessen gegeven. Samen met leerlingen hebben we onder andere insectenhotels, voederkopjes en schepnetjes van afgedankt materiaal gemaakt; PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

62

-

Inzameling, meer afvalstromen zuiver gescheiden inzamelen. Minder vervuiling in het huishoudelijk afval.

• • •

Het aanjagen van een circulaire economie door het bevorderen van regionale hoogwaardige verwerking van de ingezamelde grondstofstromen.

•

• • •

•

Communicatie, inwoners informeren en motiveren in relatie tot afval scheiden, grondstofhergebruik en circulariteit.

Inzicht krijgen in de benodigde data om onze indicatoren te verbeteren en te sturen.

We hebben 20 Peuk in de Pocket acties georganiseerd; Daarnaast hebben we 25 reguliere milieustraten, 13 keer een milieustraat gefaciliteerd rondom oud en nieuw en oktober, november en december werd een langdurige milieustraat georganiseerd aan de Vrydemalaan, in samenwerking met de woningcorporatie vanwege de sloop van woningen op die locatie.

De voorzieningen voor bronscheiding zijn uitgebreid met 18 containers, waarvan 11 voor papier, 5 glas en 2 textiel; Het onderzoek voor het plaatsen van papiermini’s in Paddepoel en Selwerd is afgerond. Uitvoering vindt in 2026 plaats; Daarnaast zijn er inzamelbakken aan beide afvalbrenstations en milieustraten geplaatst om gereedschappen een tweede leven geven door de Stichting Gered Gereedschap. We werkten verder aan de voorbereiding van de bouw van de circulariteitshub. Dit leidde onder andere tot een aangepast Programma van Eisen; De Bouwhub 050 is in september 2025 officieel geopend; De Grunneger Spiekerboks (100% circulaire spijkerbroek) ontwikkeld in de Textielhub is in 2025 officieel gelanceerd; Luierafval: We stimuleerden vroege zindelijkheid met de campagne Je bent niet zomaar zindelijk, ondersteund met informatie en e-learners via zomaarzindelijk.nl en partners zoals GGD, SKSG en Zomaar Zindelijk. We startten pilots voor wasbare luiers bij o.a. UMCG, Martini Ziekenhuis en Monkey Donkey Speelhuis; Bij kraamzorg, verloskundigen, scholen en consultatiebureaus plaatsten we informatieve zuilen met een pop met wasbare luier, aangevuld met flyers en online informatie. Met het Alfa College ontwikkelden we een lesprogramma over duurzaam luiergebruik. De Gouden Luier ging naar kraamzorgorganisatie Groene Kruis, als eerste in de regio die met wasbare luiers werkte.

• •

We hebben 11 afvalvrijdagen op locatie georganiseerd en 1 digitaal; Alle vuilniswagens zijn voorzien van nieuwe stickers in stijl van Groningen Afvalvrij; • We lanceerden in mei de nieuwe afvalapp, die eind 2025 in totaal 25.666 keer was gedownload. De informatiepagina over de app werd sinds de lancering door 95.000 bezoekers bekeken; • We hebben in 2025 een uitgebreide communicatiecampagne rondom het burgerberaad Groningen Afvalvrij gelanceerd; • Er is een communicatiecampagne rondom de grondstoffencatalogus geweest, waarbij we hebben geadverteerd via GIC.nl; • Ook hebben we een communicatiecampagne opgezet samen met overkoepelende studentenvereniging Contractus over afvalpreventie. In 2025 hebben we meegedaan aan de Landelijk Benchmark huishoudelijk afval over het jaar 2024.

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

63

Prestatie-indicator(en)

Behaald 2023

Behaald 2024

Beoogd 2025

Behaald 2025 18

Afval •

Aantal nieuwe containers voor papier, glas en textiel

47

29

12

•

Aantal uitgevoerde communicatiecampagnes

6

6

5

7

Aantal deelnemers actief in het kader van Groningen schoon dankzij mij

-

29.875

28.000

36.525

•

Leefkwaliteit Onze leefomgeving is voor mens en dier robuust en veerkrachtig Groningen is klimaatbestendig in 2050

• • •

We krijgen meer, beter en bereikbaarder groen

• • • •

• Landschappelijke waarden borgen en herstellen

•

•

• Onze leefomgeving is gezond en veilig Duurzaam, gezond en toegankelijk voedsel voor iedereen

Verbeteren van de toegankelijkheid

Verbeteren van de kwaliteit van bodem, water, lucht, licht en geluid

We hebben samen met partners uitvoering gegeven aan de uitvoeringsagenda klimaatbestendig Groningen; We hebben het omgevingsprogramma Groennormen vastgesteld; We hebben samen met woningbouwcorporaties en Stichting Straatboer (een stichting die tuinen van sociale huurwoningen vergroent) een actie uitgevoerd om minimaal 75 voortuinen te vergroenen. We hebben een ontwerp bomenplan vastgesteld; We zijn gestart met het uitwerken van het initiatiefvoorstel Geef natuur een stem; We hebben samen met natuurorganisaties een samenwerkingsagenda vastgesteld; We hebben gewerkt aan de Toekomstagenda Stadspark. Tevens werken we aan een schetsontwerp voor de voormalige drafbaan, waarbij de focus ligt op het geschikt maken van de drafbaan voor top-acts; We hebben uitvoering gegeven aan het uitvoeringsplan Groen van het Groenplan Vitamine G. We hebben de landschapskoers Groningen vastgesteld. Landschapskoers en landschapsbiografie vormen een bouwsteen voor de Omgevingsvisie; We zijn gestart met de voorbereidingen voor de herinrichting van het Hunzeboordpark. We zijn gestart met de planvorming voor Driebond aan de Hunze, Hooge Hunze en de Hunzetoren; allemaal gericht op het herstellen van de Hunzeloop; We hebben uitvoering gegeven aan de Uitvoeringsagenda van het Landschapsconvenant.

•

We voerden de activiteiten uit de uitvoeringsagenda voedsel- en eiwittransitie uit. We faciliteerden van activiteiten in buurthuizen en op scholen, werkten aan een korte-ketenvoorziening, en ontwikkelden samen met andere gemeenten aan een meetinstrument voor de voedselomgeving; • De gemeente is initiatiefnemer van het convenant gezond eten uit de omgeving. Meer dan dertig organisaties tekenden dit convenant voor een gezonder en duurzamer voedselsysteem; • De uitvoeringsagenda toekomstbestendige landbouw is vastgesteld. We werken samen met de Werkgroep Toegankelijk Groningen om het VN-verdrag Handicap toe te passen in de gemeente. Zij geven gevraagd en ongevraagd advies over (openbare ruimte) projecten van de gemeente. • •

We hebben diverse geluidsaneringsprojecten uitgevoerd; We monitoren geluid bij evenementen; PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

64

• •

•

•

Samen met onze inwoners werken aan een gezonde, fijne Leefomgeving

We hebben een verkeersmodel opgebouwd waarmee we in 2026 de basisgeluidemissie vastleggen; We hebben bodemonderzoek gedaan naar de aanwezigheid van PFAS in de bodem van de gehele gemeente en diffuus lood in de bodem van de voormalige gemeenten Haren en Ten Boer. In 2026 ronden we beide onderzoeken af; We hebben onze samenwerking in de waterketen verstevigd en afgesproken dat we in 2026 een visie en programma Waterpas opstellen; We hebben het landelijke Schone Luchtakkoord ondertekend gericht op een gezondheidswinst van minimaal 50 procent in 2030 ten opzichte van 2016.

•

We hebben onze bewoners betrokken bij groen en klimaat door o.a. deelname aan het NK Tegelwippen, uitingen via Duurzaam Groningen, Steenbreek in Hoogkerk; • We organiseerden samen met Operatie Steenbreek de 10e nationale Groendag in Groningen; • Twee projectleiders groenparticipatie hebben verschillende groeninitiatieven opgezet en uitgevoerd. Naast communicatie, nieuwe samenwerkingen en voorlichting/ educatie, is o.a. gewerkt aan: − Radiumpark; ophalen van input van inwoners; − Inplanten van boomspiegels in Vinkhuizen (Jadestraat); − Aanleg boomgaard in Beijum; − Wijkgroenagenda Korrewegwijk en de Hoogte. In alles wat we doen in de openbare ruimte staat leefkwaliteit voorop Een openbare ruimte waar meer ruimte is • In het kader van het Uitvoeringsprogramma Ontwerpleidraad voor groen, sporten, spelen en ontmoeten leefkwaliteit 2025-2027 is bijgedragen aan de planvorming en herinrichting van de Onnemaheerd en de Veldspaatstraat. Voor de Friesestraatweg, Prinsesseweg en Zonnelaan/Winkelcentrum Paddepoel is gestart met de planvorming; • De Springervijver (Stadspark) is geschikt gemaakt en in gebruik genomen als zwemvijver; • We hebben internationaal kennis opgehaald en gedeeld op over participatie in de openbare ruimte. Tijdens Lets Gro organiseerden we een lezing en workshop over tactical urbanism in Barcelona.