Bijlage Accountantsverslag 2025 gemeente Groningen getekend
Tekst van het document
Dit leidt tot geavanceerdere ransomwareaanvallen en het opschalen van geautomatiseerde inbraakpogingen Ontwikkelingen in de wereld zorgen voor een verandering van het risico op fraude Openingsbrief Openingsbrief Onze kernboodschappen Onze kernboodschappen Onze conclusies Onze conclusies Uitkomsten controle Uitkomsten controle Ruimtelijk domein Ruimtelijk domein Sociaal domein Sociaal domein Verbonden partijen Verbonden partijen Belangrijke schattingen Belangrijke schattingen Risico op fraude Risico op fraude Cybersecurity Cybersecurity Financiële positie Financiële positie Speerpunten Speerpunten Overige observaties Overige observaties Bijlagen Bijlagen 10I Overige onderwerpen Overige onderwerpen Weerbaarheid Weerbaarheid PwC Overige onderwerpen 21Gemeente Groningen | Accountantsverslag | 20 mei 2026 Openingsbrief Openingsbrief Onze kernboodschappen Onze kernboodschappen Onze conclusies Onze conclusies Uitkomsten controle Uitkomsten controle Ruimtelijk domein Ruimtelijk domein Sociaal domein Sociaal domein Verbonden partijen Verbonden partijen Belangrijke schattingen Belangrijke schattingen Risico op fraude Risico op fraude Cybersecurity Cybersecurity Financiële positie Financiële positie Speerpunten Speerpunten Overige observaties Overige observaties Bijlagen Bijlagen 11 Migratie Clear naar 21Qubz De directie Stadsbeheer voerde verschillende processen, waaronder de
inzameling van bedrijfsafval, uit in het inmiddels verouderde systeem Clear. Eind april 2025 is de laatste data uit het systeem van Stadsbeheer, Clear, gemigreerd naar het nieuwe systeem 21Qubz, die vanaf mei 2025 in gebruik is genomen. Team Auditing heeft in deze overgang in opdracht van directeur Stadsbeheer een audit uitgevoerd om te waarborgen dat: 1. De gemigreerde data integer is (juist en volledig), en; 2. de randvoorwaarden van het IT-systeem op voldoende niveau zijn en in lijn zijn met gemeentelijke procedures. Wij hebben kennisgenomen van de rapporten en sluiten ons aan bij de conclusie dat bovenstaande is geborgd ten tijde van de migratie/conversie. Wij bevelen de gemeente Groningen aan om mogelijkheden voor het versterken van beheersmaatregelen in het afvalproces te analyseren, door te voeren en te bewaken De overgang naar het nieuwe financieel systeem is afgerond, het dossier vanuit de proefmigratie biedt voldoende basis voor een betrouwbare dataconversie Volgens planning is de gemeente Groningen in mei 2026 overgegaan naar het nieuw financieel systeem van SAP S4/HANA. Het huidige financiële systeem (Dafinci) wordt daarbij uitgefaseerd. Het uiteindelijke conversiedossier na de livegang vormt een belangrijke basis voor de jaarrekeningcontrole 2025 om vast te stellen dat de data betrouwbaar is overgezet.
In de voorafgaande periode hebben wij meerdere malen contact gehad met de gemeente over het datamigratieproces en het belang van een juiste, volledige en controleerbare gegevensoverdracht. In dat kader hebben diverse afstemmingsmomenten plaatsgevonden en hebben wij inzage gehad in documentatie, waaronder documentatie uit verschillende proefmigraties. Deze proefmigraties zijn over het algemeen goed uitgewerkt. Wij hebben hierbij onze detailbevindingen met de organisatie gedeeld. De belangrijkste aandachtspunten hadden betrekking op de reproduceerbaarheid van de uitgevoerde werkzaamheden en de mate waarin deze zodanig zijn gedocumenteerd dat zij voor derden begrijpelijk en navolgbaar zijn. Naar aanleiding hiervan heeft overleg plaatsgevonden en is als uitgangspunt afgesproken dat de essentiële onderdelen van deze aandachtspunten worden verwerkt in het conversiedossier van de definitieve migratie. Onderzoek door de Belastingdienst op naleving van de Wet DBA leidt landelijk mogelijk tot naheffingen De Wet DBA (Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties) regelt hoe wordt vastgesteld of werkzaamheden door een zelfstandige worden verricht of er feitelijk sprake is van een dienstverband. Opdrachtgever en opdrachtnemer zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor de juiste kwalificatie van de arbeidsrelatie.
Bij de beoordeling kijkt de Belastingdienst niet alleen naar het contract, maar vooral naar de feitelijke uitvoering van het werk. Sinds januari 2025 handhaaft de Belastingdienst hierop actief, met als mogelijk gevolg correcties in loonheffingen en premies bij vastgestelde schijnzelfstandigheid. Bij verschillende publieke instellingen worden door de Belastingdienst inmiddels onderzoeken uitgevoerd om de naleving van de Wet DBA te controleren. Bij Groningen is een toetsingskader in het inhuurbeleid vastgesteld als beheersmaatregel om te voldoen aan de Wet DBA. Daarnaast heeft er door de gemeente een beoordeling plaatsgevonden waarbij risicovolle zelfstandigen zijn geïdentificeerd. De gemeente onderneemt acties om het risico te beperken. Wij bevelen aan kritisch te blijven op (nieuwe) inhuur van personeel door middel van monitoring van de werking van het nieuwe beleid en signalen van de Belastingdienst, inclusief de eventuele financiële impact te bepalen. Gezien de omvang van inhuur bij de gemeente Groningen kan het niet naleven van Wet DBA significante gevolgen hebben. De gemeente ziet op basis van de huidige signalen van de Belastingdienst en de ondernomen acties op dit moment geen grote risico’s op boetes en naheffingen.
Overige onderwerpen Overige onderwerpen Weerbaarheid Weerbaarheid PwC 22Gemeente Groningen | Accountantsverslag | 20 mei 2026 Cybersecurity en digitale weerbaarheid Penetratietest toont verbetering, maar kwetsbaarheden blijven bestaan In het najaar van 2025 heeft de gemeente een penetratietest en een kwetsbaarhedenscan laten uitvoeren door Fox-IT. Wij hebben kennisgenomen van de rapportages en de uitkomsten zijn besproken met de CISO en IT-auditor. De testresultaten laten een positieve ontwikkeling zien ten opzichte van voorgaand jaar. Hoewel de ethische hackers de vooraf gestelde doelen hebben bereikt, vergde dit aanzienlijk meer inspanning dan bij de test in 2024. Daarnaast is het aantal aanvalspaden gedaald en ligt het aantal kritieke en hoge bevindingen lager dan in voorgaande jaren. Uit de test kwam één kritieke bevinding naar voren, die inmiddels is opgelost. Wij constateren dat de stappen die de gemeente en haar IT- leveranciers zetten zichtbaar effect hebben. De diverse aanbevelingen van Fox-IT blijven echter van toepassing. Voor het verder reduceren van kwetsbaarheden blijft de gemeente afhankelijk van haar IT-dienstverlener. Herstructurering IT-landschap vertraagd door juridische procedure De gemeente is actief bezig met de herstructurering van haar IT-landschap.
Bij de aanbestedingsprocedure is door een andere marktpartij een kort geding aangespannen tegen het voornemen tot gunning. De rechtbank heeft onlangs gemeente Groningen in het gelijk gesteld. Deze juridische procedure heeft aanzienlijke capaciteit gevraagd van de afdeling I&S en heeft daarmee geleid tot vertraging in het herstructureringsproces. Informatiebeveiligingsbeleid wordt in 2026 geactualiseerd De gemeente hanteert een verouderd informatiebeveiligingsbeleid. Dit beleid wordt medio 2026 vernieuwd en in lijn gebracht met de Baseline Informatiebeveiliging Overheid 2.0 (BIO 2.0) en de Europese richtlijn Network and Information Security Directive 2 (NIS2). In de interim-rapportage van 2026 zullen wij terugkoppelen op het vernieuwde informatiebeveiligingsbeleid. Cyber-weerbaarheid vraagt om concretisering van protocollen Mede vanwege de toenemende aandacht voor weerbaarheid staat het cyberrisico onder verhoogde aandacht, zowel op het niveau van de directie, als vanuit het college. Het is daarin positief dat als onderdeel van het digitale rijbewijs medewerkers worden verplicht een cyber brevet te halen. Desondanks zijn op het gebied van business continuïteit nog stappen te zetten.
Zo constateren wij bijvoorbeeld dat: • Er onduidelijkheid bestaat over de besluitvorming rondom het afsluiten van systemen bij een incident; • de prioritering van systemen bij noodstroomvoorziening niet is vastgelegd; • het succesvol terugzetten van back-ups nog niet is aangetoond. Onze bevinding uit de interim-rapportage ten aanzien van back-up disaster recovery tests is daarmee nog niet opgelost. Aan het eind van het tweede kwartaal van 2026 wordt een nieuwe test uitgevoerd en wordt aandacht gegeven aan deze aandachtspunten. Geen grote incidenten, maar aandachtspunt rondom AI-tools In 2025 hebben zich geen grote incidenten op het gebied van cybersecurity en datalekken voorgedaan. Een risico blijft echter dat medewerkers gevoelige data delen via niet-goedgekeurde AI-tools. Dit heeft bij andere gemeenten reeds tot datalekken geleid. De gemeente heeft beleid opgesteld waarbij uitsluitend Copilot is toegestaan voor gebruik. Wij constateren echter dat niet-goedgekeurde AI-tools, zoals ChatGPT, nog steeds toegankelijk zijn via gemeentelijke apparaten. Daarom adviseren wij deze tools en applicaties technisch af te schermen, ofwel strak te monitoren om naleving van het beleid te waarborgen.
Digitale veiligheid in ontwikkeling: voortgang zichtbaar, vervolgstappen noodzakelijk Openingsbrief Openingsbrief Onze kernboodschappen Onze kernboodschappen Onze conclusies Onze conclusies Uitkomsten controle Uitkomsten controle Ruimtelijk domein Ruimtelijk domein Sociaal domein Sociaal domein Verbonden partijen Verbonden partijen Belangrijke schattingen Belangrijke schattingen Risico op fraude Risico op fraude Cybersecurity Cybersecurity Financiële positie Financiële positie Speerpunten Speerpunten Overige observaties Overige observaties Bijlagen Bijlagen 12 Overige onderwerpen Overige onderwerpen Weerbaarheid Weerbaarheid PwC 23Gemeente Groningen | Accountantsverslag | 20 mei 2026PwC In dit gedeelte geven we een analyse van de financiële positie van uw gemeente Financiële positie In dit gedeelte geven we een analyse van de financiële positie van uw gemeente 23PwC https://gic.nl/nieuws/rijk-geeft-gemeente-groningen-miljoenen-om-centrum-haren-aantrekkelijker-te-maken Openingsbrief Openingsbrief Onze kernboodschappen Onze kernboodschappen Onze conclusies Onze conclusies Uitkomsten controle Uitkomsten controle Financiële positie Financiële positie Weerbaarheid Weerbaarheid Speerpunten Speerpunten Overige observaties Overige observaties Bijlagen Bijlagen 13
Openingsbrief Openingsbrief Onze kernboodschappen | Financiële positie (1/3) Onze kernboodschappen Onze conclusies Onze conclusies | Het resultaat | is positief, deels doorgeschoven via reserve budgetoverheveling | Kengetallen | Gemeente Groningen | Landelijk** Uitkomsten controle | Het resultaat na reservemutaties bedraagt € 60,8 miljoen (voor reservemutaties € 93,7 Uitkomsten controle | miljoen). Er is daarnaast € 37 miljoen gestort in de reserve Budgetoverheveling, | 2025 | 2024 | 2025* | 2024 Financiële positie waarvan € 25,2 miljoen betrekking heeft op de Sociale Agenda Nij Begun. Deze | Weerbaarheid Financiële positie | bedragen worden ‘doorgeschoven’ naar volgend jaar en moeten ook betrokken worden | Solvabiliteit | 16,0% | 12,8% | 34,7% | 35,2% Weerbaarheid Weerbaarheid | in het beoordelen van het financiële resultaat. | Het aantal begrotingswijzigingen | Grondexploitaties | 1,6% | 1,8% | 5,2% | 7,4% Speerpunten | gedurende het jaar is beperkt. Het verschil ontstaat voornamelijk doordat er minder Speerpunten | lasten (na reservemutaties) zijn gerealiseerd ten opzichte van de actuele begroting (€ | Structurele exploitatieruimte | 4,6% | 3,8% | 0,7% | 2,0% Overige observaties Overige observaties | 54,4 miljoen).
Er zijn verschillende oorzaken waaronder het niet inzetten van | Wendbaarheid middelen en verschuivingen van lasten naar volgende jaren, zoals de planvorming van Bijlagen Bijlagen | Kardinge, kosten rondom wijkvernieuwing en lagere kapitaallasten van Stadshavens. | Nettoschuldquote | 103,5% | 111,2% | 63,3% | 56,5% Nettoschuldquote gecorrigeerd | 80,4% | 85,9% | 58,0% | 51,4% De ratio’s zijn verbeterd, de schuldquote blijft hoog en daarmee is Groningen | Belastingcapaciteit | 124,5% | 124,1% | 100,1% | 101% minder wendbaar | * | Op basis van de begroting 2026 De solvabiliteit is gestegen ten opzichte van voorgaand jaar en voldoet aan de eigen | ** | Bron: https://findo.nl/jive streefwaarde van minimaal 10% maar ligt onder het landelijk gemiddelde. De stijging in 2025 wordt veroorzaakt door stortingen in bestemmingsreserves. Dit is echter een | Op basis van het financieel | meerjarenbeeld | 2026-2029 is de verwachting dat de tijdelijk effect vanwege het gebruik van deze reserves in de toekomst. De | gecorrigeerde nettoschuldquote | niet boven de gestelde streefwaarde van 120% zal grondexploitaties zijn relatief laag en lager dan het landelijk gemiddelde. De oorzaak | uitkomen maar de nettoschuldquote | blijft hoog volgens eigen normen. ligt in het onderbrengen van grondexploitaties in afzonderlijke | B.V.’s.
De structurele exploitatieruimte is met 0,8% verbeterd ten opzichte van 2024 en ligt | De belastingcapaciteit is onverminderd hoog en zelfs licht gestegen ten opzichte van hoger dan het landelijk gemiddelde. Dit neemt niet weg dat de gemeente in de | voorgaand jaar. Dit heeft ook effect op de wendbaarheid van uw gemeente. Doordat de toekomst grote tekorten voorziet als gevolg van de korting op het gemeentefonds en er | belastingcapaciteit hoog is, is er beperkter ruimte om de belastingen voor de inwoners een grote investeringsopgave ligt. | te verhogen wanneer dat noodzakelijk zou zijn. De verwachting voor 2026 is dat het percentage gaat verbeteren doordat de woonlasten landelijk gemiddeld meer De nettoschuldquote | is hoog en ook hoger dan het landelijk beeld. Dit wordt onder | toenemen dan de woonlasten binnen gemeente Groningen. andere veroorzaakt door leningen die uw gemeente heeft aangetrokken en heeft uitgezet bij de ontwikkel B.V.’s. De gecorrigeerde nettoschuldquote | (gecorrigeerd voor | De gemeente Groningen heeft door de hoge schuldquote relatief hoge rentelasten en alle verstrekte leningen) is in 2025 verder afgenomen maar ligt boven het landelijk | loopt dus bij renteschommelingen een groter risico, mede met oog op geopolitieke gemiddelde. De hoge nettoschuldquote | in combinatie met stijgende rentepercentages | ontwikkelingen.
Gekoppeld aan de grote investeringsopgave waar de gemeente de heeft impact op de wendbaarheid van de gemeente. | komende jaren voor staat (die vraagt om het aantrekken van leningen), is het essentieel dit meerjarenperspectief en de onzekere financiële toekomstige situatie daarbij te betrekken. Dit vraagt om structurele keuzes en prioritering van de opgaven. PwC | Gemeente Groningen | Accountantsverslag | 20 mei 2026 | 24 13I PwC Korting op het gemeentefonds leidt tot keuzes Gemeente Groningen staat voor uitdagingen als gevolg van onder andere stijgende kosten van het sociaal domein (voornamelijk jeugdzorg), korting op het Gemeentefonds en toename van rentelasten. Ook de maatregelen vanuit het Rijk inzake weerbaarheid leiden tot extra lasten voor de gemeente. Hierdoor is er meer focus vanuit de organisatie voor het realistischer begroten in combinatie met het in kaart brengen waar bezuinigd kan worden, of ombuigingen gerealiseerd kunnen worden. De financiële positie van de gemeente heeft ook impact op de strategische investerings- agenda die momenteel wordt geactualiseerd en geconcretiseerd. Wij adviseren om bij de besluitvorming uit de strategische investeringsagenda per project ook de cumulatieve (financiële) consequenties te duiden. Dit vergroot de informatievoorziening richting de raad.
Gerealiseerde lasten komt dichterbij actuele begroting, primitieve begroting optimistisch In de tabel zoals hiernaast opgenomen, is inzichtelijk gemaakt wat de afwijking is van de gerealiseerde lasten (voor reservemutaties) ten opzichte van de oorspronkelijke begroting en ten opzichte van de geactualiseerde begroting. Hierbij moet worden betrokken dat tussentijds weinig begrotingswijzigingen plaatsvinden. Daarnaast zien we dat de lasten na reserves €54 miljoen lager zijn dan begroot, Dit wordt veroorzaakt doordat bestedingen en projecten worden doorgeschoven door vertraging en schaarste. De realisatiekracht staat onder druk. Gezien het grote verschil met de primitieve begroting adviseren we aandacht te schenken aan reëel begroten en daarbij aandacht te hebben voor planoptimisme in de begroting zonder de ambities los te laten. In de voortgangsrapportage II (VGR-II) werd een voordeel verwacht van € 52 miljoen (incl. reservemutaties) voor bestemming (in de VGR-I nog € 23 miljoen). Ten opzichte van de VGR II wijkt het werkelijk resultaat na reservemutaties dus € 8,8 miljoen af. Daarbij is in de jaarrekening €37 miljoen opgenomen in de reserve budgetoverheveling. Dit bestaat voor €31,6 miljoen uit resultaat aan samenwerkingsverbanden (grotendeels door Nij Begun gelden die na de VGR-II bekend waren), terwijl in de VGR-II € 3 miljoen is opgenomen.
Wij adviseren de prognosekracht in het algemeen en in het bijzonder met betrekking tot projecten (zie hierboven) te versterken. Financiële positie (2/3) 25Gemeente Groningen | Accountantsverslag | 20 mei 2026 Openingsbrief Openingsbrief Onze kernboodschappen Onze kernboodschappen Onze conclusies Onze conclusies Uitkomsten controle Uitkomsten controle Financiële positie Financiële positie Weerbaarheid Weerbaarheid Speerpunten Speerpunten Overige observaties Overige observaties Bijlagen Bijlagen 13II -6% -4% -2% 0% 2% 4% 6% 8% 10% 12% 14% 2021 2022 2023 2024 2025 Voorspellend vermogen van de gemeente Groningen % verschil gerealiseerde lasten / oorspronkelijk begrote lasten % verschil gerealiseerde lasten / bijgesteld begrote lasten Openingsbrief Openingsbrief Onze kernboodschappen | Financiële positie (3/3) Onze kernboodschappen Onze conclusies Onze conclusies | Weerstandsvermogen is gestegen, risico’s zijn licht gedaald | Ontwikkeling van het weerstandsvermogen Uitkomsten controle | Uit de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing blijken de volgende Uitkomsten controle | ontwikkelingen: | € 189.910 Financiële positie | 2025 Financiële positie | • | De risico-inschatting is gedaald van € 108,9 miljoen naar € 107,0 miljoen.
Net als | € 107.046 Weerbaarheid | in voorgaande jaren heeft een groot deel van dit benodigde weerstandsvermogen Weerbaarheid | betrekking op grondexploitaties. | Het benodigde weerstandsvermogen voor de | 2024 | € 184.862 € 108.917 Speerpunten grondexploitaties is gedaald ten opzichte van vorig jaar. Daarnaast is aan het Speerpunten | benodigde weerstandsvermogen voor een bedrag van € 16 miljoen toegevoegd voor | 2023 | € 139.206 Overige observaties het energiepark in Meerstad-Noord (met aan het hoofd GEB Holding B.V.). | € 103.582 Overige observaties Bijlagen • | De beschikbare weerstandscapaciteit is ten opzichte van 2024 toegenomen met | Weerstandscapaciteit (x €1.000) | Risico's (x €1.000) Bijlagen | € 5,0 miljoen. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door de stijging van de algemene reserve en de reserve grondzaken. • | De ratio weerstandscapaciteit (177%) ligt boven de gestelde ambitie van 100%. Hierbij wordt, als één van de weinige gemeenten, in de beschikbare weerstands- capaciteit een grote post stille reserves (aandelen Enexis) van € 50 miljoen betrokken. Deze weerstandscapaciteit is niet snel te realiseren. Uit de paragraaf weerstandsvermogen blijkt dat Groningen met alleen reserves als weerstands- capaciteit uitkomt op een ratio van 110% en hiermee voldoet aan de streefwaarde.
• | De korting op het sociaal domein is als risico opgenomen en niet verwerkt in de meerjarenbegroting (wel is een reserve gevormd voor volumestijgingen). • | De invloed van geopolitieke spanningen op het prijspeil en op de digitale soevereiniteit is meegenomen in de risicoanalyse. Mede vanwege de geopolitieke spanningen, is het belangrijk om te blijven investeren in risicomanagement binnen de organisatie en specifiek op (omvangrijke) projecten waar de gemeente in de komende jaren voor staat omdat dit kosten-en rentestijgingen met zich mee brengt. • | Wij vragen uw aandacht voor een kritische blik op de kwaliteit van de inschatting van onderdelen van het benodigd weerstandsvermogen. Bijvoorbeeld de inschatting van het benodigd weerstandsvermogen voor de oninbaarheid van de verstrekte leningen aan Euroborg. Deze is gebaseerd op de executiewaarde van het stadion op basis van een taxatierapport uit 2008. PwC | Gemeente Groningen | Accountantsverslag | 20 mei 2026 | 26 13III PwC De VNG-handreiking maatschappelijke weerbaarheid biedt gemeenten een praktisch raamwerk om zich beter voor te bereiden op crises en verstoringen van vitale voorzieningen. De handreiking benoemt zes pijlers: continuïteit van de organisatie, crisisorganisatie, vitale voorzieningen, sociaal weefsel, zelfredzaamheid van inwoners en bedrijven, en de samenleving als geheel.
Gemeente Groningen is aan het verkennen hoe zij haar weerbaarheid en veerkracht kan versterken. Wij hebben kennisgenomen van de Verkenning Programma Weerbaar Groningen en reflecteren hierop. De uitwerking gebeurt, in tegenstelling tot de pijlers van de VNG-handreiking, langs de drie lijnen: bedrijfscontinuïteit, robuuste crisisorganisatie en maatschappelijke weerbaarheid. De verkenning vormt een overzichtelijk en goed gestructureerd startpunt voor het versterken van de weerbaarheid van de gemeente. Het document maakt inzichtelijk welke thema’s relevant zijn en waar vervolgstappen nodig zijn. Wij delen hierbij enkele observaties en aanbevelingen ten aanzien van de verkenning: • In de verkenning wordt meerdere malen aangegeven dat nadere analyses en uitwerkingen in de komende maanden volgen. Wij adviseren om deze vervolgstappen te concretiseren en te prioriteren in een heldere tijdslijn, inclusief duidelijke mijlpalen, en hier actief op te sturen en de voortgang periodiek aan de raad te rapporteren. Verstoringen kunnen zich immers op elk moment voordoen en wachten niet op volledig uitgewerkte plannen. • De beoogde robuuste crisisorganisatie kent duidelijke afhankelijkheden van externe partijen. De gemeente is gestart met het inventariseren van functies en afhankelijkheden, maar wacht voor onderdelen (zoals lokale noodsteunpunten) op kaders en financiering vanuit het Rijk.
Wij benadrukken dat de gemeente hierin een eigen verantwoordelijkheid heeft en adviseren om – binnen de eigen mogelijkheden – proactief voorbereidingen te treffen. • De aankondiging van een ontwikkelagenda vanaf 2027 is logisch, maar wij adviseren de raad erop toe te zien dat dit niet leidt tot uitstel van noodzakelijke maatregelen op korte termijn. Wij missen bijvoorbeeld op het gebied van digitale weerbaarheid de urgentie van een concreet uitvoeringsplan. Weerbaarheid 27Gemeente Groningen | Accountantsverslag | 20 mei 2026 6. Samenleving als overkoepelend systeem 2. Crisisorganisatie 1. Eigen continuïteit 4. Sociaal weefsel 5. Zelf- Redzaamheid inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties 3. Vitale voorzieningen Maatschappelijkeweerbaarheid en veerkracht Koude fase Warme fase Nafase Groningen heeft de eerste verkenning afgerond, nadere uitwerking volgt Openingsbrief Openingsbrief Onze kernboodschappen Onze kernboodschappen Onze conclusies Onze conclusies Uitkomsten controle Uitkomsten controle Financiële positie Financiële positie Weerbaarheid Weerbaarheid Speerpunten Speerpunten Overige observaties Overige observaties Bijlagen Bijlagen 14 PwC 3 28Gemeente Groningen | Accountantsverslag | 20 mei 2026 Speerpunt 28 In dit gedeelte rapporteren wij onze bevindingen bij het specifieke speerpunt dat u ons hebt meegegeven.
PwC https://gic.nl/uitgaan/vaartochtje-op-historisch-schip-van-de-stad-naar-het-zuidlaardermeer Openingsbrief Openingsbrief Onze kernboodschappen Onze kernboodschappen Onze conclusies Onze conclusies Uitkomsten controle Uitkomsten controle Financiële positie Financiële positie Speerpunten Speerpunten Overige observaties Overige observaties Bijlagen Bijlagen 15 Weerbaarheid Weerbaarheid Openingsbrief Openingsbrief Onze kernboodschappen | Risico op verzuim en langdurig verzuim Onze kernboodschappen Onze conclusies Als raad heeft u ons als speerpunt meegegeven om te | reflecteren op de wijze | Daarnaast is een data-analyse uitgevoerd naar het verzuim en bijbehorende kosten. Onze conclusies | waarop de ambtelijke organisatie omgaat met het risico van | verzuim en langdurig Uitkomsten controle | De voornaamste procesmatige uitkomst heeft betrekking op de rol van de Uitkomsten controle | verzuim, en de beheersing die daarop wordt | toegepast, inclusief de effecten op de | leidinggevende. De aard van het verzuim verschilt sterk per directie en afdeling en Financiële positie | continuïteit van de bedrijfsvoering. Financiële positie | hierdoor is het noodzakelijk dat een leidinggevende voor zijn/haar afdeling grip Ambtelijke organisatie en het risico vanverzuim en langdurig verzuim | heeft op verzuim.
Uit het onderzoek blijkt dat hier nog verbetermogelijkheden zijn, Weerbaarheid Weerbaarheid | De gemeente zet zich in om verzuim te voorkomen doorpreventief te handelen en | o.a. het toetsen op welke interventies effectief zijn en het strakker monitoren op de Speerpunten | fase van 0-1 jaar ziek. wil dit bereiken door | middel van een duurzame samenwerking met ‘Zorg van de Speerpunten | Zaak’ als arbodienst waarbij een belangrijke rol is belegd bij de leidinggevenden. | De kerncijfers voor het verzuim worden jaarlijks door de arbodienst gedeeld. In Overige observaties Overige observaties | Naast de medewerkers zelf, zijn de leidinggevenden verantwoordelijk voor de | deze rapporten (voor 2025 is het conceptrapport met ons gedeeld) is een duurzame inzetbaarheid van teams door middel van het behouden van nauw Bijlagen contact met medewerkers en het proactief stimuleren in het meedenken in de wijze | uitsplitsing gemaakt naar afdelingen. Bij afdelingen waar verzuim in grote Bijlagen | aantallen voorkomt, wordt dit door de adviseurs herkend en wordt gewerkt aan het van re-integreren bij langdurig verzuim. In dit kader heeft de gemeente ook | terugdringen ervan. Er vinden bijv. gesprekken plaats met de leidinggevenden.
Bij adviseurs op het gebied van verzuim en duurzame inzetbaarheid, die de | verzuim is de leidinggevende verantwoordelijk voor het herverdelen van het werk leidinggevenden ondersteunen bij een re-integratietraject zoals terugkeer, | en eventuele inhuur van externen. herplaatsing of het inschakelen van externe hulp. Vanuit de arbodienst worden onder andere preventieve spreekuren georganiseerd. | Verzuimcijfers iets boven het landelijk beeld, verschillen tussen directies vragen om maatwerk Interne beheersing en continuïteit van het werk | We zien dat de gemeente analyses en onderzoeken uitvoert en hierover De gemeente moet zich inzetten op een set aan maatregelen om de | rapporteert. Uit deze rapportages komen geen grote afwijkingen naar voren, het verzuimgerelateerde | risico’s te ondervangen: | gemiddelde verzuim (2024: 6,6%) ligt rond het landelijke gemiddelde (2024: • | Leidinggevenden of de arbodienst hebben regelmatig (preventieve) gesprekken | 6,7%1). Het totaal verzuim per 2025 ligt met 7,6% wel hoger dan vorig jaar en het met medewerkers in de vorm van bijvoorbeeld inzetbaarheidsgesprekken; | landelijk beeld. Ook valt op dat het langdurig verzuim toeneemt.
Verder wordt • | De gemeente heefteen planmatige werkwijze waar halfjaarlijks op directie- | en | duidelijk uit de rapportages en het werkbelevingsonderzoek dat er grote afdelingsniveau aan de hand van de risicoanalyse van de arbodienst een | verschillen zijn in verzuim tussen verschillende directies. Dit is een belangrijk plan wordt opgesteld om risico's weg te nemen/ te verminderen. De analyse | aandachtspunt. Ook de aard van het verzuim ligt per directie anders, tussen bevat onder andere informatie over verzuimcijfers en verbetermogelijkheden. | fysieke- en psychosociale arbeidsbelasting (directies zijn ook verschillend, wat een Op basis van de uitkomsten van de analyse worden maatregelen geprioriteerd; | ander type verzuim veroorzaakt). We zien dat training voor HRM en • | Middels een werkbelevingsonderzoek wordt periodiek met gerichte vragen in | leidinggevenden (via een gedragsmatige aanpak) om deze verschillende vormen kaart gebracht welke zaken (waaronder werkdruk) er onder medewerkers | van arbeidsbelasting te herkennen, noodzakelijk is om oorzaken te doorgronden en spelen op de werkvloer. | vervolgens interventies op maat aan te kunnen bieden door een goed De gemeente heeft in 2024 een interne analyse uitgevoerd op verzuim. Hierin is | verzuimgesprek te voeren.
Verder bevelen wij aan de toelichting in de paragraaf gekeken naar beheersing en vaardigheden binnen de organisatie. | Bedrijfsvoering uit te breiden over o.a. gerichte maatregelen en preventie. PwC | Gemeente Groningen | Accountantsverslag | 20 mei 2026 | 1 Bron:https://www.aeno.nl/verzuim-actueel | 29 15I PwC 30Gemeente Groningen | Accountantsverslag | 20 mei 2026 Overige observaties In dit hoofdstuk delen we onze overige observaties bij o.a. de kwaliteit van het jaarverslag en onze samenwerking 30PwC https://www.visitgroningen.nl/nl/blogs/kunst-in-het-landschap Openingsbrief Openingsbrief Onze kernboodschappen Onze kernboodschappen Onze conclusies Onze conclusies Uitkomsten controle Uitkomsten controle Financiële positie Financiële positie Speerpunten Speerpunten Overige observaties Overige observaties Jaarverslag Jaarverslag Onze samenwerking Onze samenwerking Bijlagen Bijlagen 16 Weerbaarheid Weerbaarheid PwC Observaties jaarverslag (1/2) 31Gemeente Groningen | Accountantsverslag | 20 mei 2026 De kwaliteit van uw jaarverslag is voldoende maar kan worden verbeterd door oorzaken meer te benoemen, concrete voorbeelden op te nemen en door het gebruik van visuele weergaven Jaarverslag Beoordeling Observaties Verenigbaarheid jaarrekening en het jaarverslag ⚫ Wij hebben vastgesteld, op grond van de verkregen informatie in onze controle, dat de jaarrekening en het jaarverslag
verenigbaar zijn. In het BBV zijn diverse eisen opgenomen voor de vorm en inhoud van het jaarverslag. Wij hebben vastgesteld dat uw jaarverslag voldoet aan het BBV. Kwaliteit paragrafen Wij hebben vastgesteld dat alle verplichte informatie in de paragrafen is opgenomen. In de paragrafen worden resultaten en activiteiten toegelicht. Wij zien dat dit vaak nog beschrijvend van aard is. Een voorbeeld hiervan is: ''In het afgelopen jaar hebben we verdere stappen gezet in het versterken en verbreden van online participatie'' (p.160). Ons advies is om dit concreter op te schrijven door toe te lichten wat er is gedaan en wat het resultaat hiervan is. Inzicht in fraudepreventie- systeem in paragraaf ‘Bedrijfsvoering’ In de paragraaf Bedrijfsvoering wordt aandacht besteed aan fraudepreventie en de voornaamste frauderisico's die uw gemeente onderkent. Ook wordt genoemd dat de frauderisicoanalyses op directieniveau in 2025 zijn geactualiseerd en zijn geconsolideerd tot een gemeentebrede frauderisicoanalyse. Uw gemeente doet veel aan frauderisicopreventie en wij raden aan om dit nadrukkelijker te benoemen. Een voorbeeld hiervan zijn de fraudetrainingen in het kader van AI die in afgelopen jaar zijn gegeven.
Daarnaast kan het inzicht in het fraudepreventiesysteem worden verbeterd door concreet op te schrijven welke werkzaamheden de (verbijzonderde) interne controle heeft verricht en welke beheersmaatregelen bestaan om het frauderisico terug te dringen. Wij zouden daarnaast een explicietere uiteenzetting van risico’s rondom zorgfraude adviseren. Afwijkingen rechtmatigheid + maatregelen toegelicht ⚫ Gemeente Groningen heeft in de rechtmatigheidsverantwoording het totaal aan onrechtmatigheden opgenomen en deze overschrijden niet de gestelde verantwoordingsgrens. Verder wordt in de paragraaf bedrijfsvoering een toelichting opgenomen van de onrechtmatigheden boven de rapporteringsgrens. Ten aanzien van het begrotingscriterium en het criterium misbruik en oneigenlijk gebruik, worden geen beheersmaatregelen genoemd. Toelichting begrotingsrechtmatigheid ⚫ Volgens artikel 28 van de BBV dienen overschrijdingen en onderschrijdingen van zowel de baten als de lasten ten opzichte van de begroting na wijziging bij het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te worden toegelicht. Wij hebben vastgesteld dat de toelichting inzake begrotingsrechtmatigheid voldoet aan de vereisten van de BBV. De begrotingsonrechtmatigheden van € 8,6 miljoen zijn voor € 4,6 miljoen acceptabel (direct gerelateerde baten) en zijn toegelicht in de paragraaf Bedrijfsvoering.
Voldoende inzicht in het vermogen om risico’s uit de bedrijfsvoering financieel op te vangen in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ ⚫ Wij hebben vastgesteld dat de gemeente Groningen alle relevante informatie heeft opgenomen in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’; daarnaast zijn alle relevante ontwikkelingen uit de sector en de impact daarvan op de Gemeente Groningen opgenomen in de toelichting. Wij vinden dat de Gemeente Groningen in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ een goede reflectie heeft gegeven op het vermogen om de risico’s vanuit de bedrijfsvoering financieel op te vangen. ◼ Bevinding Voldoende maar voor verbetering vatbaar ⚫ Voldoende Openingsbrief Openingsbrief Onze kernboodschappen Onze kernboodschappen Onze conclusies Onze conclusies Uitkomsten controle Uitkomsten controle Financiële positie Financiële positie Speerpunten Speerpunten Overige observaties Overige observaties Jaarverslag Jaarverslag Onze samenwerking Onze samenwerking Bijlagen Bijlagen 17 Weerbaarheid Weerbaarheid PwC Observaties jaarverslag (2/2) 32Gemeente Groningen | Accountantsverslag | 20 mei 2026 Paragraaf bedrijfsvoering Beoordeling Observaties Informatiewaarde jaarverslag Ons oordeel is gebaseerd op de leesbaarheid, concreetheid en kwaliteit van de analyses.
Hoewel nog steeds omvangrijk is het jaarverslag compacter geworden (van 506 pagina’s naar ruim 400 pagina’s). Wij zijn van mening dat het jaarverslag de raad de gewenste informatie verschaft per beleidsterrein. Het jaarverslag kent een consistente opbouw en goede tabellen zoals de tabellen ''Wat wilden we bereiken en wat hebben we daarvoor gedaan‘’. De informatiewaarde van het jaarverslag kan worden verbeterd door in verklaringen niet enkel te beschrijven wat er is gebeurd maar door daadwerkelijk concreter op te nemen wat de reden daarachter is. Analyses zijn daarin soms nog te algemeen en een duiding van de effecten ontbreekt dan. Een voorbeeld hiervan is ''We zijn blijven inzetten op het voorkomen en bestrijden van problematische schulden'' (p.85). Wij adviseren om hier ook te beschrijven wat is gedaan en wat het resultaat hiervan is. Een goed voorbeeld van een concrete toelichting is de toelichting rondom de doelstelling ten aanzien van stimulans woningmarkt (p.40). Hier is uitgewerkt wat het doel is, hoe het doel wordt beoogd gerealiseerd te worden, wat het resultaat is en wat de oorzaak is van het niet behalen van de doelstelling. De informatiewaarde en leesbaarheid van het jaarverslag kunnen worden versterkt door een kritische heroverweging van de opgenomen tekst, waarbij overbodige of weinig toegevoegde zinnen worden geschrapt en (o.a.
met behulp van AI en het gebruik van opsommingen) kernachtiger wordt geschreven. Toelichtingen kunnen daarnaast meer concreet worden gemaakt door daadwerkelijk voorbeelden te geven. Daarnaast kan meer gebruik worden gemaakt van visuele ondersteuning. Een positieve observatie ten aanzien van de leesbaarheid is dat er voornamelijk actief taalgebruik wordt gehanteerd. Ten aanzien van de prestatie-indicatoren zien we dat er per deelprogramma indicatoren aanwezig zijn. Veel indicatoren worden echter niet jaarlijks gemeten. Wij merken op dat in de jaarstukken de totstandkoming van de indicatoren vaak wordt toegelicht, maar dat weinig wordt ingegaan op wat het college vindt van de ontwikkeling in of wat de oorzaak is van het achterblijven van de prestatie-indicator ten opzichte van het beoogde doel.
◼ Bevinding Voldoende maar voor verbetering vatbaar ⚫ Voldoende Openingsbrief Openingsbrief Onze kernboodschappen Onze kernboodschappen Onze conclusies Onze conclusies Uitkomsten controle Uitkomsten controle Financiële positie Financiële positie Speerpunten Speerpunten Overige observaties Overige observaties Jaarverslag Jaarverslag Onze samenwerking Onze samenwerking Bijlagen Bijlagen 17I Weerbaarheid Weerbaarheid Openingsbrief Openingsbrief Onze kernboodschappen | Onze samenwerking Onze kernboodschappen Onze conclusies Onze conclusies | Onze werkelijke uren vergeleken met geplande uren | Voldaan aan onafhankelijkheidsvereisten Uitkomsten controle | We zijn onafhankelijk van Gemeente Groningen in overeenstemming met de ‘Wet Uitkomsten controle | Onze reflectie op het proces van de jaarrekeningcontrole | toezicht accountantsorganisaties' (Wta), de 'Verordening inzake de Financiële positie Ons team verricht graag de controle bij de gemeente Groningen vanwege de | onafhankelijkheid van accountants bij assuranceopdrachten' (ViO) en andere Financiële positie | prettige samenwerking. Door op locatie aanwezig te zijn bestaan er korte | relevante onafhankelijkheidsregelgeving in Nederland. Verder voldoen we aan de Weerbaarheid Weerbaarheid | communicatielijnen met de betrokken personen in de verschillende processen, | 'Verordening gedrags- | en beroepsregels accountants' (VGBA).
Wij hebben naast de Speerpunten | jaarrekeningcontrole een aantal aanvullende opdrachten uitgevoerd bij gemeente duidelijke monitoring tijdens de wekelijkse statusbesprekingen en waren wij in Speerpunten | staat gedurende het proces feedback uit te wisselen. Dit alles met als resultaat het | Groningen waaronder controle van datamigratie van Dafinci | naar SAP, de Overige observaties Overige observaties | behalen van de (tussentijdse en bestuurlijke) deadlines. | jeugdzorgverantwoordingen van de centrumregeling RIGG en een aantal subsidieverantwoordingen. Jaarverslag Jaarverslag | Het controleproces is over het algemeen goed verlopen. Voorbeeld hiervan betreft Onze samenwerking Onze samenwerking | de controle op de aanbestedingen. Naast de veeleisende tijdslijnen kende de | Overzicht van de gemaakte uren De controle van de jaarrekening van de gemeente Groningen vereist voldoende tijd Bijlagen | controle verschillende uitdagingen waaronder de gelijktijdige migratie van Dafinci Bijlagen | naar SAP. De doorlooptijd van een aantal werkzaamheden kan nog worden verkort | en aandacht van de teamleden van het juiste niveau voor inhoudelijke (o.a. bij SiSa). Hier hebben wij een gezamenlijke rol in. Verdere verbetering in het | werkzaamheden, beoordeling en begeleiding.
In overeenstemming met de controleproces kan plaatsvinden voor: | maatregelen die zijn beschreven in het rapport In het publiek belang geven wij • | minimaliseren nagekomen boekingen tijdens de lopende controle en het | hieronder een overzicht van de uren die we hebben besteed aan de controle van het beperken van de gefaseerde aanlevering van het boekwerk, rekening houdend | lopende jaar. Uit het overzicht blijkt dat wij meer uren hebben gemaakt ten met de rapportage tijdslijnen; | opzichte van gepland. Oorzaak hiervan betreft scope uitbreiding van verschillende • | tijdige aanlevering van bijvoorbeeld position | papers (WarmteStad), ‘first time | werkzaamheden zoals bijvoorbeeld de RIGG en de SW voorziening en daarnaast de right’ onderbouwingen voor de materiële vaste activa en voorzieningen. | links opgenomen inefficiënties. • | verhogen kwaliteit controle voor bijvoorbeeld de | inkomende subsidies en de toelichting niet uit de balans blijkende verplichtingen; | Rang | Totaal | % | Totaal werkelijke | % • | verhogen kwaliteit controle team Auditing en aanlevering vanuit de 1e | en 2e lijn | geplande | uren t.a.v. de SiSa-bijlage zoals bijvoorbeeld het aantonen van prestatielevering. | uren Partner | 180 | 5,5 | 185 | 5 Wij hebben daarnaast geïnvesteerd in de inzet van AI wat in dit jaar tot meer uren heeft geleid.
Aangezien we voortdurend streven naar een verbetering van het | (Senior) manager | 910 | 27 | 1.060 | 29 controleproces en onze dienstverlening, evalueren wij dit proces graag op korte | Overige teamleden* | 2.385 | 68 | 2.402 | 66 termijn. | Totaal | 3.475 | 100 | 3.647 | 100 * | ‘Overige teamleden’ bestaat uit onze medewerkers en uitbestede uren. PwC | Gemeente Groningen | Accountantsverslag | 20 mei 2026 | 33 18 PwC Bijlagen 34 Gemeente Groningen | Accountantsverslag | 20 mei 2026 PwC https://www.platformgras.nl/magazine/de-gouden-kansen-van-het-groninger-stationsgebied Openingsbrief Openingsbrief Onze kernboodschappen Onze kernboodschappen Onze conclusies Onze conclusies Uitkomsten controle Uitkomsten controle Financiële positie Financiële positie Speerpunten Speerpunten Overige observaties Overige observaties Bijlagen Bijlagen SiSa SiSa Gebruikte AI-tools in de audit Gebruikte AI-tools in de audit Loontransparantie Loontransparantie 19 Weerbaarheid Weerbaarheid Openingsbrief Openingsbrief Onze kernboodschappen | SiSa Onze kernboodschappen Onze conclusies | Uit onze controlewerkzaamheden komen geen materiële afwijkingen naar voren. Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van d | e SiSa-bijlage in de Onze conclusies | jaarrekening 2025 vastgesteld. Uitkomsten controle Uitkomsten controle | Nr.
| Regeling / | Naam specifieke uitkering | Fout of | Financiële | Toelichting Financiële positie Financiële positie | indicator | onzekerheid | omvang (in €) | fout/onzekerheid Weerbaarheid 1 | A17 | Regeling specifieke uitkering voorkomen georganiseerde en ondermijnende | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. Weerbaarheid | jeugdcriminaliteit Speerpunten Speerpunten | 2 | A20 | Specifieke uitkering versterking van de lokale integrale aanpak van | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. radicalisering, extremisme en terrorisme 2023 | -2026 Overige observaties Overige observaties | 3 | A33 | Bekostigingsregeling Landelijke Vreemdelingen Voorziening 2024 | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. Bijlagen Bijlagen | 4 | B2 | Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. toeslagenproblematiek SiSa SiSa | 5 | C33 | Derde tranche in verband met de uitvoering van het Nationaal Programma | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. Gebruikte AI-tools in de audit | Groningen Gebruikte AI-tools in de audit | 6 | C34B | Bijdrage Scholenprogramma (SiSa tussen medeoverheden) | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. Loontransparantie Loontransparantie | 7 | C37 | Specifieke uitkering Batch 1588 | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. De rapporteringstolerantie is per | 8 | C38 | Nationaal Programma Groningen | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. specifieke uitkering: • €12.500 indien de omvangsbasis | 9 | C49 | Batch 1588 2e tranche | N.v.t.
| N.v.t. | N.v.t. kleiner dan of gelijk is aan €125.000; | 10 | C50 | SPUK eerste tranche Gebiedsontwikkeling | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. • 10% indien de omvangsbasis | groter dan | Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding €125.000 en kleiner dan of gelijk is aan | 11 | C62 | van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagenaffaire | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. €1.000.000; | 12 | C92 | Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. • €125.000 indien de omvangsbasis groter is dan €1.000.000. | 13 | C127 | Activiteiten in het kader van de uitvoering van projecten en werkzaamheden ten | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. behoeve van Nationaal Programma Groningen (onderdeel j) De rapporteringstolerantie heeft geen | 14 | C128 | Activiteiten in het kader van het versterken van gebouwen in de batch 1.588 | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. consequenties voor de omvang en aard van | (onderdeel d) de controle van specifieke uitkeringen. In | 15 | C129 | Meerjarige regeling verstrekking specifieke uitkeringen aardbevingsgebied | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. de tabel hebben wij onze bevindingen per | Groningen 2024–2030 (onderdelen a t/m c en e t/m i) specifieke uitkering opgenomen. | 16 | C132 | Inrichten overheidsbrede loketten | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t.
Uit onze controlewerkzaamheden komen geen materiële afwijkingen naar voren. Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de | PwC | Gemeente Groningen | Accountantsverslag | 20 mei 2026 | 35 jaarrekening 2025 vastgesteld. 20 Openingsbrief Openingsbrief Onze kernboodschappen | SiSa Onze kernboodschappen Onze conclusies Onze conclusies | Nr. | Regeling / | Naam specifieke uitkering | Fout of | Financiële | Toelichting Uitkomsten controle indicator | onzekerheid | omvang (in €) | fout/onzekerheid Uitkomsten controle Financiële positie 17 | C201 | Meerjarige regeling verstrekking specifieke uitkeringen aardbevingsgebied | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. Financiële positie | Groningen Onderdeel A Nationaal Programma Groningen Weerbaarheid Weerbaarheid | 18 | C202 | Meerjarige regeling verstrekking specifieke uitkeringen aardbevingsgebied | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. Groningen Onderdeel B Verbetering van de sociale cohesie Speerpunten Speerpunten | 19 | C203 | Meerjarige regeling verstrekking specifieke uitkeringen aardbevingsgebied | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. Overige observaties | Groningen Onderdeel C Aardbevingsgerelateerde inzet Overige observaties | 20 | C204 | Meerjarige regeling verstrekking specifieke uitkeringen aardbevingsgebied | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t.
Bijlagen | Groningen Onderdeel D activiteiten BLOK D Bijlagen | 21 | C206 | Meerjarige regeling verstrekking specifieke uitkeringen aardbevingsgebied | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. SiSa Groningen Onderdeel F Batch 1.588 SiSa | 22 | D8 | Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB) | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. Gebruikte AI-tools in de audit Gebruikte AI-tools in de audit | 23 | D10 | Volwasseneneducatie | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. Loontransparantie Loontransparantie | 24 | D12 | Regionale meld- | en coördinatiefunctie | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. 25 | D12A | Regeling regionale aanpak voortijdig schoolverlaten | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. 26 | D14 | Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. Uit onze controlewerkzaamheden komen | onderwijsvertragingen geen materiële afwijkingen naar voren. | 27 | D15 | Middelen schoolgebouwen aardbevingsgebied Groningen | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. Wij hebben de getrouwheid en | 28 | D21 | Specifieke uitkering impuls jongerencultuur | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de | Regeling eenmalige specifieke uitkering en subsidies lokale jaarrekening 2025 vastgesteld. | 29 | D23 | bibliotheekvoorzieningen | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. 30 | D27 | Masterplan Campussen | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. 31 | E3 | Subsidieregeling sanering verkeerslawaai | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t.
32 | E44B | Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027 (SiSa tussen | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. medeoverheden) PwC | Gemeente Groningen | Accountantsverslag | 20 mei 2026 | 36 20I Openingsbrief Openingsbrief Onze kernboodschappen | SiSa Onze kernboodschappen Onze conclusies Onze conclusies | Nr. | Regeling / | Naam specifieke uitkering | Fout of | Financiële | Toelichting Uitkomsten controle | indicator | onzekerheid | omvang (in €) | fout/onzekerheid Uitkomsten controle Financiële positie 33 | E84 | Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2022-2023 | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. Financiële positie | 34 | E85 | Tijdelijke regeling specifieke uitkeringen intelligente verkeersregelinstallaties | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. Weerbaarheid Weerbaarheid | 35 | E87B | Tijdelijke regeling stimuleren maatregelen tweede fase Deltaprogramma | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. Speerpunten zoetwater (SiSa tussen medeoverheden) Speerpunten | 36 | E97 | Tijdelijke regeling specifieke uitkering bodem 2023 | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. Overige observaties Overige observaties | 37 | E104 | Specifieke uitkering woningbouw op korte termijn door bovenplanse | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. Bijlagen | infrastructuur Bijlagen | 38 | E110 | Tijdelijke regeling specifieke uitkering mobiliteitspakketten ten behoeve van | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t.
SiSa woningbouw SiSa | 39 | E113 | Tijdelijke regeling uitkering bodemopgaven 2024-2030 | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. Gebruikte AI-tools in de audit Gebruikte AI-tools in de audit | 40 | E120 | Regeling specifieke uitkering verkeersveiligheidsmaatregelen 2025-2030 | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. Loontransparantie Loontransparantie | 41 | F20 | Regeling specifieke uitkering Impulsaanpak winkelgebieden | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. 42 | G2 | Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. 2025 Uit onze controlewerkzaamheden komen | Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de geen materiële afwijkingen naar voren. | G2/12 | hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gebundelde uitkering Participatiewet | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. Wijhebben de getrouwheid en | in jaar T_gemeentedeel 2025 rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de | 43 | G3 | Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004_gemeentedeel 2025 | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. jaarrekening 2025 vastgesteld. | BBZ vóór 2020 - | Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden in G3/07 | het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire levensonderhoud | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t.
BBZ in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2025 BBZ vóór 2020 - | Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van G3/08 | achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2025 PwC | Gemeente Groningen | Accountantsverslag | 20 mei 2026 | 37 20II Openingsbrief Openingsbrief Onze kernboodschappen | SiSa Onze kernboodschappen Onze conclusies Onze conclusies | Nr. | Regeling / | Naam specifieke uitkering | Fout of | Financiële | Toelichting Uitkomsten controle | indicator | onzekerheid | omvang (in €) | fout/onzekerheid Uitkomsten controle Financiële positie BBZ vóór 2020 - | Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden Financiële positie | G3/09 | levensonderhoud BBZ en achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BOB | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. Weerbaarheid in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar Weerbaarheid | T_gemeentedeel 2025 Speerpunten Speerpunten | BBZ vanaf 2020 - | Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van G3/10 | achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t.
Overige observaties Overige observaties | hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2025 Bijlagen | 44 | G4 | Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen _gemeentedeel 2025 | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. Bijlagen | G4 | Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen _gemeentedeel 2025 | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. SiSa SiSa | G4 | Tozo 2 gemeentedeel 2025 | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. Gebruikte AI-tools in de audit Gebruikte AI-tools in de audit | G4 | Tozo 3 gemeentedeel 2025 | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. Loontransparantie Loontransparantie | G4 | Tozo 4 gemeentedeel 2025 | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. G4 | Tozo 5 gemeentedeel 2025 | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie Uit onze controlewerkzaamheden komen | G4/17 | kinderopvangtoeslagaffaire - | gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. geen materiële afwijkingen naar voren. | schulden levensonderhoud in jaar T_gemeentedeel 2025 Wijhebben de getrouwheid en | Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de | G4/19 | kinderopvangtoeslagaffaire - | gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. jaarrekening 2025 vastgesteld.
| van achterstallige betalingen op kapitaalverstrekking in jaar T_gemeentedeel 2025 45 | G10 | Wet inburgering_ gemeentedeel 2025 | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Bijzondere bijstand 46 | G12/01 | in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_ | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. gemeentedeel 2025 Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Wet Inburgering van G12/02 | 13 september 2012 in het kader van de hersteloperatie | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2025 PwC | Gemeente Groningen | Accountantsverslag | 20 mei 2026 | 38 20III Openingsbrief Openingsbrief Onze kernboodschappen | SiSa Onze kernboodschappen Onze conclusies Onze conclusies | Nr. | Regeling / | Naam specifieke uitkering | Fout of | Financiële | Toelichting Uitkomsten controle indicator | onzekerheid | omvang (in €) | fout/onzekerheid Uitkomsten controle Financiële positie 47 | G13/01 | Besteding onderwijsroute_gemeentedeel 2025 | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. Financiële positie | G13/02 | Baten onderwijsroute_gemeentedeel 2025 | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. Weerbaarheid Weerbaarheid | G13/03 | Bestedingen overige voorzieningen_ gemeentedeel 2025 | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. Speerpunten Speerpunten | G13/04 | Baten overige voorzieningen_ gemeentedeel 2025 | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t.
Overige observaties | 48 | H1 | Ministeriële regeling heroïnebehandeling | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. Overige observaties | 49 | H4 | Regeling specifieke uitkering stimulering sport 2024-2025 | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. Bijlagen Bijlagen | 50 | H10 | Regeling specifieke uitkering vastgoedtransitie gesloten jeugdhulp 2020 | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. SiSa SiSa | 51 | H20 | Regeling specifieke uitkering vastgoedtransitie residentiële jeugdhulp 2021 | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. Gebruikte AI-tools in de audit | H21 | Specifieke uitkering cliëntondersteuning 52 | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. Gebruikte AI-tools in de audit | 53 | H26 | Regeling specifieke uitkering randvoorwaardelijke functies jeugdhulp | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. Loontransparantie Loontransparantie | 54 | H30 | Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026 55 | H35 | Specifieke uitkering IZA-doelen 2023-2026 | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. Uit onze controlewerkzaamheden komen | 56 | H39B | Regeling specifieke uitkering domein-overstijgend samenwerken_zonder centraal N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. geen materiële afwijkingen naar voren. | persoon_2024 Wijhebben de getrouwheid en | 57 | H41 | Regeling specifieke uitkering specialistische functies aanpak huiselijk geweld en | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t.
rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de | kindermishandeling 2024-2028 jaarrekening 2025 vastgesteld. | 58 | H43 | Regeling specifieke uitkering frictiekosten gesloten jeugdhulp | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. 59 | J4 | Regiodeals 5e tranche | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. Regeling ontzorgingsprogramma eigenaren isolatie en ventilatie woningen van 60 | J7 | de gemeenten in de provincie Groningen en de gemeenten Aa en Hunze, | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. Noordenveld en Tynaarlo 61 | J9 | Specifieke uitkering woningbouwimpuls | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. 62 | J30 | Specifieke uitkeringen proeftuinen aardgasvrije wijken 2e ronde | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. PwC | Gemeente Groningen | Accountantsverslag | 20 mei 2026 | 39 20IV PwC 40 SiSa Nr. Regeling / indicator Naam specifieke uitkering Fout of onzekerheid Financiële omvang (in €) Toelichting fout/onzekerheid 63 J47 Volkshuisvesting N.v.t. N.v.t. N.v.t. 64 J55 Aanpak energiearmoede N.v.t. N.v.t. N.v.t. 65 J94 Regeling specifieke uitkering verduurzaming slecht geïsoleerde woningen van eigenaar-bewoners en woningen van verenigingen van eigenaars, woonverenigingen en wooncoöperaties in het kader van het Nationaal Isolatieprogramma N.v.t. N.v.t. N.v.t. 66 J100 Regeling kansrijke wijk N.v.t. N.v.t. N.v.t. 67 J105 Regeling specifieke uitkering startbouwimpuls N.v.t. N.v.t. N.v.t. 68 J106 Tijdelijke regeling specifieke uitkering gebiedsbudget N.v.t.
N.v.t. N.v.t. 69 J109 Meerjarige regeling specifieke uitkering herstructurering volkshuisvesting N.v.t. N.v.t. N.v.t. 70 J17 Realisatiestimulans N.v.t. N.v.t. N.v.t. 71 J209 Meerjarige regeling voor huisvesting aandachtsgroepen N.v.t. N.v.t. N.v.t. 72 J210B Meerjarige regeling specifieke uitkering Regeling flexibele inzet woningbouw N.v.t. N.v.t. N.v.t. 73 K28 Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid N.v.t. N.v.t. N.v.t. 74 M3 Specifieke uitkering aan inrichting Pilot Flexpool BOA's regio Groningen N.v.t. N.v.t. N.v.t. 75 M16 Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne N.v.t. N.v.t. N.v.t. 76 M29 Bekostigingsregeling eerste opvang ontheemden Oekraïne door Regionale openbare lichamen N.v.t. N.v.t. N.v.t. 77 M30 Specifieke uitkering wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen N.v.t. N.v.t. N.v.t. 78 M40 Specifieke uitkeringen Groningen Flexpool Boa N.v.t. N.v.t. N.v.t. 79 GRO2C Verkeer en vervoer Groningen N.v.t. N.v.t. N.v.t. 80 GRO7C Nationaal Programma Groningen N.v.t. N.v.t. N.v.t. 81 GRO8C Leefbaarheid Groningen N.v.t. N.v.t. N.v.t. 82 GRO21C Regiospecifiek pakket (RSP) N.v.t. N.v.t. N.v.t. Gemeente Groningen | Accountantsverslag | 20 mei 2026 Uit onze controlewerkzaamheden komen geen materiële afwijkingen naar voren.
Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de jaarrekening 2025 vastgesteld. Openingsbrief Openingsbrief Onze kernboodschappen Onze kernboodschappen Onze conclusies Onze conclusies Uitkomsten controle Uitkomsten controle Financiële positie Financiële positie Speerpunten Speerpunten Overige observaties Overige observaties Bijlagen Bijlagen SiSa SiSa Gebruikte AI-tools in de audit Gebruikte AI-tools in de audit Loontransparantie Loontransparantie 20V Weerbaarheid Weerbaarheid PwC 41 Gebruikte AI-tools bij de controle Gemeente Groningen | Accountantsverslag | 20 mei 2026 AI-assistanten We maken gebruik van AI-assistenten zoals Microsoft 365 Copilot, ChatPwC en ChatAssurance binnen onze beveiligde bedrijfsomgeving. Het gebruik van deze AI- assistenten is onderworpen aan onze strikte bedrijfsregels (bijvoorbeeld niet- ondersteunde zelfevaluatie) en controlerichtlijnen. Daarnaast is er altijd een ‘human in the loop’. De AI-toepassingen zijn ingezet ter ondersteuning van onze oordeelsvorming en niet ter vervanging van ons professioneel oordeel. Wij investeren in deze technieken om de controle in de toekomst te optimaliseren. Hoe wij AI hebben ingezet bij de controle van uw jaarrekening Het afgelopen jaar hebben wij diverse prompts ontwikkeld ter ondersteuning van de controle van SiSa-regelingen.
Een prompt is specifiek geschreven voor het extraheren van toetspunten bij de controle van SiSa-regelingen op basis van beschikkingen en relevante wet- en regelgeving. Een andere prompt ziet toe op het controleren van de geldigheid van wet- en regelgeving via wetten.overheid.nl, waarbij wij in bulk (tientallen regelingen tegelijk) de geldigheid kunnen vaststellen door rechtstreeks te zoeken op de server van de Overheid. De controle van de SiSa- bijlage is jaarlijks terugkerend en is aan beide zijden een arbeidsintensief proces. Graag willen wij met uw organisatie samen ontdekken hoe deze (interne) controle zowel efficiënter als kwalitatief sterker kan worden uitgevoerd tijdens een AI-lab sessie. Daarnaast hebben wij AI ingezet om de naleving van verslaggevingsvoorschriften te toetsen. Hiervoor vulden wij al jaarlijks een checklist in met meer dan 200 vragen. Dit jaar heeft AI al deze punten beoordeeld. Vervolgens heeft een teamlid de uitkomsten van de AI beoordeeld, gedocumenteerd en punten die om nadere opvolging vroegen gecommuniceerd met uw ambtelijke organisatie. Tevens hebben wij AI ingezet om uw jaarstukken te beoordelen op kwaliteit en conformiteit aan de BBV-vereisten. Hierbij is gekeken naar de kwaliteit van de paragrafen, de informatiewaarde, schrijfstijl en leesbaarheid van het jaarverslag, en de prestatie-indicatoren.
Daarnaast is het jaarverslag geanalyseerd op standaardobservaties voor het accountantsverslag, zoals verenigbaarheid, fraudepreventie, begrotingsrechtmatigheid en weerstandsvermogen, evenals een gedetailleerde analyse van begrotingsafwijkingen inclusief de incidenteel/ structureel-classificatie en de dekkingsanalyse. Onze controle verbeteren en optimaliseren met behulp van AI-tools. Openingsbrief Openingsbrief Onze kernboodschappen Onze kernboodschappen Onze conclusies Onze conclusies Uitkomsten controle Uitkomsten controle Financiële positie Financiële positie Speerpunten Speerpunten Overige observaties Overige observaties Bijlagen Bijlagen SiSa SiSa Gebruikte AI-tools in de audit Gebruikte AI-tools in de audit Loontransparantie Loontransparantie 21 Weerbaarheid Weerbaarheid PwC 42Gemeente Groningen | Accountantsverslag | 20 mei 2026 EU-richtlijn loontransparantie De EU-richtlijn loontransparantie heeft als doel de loonkloof tussen mannen en vrouwen te verkleinen door de beloningsstructuren transparanter te maken. De richtlijn ondersteunt eerlijkere werkplekken door ongerechtvaardigde loonverschillen in de EU te helpen opsporen en aanpakken. Wat zijn de vereisten voor uw organisatie? • Informatie openbaar maken over beloningsverschillen voor verschillende functies binnen een organisatie.