Document · PDF

Bijlage 4 Bomenplan Groningen participatiebijlage.pdf

gemeenteraad 28 januari 2026, gemeente GroningenBij agendapunt: 6a: Bomenplan Groningen (raadsvoorstel 10-12-2025)25.071 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

afhankelijk van groeiplaats en context – meer of minder bijdragen aan biodiversiteit, klimaatadaptatie en leefkwaliteit. 2. In 2.3.2 wordt “wensen en behoeften uit de omgeving” breder bedoeld dan alleen esthetiek. Het gaat ook om gebruikswaarden zoals schaduw, zichtlijnen, allergeniciteit of veiligheid. De Groninger Boomsoortenlijst is gekoppeld aan deze overwegingen en biedt een selectie van soorten die passen bij uiteenlopende ruimtelijke én ecologische situaties. In de gebiedsgerichte toepassing wordt uiteindelijk de soortkeuze gemaakt binnen deze bandbreedte. 3. In het Bomenplan staan inderdaad veel acties m.b.t. het op orde brengen van de basis (monitoring, analyse en instrumentontwikkeling), maar het bevat ook concrete acties gericht op vergroting van het kroonoppervlak, het verbeteren van groeiplaatsen en participatie van bewoners en organisaties. In de aangepaste versie hebben we het aangepast/geconcretiseerd. Het plan zelf beschrijft in hoofdlijnen waar we op inzetten. Via de dashboards worden acties gemonitord, bijgesteld en eventueel aangevuld. Het Bomenplan bevat meerdere acties gericht op beheer en onderhoud van het bestaande bomenbestand. Denk aan groeiplaatsverbetering (actie 2), een meerjarenplan voor vervanging van bomen met onvoldoende herstelpotentie (acties 7a en 7b), en het vernieuwde beheerbeleid via de Herijking Zorgplicht.

We delen de visie dat bomen onderdeel zijn van een groter ecologisch systeem. Een boom komt pas echt tot zijn recht in samenhang met een gezonde onderlaag van struiken, kruiden en bodemleven. We hebben enkele aanpassingen gedaan ter verduidelijking: In paragraaf 4.2.4 is opgenomen dat we een handreiking voor het biodivers inrichten van groeiplaatsen ontwikkelen, waarin ook ruimte is voor mantel- en zoomstructuren (bomen, struiken, kruidlaag) en ecologische verbindingen.

Structureel worden struiken en kruiden vergeten, al het groen dat geen bomen zijn, die wel heel erg belangrijk zijn voor de biodiversiteit. Ik heb met Tom van Overbeek van Pius Floris gesproken die vertelde me dat dit wel gaat gebeuren. Ook dat inheemse beplanting op 1 komt te staan, mits geen groeikans, dat is heel belangrijk en ik hoop dat dit door de hele Gemeente doordringt! Bij bouwen neem groen direct mee met de planning, maar dat staat buiten dit plan? En groen wat echt toevoegt, dus geen bomen/planten uit Amerika of Azië en wel uit Europa. Scholing voor ieder, burgers, bestuurders, ambtenaren en groenwerkers. Als we het willen redden moeten we samen gaan werken met natuur, altijd en overal! Een andere voorwaarde om het te redden is als mensen In paragraaf 2.3.2 wordt uitgelegd dat de soortkeuze altijd wordt samenwerken met elkaar, leren van elkaar, openstaan en communiceren afgestemd op de lokale omstandigheden én het doel van de aanplant; of

(luisteren en spreken). Vannacht lag ik toch weer wakker van dit plan. Omdat ik het zo een gemiste kans vind als het alleen over bomen gaat. Een individuele boom middenin een stad heeft al een slechte start. Een boom met mantelzoom, dus struik en kruidenlaag is al een klein ecologisch systeem. Ook laat je dan aan de burger zien wat belangrijk is. Het gaat om een systeem van leven. Toch is het veel beter dan niets en zullen er individuele bomen geplaatst worden, simpelweg omdat het niet anders kan. Ik hoop dat we heel creatief en samenwerkend gaan worden met elkaar en met de belangrijkste partner voor het leven natuur! Heel veel succes! (Boomgroep XR)

Wij verwijzen naar ons advies van 18 maart 2025 inzake het Bomenplan, dat we u separaat hebben toegezonden. (Boomgroep XR)

het nu gaat om verkoeling, fijnstof afvang of versterking van biodiversiteit. Inheemse soorten hebben waar mogelijk de voorkeur, mits de groeiplaats dit toelaat. In sommige stedelijke situaties vraagt de veranderende klimaatomgeving om robuustere of droogteresistente soorten. De Groninger Boomsoortenlijst (zie actie 5 in paragraaf 4.1.2) helpt bij het maken van keuzes op basis van functie, locatie en groeipotentie. Deze lijst wordt periodiek geactualiseerd en afgestemd op ecologische uitgangspunten. We onderschrijven dat vergroening begint bij de planvorming en dat het succes ervan valt of staat bij samenwerking tussen vakmensen, bewoners, instellingen én met de natuur zelf. Deze oproep nemen we dan ook ter harte in de verdere uitvoering van het bomenbeleid. Het advies van 18 maart 2025 is opgenomen in dit document.

Algemene reacties binnengekomen via de mailbox bomenplan@groningen.nl REACTIE

ANTWOORD

Op welke manier wordt de SES/wordt de GES verwerkt in het bomenplan 2025? (Bomenridders Groningen)

De GES (Gemeentelijke Ecologische Structuur) wordt meegenomen in de nog op te stellen bomenstructuurkaart. Deze kaart bundelt ecologische, landschappelijke en ruimtelijke structuren en verbetert daarmee de posi onering van bomen binnen de gemeente. Het plan voorziet in een gefaseerde uitvoering waarbij pilotwijken worden aangewezen om prak jkervaringen te verzamelen. Buurten met een lage boomkroonbedekking geven we hierbij prioriteit. De ac es voortkomend uit het bomenplan zullen wij, waar mogelijk, per buurt uitvoeren, monitoren en bijsturen, zodat deze in latere stadia eﬀec ever kunnen worden ingezet.

Is of komen er pilot wijken in Groningen om ervaring in planning en uitvoering van het Bomenplan 2025 te bevorderen? (Bomenridders Groningen)

Toegankelijkheid wordt nergens expliciet genoemd. Onze ervaring is dat als iets niet expliciet wordt genoemd, dat dit dan niet wordt meegenomen of onderbelicht blij . Daarom verzoeken wij u om hier toch een speciﬁeke paragraaf over op te nemen of dit anders als uitgangspunt te formuleren. (Werkgroep Toegankelijk Groningen) Inspraakmogelijkheid op het 100% document door bewoners is dan nog wel nodig. (Bewonersorganisa e Pla orm De Wijert) Bedankt voor het toesturen van het mooie Bomenplan. Ik heb het vandaag globaal doorgelezen en vind het er erg goed uitzien. Ook de input en hoe gedegen jullie daarmee omgaan, deze integreren in de tekst, komt erg goed over. (Bestuur TRV Stadspark) Vanuit waterschap Noorderzijlvest heb ik geen opmerkingen of aanvullingen. Het is voor ons een onderwerp dat een beetje buiten onze kerntaken ligt, maar ook wel relevant is. Met name qua loca e(keuze). Goed dat er ook in de documenten aandacht is voor ‘water en bodem sturend’. Ook in het feedbackdocument en de verwerking daarvan in het masterplan. Kortom, wat ons betre kan dit de 100%-versie worden. (Waterschap Noorderzijlvest) Het Waterbedrijf maakt zich zorgen over de impact van het Bomenplan op de ondergrondse infrastructuur, met name de drinkwaterleidingen.

(Waterbedrijf Groningen) Ik wens dat de gemeente Groningen éérst kwalita ef zorgdraagt voor de bestaande groenvoorzieningen en daarná pas met allerlei ambi euze plannen komt. Meer aandacht voor de ‘schade’ als gevolg van schoolgaande jeugd in het Boudierplantsoen in de Weijert-Zuid. (reac e van een inwoner) Het concept Bomenplan 2025 hee als doel om het boomkroonoppervlak en volume in stedelijke en landelijke gebieden te vergroten en een monitoringsysteem te implementeren. De indieners van deze reac e waarderen de ambi es, maar hebben zorgen en vragen, vooral over de situa e in het landelijke gebied van Haren.

Toegankelijkheid is in de nieuwe versie van het Bomenplan expliciet opgenomen als voorwaarde in paragraaf 2.3.2. Daar wordt onderstreept dat bij het planten van bomen en het inrichten van groeiplaatsen al jd rekening wordt gehouden met een veilige, toegankelijke openbare ruimte voor iedereen – inclusief mensen met een beperking. Hiermee is toegankelijkheid onderdeel van de uitgangspunten van het plan. De 100% versie komt in de inspraak voordat deze vastgesteld wordt. Geen aanpassingen

Geen aanpassingen

We stellen bomen gelijk aan andere ruimtelijke ontwikkelingen. Op gebieds-/buurtniveau maken we een integrale afweging. In hoofdstuk 4 benoemen we dat we bomen in principe terug planten op de huidige plek mits de groeiplaats volstaat en de kabels en leidingen voldoende beschermd worden. Kwaliteit van onderhoud hee een hoge prioriteit binnen gemeente Groningen. We hebben de zorgen doorgestuurd naar de betrokken stadsdeelbeheerder in Zuid. Deze komt met een reac e op deze speciﬁeke situa e. We hebben een aanvulling gedaan met betrekking tot bomen in het landelijk gebied. Hieronder per onderwerp onze reactie en of er aanvullingen/wijzigingen zijn opgenomen in het plan: 26

Belangrijke aandachtspunten: 1. Verslechtering boomkronen in Haren sinds 2019 – waargenomen afname van vitaliteit, dunnere kronen en hogere ster e (als gevolg van verdroging Hondsrug), in contrast met de technische toename van kroonoppervlak volgens Terra Nostra. Pleidooi om naast technische me ngen ook prak jkgerichte monitoring met deskundigen en bewoners op te nemen. 2. Waterhuishouding: De verdroging van de Hondsrug en het eﬀect van waterwinning worden als belangrijke oorzaken van de boomproblemen gezien. Er wordt gepleit voor maatregelen zoals waterbuﬀers, aangepaste bermbeheer en gerichte irriga e. 3. Groeiplaatsen: Bodemtype (zoals zand, klei, veen, keileem) wordt onvoldoende meegenomen bij groeiplaatsen. Waarom wordt dit niet expliciet benoemd? 4. Biodiversiteit: Onduidelijkheid over herkomst richtlijn 'maximaal 10 bomen van dezelfde soort'. Wordt gevraagd naar onderbouwing i.r.t. biodiversiteit en groeidynamiek. 5. Ontbreken strategie voor nieuw bos/bomencorridors: Geen aandacht voor aanplant van nieuwe bossen, bomencorridors, voedselbossen of samenwerking met provincie. Dit wordt als gemiste kans ervaren. 6. Samenhang met andere plannen: Rela e met andere gemeentelijke en provinciale groene nota’s is niet helder. Bomenplan staat nu te veel op zichzelf. 7.

Omgevingsprogramma: Vragen over de borging van het bomenbelang binnen het omgevingsprogramma: hoe wordt afgewogen t.o.v. andere belangen? 8. Financiën en uitvoerbaarheid: Onzekerheid over ﬁnanciën, uitvoerbaarheid en organisa e. Hoe worden middelen, beheer, evalua e, organisa everandering en bewonersadvisering geregeld? 9. Terminologie: De benaming ‘buurt’ voor buitengebied is onjuist (en daarbij verwarrend en onduidelijk). (Stichting Landelijk Gebied Haren)

1. Verslechtering boomkronen in Haren sinds 2019: Door klimaatverandering wordt het steeds droger in Nederland. Dit heeft ook invloed op de groei van bomen. De impact van droogte op een boom wordt bepaald door het soort boom, de leeftijd, de groeiplaats en de locatie waar hij geplant is. Door het herstellend vermogen van een boom is het echter lastig te bepalen wat de oorzaak is van een verminderde vitaliteit. Dat kan droogte zijn maar ook een andere oorzaak hebben. In hoofdstuk 4 is een actie toegevoegd voor onderzoek naar de effecten van klimaatverandering op bomen (stresstesten droogte). Op basis van dit onderzoek bepalen we welke vervolgacties nodig zijn. 2. Waterhuishouding: Waterhuishouding wordt betrokken in een vervolgonderzoek. Suggesties voor experimenten zijn waardevol en worden meegegeven aan de uitwerking (o.a. bomenstructuurkaart), maar vallen buiten de scope van dit plan. 3. Groeiplaatsen: Bodemeigenschappen zoals vochtbehoefte en pH zijn opgenomen in de Groninger Boomsoortenlijst. Deze informatie wordt in de praktijk gebruikt bij soortkeuze. Geen wijziging in het plan nodig. 4. Biodiversiteit: De richtlijn is een ontwerpkeuze om soortendiversiteit te bevorderen en risico’s te beperken. Er is geen bekend wetenschappelijk omslagpunt. De richtlijn blijft gehandhaafd als praktische vuistregel. 5.

Ontbreken strategie voor nieuw bos/bomencorridors: Aanleg van grotere boomstructuren wordt meegenomen in de bomenstructuurkaart. De provinciale subsidieregeling Bos & Hout is verlopen, maar samenwerking met de provincie blijft relevant. Dit wordt verder verkend. 6. Samenhang met andere gemeentelijke/planningsdocumenten: In het plan wordt een bijlage toegevoegd waarin de samenhang met andere relevante beleidsdocumenten wordt toegelicht, 27

waaronder de GES en Vitamine G. Daarnaast komt het landschappelijk perspectief terug via koppeling met de landschapsbiografie en de landschapskoers. 7. Omgevingsprogramma: Het bomenplan zou in eerste instantie worden vormgegeven als omgevingsprogramma bomen. Bij nader inzien bleek het bomenplan niet te kunnen voldoen aan de vereisten van een omgevingsprogramma en fungeert het nu als beleidsvoornemen is bouwsteen van de Omgevingsvisie. Het bomenplan positioneert bomen gelijkwaardig aan andere ruimtelijke opgaven. De daadwerkelijke integrale afweging vindt plaats binnen gebiedsontwikkelingen o.a. via ambitieweb en buurtraamwerken. 8. Financiën en uitvoerbaarheid: Een toelichting op financiële impact is opgenomen in het hoofdstuk over financiën. Bewonersadvisering is onderdeel van de participatie-aanpak en volgt in de uitwerking van het plan. 9. Terminologie: De totale gemeente is opgedeeld in buurten op basis van de CBS buurtindeling. 1. inze en op inheems en divers 2. behoud van het stedelijk bos zoals het kleine stuk Sterrebos Noord en het grotere Sterrebos Zuid en een goede verbinding tussen deze twee via het “Zuiderplantsoen” om bomen te behouden en biodiversiteit te bevorderen 3. mantelzoomvegeta e bij Sterrebos Noord en Sterrebos Zuid aanbrengen 4.

goed bomenbeheer door gemeentelijke werklui, die voor onderhoud parken, bos en bomen zorgen bij te scholen zodat ze geen schade berokkenen aan de bomen en ondergrondvegeta e bij uitvoering van hun werkzaamheden. Door hun kennis op dit gebied te vergroten, zullen ze een beter begrip hebben voor de samenhang in de natuur en de biodiversiteit en met meer respect en gevoel hun werkzaamheden uitvoeren.(Boomgroep XR Groningen)

1. We ze en waar mogelijk in op inheems, maar dit is niet voor alle situa es gewenst. In paragraaf 2.3.2 geven we aan dat inheems voor de hand ligt, maar dat de soortkeuze ook sterk gebonden is aan de plek en de eisen die de omgeving stelt. Diverse aanplant is toegelicht in paragraaf 4.2.2. 2. Met dit bomenplan ze en we ook nadrukkelijk in op het behoud van onze bestaande bomen. 3. Dit verzoek brengen we over aan de betreﬀende projectleider. 4. Onderhoud van bomen wordt uitgevoerd door gecer ﬁceerde ETW-ers. Zij voeren het onderhoud uit zoals beschreven staat in de no e Herijking Zorgplicht.

1. Voeg een kortetermijndoelstelling van vier jaar toe om de boombedekking elke 4 jaar met 2% te verhogen van 12% naar 14%. Een doel hebben voor 50 jaar in de toekomst, wanneer velen van ons er niet meer zijn, is te gemakkelijk om naar toekomstige generaties te blijven kijken om dit harde werk te doen. We hebben korte termijndoelen nodig voor duurzaamheid op de lange termijn. 2. Gekwalificeerde boomverzorging Huur een gekwalificeerd bedrijf in om de boombedekking te meten (niet Terra Nostra, die zeer verdachte metingen heeft gedaan volgens twee verschillende geaccrediteerde boombelastingbedrijven, één in NL en één in de UK). Terra Nostra is bewezen gebrekkig te zijn met ontoereikende methoden, zoals vertrouwen op metingen uit de winter (dus geen bladbedekking zichtbaar), waardoor de totale kroonbedekking enorm wordt onderschat. Terra Nostra berekende ook de totale boombedekking inclusief de met water bedekte gebieden van Groningen. 3. 66% Boomkroonverhouding zou vereist moeten zijn Vereist dat boomverzorging de 2/3 kroon-tot-stamverhouding biedt voor gezondheid, stabiliteit en groeipotentieel op de lange termijn. Nu zijn de meeste stadsbomen precies het tegenovergestelde, met 35-40 kroon tot 60% stam. Dit moet veranderen en er moet leiderschap worden geïmplementeerd met betrekking tot de kritieke zorg die vereist is voor bomen.

Als we deze eenvoudige regel zouden volgen, en zelfs rekening zouden houden met zichtbaarheid en de benodigde 4,5 vrije ruimte op straten, zouden we de levensduur van bomen drastisch kunnen verlengen. Nu worden veel bomen opgetild tot 7-10 meter. Dit is niet noodzakelijk en raadzaam. 4. UTC Corrigeer dit rapport om correcte metingen toe te voegen van de boomkroonbedekkingsgraad van Groningen, die volgens Cobra Groen 12,3% was in 2021. Waarom wordt de meting in dit rapport alleen van de stad vermeld en niet van de hele gemeente? (waarschijnlijk omdat de foutieve Terra Nostra-rapporten de gemeente laten zien met slechts 9% boombedekking). De gemeente is verantwoordelijk voor de hele gemeente en moet hierover rapporteren en verantwoording afleggen.

1. Voeg een kortetermijndoelstelling van vier jaar toe om de boombedekking elke 4 jaar met 2% te verhogen van 12% naar 14%. Via het dashboard Boomkroonbedekking sturen we op het bereiken van minimaal 30% kroonbedekking per buurt in 2075. Door vierjaarlijks te meten houden we de ontwikkelingen per buurt bij. De tussendoelen per woonbuurt zijn opgenomen in het bijlagenboek in bijlage IV. Hierin staan de tussendoelen voor 2030 opgenomen. Na 2030 worden nieuwe tussendoelen voor 2034 opgenomen en zo verder. 2. Gekwalificeerde boomverzorging Er zijn verschillende manieren om de kroonbedekking te meten. Verschil met andere onderzoeken kan komen door een andere aanpak, maar ook door technische vooruitgang. Terra Nostra is een gekwalificeerd bedrijf voor het meten van boomkroonbedekking. 3. 66% Boomkroonverhouding zou vereist moeten zijn We werken volgens de Europese snoeistandaard en bijbehorend addendum, zie . https://gemeente.groningen.nl/bomenbeleid Deze gaat uit van een aanvaardbare kroonverhouding van 2:1 (kroon:stam). Een uitzondering kan gelden voor jonge bomen waar de verhouding kan beginnen bij 1:1. Het heeft altijd onze voorkeur een groter deel van de kroon te laten staan. 4. UTC Zie de beantwoording bij 2. 5.

Verleng de levensduur tot 80-200 jaar met goede zorg Onze boomverzorgers zijn ETW (European Tree Worker) gecertificeerd en beschikken over de vereiste kennis en vaardigheden op het gebied van boombeheer. Oversnoei of snoei volgens de lions tail methode passen we niet toe. Wel werken we volgens de Europese snoeistandaard en bijbehorend addendum, zie ook de beantwoording bij 3. 6. Jaarlijkse boomquota's moeten worden verboden 29

5. Verleng de levensduur tot 80-200 jaar met goede zorg De gemiddelde levensduur is 35 jaar. Er worden enkele redenen gegeven die een rol spelen, maar de meest prominente reden, met nu 10 jaar studie, overleg en documentatie, is de zeer agressieve en aanhoudende oversnoei van boomkronen. Systematische liontail snoei en hoog opkronen met topzware, gevaarlijke bomen domineren in onze gemeente. Stadsbomen in Groningen worden letterlijk doodgesnoeid en vaak verwijderd op het moment dat ze de meeste voordelen beginnen te bieden in termen van CO2-vastlegging, biodiversiteit, schaduw, verkoeling, etc. 6. Jaarlijkse boomquota's moeten worden verboden Dit is een economisch model dat een stabiel inkomen oplevert voor de gebruikelijke gecontracteerde boomkwekerijen, maar dit mag geen reden zijn om elk jaar nog steeds vitale bomen te kappen - tot 600-700 gezonde bomen worden elk jaar verwijderd voor dit en de lakse implementatie van het vergunningsproces voor bomen. Steeds meer volledig gezonde bomen worden ernstig gesnoeid of verwijderd voor zonnepanelen. Het verwijderen van bomen is te progressief en er moet een defensievere aanpak worden gehanteerd. Te veel gezonde, niet-risicovolle bomen worden verwijderd bij de eerste tekenen van veroudering. 7.

Informatievoorziening rondom vergunningen Vergunningen voor bomen moeten basisinformatie bevatten, zodat bewoners de kans krijgen om te onderhandelen/pleiten voor het behoud van bomen in hun buurt. Wij vragen al tien jaar om deze basisinformatie. Andere gemeenten verstrekken deze informatie, dus de gemeente Groningen kan dat ook. De redenen waarom zij dat niet doen, zijn duidelijk. a. Leeftijd van de boom b. Grootte van de boom c. Reden voor verwijdering d. iTreeTool en beoordeling van waarden e. een foto van de boom (de hele boom) zodat bewoners weten welke boom op de lijst staat. 8. Website Er moet meer basisinformatie op de website worden gedeeld, inclusief flyers over boomverzorging en wat u niet moet doen: toppen, lions tailing, overraising etc. Ook moet er meer informatie worden gegeven over onrechtmatige redenen. Bijvoorbeeld, bomen worden niet verwijderd voor zonnepanelen, of

We kappen alleen bomen als daar een goede reden voor is (bijv. ziekte, ruimtelijke ontwikkeling) en niet om te voldoen aan boomkwekerij contracten. Rendementsverlies bij zonnepanelen is geen reden voor het verlenen van een kapvergunning. Ook snoeien wij niet om die reden. De te kappen gemeentelijke bomen staan aangegeven op de online bomenkaart. Hier is meer informatie te vinden over de reden voor verwijdering van een boom en om wat voor boom het gaat. Particuliere kapaanvragen en -vergunningen publiceren we net als andere gemeenten via de website van overheid.nl 7. Informatievoorziening rondom vergunningen We hebben een website over bomenbeleid- en beheer: https://gemeente.groningen.nl/bomenbeleid Hierop staat relevante informatie voor inwoners. Er wordt antwoord gegeven op veel gestelde vragen en er staat een video serie over boombeheer op. 8. Website Dit bomenplan is een strategisch actieplan met een langetermijnperspectief gericht op het vergroten van boomkroonbedekking in onze gemeente. Beheer van bomen speelt hierbij een belangrijke rol. Het doel van boombeheer is:  Toename van kroonbedekking en diversiteit binnen het bomenbestand.

Boombehoud staat voorop;  Boomveiligheid is een randvoorwaarde en geen doel;  Inspecties en onderhoud worden gebaseerd op het werkelijke risico en de gevaarzetting van de locatie;  Bomen moeten hun natuurlijke kringloop zoveel mogelijk kunnen doorlopen. Bij bomen met een lange levensduur hebben alternatieve maatregelen de voorkeur boven kap van de bomen. 9. Veteranenboomverzorging Zie de beantwoording bij 5. 30

omdat ze te hoog lijken, of omdat ze bladeren, pollen of bloemen verliezen. Zoveel gemeenten buiten NL hebben deze informatie, maar de informatie op de site van de gemeente is vaag en moeilijk te vinden. Ook flyers met best practices, zoals de 2/3 boomkroonverhouding, zouden erg nuttig zijn. 9. Veteranenboomverzorging We moeten ervaren veteranenboomexperts vinden. De bomen in onze parken zijn ook te veel gesnoeid, getopt en niet behandeld met de deskundige zorg die ze nodig hebben. Toen ik foto's (meer dan 100 foto's en verschillende video's van het snoeien van bomen) liet zien aan de voormalige directeur van ISA, zei hij dat ons stedelijk bos de komende decennia enorm zou lijden onder ondermaatse en te agressieve boomverzorging. Onze ITT- 3 gecertificeerde boomverzorgers zijn, als ze ernaar gevraagd worden, niet bekend met concepten als massademping of de boomkroonverhouding, wat basiskennis is voor zorgvuldig snoeien van bomen. Voeg een lijst toe van alle monumentale en veteranenbomen, niet alleen de officieel geregistreerde. Deze kunnen worden vastgesteld met lidar en remote sensing en moeten elke 4 jaar worden bijgewerkt. 10. Geef bomen voldoende takstructuur voor biodiversiteit Omdat bomen routinematig worden uitgehold "hol gesnoeid" is er weinig structuur voor vogelnesten.

Ik hoorde zelfs onze leider van stedelijke bomen beweren dat ze alle binnenste takken schoonmaken om de trekkracht te verminderen, net als bij een zeilboot. Deze metafoor is al lang geleden afgedaan als totaal onverenigbaar met de intense complexiteit van de architectuur van boomtakken. Maar je hoeft alleen maar naar alle 20-40 jaar oude bomen te kijken om dit beleid te zien. Dit beleid is schadelijk op zoveel niveaus en veroorzaakt: a. Zonnebrand b. Scheuren in de stam c. Topzware, gevaarlijke bomen d. Bomen die sterven door gebrek aan hulpbronnen (omdat er zo weinig bladdragende takken in de onderste helft van de boom zijn). e. Geen ruimte voor vogelnesten en eekhoorns.

10. Geef bomen voldoende takstructuur voor biodiversiteit Zie de beantwoording bij 5.

Kort samengevat Het doel van 2075 legt de verantwoordelijkheid veel te ver in de toekomst. We hebben doelen nodig voor elke 2-4 jaar, dus één voor ten minste 2030. Dat is 31

een grote herziening die moet worden doorgevoerd. De afgelopen 10 jaar waren er geen doelen en geen verantwoordingsplicht, zodat elk nieuw project waarvoor bomen moeten worden verwijderd, kon worden geaccommodeerd. Dit moet drastisch worden herzien en verboden, anders wordt dit weer een document met weinig impact. We hebben een van de laagste boombedekkingspercentages in Nederland. Er zijn een aantal ongelooflijk basale zaken die de meeste stedelijke boombosbouwprogramma's hebben die hier in Groningen niet worden geïmplementeerd (inclusief basisinformatie voor boomvergunningen - nog steeds niet vereist!). Ik heb 10 punten in deze herziening van dit plan opgesomd, voor concrete meetbare actie met echte impact. Omdat dit plan wederom geweldig klinkt, maar echt geen verantwoordingsplicht heeft op de korte en middellange termijn. (Boomwachters Groningen)

Reacties op hoofdstuk 1 Reacties op de vraag in Google Forms: Heb je aanvullende opmerkingen bij hoofdstuk 1? REACTIE

ANTWOORD

Allergie wordt in de hoofdstuk genoemd. Er is aandacht voor de gezondheidsvoordelen van groen, maar niet voor de mogelijke nadelen van boomsoorten die allergenen verspreiden. Het volgende ontbreekt: - Geen vermelding van de nega eve eﬀecten van bepaalde bomen op mensen met een pollenallergie. Geen afweging tussen de gezondheidsvoordelen van groen en de nadelige eﬀecten van pollen op een grote groep inwoners. Geen verwijzing naar RIVM-onderzoeken of hooikoortsinciden egegevens om dit mee te nemen in boombeleid. (DC Klinieken (allergieën) Waak ervoor dat je deﬁni e van biodiversiteit niet uitsluitend wordt bekeken vanuit het nut voor de mens in de stedelijke omgeving; biodiversiteit hee intrinsieke waarde en gaat verder dan puur func oneel denken. (IVN Groningen Haren Werkgroep Stadsecologie)

We hebben een aanpassing gedaan door allergieën explicieter op te nemen in paragraaf 2.3.2 ‘Overige voorwaarden en uitgangspunten’, onder het kopje ‘Allergieën en gezondheidseffecten’.

In paragraaf 1.1.2 benoemen we dat biodiversiteit de basis van het leven op aarde is, en dat ieder organisme een rol speelt in het ecologisch evenwicht. Daarmee erkennen we ook de intrinsieke waarde van biodiversiteit. 32

Ik mis ecologie, het wederzijds a ankelijk zijn. Bomen, struiken en andere onderbeplan ng werken samen. Er moeten niet alleen bomen geplant worden maar vooral ecosystemen. Een boom inclusief mantelzoom, waar kan bied veel voor het dieren en plantenleven. Het bewustzijn dat de mens a ankelijk is van levende natuur komt daar automa sch uit voort. Zonder natuur gaan we dood, bomen zijn een onderdeel, wel heel belangrijk maar een deel van het grotere geheel. (Boomgroep XR) Inheemse planten zijn ook belangrijk omdat ze deel uitmaken van een ecosysteem dat hier in de loop van de jd gegroeid is. Daarom dus graag wel vooral inheemse bomen. Het is de vraag hoe de ontwikkelingen in de toekomst verlopen. Behoedzaam zijn met het introduceren van nieuwe soorten is wel aan te bevelen, omdat anders een natuurlijk evenwicht snel verstoord kan raken. Belangrijk is ook om veel nadruk te leggen op behoud. Dit komt wel terug maar mag nog meer benadrukt worden. De gemeente hee bij diverse projecten volwassen bomen, met een grote boomkroon laten kappen. Er worden dan wel veel nieuwe bomen geplant, maar die hebben voorlopig nog geen grote boomkroon. Dit speelt bijvoorbeeld bij het Betonbos en bij het Sterrebos. Bij het Betonbos wordt een prach g stuk natuur gesloopt voor woningbouw en even verderop wordt een park gepland, op een stuk waar nu nauwelijks natuur is.

Omwonenden protesteren hiertegen, maar worden nauwelijks gehoord. Bij het Sterrebos worden brede verharde paden aangelegd, die schadelijk zijn voor het ecosysteem. De gemeente promoot tegels wippen, maar gaat zelf in een waardevol groen bos als het Sterrebos brede tegelpaden aanleggen. (Boomgroep XR) Ik mis dat een afname in biodiversiteit klimaatontwrich ng versterkt. Verder is de gezondste stad nogal geﬂa eerd. Het Noorden is rela ef koel en hee een rela ef schone lucht. (Boomgroep XR) Dit hele plan lijkt voor de stad geschreven, Zoals we in de eerste bijeenkomst hebben aangegeven en wat ons ook is toegezegd is dat deelgebieden losgekoppeld worden van het stadse! De hele gemeente kan niet onder een paraplu vallen. De stadse blik op het ommeland moet er uit! (Dorpsbelangen Noordlaren en Groene Ondernemers Haren)

We hebben verduidelijkt in paragraaf 1.1.2 dat biodiversiteitsverlies kan leiden tot het instorten van ecosystemen, met grote gevolgen voor mens én klimaat. De doelstelling van 30% boomkroonbedekking gaat met name over de bebouwde omgeving, en dus ook over de dorpen. Bij de uitwerking op buurtniveau gaan we ook in op de rol van de bomen in het buitengebied.

Reacties op hoofdstuk 1, binnengekomen via de mailbox bomenplan@groningen.nl REACTIE

ANTWOORD

P11 We verzoeken de gemeente om ac e te ondernemen (of experimenten aangaan) om water beter vast te houden om verdroging van de bodem (vooral op de Hondsrug) tegen te gaan en ook dat beuken in een rij worden beschermd als er een boom uit de rij bomen doodgaat. (Stichting Landelijk Gebied Haren)

In hoofdstuk 4 is een actie toegevoegd voor onderzoek naar de effecten van klimaatverandering op bomen (stresstesten droogte). Op basis van dit onderzoek bepalen we welke vervolgacties nodig zijn. In het bomenplan streven we naar soortendiversiteit om risico’s op ziekten, plagen en monoculturen te beperken en de ecologische waarde te vergroten. We erkennen dat dit niet overal wenselijk of passend is. In paragraaf 4.2.2 wordt daarom expliciet ruimte geboden voor situaties waarin een cultuurhistorisch of landschappelijk beeld vereist dat één soort per rij wordt aangeplant. In die gevallen kan worden gewerkt met visueel vergelijkbare soorten die genetisch verschillen, mits dit past bij de locatie en het ontwerp. Tegelijkertijd vraagt het veranderende klimaat soms om soorten die beter bestand zijn tegen droogte of hittestress. We begrijpen dat bomen die er op het oog hetzelfde uitzien niet per se genetisch verwant zijn, en dat bomen die wél verwant zijn juist visueel kunnen verschillen. Daarom vraagt het combineren van soortendiversiteit en een samenhangend straat- of laanbeeld om maatwerk en zorgvuldige keuzes. Die ruimte biedt het plan nadrukkelijk; zowel in het stedelijk als in het landelijk gebied. P12 (1.3.3) Genoemd wordt o.a. ‘recreëren’. Is er een reden om ‘wonen’ niet te P12: Het is geen bewuste keuze geweest om wonen niet te noemen.

We noemen? (S ch ng Landelijk Gebied Haren) hebben verblijven of wonen toegevoegd. p20 De percentages lijken ons onbestaanbaar dat de gemeente 60% van het p20: Uit de Terra Nostra analyse blijkt dat van het totale grondoppervlak totale oppervlakte in eigen bezit hee en dat 40% in bezit is van par culiere circa 27% gemeentelijk eigendom is. Binnen het hoogstedelijk deel van eigenaren. de gemeente is dit ongeveer 50/50. We hebben het aangepast in de (S ch ng Landelijk Gebied Haren) nieuwe versie. P19,P20: In de groenanalyse van Terra Nostra worden twee P19, p20 (Bomenbeleid), tevens p7 en tabel 2 (Groenanalyse van Terra Nostra). Verwarrend zijn de categorieën openbaar, publiek en privaat. Graag eigendomstypen onderscheiden, namelijk privaat en openbaar. Onder privaat vallen alle bomen die niet in eigendom zijn van de gemeente verduidelijking. Groningen (zie pagina 7 van groenanalyse Terra Nostra). We hebben dit (Stichting Landelijk Gebied Haren) verduidelijkt in het aangepaste plan. 34

Reacties op hoofdstuk 2 Reacties op de onderstaande vragen m.b.t. hoofdstuk 2 in Google Forms: 1 2 3 4

Het hoofddoel van dit plan is 30% kroonbedekking voor alle woonbuurten in 2075. Is het voor jou helder waarom we voor dit doel hebben gekozen? Kan je je vinden in deze doelstelling? Heb je nog vragen of opmerkingen over de doelstelling? Paragraaf 2.3 gaat over de voorwaarden van zowel een gezonde kroonbedekking en de overige voorwaarden en uitgangspunten. Herken je je eigen input in de voorwaarden?

REACTIE

ANTWOORD

1 Enigszins 2 Ja 3 Nee 4 Nee (DC Klinieken (allergieën) Aanvullende opmerkingen: Ontbreekt: - Geen criteria voor het minimaliseren van allergenen bij de keuze van boomsoorten. - Geen richtlijnen om hoog-allergene bomen te vermijden in woonwijken, parken en drukke gebieden. - Geen aandacht voor hoe een veranderend klimaat mogelijk de pollenproductie verlengt of verergert. Door zachte winters bloeien de bomen eerder en wordt het hooikoortsseizoen langer. Verbetering: → Toevoegen dat boomsoortenkeuze mede a ankelijk moet zijn van hun impact op allergieën. → Gebruik maken van allergiearme beplantingslijsten -> gebruik het bomenkompas: https://www.lumc.nl/overhet-lumc/maatschappelijke-rol/bomenkompas/. Ik zie hier geen referentie naar terug. (DC Klinieken (allergieën)

Aanpassingen n.v.t.

We erkennen dat bomen niet alleen baten opleveren voor gezondheid en klimaat, maar dat sommige soorten ook nadelige effecten kunnen hebben – met name voor mensen met hooikoorts of andere pollenallergieën. We begrijpen het punt dat dit onvoldoende aan bod komt in het plan. Naar aanleiding van deze input hebben wij het plan op de volgende punten aangepast:  



In paragraaf 2.3.2 (De overige voorwaarden) is een expliciete passage toegevoegd over allergeniciteit en gezondheidseffecten. We benoemen het belang van het vermijden van hoog-allergene soorten op plekken waar veel mensen verblijven, zoals woonwijken, scholen en zorginstellingen. Het Bomenkompas van het LUMC wordt genoemd als hulpmiddel om beter onderbouwde keuzes te maken bij de selectie van boomsoorten. In de Groninger Boomsoortenlijst wordt in de kolom ‘overlast’ de allergene werking van bomen aangegeven.

1 Ja 2 Ja 3 4 n.v.t. (Fietsersbond afdeling Groningen) 1 Ja 2 Ja 3 De doelstelling is bijzonder ambitieus 4 Ja (Buurtvereniging Het A-Kwartier) 1 Ja 2 Nee 3 De doelstelling moet niet alleen gericht zijn op boomkronen en bedekking. Belangrijker is de relatie tussen de bomen onderling en de beplante omgeving. Je komt tot een waarde van 30% wanneer je je enkel richt op de boomkroon, maar dit staat haaks op de inleiding over biodiversiteit, waarin het bredere ecosysteem en de onderlinge relaties centraal staan. Wat betreft het kopje "biodiversiteit": de afname ervan is niet alleen een dreiging voor de mens, maar de mens zelf vormt de grootste bedreiging voor biodiversiteit en daarmee ook voor zichzelf. 4 Nee (IVN Groningen Haren Werkgroep Stadsecologie) Aanvullende opmerkingen: Het is essentieel om minder op te ruimen en aan te harken; zelfs dode bomen spelen een cruciale rol in het ecosysteem. (IVN Groningen Haren Werkgroep Stadsecologie) 1 Ja 2 Ja 3 Mijn woonstraat is niet erg mooi, bij storm viel een boom op de auto van de overbuurman, als je dat gebeurt wil je niet graag weer een boom voor je deur. Ook waren de bomen elk jaar vol rupsen wat de auto’s bevuilde. Dit is een klein voorbeeld, maar begrip voor weerstand tegen bomen bij bewoners is belangrijk. Denk goed mee en werk samen met bewoners. 4 Nee (Boomgroep XR)

Aanpassingen n.v.t.

Reactie op 3: Het vergroten van de boomkroon is een centrale doelstelling van dit masterplan, als belangrijke indicator voor vergroening en stedelijke veerkracht. Tegelijkertijd is kroonoppervlak geen opzichzelfstaand doel: de waarde van bomen ligt in hun bijdrage aan een breder stedelijk ecosysteem. Bomen functioneren in samenhang met onderbeplanting, bodemleven, fauna en waterhuishouding. Bij de uitvoering van het plan wordt daarom niet alleen gestuurd op hoeveelheid kroon, maar ook op de kwaliteit en functie van vergroening, met oog voor ecologische samenhang, biodiversiteit, klimaatadaptatie en een gezonde leefomgeving.

Daar zijn we het mee eens. Het uitgangspunt van minder opruimen en aanharken communiceren we ook richting onze inwoners. Het belang van dode bomen nemen we mee in onze communicatieplan. Reactie op 3: Nemen we mee in onze communicatie over bomen.

Aanvullende opmerkingen: Er wordt alleen over bomen gesproken niet over het ecologische systeem waar ze onderdeel van zijn. Een boom wordt weerbaarder, de situa e is levensvatbaarder als je boom en mantel-zoom vegeta e plant. Ik zou heel graag houtwallen wensen, bijv. grasperken in Kostverloren. Dan voeg je echt iets toe voor biodiversiteit. (Boomgroep XR) 1 Ja 2 Ja 3 Sommige buurten hebben niet zo veel bomen, maar wel andere natuur. Bijvoorbeeld een meer. Daarvoor mogelijk een andere doelstelling, omdat ook andere natuur zeer waardevol is. 4 N.v.t. (Boomgroep XR)

Aanvullende opmerkingen: Ook hier weer goed dat er gewezen wordt op het behoud van bestaande bomen met een brede kroon. (Boomgroep XR) 1 Ja 2 Ja 3 Ik heb een opmerking over de 6 V's. In mijn visie biedt deze benadering te weinig inzicht in de mogelijkheden biodiversiteit te verhogen doet dit wel. BioDiverCity (Bureau Waardenburg e.a). Ook in een bomenplan is dit aspect van belang 4 N.v.t. (Boomgroep XR)

We delen de visie dat bomen onderdeel zijn van bredere ecosystemen. In het plan wordt daarom niet alleen gestuurd op kroonbedekking, maar ook op kwaliteit van de groeiplaats en ecologische samenhang, zoals mantel- en zoomvegeta e (zie aangepaste tekst in paragraaf 4.2.4). Reactie op 3: We zijn het eens dat ook andere vormen van groen en natuur (zoals waterpartijen of kruidenrijke graslanden) een belangrijke ecologische en ruimtelijke waarde hebben. In de definitieve versie van het plan hebben we in de toelichting op de 30%-doelstelling een passage toegevoegd over de rol van ander groen en water. Ook hebben we daarbij recente inzichten opgenomen, waaronder de bevindingen van de KU Leuven, waaruit blijkt dat bij een lagere boomkroonbedekking extra ‘klimaatgroen’ nodig is om tot vergelijkbare effecten te komen. Dit sluit ook aan bij de Europese richtlijn, waarin wordt gesteld dat een kroonbedekking van 10% aanvaardbaar is wanneer 45% ander groen aanwezig is. Dit soort nuances helpen ons om gebied specifiek en realistisch met de doelstelling om te gaan. Aanpassingen n.v.t. Bomen spelen een belangrijke rol in de biodiversiteit. Bij de keuze van boomsoorten en de inrich ng van groeiplaatsen houden we hier dan ook op maal rekening mee.

Om monoculturen te voorkomen, bloeibogen te verlengen en structuren en verbindingen te versterken, stellen we een handreiking op voor het biodivers inrichten van groeiplaatsen (ac e 11). Hierbij wordt niet alleen gekeken naar de groo e van de groeiplaats, maar vooral naar de ecologische bijdrage ervan. Belangrijke elementen zijn het verbinden van groeiplaatsen, het toepassen van diverse beplan ng en het creëren van boven- en ondergrondse verbindingen. De soortkeuze gebeurt op basis van de Groninger Boomsoortenlijst, met aandacht voor varia e en ecologische waarde. Zo ontstaat een bomenbestand dat bijdraagt aan een robuuste en biodiverse leefomgeving. 37

Aanvullende opmerkingen: Rekening houden met mensen is goed, maar er leven ook dieren. Ook met de dieren in een wijk moet rekening worden gehouden. Wilgen voor bijen en vleermuizen, bessen en zaden voor vogels etc. (Boomgroep XR)

1 2 3

Ja Ja Doelstelling ontbreekt aan het karakteris eke van de Hondsrug open essen en een open weidevogelkerngebied ten zuiden en westen van de stad 4 Nee (Dorpsbelangen Noordlaren en Groene Ondernemers Haren)

Aanvullende opmerkingen: We zijn het pertinent oneens met jullie onderstaande geschreven stuk! “Soortdiversiteit Een divers bomenbestand is minder kwetsbaar voor ziekten en plagen en beter bestand tegen klimaatverandering. Ook versterkt soortenrijkheid de biodiversiteit. Hoe meer boomsoorten, hoe meer waardplanten en mogelijkheden voor lange bloeibogen. Daarbij vermindert een diverse aanplant ook de kans op hoge concentraties pollen en daarmee overlast voor mensen met een allergie. Soortendiversiteit moet tot op straatniveau worden nagestreefd.”

In het aangepaste plan wordt in paragraaf 4.2.4 nadrukkelijk aandacht besteed aan de ecologische waarde van bomen en hun rol binnen bredere ecosystemen. Bij de inrich ng van groeiplaatsen en de keuze van soorten wordt gekeken naar bloei jd, vruchtdragende soorten en soorten die bijdragen aan voedselvoorziening voor insecten, vogels en kleine zoogdieren. Dit wordt verder ondersteund via de Groninger Boomsoortenlijst en de handreiking voor biodivers inrichten van groeiplaatsen. Zo wordt ook de leefruimte voor dieren meegenomen in de afweging. Reac e op 3: Naar aanleiding van o.a. deze bijdrage hebben we het plan op verschillende plekken aangepast en verduidelijkt. In het Bomenplan is opgenomen dat bomen in het landelijk gebied een andere rol spelen dan in stedelijk gebied. Ze dragen bij aan biodiversiteit, cultuurhistorie en landschappelijke structuren. De speciﬁeke kenmerken van het buitengebied, zoals de open essenstructuren en weidevogelgebieden, worden uitgewerkt in andere beleidsdocumenten zoals de Landschapsbiograﬁe en het omgevingsprogramma Gemeentelijke Ecologische Structuur. Deze documenten bieden het inhoudelijk kader voor het omgaan met het karakteris eke landschap van bijvoorbeeld de Hondsrug. In aanvulling daarop wordt momenteel gewerkt aan een Landschapskoers, die rich ng zal geven aan de omgang met groene en herkenbare landschapselementen.

Dit masterplan sluit hierop aan door in het bebouwde gebied bij te dragen aan de ecologische samenhang, biodiversiteit en landschappelijke con nuïteit tussen stad en ommeland. In het bomenplan is het streven naar soortendiversiteit inderdaad opgenomen, met name om risico’s op ziekten, plagen en monoculturen te beperken en de ecologische waarde te vergroten. Tegelijker jd erkennen we dat dit niet overal wenselijk of passend is. In paragraaf 4.2.2 wordt daarom expliciet ruimte geboden voor situa es waarin een cultuurhistorisch of landschappelijk beeld vereist dat één soort per rij wordt aangeplant. In die gevallen kan worden gewerkt met visueel vergelijkbare soorten die gene sch verschillen, mits dit past bij de loca e en het ontwerp. 38

In het buitengebied telt het criterium van soort diversiteit veel minder. Cultuurhistorie een leesbaarheid van het landschap vereisen vaak de aanplant van dezelfde soorten op rij Het is een illusie dat genetisch verwante soorten eenzelfde beeld geven zoals dat wordt gesteld op pagina 31.. Zie bijvoorbeeld het grote verschil in het silhouet van de Zomereik en dat van de Amerikaanse eik of de Moeras eik. (Dorpsbelangen Noordlaren en Groene Ondernemers Haren) 1 Ja 2 Misschien 3 Wij hebben misschien geantwoord omdat we de loop jd om dit doel te bereiken veel te lang. 4 Ja (Boomwachters Groningen) Aanvullende opmerkingen: Wij verwijzen naar ons advies van 18 maart 2025 inzake het Bomenplan, dat we u separaat hebben toegezonden. (Boomwachters Groningen)

We begrijpen dat bomen die er op het oog hetzelfde uitzien niet per se gene sch verwant zijn, en dat bomen die wél verwant zijn juist visueel kunnen verschillen. Daarom vraagt het combineren van soortendiversiteit en een samenhangend straat- of laanbeeld om maatwerk en zorgvuldige keuzes. Die ruimte biedt het plan nadrukkelijk; zowel in het stedelijk als in het landelijk gebied. Reac e op 3: In de dashboards wordt een korte termijn doel opgenomen

Het advies van 18 maart 2025 is opgenomen in dit document.

Reacties op hoofdstuk 2, binnengekomen via de mailbox bomenplan@groningen.nl REACTIE

ANTWOORD

2.2 Kroonvolume en kostens jging: Het streven naar grotere boomkronen betekent dat er alleen gegraven mag worden met gespecialiseerde technieken (ETW-er en zuigauto), wat de kosten van werkzaamheden verhoogt. Dit kan deels worden ondervangen door een cursus ETW-er voor monteurs en aannemers. (Waterbedrijf Groningen)

Het zorgvuldig omgaan met bomen is inderdaad van groot belang. De gemeente hee hiervoor heldere werkafspraken opgesteld. In samenwerking met o.a. Enexis en het Waterbedrijf is er al interesse getoond in de opleiding Werken bij bomen van PC Bomen, die mede door de gemeente is opgezet. De gemeente biedt zelf geen ETW-cursussen aan, maar kan hierin wel adviseren. Bij projecten geldt standaard de Beslisboom van kracht: graven binnen de bewortelbare zone is alleen toegestaan met een boombeschermingsplan en onder toezicht van een bomenwacht. We werken aan een generiek boombeschermingsplan, zodat niet per project een afzonderlijk plan hoe te worden opgesteld. Hiervoor is ook een app ontwikkeld waarmee graafwerkzaamheden bij bomen eenvoudig geregistreerd kunnen worden. Zo zorgen we voor een evenwicht tussen uitvoerbaarheid en bescherming van bomen. 39

2.3.1 Beperkte ruimte voor kabels en leidingen: De ambi e om grote bomen te laten groeien vereist grotere groeiplaatsen, wat ten koste gaat van de ruimte voor kabels en leidingen. (Waterbedrijf Groningen) p22 Fig. 4 Aantal boomsoorten per buurt: in de legenda staat dat in het Noordlaarderbos minder dan 10 soorten bomen staan. (S ch ng Landelijk Gebied Haren) p24 3.1.5 Boomkwaliteit. Graag toevoegen het belang van kleinere onderhoudsmachines. (Veel schade aan bomen ontstaat doordat er te grote onderhoudsmachines worden gebruikt.) (S ch ng Landelijk Gebied Haren)

We erkennen de zorgen. Daarom is een goede samenwerking en afstemming tussen netbeheerders en gemeente van groot belang. In het aangepaste plan hebben we in paragraaf 4.2.3 verduidelijkt hoe we hiermee om willen gaan en waarom we samen tot werkbare oplossingen te komen bij graafwerkzaamheden en ondergrondse inrich ng. Dit gee inderdaad een raar beeld. In de aangepaste versie hebben we verduidelijkt dat alleen de gemeentelijke bomen zijn meegenomen in de analyse. Het gebruik van passende machines is een belangrijk aandachtspunt in de uitvoering. Dit wordt meegenomen in beheer en werkafspraken, zoals het Handboek de Groninger Boom. Bij bomen in gras maaien we niet rondom de stamvoet om beschadigen te voorkomen.

Reacties op hoofdstuk 3 Reacties op de onderstaande vragen mbt hoofdstuk 3 in Google Forms: 1. 2.

Wat is je indruk van dit hoofdstuk uitgedrukt in een cijfer van 1 tot 10? Heb je aanvullingen of vragen over hoofdstuk 3?

REACTIE

ANTWOORD

6 Ontbreekt: - Geen data over hoeveel mensen in Groningen last hebben van hooikoorts door bomenpollen. Tussen de 10-15 % van de bevolking heeft in meer of mindere mate last van hooikoorts, een groot gedeelte hiervan is (ook) allergisch voor boompollen. Schatting is dat in de gemeente Groningen tussen 15000 25000 mensen last van een boompollenallergie hebben. - Geen inzicht in de huidige verspreiding van allergene bomen zoals berk, els en hazelaar binnen de gemeente. - Geen beoordeling van de impact van bestaande bomen op de volksgezondheid. Verbetering:

We hebben ervoor gekozen om geen analyse van allergene boomsoorten of pollenbelasting op te nemen, omdat daar geen directe beleidsmaatregelen aan worden gekoppeld. De gemeente verwijdert geen bomen op basis van allergeniciteit. Wel wordt dit aspect meegewogen bij de soortkeuze bij nieuwe aanplant (zie paragraaf 2.3.2).

1. 2.

→ Opnemen van een analyse van de meest allergene boomsoorten (hazelaar, els en berk) die meest bijdragen aan pollenbelasting in Groningen en hiermee ook de meeste gezondheidsklachten veroorzaken. → Meenemen in de analyse van de ligging van deze bomen in woonwijken, bij scholen en doorfietsroutes (DC Klinieken (allergieën) 1. 7 2. Geen aanvullingen (Fietsersbond afdeling Groningen) 1. – 2. Geen aanvullingen (Werkgroep Toegankelijk Groningen) 1. 8 2. Geen aanvullingen (Buurtvereniging Het A-Kwar er) 1. 7 2. Let op: er komt een herziening van het Handboek Boom in 2026! Daarin worden meer beleidsonderdelen opgenomen, gebaseerd op nieuwe inzichten. Het is belangrijk om deze ontwikkelingen mee te nemen in de visie en je aanpak hierop af te stemmen. (IVN Groningen Haren Werkgroep Stadsecologie) 1. 6 2. In de aanloop van dit plan en op dit moment wordt er nog steeds gekapt. Groninger had er veel beter voor kunnen staan. Het zou heel ﬁjn zijn als per NU, al gestreefd wordt naar meer kroonvolume, i.p.v. doorgaan met het verminderen ervan. Het is ﬁjn om te lezen dat veiligheid niet meer het belangrijkste criteria wordt. (herijking zorgplicht bomen Groningen 2024) (Boomgroep XR) 1. 8 2. Geen aanvullingen (Boomgroep XR) 1. 8 2. Ik vind het een slechte keuze om op de kennis van 1 persoon (Jaap Smit) blind te varen voor de selec e van bomen. Op het gebied van samenhang

Aanpassingen n.v.t. Aanpassingen n.v.t. Aanpassingen n.v.t. In het Bomenplan is opgenomen dat het Handboek De Groninger Boom regelma g wordt geactualiseerd op basis van nieuwe inzichten. We volgen de landelijke ontwikkelingen, zoals de aangekondigde herziening van het Handboek Bomen in 2026, en nemen relevante wijzigingen waar nodig mee in de doorontwikkeling van ons lokale handboek. Het Bomenplan zet expliciet in op het behoud van bestaande bomen en daarmee op het vergroten van de boomkroonbedekking. Met de Herijking Zorgplicht Bomen Groningen (2024) is het toetsingskader al aangepast: veiligheid is niet langer het enige criterium, en de ecologische en ruimtelijke waarde van bomen weegt zwaarder mee. Deze koerswijziging is dus al in gang gezet. Aanpassingen n.v.t. De Groninger Bomenlijst is juist ontwikkeld om een keuze te maken op basis van het gestelde doel. De lijst is gedetailleerder en speciﬁek voor de gemeente Groningen; er kan geselecteerd worden op 38 verschillende 41

biodiversiteit klimaat en biodiversiteit is veel onduidelijk. Selecteren op klimaat betekent vaak uitroeien van soorten. Ecologen raden een zo divers mogelijk aanplan ngsbeleid aan met ook zeker inheemse bomen Er is ook h ps://klimaatadapta enederland.nl/hulpmiddelen/overzicht/bomentabel/ (Boomgroep XR) 1. 5 2. Geen aanvullingen (Dorpsbelangen Noordlaren en Groene Ondernemers Haren) 1. 7 2. Wij verwijzen naar ons advies van 18 maart 2025 inzake het Bomenplan, dat we u separaat hebben toegezonden. (Boomwachters Groningen)

kenmerken, waaronder of ze inheems zijn (voor Groningen), kroonvorm, kroondiameter, verhardingsgeschiktheid, bladkleur, benodigde bodem en beperken hi estress.

Het advies van 18 maart 2025 is opgenomen in dit document.

Reacties op hoofdstuk 3, binnengekomen via de mailbox bomenplan@groningen.nl REACTIE

ANTWOORD

P27 We missen in de boombeleidsdocumenten de Database die in 2019 van alle bomen in de voormalige gemeente Haren is gemaakt (S ch ng Landelijk Gebied Haren) p28 We vragen ons af hoe herplanten na bomenkap wordt gehandhaafd? (Stichting Landelijk Gebied Haren)

De bomen van de voormalige gemeente Haren zijn bij de herindeling opgenomen in het beheersysteem van de nieuwe gemeente Groningen

p31 Is er een reden dat het Groningse Boomsoortenlijst alleen voor professionele stakeholders is bestemd en niet voor bewoners? (Stichting Landelijk Gebied Haren)

De Groningse Boomsoortenlijst is op dit moment vooral geschikt voor intern gebruik vanwege het programma waarin het is gemaakt. Zodra het geschikt is voor extern gebruik is het in principe voor iedereen toegankelijk. Wij zijn voornemens om voor inwoners een wat eenvoudiger en gebruiksvriendelijkere variant te maken.

Handhaving is belegd bij onze afdeling vergunning, toezicht en handhaving.

Reacties op hoofdstuk 4 Reacties op de onderstaande vragen mbt hoofdstuk 4 in Google Forms: 1 2 3 4

Kan je je vinden in de principes en acties? Wat is volgens jou de top 3 van de genoemde acties? Heb je tips of aanvullingen voor wat betreft de acties? Hoe zie je jouw rol of dat van je organisatie hierin?

REACTIE

ANTWOORD

1 2

Misschien 1. Selectie van allergievriendelijke boomsoorten → Beleid moet sturen op de aanplant van boomsoorten die minder pollen produceren, gebruik makend van het bomenkompas: https://www.lumc.nl/over-hetlumc/maatschappelijke-rol/bomenkompas/ 2. Strategische plaatsing van bomen met hoog pollenrisico → Geen berken, elzen en hazelaars en andere allergene bomen bij scholen, ziekenhuizen, parken en woonwijken. 3. Monitoring en voorlichting over pollenbelasting → Inwoners betrekken bij boomaanplant en informeren over pollenarme boomsoorten via gemeentelijke platforms. De Groninger Boomsoortenlijst biedt een waardevolle basis voor het vergroten van biodiversiteit en klimaatbestendigheid, maar er lijkt geen expliciete focus te zijn op de allergeniciteit van boomsoorten. Om de leefbaarheid voor inwoners met een boompollenallergie te verbeteren, zou het wenselijk zijn om in deze lijst een allergie-index op te nemen. Dit zou kunnen aangeven welke boomsoorten een hoog risico vormen voor pollenallergieën en welke soorten juist een laag-allergene of allergievriendelijke keuze zijn. Daarnaast zou het aanbeveling verdienen om bij de soortkeuze prioriteit te geven aan bomen die minder pollen verspreiden, vooral in woonwijken, bij scholen, ziekenhuizen en drukbezochte gebieden Actief vervangen van hoog-allergene bomen Gefaseerde vervanging van bomen die bekend staan om hun hoge

1. In de aangepaste versie van het bomenplan is opgenomen dat bij de boomsoortenkeuze rekening wordt gehouden met allergeniciteit. De Groninger Boomsoortenlijst is hierin leidend. Allergeniciteit is één van de kenmerken waarop geselecteerd kan worden. 2. Behoeft geen aanpassing. 3. Voorlichting over geschikte (en minder geschikte) soorten, bijvoorbeeld via de Groninger Boomsoortenlijst of de gemeentelijke website, kan hierin worden meegenomen. We nemen dit mee bij de uitwerking van onze communicatie aanpak. 3. We kiezen nadrukkelijk niet voor een beleid waarin bestaande, gezonde bomen uitsluitend op basis van pollenbelasting worden vervangen. Contact met groen, zelfs met pollenproducerende soorten, heeft op termijn ook beschermende gezondheidseffecten, zoals blijkt uit Fins onderzoek naar het immuunsysteem van kinderen. Het planten van bomen met mantel- en zoomvegetatie rondom bijvoorbeeld schoolpleinen draagt hier positief aan bij. 4. Suggesties worden meegenomen en gedeeld met betrokken collega’s in de uitvoering.

pollenproductie, met alternatieve soorten die beter zijn voor allergiepatiënten. 4 Als allergoloog of vertegenwoordiger van patiënten met allergieën kan ik bijdragen aan:  Wetenschappelijke input leveren over de impact van pollen op de volksgezondheid.  Samenwerken met de gemeente en patiëntenorganisaties om bewustwording te vergroten.  De gemeente zou kunnen:  Allergologen en longartsen betrekken bij besluitvorming over stedelijk groen.  Inwoners met allergieën een stem geven in participatietrajecten rondom bomenbeleid. (DC Klinieken (allergieën) 1 Ja 2 12, 13 en 21 3 4 – (Fietsersbond afdeling Groningen) 1 Ja 2 las g aan te geven 3 nee 4 meedenken en adviseren (Buurtvereniging Het A-Kwar er) 1 Ja 2 Vinden wij niet relevant 3 Zorg ervoor dat alle ac es tot 2075 ﬁnancieel zijn geborgd. Feitelijk had dit al vooraf duidelijk moeten zijn, in plaats van pas achteraf (de resterende 20% van het plan?). Het is essen eel dat de ﬁnanciële zekerheid van het hele plan vanaf het begin is gegarandeerd. 4 kri sch opbouwende gesprekspartner (IVN Groningen Haren Werkgroep Stadsecologie) 1 Ja

Aanpassingen n.v.t.

Volledige ﬁnanciële dekking tot 2075 is niet realis sch of passend bij de strategie van dit plan. Wel zijn de korte termijn-ac es tot 2030 ﬁnancieel geborgd. Na 2030 worden de maatregelen uit dezelfde budge en geﬁnancierd, maar deze zijn vanwege de aard van het bomenplan nog niet geconcre seerd. Financiële borging verloopt via periodieke herijking en natuurlijke beslismomenten.

Biodiversiteit, Bomen en lagere begroeiing. Samenwerken met de GES voor een sterkere ecologische structuur waar bomen een belangrijk onderdeel van kunnen zijn. 2. Samenwerken met buurt, natuur organisaties, is een goed plan 3. Handboek Groninger boom, één plan, voor ieder inzichtelijk en bijgestuurd waar nodig door de tijd. 3 Keuzes voor kap of herplaatsing delen met de buurt. Zorgdragen voor buurtcommitees, mensen goed informeren, door de wijk lopen laten zien wat er waar gebeurt. Geen mooi powerpoints die niet te begrijpen zijn. Geen plakbriefjes met ideeën in laten vullen. Maar echt zeggen dit is ons idee en echt openstaan voor samenwerking met buurt. 4 In mijn buurt kan ik meedenken, Hoornse Meer. Ik denk dat een Natuurcoalitie van bewoners (afgevaardigden van buurtcommissies) en natuurorganisaties "binnen" de Gemeente Groningen gewenst is. Meedenken en samenwerken, dat wil ik wel helpen opzetten. (Boomgroep XR) 1 Ja 2 1. Samenwerken met groene organisa es 2. Beschermen boomgroeiplaatsen 3. Adviseren inwoners 3 Ook nadrukkelijk omwonenden hierbij betrekken. Ook gespecialiseerde ecologen een grote stem geven in de ac es. 4 Boomgroep XR wil graag meedenken. (Boomgroep XR) 1 Ja 2 Ac e 10: onderzoek bescherming boomgroeiplaatsen; pilot herijking zorgplicht bomen, in kaart brengen poten eel geschikte groeiplaatsen 3 Ik maak me zorgen om bomen met klimop en gaten.

Deze dragen sterk bij aan de biodiversiteit en klimop legt veel CO2 vast, maar dat vindt je niet terug in het boomkroonvolume. Vanwege de bodem en levende wezens moeten boomgebieden afgesloten kunnen worden voor betreding. Niet alles is voor de mens. Focus niet alleen op bomen, maar denk ook aan struiken en klimmers als wilde rozen 4 Nee (Boomgroep XR)

We zetten in op duidelijke communicatie, laagdrempelige middelen en gebiedsgerichte samenwerking. Waar mogelijk en nodig betrekken we bewoners bij de keuzes en uitvoering. De te kappen en te herplanten bomen zijn terug te vinden op de gemeentelijke bomenkaart via https://gemeente.groningen.nl/bomenbeleid en via berichtgeving op overheid.nl ‘berichten over uw buurt’. De oproep om transparant te zijn en échte samenwerking te zoeken onderstrepen we. 4. Wij zijn blij met dit aanbod en nemen contact op voor nadere verkenning van samenwerken. 3.

We zetten in op duidelijke communicatie, laagdrempelige middelen en gebiedsgerichte samenwerking. Waar mogelijk en nodig betrekken we bewoners bij de keuzes en uitvoering. Gemeentelijke ecologen zijn structureel betrokken bij het bomenplan en de (her)aanplant van bomen.

In het plan is verduidelijkt dat het niet alleen om bomen gaat, maar om de samenhang met struiken, klimmers en kruidenrijke vegetatie. Het belang van biodiversiteit in en rondom boomstructuren wordt onderkend.

1 2

Nee 5) Groningse Boomsoortenlijst beschikbaar stellen en actualiseren: ga in overleg met de buurten! Herplant dezelfde soort boom als er ook staat 10) Onderzoek naar bescherming van groeiplaatsen: bomen zo oud mogelijk laten worden nu zijn er teveel plekken waar water via putjes en stoepranden wordt afgevoerd en dus de groeiplek van de boom belemmeren 21) Het bomenplan delen en afstemmen met stakeholders: stakeholders beter betrekken bij het ontwikkelen van deze plannen nu zien we onze inbreng nauwelijks. 3 Inventariseren wat de buurt als pre g ervaart. 4 Ga in gespek! het gebiedsteam weet ons wel te vinden! 10-20-30 regel voor het buitengebied lijkt mij onwenselijk. Het lijkt er op dat die regel ook nu al wordt toegepast gezien de exo sche soorten die nu als laanbeplan ng in het buitengebied worden aangeplant in plaats van de zomereik of de beuk. Dit verstoort het karakteris eke beeld van buitenwegen zoals we dat kennen van zuidelijk deel van de provincie en van Drenthe. Aanplant van exoten is bovendien onwenselijk vanuit het oogpunt van biodiversiteit. (Dorpsbelangen Noordlaren en Groene Ondernemers Haren)

1 2

3 4

Misschien We antwoorden met 'Misschien' omdat wij het allemaal veel te langzaam vinden gaan en nogmaals grote zorgen hebben over de manier waarop de gemeente met bomen omgaat. Zie ons advies van 18 maart 2025 inzake het Bomenplan, dat we u separaat hebben toegezonden. Hierin staat alles uitgelegd. Wij verwijzen naar ons advies van 18 maart 2025 inzake het Bomenplan, dat we u separaat hebben toegezonden Wij verwijzen naar ons advies van 18 maart 2025 inzake het Bomenplan, dat we u separaat hebben toegezonden. Wij wijzen al jaren op de minimale boomkroonbedekking in de gemeente Groningen. Wij hebben veel know how en een belangrijke visie t.a.v. boombehoud en beheer. Een aantal zaken

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://gemeenteraad.groningen.nl/api/v1/meetings/5414/documents/91555