Bijlage 3 Boekwerk gemeenterekening 2023.pdf
Tekst van het document
Relevante ontwikkelingen Het was een bewogen jaar op het gebied van veiligheid. Er kwam een opvangcrisis op ons af, we kregen te maken met de lokale gevolgen van de oorlog in Oekraïne en het Israëlisch-Palestijnse conflict en er was sprake van openbare orde verstoringen, bijvoorbeeld tijdens voetbalwedstrijden. We hebben volop ingezet op regionale samenwerking, ondermijning en personen met onbegrepen gedrag. Dit alles stond daarbij in het licht van capaciteitstekorten bij de politie. De opvangcrisis rondom nieuwkomers is een thema dat op meerdere manieren invloed heeft gehad op het deelprogramma Veiligheid. We vingen meer nieuwkomers op dan afgesproken in de bestuursovereenkomst ‘Opvang asielzoekers en Oekraïense ontheemden Groningen’. We hebben gewerkt aan het opzetten van een flexpool van BOA's op regionaal niveau om onze collega's in Ter Apel te kunnen ondersteunen. Er was sprake van maatschappelijke onrust op verschillende onderwerpen. Conflicten elders in de wereld leidden tot spanningen tussen groepen personen in Groningen. Er heerste een breed gevoel van ontevredenheid over maatschappelijke ontwikkelingen, politiek en de overheid in het algemeen. Dat vraagt om continue scherpte en alertheid op signalen van onrust en verstoringen.
In veel gevallen kwam maatschappelijke onrust tot uiting bij demonstraties, denk aan de boerenprotesten en demonstraties bij de Rijksuniversiteit Groningen. We waren intensief betrokken bij de voorbereidingen van grote demonstraties, bijvoorbeeld rondom de oorlog in Oekraïne en het Israëlisch-Palestijnse conflict. Samen met de politie waren we constant alert op opkomende demonstraties en heersende sentimenten. We onderhielden contacten met partijen in de samenleving en slaagden erin demonstraties veilig te laten verlopen. We streefden ernaar ruimte te bieden aan demonstraties door middel van overleg en de-escalerend optreden. We zagen dat veel problematiek zich niet aan gemeentegrenzen houdt en daarom hebben we volop ingezet op regionale samenwerking. Ook op het gebied van ondermijning. Dit thema is door de Groningse gemeenten geprioriteerd als voornaamste veiligheidsopgave. Langs vier sporen hebben we een lokale aanpak vormgegeven waarin samenwerking centraal staat. We hebben met Het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV) ingezet om de veiligheidsketen binnen de gemeente te verbinden aan de maatschappelijke coalitie. Er zijn flinke stappen gezet om ongelijkwaardig te investeren in Groningen-Noord. We zien dat de problematiek zich in het noorden van onze gemeente concentreert. Zoals in het aantal meldingen van mensen met onbegrepen gedrag.
Omdat de problemen op dit vlak bleven toenemen, hebben we extra ingezet op een domeinoverstijgende aanpak voor mensen met een hoog veiligheidsrisico en onbegrepen gedrag. . In 2023 hebben we de basis gelegd voor een aanpak die we in de komende jaren implementeren. 64
Rondom voetbalwedstrijden van FC Groningen zagen we openbare orde verstoringen door harde kern supporters, zowel bij thuis- als uitwedstrijden. Na een extern onderzoek naar de veiligheidsorganisatie werd gezamenlijk met FC Groningen en de driehoekspartijen een Plan van Aanpak opgesteld. De uitvoering van het plan vond plaats in de tweede helft van 2023 en wordt in 2024 voortgezet. Ook ging eind 2023 het landelijk wietexperiment van start in Breda en Tilburg, waar Groningen in een latere fase ook aan zal deelnemen. De bovenstaande ontwikkelingen vragen veel van ons en van onze ketenpartners. Het capaciteitstekort bij de politie baart ons zorgen en is in diverse (bestuurlijke) overleggen, zowel landelijk als regionaal (RBPO) als lokaal (driehoeken) een terugkerend bespreekpunt. Ook van onze BOA's werd meer specifieke kennis en deskundigheid gevraagd, onder andere doordat overlastproblematiek steeds complexer wordt. BOA's kregen in 2023 politiebevoegdheden: de geweldsbevoegdheid en de bevoegdheid om handboeien te gebruiken.
Resultaten en Activiteiten De resultaten en activiteiten worden per beleidsveld benoemd (aansluitend bij de financiële toelichting op het niveau van het beleidsveld). In de activiteitentabel reflecteren we op de activiteiten zoals opgenomen in de begroting 2023. Wat wilden we bereiken (resultaten)
Wat hebben daarvoor gedaan (activiteiten)
Ondermijning steviger aanpakken •
We pakken zowel de criminelen als de achterliggende structuren van ondermijning steviger aan.
• • •
• • •
• • • •
•
•
We gaan (digitale) ondermijnende criminaliteit voorkomen, danwel beëindigen.
•
Integrale programma-aanpak mensenhandel voor de gemeente Groningen voor 2022 en verder gericht op maatwerk en adequate samenwerking tussen alle
•
•
•
Samen met ketenpartners voerden we 8 bestuurlijk controles uit op verschillende thema's; Aan het eind van 2023 organiseerden we een bijeenkomst met externe handhavingspartners om onze prioriteiten voor 2024 vast te stellen; In samenwerking met gemeenten in de regio zetten we eind 2023 de eerste stappen om in 2024 een regionaal werkend bestuurlijk interventieteam op te zetten; We zaten in de voorbereidingsfase van het wietexperiment; We hebben een actiegericht uitvoeringsplan aanpak ondermijning 2023 – 2026 vastgesteld; We hebben met de tien gemeenten in de provincie een plan van aanpak gemaakt om langs vier sporen ondermijning aan te pakken. We organiseerden gezamenlijk een controle van garageboxen en hebben de APV’s aangevuld met een extra bepaling die burgemeesters de bevoegdheid geeft om ondermijning aan te pakken in voor net publiek openstaande gebouwen; Op onze lokale casustafel ondermijning en via het RIEC hebben we ondermijningscasuïstiek behandeld; We hebben de pandenbrigade versterkt en de controles gecontinueerd; De pandenbrigade heeft gebruik gemaakt van het nieuwe instrument bestuurlijke boete; We hebben intensief dossieronderzoek gedaan in een complexe casus. Dit leidt tot aangifte van een strafbaar feit.
Samen met RIEC-Noord-Nederland organiseerden we interne bewustwordingsbijeenkomsten over ondermijnende criminaliteit; We voerden integriteitstoetsen uit op partijen die een relatie aangingen met de gemeente Groningen (wet Bibob). Samen met het Zorg- en Veiligheidshuis, politie en andere partners hebben we actief gereageerd op signalen van mensenhandel; We hebben een vierdaagse training ketensamenwerking voor de bestrijding van mensenhandel georganiseerd met betrokken ketenpartners;
65
veiligheid-en zorgketenpartners.
•
•
•
•
•
•
Ongeveer 100 collega’s van de gemeente, waaronder VT&H, Burgerzaken en de Eurocoaches van de GKB, zijn getraind in het herkennen van signalen van mensenhandel als onderdeel van het bewustwordingsinitiatief; Het Centrum tegen Kinderhandel en Mensenhandel (CKM) heeft, in opdracht van ons, onderzoek uitgevoerd naar de aard en omvang van criminele en seksuele uitbuiting in onze gemeente; Tijdens Let’s Gro hebben we zowel burgers als professionals bewust gemaakt van seksuele en criminele uitbuiting door middel van een Experience Room Mensenhandel en de bijeenkomst ‘Niet alles is wat het lijkt’; In de eerste helft van 2023 hebben we een analyse uitgevoerd naar de eerste opvang voor slachtoffers van mensenhandel in de provincie Groningen. Op basis van deze analyse vindt er overleg plaats met betrokken ketenpartners om de mogelijkheden binnen de bestaande opvang inzichtelijk te maken; In de gehele provincie is er intensief ingezet op het versterken van de aanpak van mensenhandel en het trainen van professionals in het herkennen van signalen van mensenhandel; De pandenbrigade heeft controles gehouden waarbij aandacht is besteed aan arbeidsuitbuiting.
Digitaal veilig(er) Groningen •
We hebben en houden ons eigen huis op orde.
•
Dit is onderdeel van de Agenda Digitale Veiligheid. De activiteiten worden beschreven onder paragraaf 9: bedrijfsvoering.
•
We voorkomen en bestrijden cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit.
•
In maart 2023 eerde de burgemeester samen met de politie de drie beste 'cyber agents' van HackShield in het Groninger Forum; We boden het programma 'HackShield in de bieb' aan in het Groninger Forum voor het basisonderwijs om kinderen weerbaar te maken tegen desinformatie en nepnieuws online; We organiseerden een tweede consortiumbijeenkomst voor wetenschappelijk onderzoek naar cybercriminele jeugdgroepen; Het Living Lab voor het MKB ondersteunde ondernemers bij het verbeteren van hun cyberveiligheid; In maart en december 2023 werden geldezel-actiedagen georganiseerd op het politiebureau Kardinge van Basisteam Noord.
•
• • • Maatschappelijke onrust en polarisatie •
Nauwere samenwerking op het gebied van preventie, netwerkvorming en vroegtijdige signalering en interventie om problematisch gedrag te voorkomen.
• • •
• •
We hebben een congres voor professionals uit 3-Noord georganiseerd waaraan 250 professionals deelnamen; Keten- en regiopartners zijn opnieuw benaderd en het signalerend vermogen is in de gehele regio verder versterkt; Ons coördinerend vermogen als regiogemeente is vergroot door met Regionale versterkingsgelden vanuit het Ministerie JenV capaciteit in te huren voor regionale coördinatie van trainingen, casustafels en fenomeenbesprekingen in de drie Noordelijke provincies; We hebben ons ingezet om de casusstructuren in het gehele noorden op orde te krijgen; Met behulp van de fenomeenanalyse zijn alle gemeenten in NoordNederland er toe bewogen de basis beleidsmatig op orde te brengen in de vorm van structurele casus- en fenomeentafels.
Effectieve verbinding tussen veiligheid en zorg •
Minder jeugdoverlast en meer perspectief voor jongeren met problematisch gedrag.
•
Op basis van het plan van aanpak Preventie met Gezag zijn we gestart met het versterken en uitbreiden van de ketenaanpak Jeugd en Veiligheid;
66
•
• • •
• •
•
• •
•
• • •
•
•
Meer aansluiting tussen veiligheid- en zorgprofessionals op het gebied van personen met onbegrepen of verward gedrag én een gevaarrisico.
• •
•
• •
We hebben het aantal breed jeugdoverleggen vergroot. Sinds september 2023 organiseren we breed jeugdoverleggen in alle Groninger wijken. We streven naar een uniforme werkwijze en een stevigere positie in de keten van deze overleggen; Project KIEM is voortgezet en uitgebreid naar een aantal kinderopvanglocaties; We zijn begonnen met de inzet van 2 extra jeugdboa’s en 3 extra jongerenwerkers voor de avonduren en weekenden; Bij WIJ Groningen zijn twee Re-integratie-officieren aangesteld die zich richten op daders van High Impact Crimes. Het doel van hun inzet is het beperken van detentieschade en het positief beïnvloeden van het recidivegedrag; De spreekuren van Halt op middelbare scholen zijn voortgezet en er is begonnen met de uitbreiding naar andere VO- en PO-scholen; Er is een leerplichtambtenaar aangesteld die zich specifiek richt op het voorkomen van schooluitval bij leerlingen van de Internationale Schakelklas ('nieuwkomers'); Onze aanpak problematische jeugdgroepen is voortgezet. Begin van 2023 hadden we 4 jeugdgroepen.
Eind 2023 stonden 3 van deze 4 op het punt te worden afgeschaald; Het aantal intensieve jongerencoaches is uitgebreid naar 3; we hebben de inzet van deze coaches geëvalueerd; We hebben voorbeeldaanpakken opgehaald uit andere gemeenten en de doelgroep bepaald voor de start van de pilot repressieve aanpak Harde Kern; op casusniveau zijn meerdere jongeren uit deze doelgroep al besproken in persoonsgerichte aanpakken; We hebben de actiepunten uit het Landelijk Actieplan Wapens en Jongeren uitgevoerd, onder andere via de voorlichtingscampagne Youchoose; Onze samenwerking met scholen is voortgezet via de Beleidsgroep Veiligheid Op Scholen; We hebben actief deelgenomen aan de persoonsgerichte aanpak (PGA) onder procesregie van het Zorg- en Veiligheidshuis; We zijn aangesloten bij de kerngroep Positief Opgroeien om veiligheid beter te waarborgen in de uitvoering van het beleidskader Positief Opgroeien; We hebben voorbereidingen getroffen voor trainingen aan WIJ-, politiemedewerkers en jeugdboa’s in het tijdig herkennen van en omgaan met LVB-problematiek. Deze trainingen zijn in januari 2024 gestart.
Vanuit het programma Grip op Onbegrip hebben we geïnvesteerd in de aanpak van de groep met een hoog veiligheidsrisico; Er zijn 8 oefensessies gehouden waarin casuïstiek is besproken met netwerkpartners via spiegelgesprekken, met als doel elkaar beter te begrijpen en een gezamenlijke taal te ontwikkelen met betrekking tot risico-inschatting; In samenwerking met netwerkpartners hebben we een regionale kenniswerkplaats opgezet om inzichten te delen en toe te passen over onbegrepen gedrag, met de nadruk op preventie, de-escalatie en herstelbevorderende inclusie; Het instrument Handvatten voor Naasten is gecreëerd; Naast het lopende project vanuit Grip op Onbegrip zijn er het afgelopen jaar nieuwe middelen beschikbaar gesteld door VWS en J&V. Voor de provincie Groningen is een aanvraag ingediend gericht voor de aanpak
67
•
•
•
van personen met onbegrepen gedrag en een hoog veiligheidsrisico. Hiervan zijn wij als gemeente Groningen penvoerder; Vanuit Grip op Onbegrip is tevens een subsidie beschikbaar gesteld voor de hotspot Groningen. Ook op deze aanvraag hebben we een plan van aanpak ingediend; Er zijn 2 procesregisseurs aangesteld om het proces rondom casuïstiek van personen met onbegrepen gedrag te regisseren en de-escalatie te bevorderen; De levensloopaanpak is geborgd als structurele aanpak.
Veilige en leefbare omgeving •
Minder overlast en criminaliteit.
• • • • • • •
• • •
In onze wijken wijk werd ingezet op toezicht en handhaving. Bestuursrechtelijke handhaving werd toegepast op wijkniveau; De veiligheidsketen werd verbonden aan de langjarige investering in Groningen-Noord; Buitengewoon opsporingsambtenaren met taakaccent ‘wijk’ (wijkboa’s) waren actief in de wijken verbonden aan Groningen-Noord; Er werd een woonoverlastcoördinator ingezet voor overlast met een veiligheidsrisico in Groningen-Noord; De stratenaanpak werd doorontwikkeld; De directie was verbonden aan de wijkvernieuwingsopgave. Zie ook het deelprogramma Wijkontwikkeling en wijkvernieuwing; De integrale aanpak van de Gele Loper werd vastgesteld. Er werd een projectleider aangesteld om de integrale aanpak Gele Loper vorm te geven; Actieve handhaving door politie en Toezicht en Handhaving (THOR) rond de Gele Loper nam toe; In april 2023 is de bestuursovereenkomst ‘Opvang asielzoekers en Oekraïense ontheemden Groningen’ vastgesteld; De politie handhaafde waar nodig op artikel 2:64b APV-G, gericht op drugsgebruik in combinatie met overlast.
Crisisbeheersing en brandveiligheid •
Goed georganiseerde brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening, rampenbestrijding, cyber-, crisisbestrijding en gevolgbestrijding.
• • • • • •
•
Het strategische huisvestingsplan werd vastgesteld. We hebben nieuwe stappen gezet om te komen tot de bouw van een nieuwe kazerne; Het organisatieplan Brandweerzorg 2023-2026 werd vastgesteld; Er is gestart met het ontwikkelen van een visie op crisisbeheersing; Er is in de regio veel en divers getraind en geoefend met de focus op actuele dreigingen; Er is bijgedragen aan de crisisprojectorganisatie voor de vluchtelingenproblematiek (opvang Oekraïners en asielzoekers); Er worden naar aanleiding van de brand aan boord van de Fremantle Highway diverse evaluaties uitgevoerd, door de Onderzoeksraad voor Veiligheid, maar ook door de VRG zelf; Binnen de VRG is ingezet op het verbeteren van informatieveiligheid en ingezet op het thema klimaatadaptatie.
Bijdrage(n) verbonden partijen • GR Veiligheidsregio Groningen De inhoudelijke en financiële toelichting op de verbonden partijen staat opgenomen in paragraaf 6: Verbonden partijen.
68
Financiën In dit onderdeel geven wij per deelprogramma een toelichting op de afwijking in de baten en de lasten > 500 duizend euro. Is de totale afwijking op het deelprogramma niveau op de baten en/of de lasten > 500 duizend euro, dan worden de afwijkingen die hieraan ten grondslag liggen op beleidsveldniveau toegelicht. Het kan dus zijn dat de onderliggende afwijkingen per beleidsveld lager zijn dan 500 duizend euro, maar per deelprogramma optellen tot > 500 duizend euro.
Financieel overzicht lasten en baten 02
Veiligheid
Omschrijving
Primitieve begroting
Actuele begroting
Rekening 2023
Verschil
1.269
1.794
988
806
382
390
497
-106
02.2.4 Veiligheid en Zorg
2.694
3.394
3.566
-172
02.2.5 Veilige leefomgeving
8.985
9.542
7.751
1.792
02.2.6 Crisisbeheersing en brandweer
21.705
23.858
23.841
17
Totaal
35.035
38.979
36.643
2.336
02.2.1 Ondermijning
0
0
12
12
02.2.3 Maatschappelijke onrust en pol
0
0
159
159
02.2.4 Veiligheid en Zorg
791
1.138
1.316
178
02.2.5 Veilige leefomgeving
2.954
2.954
3.384
430
17
17
0
-17
Totaal
3.762
4.110
4.871
762
Totaal Saldo voor bestemming
31.273
34.869
31.771
3.098
31.273
34.869
31.772
3.097
(Bedragen x 1.000 euro) Lasten 02.2.1 Ondermijning 02.2.3 Maatschappelijke onrust en pol
Baten
02.2.6 Crisisbeheersing en brandweer
Reserve mutaties Totaal toevoegingen Totaal onttrekkingen
Totaal saldo na bestemming
Financiële toelichting 2.2.1 Ondermijning Meerjarig project Wietexperiment Het experiment gesloten coffeeshopketen is een meerjarig project dat bestaat uit vijf fasen: de voorbereidingsfase, de aanloopfase, de overgangsfase, de experimenteerfase en de afbouwfase. Door vertraging op landelijk niveau duurt het Wietexperiment langer dan gepland. In twee andere gemeenten is in december 2023 de aanloopfase gestart. De huidige planning is dat in Groningen de aanloopfase en de experimenteerfase in 2024 zullen starten. De
69
Lasten 676
Baten
experimenteerfase zal vier tot vijf en een half jaar duren. Voor de afbouwfase staat uiterlijk 6 maanden gepland. Hierdoor is van de beschikbare middelen in 2023 slechts 10 duizend euro besteed en resteert 676 duizend euro. Overige De overige afwijkingen tellen op tot een voordeel van 142 duizend euro.
130
12
2.2.3 Maatschappelijke onrust en polarisatie Overige Dit beleidsveld bevat slechts kleinere afwijkingen die optellen tot een voordeel van 53 duizend euro.
Lasten -106
Baten 159
2.2.4 Veiligheid en Zorg Overige Dit beleidsveld bevat slechts kleinere afwijkingen die optellen tot een voordeel van 6 duizend euro.
Lasten -172
Baten 178
2.2.5 Veilige leefomgeving Openbare Orde en Veiligheid In de begroting 2023 is voor de capaciteitsuitbreiding van de afdeling Openbare Orde en Veiligheid (OOV) ca. 1,7 miljoen euro beschikbaar gesteld. Deze middelen zijn in 2023 niet volledig besteed omdat de werving en instroom van nieuwe medewerkers meer tijd kostte. Zij waren - met name in het eerste kwartaal van 2023 – nog niet in dienst. Daarbij heeft de operationalisering van onze repressieve aanpak harde kern (Top-X) en afstemming met ketenpartners meer tijd gekost dan voorzien. In 2023 is hierdoor in totaal ca. 0,6 miljoen euro niet besteed. In de begroting 2023 zijn de middelen voor de capaciteitsuitbreiding van OOV binnen diverse beleidsvelden van het deelprogramma 2.2 Veiligheid opgenomen. Binnen dit beleidsveld wordt van het totale voordelige resultaat ca. 0,4 miljoen euro verantwoord.
Lasten 405
Baten
Precariobelasting In 2023 zijn de opbrengsten uit precariobelasting 440 duizend euro hoger dan begroot. Dit wordt vooral veroorzaakt door het hogere aantal bouwactiviteiten in 2023. Daarnaast zijn de lasten 174 duizend euro lager. Vooral vacatureruimte ligt hier aan ten grondslag.
174
440
Reclamedragend straatmeubilair Jaarlijks nemen wij budget op voor reclamedragend straatmeubilair, vernieuwen en bijplaatsen van abri's (bushokjes) e.d. in de woonomgeving. Hier is in 2023 geen gebruik van gemaakt. Dit leidt bij de rekening tot lagere lasten van 435 duizend euro. De opbrengsten zijn aan de voorzichtige kant geraamd in de begroting en mede afhankelijk van ontwikkelingen in de markt. In deze rekening leidt dit hogere baten van 114 duizend euro.
435
114
Pandenbrigade In 2023 is voor de noodzakelijke versterking van de Pandenbrigade incidenteel 500 duizend euro extra beschikbaar gesteld. Dit budget is niet volledig besteed. Een belangrijke oorzaak hiervoor is de vertraging in de werving van personeel.
368
Overige De overige afwijkingen tellen op tot een voordeel van 286 duizend euro.
410
-124
Lasten 0
Baten 0
2.2.6 Crisisbeheersing en brandveiligheid Bijdrage Veiligheidsregio Groningen
70
Bij de voortgangsrapportage 2023-II verwachtten we een nadelig resultaat van 2,153 miljoen euro op de bijdrage aan de Veiligheidsregio Groningen. Om begrotingsonrechtmatigheid te voorkomen is toen 2,153 miljoen euro ten laste van de algemene reserve aan de begroting toegevoegd. Overige Dit beleidsveld bevat slechts kleinere afwijkingen die optellen tot een neutraal resultaat.
17
-17
Risico's Voor een totaal overzicht van de risico's zie Paragraaf 3: Weerstandsvermogen en risicobeheersing Ontwikkelingen Voor een totaal overzicht van de ontwikkelingen zie Paragraaf 3: Weerstandsvermogen en risicobeheersing
71
Programma 3: Vitaal en Sociaal Groningen is een inclusieve, vitale en veilige gemeente waarin iedereen tot zijn recht kan komen en op een gelijkwaardige manier kan deelnemen aan de samenleving: in het onderwijs, op de arbeidsmarkt en op de woningmarkt. Met de nadruk op eigen regie en veerkracht en de beweging van (medische) nazorg naar voorzorg (preventie) staat het gedachtengoed van “positieve gezondheid” en het belang van een goede leefkwaliteit centraal. We zien in Groningen grote gezondheidsachterstanden tussen wijken, dorpen en groepen inwoners en een aantal stevige sociale opgaven: toenemende en dubbele vergrijzing, kloof arm en rijk binnen de gemeente, tegenstelling noord- en zuid Groningen, onderwijssegregatie en sociale impact corona. Met het inzicht dat ongezonde keuzes worden beïnvloed door de leefomgeving en de sociale context, werken we langs twee lijnen aan het verbeteren van de leefkwaliteit van onze inwoners: We zorgen voor de randvoorwaarden voor een (betaalbare) sociale infrastructuur, zodat onze inwoners gedurende hun levensloop gebruik kunnen maken van sociale voorzieningen. We versterken de sociale structuur in wijken en dorpen door in te zetten op instandhouding van (kleinschalige) voorzieningen zoals scholen, dorpshuizen en sportverenigingen.
Daarnaast willen we met een langdurige integrale wijkaanpak het verschil maken in het dagelijkse leven van inwoners. We zetten in op kansrijk opgroeien voor alle kinderen in de gemeente en het doorbreken van de armoede-overdracht van ouder op kind. Onderwijs zien we hierbij als een belangrijk middel om de effecten van kansenongelijkheid te verkleinen. Een goed leerklimaat vormt een belangrijke voorwaarde om kinderen en jongeren vanuit gelijke kansen optimaal te laten ontwikkelen en opgroeien. Daarom zetten we ons met onze partners in onderwijs en opvang in om het onderwijs in Groningen blijvend te vernieuwen en te verbeteren en de door Covid-19 opgelopen leer-en ontwikkelingsachterstanden zo goed mogelijk in te lopen. Werk betekent zelfontplooiing, structuur en sociale contacten. Voor mensen die niet of nog niet kunnen werken bieden we ondersteuning om op een andere manier actief te zijn, bijvoorbeeld via vrijwilligerswerk, een participatiebaan of een basisbaan. Daarnaast bieden we mensen die het nodig hebben inkomensondersteuning. Problematische schulden ontnemen mensen elk perspectief, daarom bieden we schuldhulpverlening en zetten we in op het voorkomen van schulden, vroegsignalering en nazorg. De coronacrisis heeft de uitdagingen op de arbeidsmarkt blootgelegd. De komende tijd gaan we in onze stad en regio werken aan deze uitdagingen.
Waar nodig bieden we passende ondersteuning. Bijvoorbeeld vanuit de Jeugdwet, waarbij we uitgaan van de vraag van de jeugdige en het gezin en de door hen aangegeven oplossingsrichtingen en sluiten zo veel mogelijk aan bij de leefwereld van kind en gezin. Vanuit de Wet Maatschappelijke Ondersteuning bevorderen we met de inzet op het sociale netwerk en algemene voorzieningen, de zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie van onze inwoners en bieden we steun aan kwetsbare inwoners. Voor inwoners die omwille van verminderde zelfredzaamheid niet langer in staat zijn om zelfstandig te kunnen wonen, bieden we mogelijkheden tot beschermd wonen, variërend van het wonen in een intramurale voorziening tot het zelfstandig (blijven) wonen met intensieve ondersteuning en toezicht, thuis. Waar zorg en veiligheid elkaar raken, bijvoorbeeld bij vraagstukken rondom huiselijk geweld en kindermishandeling, personen met verward gedrag, zetten we in op interventies die zijn gericht op preventie, vroegsignalering, herstelgericht werken en het doorbreken van intergenerationele overdracht. Groningen is een belangrijk centrum met top-voorzieningen op het gebied van onder meer onderwijs, sport, cultuur en zorg voor de brede regio. We blijven inzetten op een hoogwaardige culturele infrastructuur waarbij kunst en cultuur voor alle inwoners en bezoekers bereikbaar is.
We investeren in de samenwerking in de cultuursector en stimuleren de zichtbaarheid van cultuur in de gemeente en de mogelijkheden om mee te doen aan cultuur in dorpen en wijken. Met de ontwikkeling van sportief kapitaal en een leven lang sport en bewegen voor iedere Groninger draagt sport bij aan participatie in de samenleving, cohesie, positieve gezondheid en positief opgroeien. Hierbij zetten we in op meer samenwerkingskracht in het rijke en innovatieve sportnetwerk in Groningen, maar ook door juist lokaal in de wijken en buurten gebiedsgericht maatwerk te leveren.
72
Deelprogramma's Het programma Vitaal en Sociaal bestaat uit de volgende deelprogramma's: •
Werk en inkomen
•
Onderwijs
•
Welzijn, gezondheid en zorg
•
Sport en bewegen
•
Cultuur
Jaarrekening in één oogopslag In onderstaand overzicht zijn de totale lasten en baten van de deelprogramma’s opgenomen voor de Jaarrekening 2023. Ter vergelijking is ook de jaarschijf van de begroting 2023 opgenomen.
Deelprogramma 3.1: Werk en inkomen In dit deelprogramma richten wij ons op alle inwoners zodat iedereen gelijke kansen krijgt en mee kan doen in de maatschappij. Meedoen via betaald werk heeft de voorkeur en is een belangrijke oplossing tegen armoede. Voor mensen die niet of nog niet kunnen werken bieden we ondersteuning om op een andere manier actief te zijn, bijvoorbeeld via vrijwilligerswerk, een participatiebaan of een basisbaan en/of bieden we inkomensondersteuning. Op verschillende manieren werken we aan het bieden van bestaanszekerheid voor onze inwoners.
73
Doelen Deelprogramma 3.1: Werk en inkomen We streven in naar meer bestaanszekerheid voor alle inwoners. Daarbij willen we iedereen zoveel mogelijk laten ontwikkelen. We vinden het van groot belang dat eenieder een goede kwaliteit van leven heeft en daarom streven we naar: • zo veel mogelijk financiële zelfredzaam van inwoners, het liefst via een eigen betaalde baan, waarbij niemand onder het (economisch) bestaansminimum hoeft te komen; • actieve deelname - naar eigen aard en vermogen - aan het economische - en maatschappelijke verkeer, ook als gezondheidsbeperkingen en/of andere belemmeringen dit bemoeilijken. Waarbij: • meedoen in eerste instantie gaat over het hebben van (betaalde) arbeid gerelateerde participatie (in relatie tot de beroepsbevolking), en waar dit (nog) niet mogelijk is, over maatschappelijke participatie en/of tenminste sociale activering; • de strategische focus ten aanzien van armoede ligt bij het (structureel) doorbreken van (intergenerationele) armoede - dat wil zeggen het voorkomen van de overdracht van armoede van ouder op kind. Beleidsvelden Deelprogramma Werk en inkomen bestaat uit de volgende beleidsvelden: Werk en activering We zetten ons in om met behulp van verschillende instrumenten mensen op zijn of haar niveau te activeren naar werk of een andere vorm van participatie.
Daarmee dragen we bij aan het vergroten van bestaanszekerheid en maatschappelijke participatie van mensen. Fatsoenlijk (betaald) werk draagt in belangrijke mate bij aan persoonlijk geluk en ontwikkeling van talenten maar biedt ook materiële welvaart, economische onafhankelijkheid en geeft bestaanszekerheid. Werk geeft toegang tot een sociaal netwerk en is van belang in het tegengaan van armoede en schulden. Daarom vinden wij het belangrijk dat iedereen die dat kan actief is, bij voorkeur in een goed betaalde baan of als ondernemer en als dat niet kan bijvoorbeeld als vrijwilliger, in een P-baan of een basisbaan. Inkomensondersteuning en schuldhulpverlening Met onze armoede en schuldenaanpak richten we ons op drie lijnen namelijk het zorgen voor een fatsoenlijk inkomen, het voorkomen en bestrijden van financiële problemen en schulden en het doorbreken van (langdurige) armoede. Dit doen we door inwoners die korter of langduriger aangewezen zijn op een laag inkomen, bestaanszekerheid via inkomensondersteuning te bieden. Doel daarbij is dat financiële belemmeringen niet leiden tot uitsluiting op levensgebieden zoals gezondheid, ontplooiing en participatie. Dit doen we door het verstrekken van uitkeringen op basis van onder meer de Participatiewet, door het bieden van schuldhulpverlening en met voorzieningen gericht op armoedebestrijding en -verlichting.
Tevens richten we ons op het dempen van de gevolgen van de inflatie en de gestegen energieprijzen. Omdat we intergenerationele armoede willen aanpakken richten we ons in het bijzonder op gezinnen en het vergroten van de kansen van kinderen die in armoede opgroeien. Problematische schulden ontnemen mensen elk perspectief, daarom bieden we schuldhulpverlening. We zoeken naar oplossingen en pakken tegelijk de oorzaak aan. Ook zetten we in op het voorkomen van schulden, vroegsignalering en nazorg in het kader van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. Relevante beleidsnota's Het programma is verder uitgewerkt in de volgende beleidsnota’s: Aanpak van armoede en schulden (2023) Werk- en ontwikkelprogramma 2022-2025 (2022) Gebiedsgerichte aanpak voor werk en participatie (2022) Evaluatie beleid beschermingsbewind en bijzondere bijstand (2021) 74
Visie en rol iederz (2020) Toekomst met perspectief ontwikkelplan (2019) Beleidsregels bijzondere bijstand en tarieven beschermingsbewind (2018) Een vertrouwd gezicht (2016) Plan schuldhulpverlening gemeente Groningen 2024-2028 (2023) Handhavingsbeleidsplan sociale zekerheid 2014 (2014)
Relevante ontwikkelingen Regionale arbeidsmarkt De economie groeide het afgelopen jaar minder snel. De krapte op de arbeidsmarkt bleef zo in stand door de vergrijzing en de mismatch op de arbeidsmarkt, vooral in sectoren zoals de zorg en de techniek. Tegelijkertijd kan een groep mensen niet mee doen op de arbeidsmarkt. In regionaal verband werken we nauw samen via Werk in Zicht om komende jaren 20.000 inwoners ontwikkelstappen te laten zetten richting werk. Daarmee lopen we vooruit op de ontwikkeling van Regionale Werkcentra waar alle werkzoekenden met een vraag op het gebied van werk en scholing zich kunnen melden en waar werkgevers terecht kunnen voor ondersteuning rondom personeel. Zo zetten we ons in voor een beter functionerende arbeidsmarkt. Werk en activering Het aantal mensen met een bijstandsuitkering schommelde het afgelopen jaar rond de 9.000 mensen. Met het Werk en Ontwikkelprogramma hebben we extra ingezet om inwoners te ontwikkelen en te ondersteunen richting werk. Na Kansen in Kaart gaan we verder met het spreken van al onze inwoners met een bijstandsuitkering via onze gebiedsgericht aanpak. We spreken over de kansen en belemmeringen op werk en maken een (ontwikkel)plan wanneer iemand zich naar werk of participatie ontwikkelt. Er werken nu 125 mensen op een basisbaan en daarmee liggen we op schema.
Vanuit Werk en Participatie begeleiden we in totaal 463 mensen op een baan met loonkostensubsidie. In 2023 hebben we voor het eerst het quotum voor het aantal nieuwe beschutte werkplekken bij iederz gerealiseerd door in samenwerking met het UWV mensen versneld een indicatie te geven. Inwoners die in 2023 parttime werken, ontvangen naast hun uitkering eenmalig een premie van 15% van het netto jaarloon. Mensen die hier recht op hebben, krijgen deze premie automatisch uitgekeerd in februari 2024. Inkomensondersteuning en armoedebestrijding De hoge energieprijzen en de inflatie werkten door in de prijzen voor levensmiddelen. Veel mensen die van een sociaal minimum of een laag inkomen moesten rondkomen, kwamen daardoor financieel in de knel. Deze groep kwam daarom in aanmerking voor de Energietoeslag 2023. Ook hebben inwoners met een inkomen 120%- 140% van het sociaal minimum een toeslag ontvangen van 400 euro. Daarnaast hebben we de toegang tot gemeentelijke regelingen makkelijker en duidelijker gemaakt, via de voorzieningenwijzer en het ‘kappen van regelingenwoud’. Ook door regelingen meer bekendheid te geven, dringen we het niet-gebruik van regelingen terug. Schuldhulpverlening De nieuwe wettelijke taak 'vroegsignalering' heeft een structurele plek gekregen in onze dienstverlening.
Hierbij reageren we op signalen van betalingsachterstanden van vaste lasten (huur, energie, water en zorgpremie) door proactief een hulpaanbod te doen aan inwoners. Medio 2023 is de aflostermijn bij schuldregelingen verkort van 36 naar 18 maanden, waardoor de nadruk nog meer is komen te liggen op financiële begeleiding van inwoners en op nazorg.
75
Resultaten en Activiteiten De resultaten en activiteiten worden per beleidsveld benoemd (aansluitend bij de financiële toelichting op het niveau van het beleidsveld). In de activiteitentabel reflecteren we op de activiteiten zoals opgenomen in de begroting 2023. Wat wilden we bereiken (resultaten)
Wat hebben we daarvoor gedaan (activiteiten)
Werk en activering (Regionaal) arbeidsmarktbeleid •
•
Er is een betere aansluiting tussen vraag en aanbod van onbenut talent op de arbeidsmarkt. Inzet is gericht op het ontwikkelen van competenties van inwoners waardoor er voor (potentieel) kwetsbare doelgroepen en andere personen met een zekere afstand tot de arbeidsmarkt een beter perspectief naar een goede (betaalde) baan ontstaat; Hierbij is ook een goede aansluiting tussen het onderwijs en de arbeidsmarkt van belang, waardoor de mismatch tussen kwalificaties van mensen enerzijds en gevraagde competenties anderzijds wordt verkleind, en (jong) volwassenen hierdoor makkelijker vanuit de opleiding kunnen doorstromen richting een betaalde baan of reeds werkenden meer wendbaar kunnen zijn in hun (verdere) werkzame leven.
•
•
•
• •
•
•
4913 inwoners hebben een ontwikkelstap gemaakt richting werk, onder andere via het Project Kansrijk Talent, Het Noorden werkt door en Kansrijk Opleiden; Het project Nazorg -MBO gediplomeerd heeft de samenwerking tussen de MBO’s en onze arbeidsmarktregio versterkt; Jongeren in een kwetsbare positie hebben we ondersteund via onze Sluitende Aanpak (terug) naar school en/of werk; Via de Route Praktijkleren hebben jongeren een MBO Praktijkverklaring behaald; Via Talentperron begeleidden we meer dan 2300 mensen om inzicht te krijgen in waar ze goed in zijn en wat een mogelijke vervolgstap is om zich verder te ontwikkelen. Werkgevers zijn regelmatig aanwezig op het Talentperron om inwoners te informeren en enthousiasmeren voor werk; We werken met onderwijsinstellingen en sociale partners samen om extra middelen te werven via Nationaal Programma Groningen, ESF, JTF, Programma Werken aan Ontwikkeling 2.0 en programmering rondom Nij Begun; We professionaliseren onze samenwerking in voorbereiding op Regionale Werkcentra (Huis van de Arbeid). Zo spelen we in op de tekorten op de arbeidsmarkt en zetten we ons in voor soepele overgangen in de loopbanen van mensen.
Werk •
Meer inwoners in een uitkeringssituatie weten met behulp van passende ondersteuning hun kansen op de arbeidsmarkt te vergroten en succesvol uit te stromen naar een (reguliere) betaalde baan of als ondernemer, al dan niet via een scholingstraject. Hierin gaan we kennis en vakmanschap stimuleren.
•
•
• • •
We zijn begonnen met de pilot bredere inzet LKS om mensen aan het werk te helpen bij tijdelijke belemmeringen en als gevolg daarvan geen 100% WML kunnen verdienen. 34 mensen zijn aangemeld in deze pilot, waarvan 12 aan het werk zijn; Ingezet op continueren Jongeren in Beeld 23-27 jaar met extra inzet op ggz ondersteuning. Dit doen we ook in regionaal verband; Door het inzetten van taaltraining en taalcoaching helpen we statushouders in hun ontwikkeling (naar werk); Het aantal basisbanen is toegenomen naar 125 voor mensen die niet regulier aan het werk kunnen; We helpen mensen op weg naar zelfstandig ondernemerschap. Het afgelopen jaar hebben 80 inwoners onze workshops of trajecten gevolgd;
76
•
•
•
• •
We zetten meer in op jobhunting voor onze kandidaten. Zo zijn 135 inwoners aan het werk gegaan; We hebben ingezet op gebiedsgericht accountmanagement. In deze manier van werken staat de accountmanager zowel dicht bij de inwoner/werkzoekende als bij de werkgever; Naast het organiseren van netwerkborrels/ banenmarkten richten we ons steeds meer op het organiseren van (kleinere) banenevents in de gebieden; Er zijn 219 inwoners gestart met Op Koers. Dit is vorm van intensieve dienstverlening. 49 inwoners zijn deeltijd of voltijd gaan werken; We hebben de uitstroomcoach geïntroduceerd als nieuwe manier om mensen te helpen bij de overgang van bijstand naar werk. 31 inwoners zijn zo geholpen.
Maatschappelijke participatie •
•
Meer inwoners in een uitkeringssituatie met daarbij een grote afstand tot de reguliere arbeidsmarkt worden geactiveerd en doen mee via verschillende vormen van maatschappelijke participatie; Inwoners met een SW-indicatie of een NB-indicatie zijn actief binnen een Nieuw Beschut omgeving of met een LKS subsidie bij een werkgever.
•
• •
•
We hebben meer inwoners gesproken met de gebiedsgerichte aanpak. Zo ontstond een grotere vraag naar werk- en participatieplekken. We hebben de werkgeversdienstverlening meer gebiedsgericht en vraaggericht georganiseerd. Het aantal passende werk- en participatieplekken is daardoor toegenomen met ruim 30%; Vanuit de locaties maken we contact met inwoners (met uitkering) om zicht te krijgen in de mogelijke stappen richting participatie en/of werk; Onze inwoners hebben één aanspreekpunt. Daar worden ze verder geholpen aan werk, sociale activering, maatschappelijke participatie, een participatiebaan, een basisbaan, een opleidingstraject of anderszins dat nodig is; Bij de GKB helpen we statushouders bij de financiële ontzorging.
iederz • De verhuizing naar de nieuwbouw heeft veel inzet gevergd maar is voorspoedig verlopen, met als hoogtepunt de officiële opening door HM de Koning; • Het quotum voor Nieuw Beschut hebben we gerealiseerd met 169 werkplekken. Inkomensondersteuning en schuldhulpverlening Uitkeringen en minimaregelingen •
Meer huishoudens die onder of rond het sociaaleconomisch minimum (dreigen te) geraken hebben financiële rust en stabiliteit en zijn daardoor beter in staat grip op het eigen leven te houden en aan verschillende facetten van het leven actief te (blijven) participeren.
•
•
•
•
We werken steeds meer vanuit stress-sensitieve dienstverlening bij het verstrekken uitkeringen voor bijstand, IOAW en IOAZ; We verstrekken minima- en armoederegeling met speciale aandacht voor de laagdrempeligheid (vereenvoudiging, minder bewijslast, vanuit vertrouwen); Actief tegengaan van niet-gebruik van minimaregelingen o.a. via structurele invoering van De Voorzieningenwijzer; Vervroegen kwijtschelding afvalstoffenheffing van 3 naar 2 jaar;
77
•
Aanpakken van energiearmoede door verduurzaming (zie ook energieprogramma).
Meer huishoudens die onder of rond het sociaaleconomisch leven kunnen actief (blijven) participeren aan verschillende facetten van het leven, waardoor sociale uitsluiting, gezondheidsverschillen en/of ongelijke ontwikkelingskansen voor kinderen kunnen worden beperkt; • Meer huishoudens zien kans - met aanvullende ondersteuning zo lang als nodig - de regie over het eigen leven te herwinnen en de eigen financiële redzaamheid te versterken. Schuldhulpverlening
•
Voortzetten financiering breed palet aan armoedevoorzieningen gericht op noodhulp, ondersteuning en talentontwikkeling (waaronder sport en cultuur voor alle leeftijden), zowel gemeentebreed als op wijk- en gebiedsniveau; Uitbreiding van Kansrijk Groningen naar de Oosterparkwijk.
•
•
Integraal armoedebeleid •
•
Minder huishoudens raken in een financieel kwetsbare - of zelfs (problematische) schuldensituatie; Daar waar dit wel gebeurt willen we de financiële situatie door tijdige en gerichte ondersteuning eerder stabiliseren en - daar waar mogelijk -laten leiden tot (financieel) herstel en een hogere uitstroom naar een financieel gezonde, zelfstandige, situatie.
•
•
•
We voerden onder andere voorlichting, financiële educatie (budget-coaching) en andere preventieactiviteiten uit die gericht zijn op het voorkomen of beperken van financieel kwetsbare situaties. Daarnaast gaven we vorm aan de wettelijke taak ‘vroegsignalering’, waarbij we bij signalen van bijvoorbeeld betalingsachterstanden van vaste lasten (huur, energie, water en zorgpremie) proactief een hulpaanbod deden aan inwoners; We boden (integrale) schuldhulpverlening aan huishoudens met (problematische) schulden, dit deden we door middel van onder meer budgetbeheer, euro-coaching (jongeren), schuldregeling, sociale kredietverlening en (indien noodzakelijk) beschermingsbewind. We hebben ingezet op het verkorten van budgetbeheertrajecten door het verlenen van saneringskredieten en (indien nodig) de inzet van het maatwerkfonds. Medio 2023 hebben we ingespeeld op de verkorting van het minnelijk schuldregelingstraject van 36 naar 18 maanden. We richtten ons op financiële begeleiding en op het leveren van nazorg zo lang als nodig; We hebben de samenwerking met maatschappelijke partners verbeterd door meer aanwezig te zijn in de wijken en de dorpen.
Bijdrage(n) verbonden partijen • •
Thermiek BV Stichting WeerWerk Groningen
De inhoudelijke en financiële toelichting op de verbonden partijen staat opgenomen in paragraaf 6: Verbonden partijen.
Financiën In dit onderdeel geven wij per deelprogramma een toelichting op de afwijking in de baten en de lasten > 500 duizend euro. Is de totale afwijking op het deelprogramma niveau op de baten en/of de lasten > 500 duizend euro, dan
78
worden de afwijkingen die hieraan ten grondslag liggen op beleidsveldniveau toegelicht. Het kan dus zijn dat de onderliggende afwijkingen per beleidsveld lager zijn dan 500 duizend euro, maar per deelprogramma optellen tot > 500 duizend euro.
Financieel overzicht lasten en baten 03
Werk en inkomen
Omschrijving
Primitieve begroting
Actuele begroting
Rekening 2023
Verschil
03.1.1 Werk en activering
69.965
82.881
80.832
2.048
03.1.2 Inkomen en armoedeverlichting
198.547
237.792
231.286
6.507
Totaal
268.512
320.673
312.118
8.555
03.1.1 Werk en activering
16.240
20.860
21.282
422
03.1.2 Inkomen en armoedeverlichting
152.415
166.157
168.503
2.347
Totaal
168.654
187.017
189.785
2.768
Totaal Saldo voor bestemming
99.858
133.656
122.333
11.323
Totaal toevoegingen
0
2.061
2.061
0
Totaal onttrekkingen
4.227
4.029
4.029
0
Totaal saldo na bestemming
95.631
131.688
120.365
11.323
(Bedragen x 1.000 euro) Lasten
Baten
Reserve mutaties
Financiële toelichting 03.1.1 Werk en activering Sociale Werkvoorziening Per saldo realiseren we op de Sociale Werkvoorziening (SW) een nadeel van 55 duizend euro. Dit nadeel is als volgt opgebouwd: Loonkosten SW en Nieuw Beschut (V 1,4 miljoen euro) We hebben mede een hogere uitstroom SW medewerkers dan verwacht (voordeel 798 duizend euro). Verder is de toename van WSW subsidie per medewerker hoger dan de gemiddelde loonindexatie (voordeel 493 duizend euro). Overige afwijkingen geven een voordeel van 101 duizend euro. Omzet en materiaalkosten SW (N 1,2 miljoen euro) We hebben een lagere omzet uit detachering (576 duizend euro lagere baten). De uitstroom was hoger dan verwacht en daarnaast is gebleken dat we de detacheringsomzet te hoog hebben begroot. We hebben minder omzet iederz dan begroot (466 duizend euro lagere baten). Dit is het gevolg van een terugval in werkaanbod en lagere prijzen voor vervangend werk. Verder zijn de materiaalkosten 122 duizend euro hoger dan begroot. Bedrijfslasten (N 301 duizend euro)
79
Lasten 1.025
Baten -1.080
We hebben hogere ambtelijke personeelskosten met name door veel langdurige ziekte, hiervoor was tijdelijke vervanging nodig (nadeel 166 duizend euro). Op overige bedrijfslasten hebben we een nadeel van 135 duizend euro doordat diverse kostenposten hoger uitvielen dan begroot en door afboeking van diverse activa. Overige verschillen (V 18 duizend euro) Overige verschillen tellen op tot een voordeel van 18 duizend euro. WIZ Het voordeel op Werk in Zicht (WIZ) heeft drie oorzaken. Ten eerste heeft WIZ in 2023 van het rijk 299 duizend euro ontvangen voor begeleiding jongeren naar werk, voor de periode 20232024. Het gedeelte voor 2024 hebben we nog niet besteed (voordeel 202 duizend euro in 2023). Ten tweede hebben we een voordeel van 417 duizend euro doordat we minder hebben ingezet voor trajecten. Dit betreft onder meer het meerjarige project Kansrijk Opleiden. Dit wordt veelvuldig gebruikt en is daarmee een succes. Maar omdat de verdeling van middelen over de jaren anders verloopt dan verwacht, realiseren we in 2023 een voordeel van 349 duizend euro. Als de huidige voortgang door blijft lopen, worden de middelen de komende jaren goed besteed. Ten slotte hebben we 239 duizend euro lagere lasten, onder meer doordat we 112 duizend euro kosten hebben doorbelast aan verschillende projecten.
ESF Voor de periode oktober 2022 - december 2023 heeft de arbeidsmarktregio 2,7 miljoen euro subsidie ontvangen vanuit het Europees Sociaal Fonds (ESF). Hiervan is 874 duizend euro beschikbaar voor Groningen. We hebben 87 duizend euro ingezet als extra dekking van de basisbanen. De overige middelen hebben we niet ingezet in 2023 omdat de lasten tegenover de subsidie gedekt zijn binnen de reguliere begroting. Conform voorgaande jaren stellen wij voor het resultaat toe te voegen aan de ESF reserve om deze in te kunnen zetten voor de doelgroep. Werk- en Ontwikkelprogramma We hebben 195 duizend euro minder brede loonkostensubsidie (LKS) ingezet doordat er minder plaatsingen waren dan verwacht. De toeleiding is nog laag doordat de gebiedsgerichte aanpak net is gestart. Daarnaast vraagt de complexiteit van de doelgroep meer tijd. Verder hebben we 94 duizend euro minder in kunnen zetten voor het ontwikkelbudget gebieden omdat de kennismaking met de wijken en lokale initiatieven meer tijd kost. Overige verschillen ten slotte tellen op tot een voordeel van 26 duizend euro. Werkpremie Vanuit het coalitieakkoord is in de begroting van 2023 700 duizend euro budget opgenomen voor bijverdienen in de bijstand. Hiervan is 448 duizend euro toegekend.
Dit is lager dan begroot doordat de werkpremie aan minder mensen is toegekend dan verwacht en doordat de toegekende premie per inwoner lager uitvalt dan verwacht. Inburgering Voor inburgering is in 2022 en 2023 in totaal 845 duizend euro aan extra middelen beschikbaar gesteld. Daarnaast hebben we in de meicirculaire 2023 223 duizend euro ontvangen voor maatschappelijke begeleiding. Wij besteden de middelen aan extra formatie bij Thuisin050 en het GKB (financiële ontzorging). Als gevolg van de huidige formatie van Thuisin050 hebben we in 2023 minder in hoeven zetten dan verwacht (voordeel 168 duizend euro). Daarnaast hebben we een voordeel van 183 duizend euro doordat we de kosten van de taalcoaches uit reguliere middelen budget hebben gedekt. Verder zijn er nog enkele overige verschillen (voordeel 43 duizend euro), waardoor het totale voordeel 394 duizend euro bedraagt. RMT In 2023 hebben we 292 duizend euro begroot voor uitvoeringskosten van het Regionaal Mobiliteits Team (RMT) en 450 duizend euro voor trajecten van deelnemers. Omdat we van het rijk middelen ontvangen voor de uitvoeringskosten en we de kosten voor trajecten volledig kunnen declareren, zijn tegenover de lasten even hoge baten begroot.
80
834
24
787
280
35
252
-261
655
-781
781
De afwijking tussen realisatie en begroting in 2023 komt met name doordat we 814 duizend euro hogere lasten en baten hebben voor trajecten. Oorzaak is dat we de financiële omvang van de trajecten nog niet konden inschatten in 2023. Overige verschillen Door overige verschillen in baten en lasten hebben we per saldo een nadeel van 81 duizend euro. 03.1.2 Inkomen en armoedeverlichting Energietoeslag Via de decembercirculaire 2022 en de meicirculaire 2023 is in totaal 28,3 miljoen euro beschikbaar gesteld voor uitkering van energietoeslagen in 2023. Omdat het aantal verstrekkingen lager is dan verwacht en lager is dan vorig jaar, levert dit een voordeel op van 2,8 miljoen euro. Een van de oorzaken is de aanpassing van de referteperiode door het rijk waardoor minder mensen voor de energietoeslag in aanmerking komen. BUIG De ontwikkeling van het aantal uitkeringen was in Groningen tot het laatste kwartaal gunstiger dan landelijk. In het laatste kwartaal zien we een ontwikkeling in Groningen die vergelijkbaar is met het landelijk gemiddelde. Door het gunstige verloop in 2023 hebben we een voordeel van 2,0 miljoen euro op de lasten. De uitgaven voor de reguliere bijstand (WWB) waren 1,6 miljoen euro lager dan begroot en de uitgaven voor de overige regelingen (IOAW, IOAZ en BBZ levensonderhoud) waren 0,4 miljoen euro lager.
Aan de batenkant hebben we een voordeel doordat het Rijk bij haar definitieve budgettering voor 2023 van een grotere stijging van uitgaven is uitgegaan dan waarschijnlijk in 2023 wordt gerealiseerd (macro-overraming). Schuldhulpverlening Het voordelige resultaat voor schuldhulpverlening heeft drie oorzaken. Ten eerste hebben we in 2021 en 2022 in totaal 1,9 miljoen euro aan extra rijksmiddelen ontvangen voor de verwachte benodigde extra inzet voor vroegsignalering en bijzondere bijstand. Wij werken hiervoor aan 'uitvoeringsplannen intensivering Schuldhulpverlening'. We zijn in 2023 gestart met implementatie hiervan binnen het GKB maar een deel van de plannen is nog niet gereed. van de extra middelen hebben wij daardoor 1,7 miljoen euro niet in kunnen zetten in 2023. Ten tweede hebben we een nadeel van 346 duizend euro op personeelskosten. Dit is het gevolg van extra inzet door onder meer ziekte, ICT problemen en de deelname aan het project VASD. Ten slotte hebben wij in 2023 222 duizend euro hogere baten, met name door hogere eigen bijdragen voor beschermingsbewind. Hulppakket energiekosten en inflatie In november 2022 heeft uw raad als onderdeel van het "Noodpakket energiekosten en inflatie" een toeslag van 600 euro beschikbaar gesteld voor de groep inwoners met een inkomen tussen 120% en 140% van het sociaal minimum.
Het restant van het hiervoor beschikbare budget van 2022 (2,3 miljoen euro) is overgeheveld naar 2023. We hebben deze middelen in 2023 ingezet voor nagekomen aanvragen over 2022. Daarnaast heeft het College bij het vaststellen van de beleidsregels eenmalige energietoeslag begin november 2023 besloten om de doelgroep 120-140% ook 400 euro energietoeslag te verstrekken over 2023. Ook deze verstrekkingen zijn gedaan ten laste van het restantsaldo van het noodpakket. In totaal hebben wij van het bedrag van 2,3 miljoen euro 1,3 miljoen euro ingezet en resteert 976 duizend euro. Onderdeel van het hulppakket dat uw raad in november 2022 ter beschikking stelde was ook een budget van 2,0 miljoen euro in 2022 voor financiële problemen en regie en voor uitbreiding van de Stadjerspas en het maatwerkbudget. Een deel van dit budget is eveneens overgeheveld naar 2023. Met name door een geringer beroep op het maatwerkbudget resteert hiervan nog 267 duizend euro. Individuele inkomenstoeslag Het voordeel op individuele inkomenstoeslag heeft twee oorzaken. In 2023 is vanuit het coalitieakkoord 1,0 miljoen euro toegevoegd voor de verlaging van de referteperiode naar 2
81
-88
7
Lasten 2.831
Baten 28
2.044
569
1.484
222
1.243
810
jaar. Omdat er minder verstrekkingen waren dan waar we bij het coalitieakkoord vanuit zijn gegaan, hebben we hier een voordeel van 253 duizend euro. Daarnaast is vanuit het coalitieakkoord 557 duizend euro beschikbaar gesteld voor het actief benaderen van mensen net boven het minimum die de regeling niet gebruiken. Wij hebben hiervoor het plan 'Armoede en schulden' opgesteld dat medio 2023 gereed was. Door de hiervoor benodigde tijd en onze inzet voor de hulppakketten hebben wij het bedrag van 557 duizend euro in 2023 nog niet kunnen besteden. Dit doen wij vanaf 2024. Intensivering aanpak van armoede en schulden In het coalitieakkoord is 700 duizend euro toegekend voor intensivering van de aanpak van armoede en schulden. Zoals aangegeven in de brief ‘Brede aanpak armoede en schulden’ hebben wij gewerkt aan een uitvoeringsplan voor structurele inzet van de middelen. Dit plan is inmiddels gereed maar door de vertraging daarbij hebben we 353 duizend euro niet ingezet. Energietoeslag studenten Voor de energietoeslag studenten was in 2023 2,85 miljoen euro beschikbaar. Hiervan is 2,7 miljoen euro toegevoegd aan de reserve voor dekking van de studietoeslag 2024-2027. Het resterende bedrag was beschikbaar voor studenten die vanwege hoge energiekosten een beroep doen op bijzondere bijstand. Van dit bedrag hebben wij 103 duizend euro niet ingezet.
Verder hebben we in 2022 een voorziening getroffen voor studenten die bezwaar hadden aangetekend inzake de energietoeslag 2022. Een gedeelte van deze voorziening hebben we ingezet in 2023. Het niet ingezette deel valt vrij in 2023 (voordeel 322 duizend euro). Individuele studietoeslag Als gevolg van toegenomen problematiek is het aantal aanvragen en verstrekkingen van individuele studietoeslag in 2023 fors gestegen (59%). De stijging is in lijn met de landelijke trend. Daarnaast zijn in 2023 de normbedragen verhoogd. Hierdoor hebben wij een tekort van 982 duizend euro. Bijzondere bijstand We verwachten een nadelige afwijking van 732 duizend euro op bijzondere bijstand. We hebben hogere uitgaven voor onder meer kredietverstrekking aan statushouders, vergoedingen rechtsbijstand, energie, witgoed en de maaltijdvoorziening. Omdat vanuit Toekomst met perspectief 300 duizend euro beschikbaar is voor eventuele tekorten op minimaregelingen, wordt het nadeel verlaagd tot 732 duizend euro. Kindertoeslagaffaire We hebben 509 duizend euro ingezet voor vergoedingen voor gedupeerden en uitvoeringskosten van de WIJ en het projectteam. We hebben hiervoor 549 duizend euro aan baten ontvangen van het rijk.
Dit betreft de rijksvergoeding van de kosten van gedupeerden (volledige vergoeding) en de rijksbijdragen die worden bepaald op basis van normen vermenigvuldigd met de aantallen gedupeerden en plannen van aanpak. Per saldo hebben we een voordeel van 40 duizend euro. Overige verschillen De overige verschillen tellen op tot een voordeel van 519 duizend euro.
353
103
322
-1.014
32
-929
197
-509
549
91
428
Risico's Voor een totaal overzicht van de risico's zie Paragraaf 3: Weerstandsvermogen en risicobeheersing Ontwikkelingen Voor een totaal overzicht van de ontwikkelingen zie Paragraaf 3: Weerstandsvermogen en risicobeheersing
82
Deelprogramma 3.2: Onderwijs Wij vinden het van groot belang dat kinderen en jongeren optimale kansen geboden worden om op een positieve wijze op te groeien. We willen dat onze jeugd zich kan ontwikkelen tot perspectiefrijke, participerende en verantwoordelijke volwassenen. Het is cruciaal dat kinderen en jongeren kunnen opgroeien binnen een pedagogisch gezonde, stimulerende en veilige omgeving. Daarom willen wij voor alle kinderen een omgeving creëren die ruimte biedt om de eigen talenten te ontdekken en te ontwikkelen. Dit is een omgeving waar ieder kind zich kan ontplooien en zich gewaardeerd weet. Samen met onze partners in onderwijs en opvang zetten we ons daarom in om het onderwijs in Groningen blijvend te vernieuwen en te verbeteren om zo een optimaal leerklimaat voor onze kinderen en jongeren te realiseren. Doelen Deelprogramma 3.2: Onderwijs Vanuit de onderwijsagenda gemeente Groningen werken wij aan drie actielijnen: • Wij versterken de kwaliteit van het onderwijs en de onderwijshuisvesting; • Wij bieden gelijke kansen aan alle kinderen; • Wij creëren een klimaat voor een leven lang leren. Beleidsvelden Het deelprogramma Onderwijs bestaat uit twee overkoepelende beleidsvelden, die beide een aantal specifieke beleidsonderdelen kennen. 1.
Onderwijskansen en onderwijshuisvesting Maatschappelijk Akkoord Sociale Inclusie Binnen het Maatschappelijk Akkoord werken we samen met de kinderopvang en de schoolbesturen aan het tegengaan van onderwijssegregatie en het vergroten van sociale inclusie en gelijke kansen. We doen dit vanuit de integrale benadering van drie leefwerelden: thuis, school en vrije tijd/wijk. Voor zowel het primair als het voortgezet onderwijs is in dit kader een uitvoeringsagenda ontwikkeld. Onderwijsachterstandenbeleid (OAB) & Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) Binnen OAB neemt VVE een belangrijke plaats in. VVE is erop gericht om peuters en kleuters met een risico op onderwijsachterstand zo goed mogelijk toe te rusten voor de ‘start’ in groep 3 van de basisschool. Dit gebeurt in de voorschoolse periode (van 2 tot 4 jaar) en in de vroegschoolse periode (groep 1 en 2 van de basisschool). Daarnaast zet de gemeente in op aanvullende (taal)activiteiten gericht op het voorkomen en terugdringen van onderwijsachterstanden in de groepen 3 tot en met 8. Verlengde Schooldag / Rijke Schooldag Binnen de verlengde schooldag richten we ons op brede sociaal-emotionele, cognitieve en motorische ontwikkeling.
We doen dit door binnen en buiten de bestaande schooltijden meer werk te maken van bewegen, gezonde voeding, natuureducatie, wetenschap & techniek, cultuureducatie, sociaal-emotionele ontwikkeling en beroepsleven. Volwasseneneducatie Laaggeletterdheid is een groeiend probleem, ook onder volwassenen. Daarom werken we verder aan de aanpak van laaggeletterdheid onder andere met taalhuizen en bibliotheken in onze wijken en dorpen. Met ons beleid richten we ons op laaggeletterde volwassenen, analfabeten en mensen die vrijwillig inburgeren. We bieden leertrajecten Nederlandse taal, rekenen en digitale vaardigheden. Het aanbod is gericht op deelname aan de maatschappij en sociale zelfredzaamheid, opleiding (doorstroming naar vervolgonderwijs) of werk (doorstroming naar arbeidsmarktoriëntatie of werk).
83
Onderwijshuisvesting (incl. bewegingsonderwijs) De gemeente heeft een wettelijke zorgplicht om te voorzien in de huisvesting van basisonderwijs, speciaal onderwijs en voortgezet onderwijs. De schoolbesturen zijn verantwoordelijk voor het onderhoud van hun scholen. De gemeente investeert fors in onderwijshuisvesting. Samen met de schoolbesturen is het scholenplan gemeente Groningen 20202039 Gro-Up opgesteld . Gro-Up geeft de visie voor het onderwijs weer met als hoofdpunten: kansengelijkheid, stimuleren van sport en bewegen, spreiding en scholen als ontmoetingsplek. Het scholenplan geeft inzicht in de maatregelen die nodig zijn om te komen tot een toekomstbestendige onderwijshuisvestingsportefeuille en de omvang van de daarvoor benodigde investeringen. Concreet voor de eerste vier jaar, met een doorkijk voor de jaren daarna. 2. Voortijdig schoolverlaten en leerlingenvervoer Voortijdig Schoolverlaten Met het onderwijs en andere ketenpartners werken we intensief samen om verzuim en voortijdig schoolverlaten te voorkomen. Dit doen we onder andere vanuit het Thuiszitterspact 2.0 2021-2024. We zien toe op de naleving van de leerplichtwet en handhaven waar dit nodig is. Daarnaast voeren we de Regionale Meld- en Coördinatiefunctie Voortijdig Schoolverlaters uit (inmiddels Doorstroompunt genaamd).
Vanuit de wet ‘regionale samenwerking VSV en jongeren in een kwetsbare positie’ ondersteunen we alle jongeren van 12 tot 23 jaar zonder startkwalificatie bij het vinden van een passende plek (school, werk, dagbesteding), dankzij een sluitend vangnet van partijen uit onderwijs, gemeenten, zorg en werk. Aansluiting jeugdhulp-onderwijs De integrale aanpak en samenwerking met de ketenpartners in de aansluiting jeugdhulp en onderwijs is opgenomen in het Thuiszitterspact 2.0 Groningen 2021-2024. Centrale doelstelling is dat geen kind thuis mag zitten zonder een aanbod van passend onderwijs en/of zorg. We doen dit door het bieden van onderwijs-zorgarrangementen, het bieden van collectieve ondersteuning en jeugdhulp op de scholen, extra inzet van de WIJ in zowel het regulier onderwijs als het speciaal onderwijs. Maar ook afstemming tussen professionals rondom onderwijs en zorg in de kindteams, de teams in het voortgezet onderwijs en de inzet van School als Wijk in het MBO. Leerlingenvervoer Het aanbieden van leerlingenvervoer voor kinderen die vanwege bijzondere omstandigheden niet zelfstandig naar school kunnen reizen, is een van de wettelijke onderwijstaken van de gemeente.