Bijlage 2 Ontwerpbegroting 2026 boekwerk.pdf

Geurbeleid In Groningen-West was tot 31 januari 2024 een convenant van kracht over de geluid- en geursituatie in relatie tot woningbouw. In tegenstelling tot geluid geldt voor geur geen wettelijk kader. Nieuw geurbeleid is noodzakelijk om je toekomstige bewoners te beschermen, maar ook ruimte te blijven bieden voor bedrijfseconomische ontwikkelingen. In alles wat we doen in de openbare ruimte staat leefkwaliteit voorop Groeiende stad zet de openbare ruimte onder druk Door de groei van de gemeente en de steeds verder verdichtende stad, komen vitale systemen die nodig zijn om de stad draaiende te houden onder druk te staan. Denk bijvoorbeeld aan het energienetwerk, mobiliteit en het watersysteem. Immers, wanneer de stad groeit, neemt ook de vraag naar energie, water en mobiliteit toe. Het uitbreiden van deze systemen, vraagt om extra ruimte in de ondergrond. Echter, diezelfde ruimte is ook nodig om de gemeente klimaatbestendig te maken; voor de opvang van regenwater of het planten van bomen. Niet alles kan overal. Een breder perspectief is nodig op de toekomstbestendigheid van de stad, in plaats van op de toekomst van systemen alleen. Wij zijn een circulaire gemeente waar zo weinig mogelijk afval ontstaat, waar we zuinig omgaan met grondstoffen en deze zoveel mogelijk opnieuw gebruiken, zodat we in 2030 afvalvrij zijn.

Beheer en onderhoud openbare ruimte In maart 2025 heeft uw raad de nota Sturen op Waarden in Groningen (SWING) vastgesteld. Met onze nieuwe beheerstrategie maken we een kanteling van beeldgestuurd beheer naar waardegestuurd beheer, waarmee we kunnen bijdragen aan negen belangrijke maatschappelijke waarden: klimaatadaptatie, biodiversiteit, uitstraling, 51

sociale veiligheid, gezondheid, inclusiviteit, betrokkenheid, circulariteit en co2-reductie. Met de vaststelling van deze nota hebben we een stip op de horizon die onze richting met betrekking tot beheer en onderhoud van de openbare ruimte bepaalt. Klimaatadaptatie: We maken de openbare ruimte beter bestand tegen extreme weersomstandigheden zoals droogte of hevige regenval. Het gaat hierbij om het vergroenen van de openbare ruimte, afkoppelen hemelwater, wateropvang, lichtreflecterend asfalt. Biodiversiteit: Het gaat hierbij om het anders maaien van het gras, planten van andere (inheemse) plantensoorten, groenvoorzieningen meer verbinden et cetera. We onderzoeken hoe we samen met onze inwoners en betrokken organisaties de biodiversiteit in onze gemeente kunnen verbeteren. Daarnaast informeren en inspireren we inwoners en organisaties over plant en boomkeuzes die een positieve bijdrage leveren aan de biodiversiteit. Uitstraling: We zorgen ervoor dat inwoners zich prettig voelen in de openbare ruimte. Het gaat om de esthetische kwaliteit, de mate van verzorging en het behoud van erfgoedwaarden. We doen voldoende onderhoud om de voorzieningen in stand te houden. En we nemen maatregelen om zwerfafval te voorkomen. Om dit te monitoren schouwen we de openbare ruimte. Sociale veiligheid: We vinden het belangrijk dat inwoners zich veilig voelen in de openbare ruimte.

Onder deze opgave vallen maatregelen voor voldoende zicht op het verkeer en voor sociale veiligheid. Het gaat hier niet om fysieke veiligheid: dat is namelijk een minimale standaardwaarde binnen beheer. Wegen, bruggen, bomen, moeten te allen tijde veilig en functioneel zijn. Gezondheid: We streven naar een aantrekkelijke en goed ingerichte leefomgeving die een gezonde leefstijl stimuleert. De openbare ruimte kan uitnodigen tot beleving, bewegen, ontmoeten, spelen, sporten en meer. Inclusiviteit: We streven naar een openbare ruimte die toegankelijk is voor iedereen, ongeacht inkomen, geslacht, achtergrond, vaardigheden of leeftijd. Met de inrichting en het onderhoud van de openbare ruimte houden we hier rekening mee en zorgen we voor een toegankelijke openbare ruimte. Bij de uitvoering van het onderhoud betrekken we waar mogelijk medewerkers met afstand tot de arbeidsmarkt. Betrokkenheid: We vinden het belangrijk dat onze inwoners prettig wonen in onze gemeente, zich betrokken voelen bij elkaar en bij hun woonomgeving. We informeren inwoners daarom goed en waar mogelijk vragen we inwoners om mee te denken of voeren we het onderhoud samen met inwoners uit. Circulariteit: We streven naar een maximaal hergebruik van grondstoffen. In de keuze voor materialen houden we er rekening mee, dat we de materialen bij vervanging kunnen recyclen.

We kiezen waar mogelijk voor het gebruik van gerecyclede materialen in de inrichting van de openbare ruimte. En we stemmen het onderhoudsniveau van voorzieningen af op instandhouding tot einde levensduur.

52

CO2-Reductie: We werken aan het verminderen van CO2-uitstoot te verminderen en uiteindelijk CO2-neutraal te worden. De komende jaren krijgen we te maken met een energietransitie. Deze vindt voor een groot deel in de openbare ruimte plaats. Het is een uitdaging om voldoende ruimte te vinden, maar het biedt ook kansen, bijvoorbeeld voor het combineren van werkzaamheden. We zetten stappen door te werken aan een emissieloos wagenpark. Hierbij is de uitdaging op koers te blijven ondanks externe ontwikkelingen als netcongestie. Ook werken we verder aan het vervangen van openbare verlichting door duurzame varianten en planten we fors extra groen voor CO2 opname. Waardengestuurd beheer is niet nieuw voor de gemeente. We doen dat al op veel plekken. Met de beheerstrategie hebben we het officieel vastgelegd en gaan we het proces versnellen. In 2026 gaan we onderdelen van de nieuwe beheerstrategie verder uitwerken en implementeren. We doen dit door nieuwe manieren van programmeren, meten en monitoren verder vorm te geven. Daarnaast bereiden we onze organisatie voor op een nieuwe manier van werken en communiceren we naar inwoners over onze nieuwe aanpak. In 2026 werken we aan een beleidsplan Wegen en een beleidsplan Openbare Verlichting. Daarnaast werken we aan een aanpak voor zwerfafval, één van de prioriteiten van inwoners.

Ook zetten we een publiekscampagne op rond de waarde biodiversiteit. Afval en grondstoffen Eind 2025 worden de uitkomsten van het burgerberaad, dat zich buigt over de vraag hoe we blijvend kunnen zorgen voor minder afval in onze gemeente, aangeboden aan uw gemeenteraad. In 2026 zullen wij ons richten op de implementatie van de adviezen die u besluit over te nemen. Het huidige afvalbeleid loopt tot 2026. Omdat de adviezen van het burgerberaad worden meegenomen in het nieuwe afvalbeleid, zal het nieuwe beleid pas in 2026 aan uw raad worden aangeboden. We zullen evalueren of de bestaande pijlers, die de basis vormen van het huidige beleid, herijkt moeten worden, en daarbij ook onderzoeken waar we als gemeente daadwerkelijk invloed op hebben en waar niet in het realiseren van onze doelstellingen. We hebben uw raad al geïnformeerd over verschillende ontwikkelingen binnen de afvalketen die een negatieve invloed hebben op het behalen van onze doelstellingen. We verwachten dat deze ontwikkelingen zich ook in 2026 zullen voortzetten, waardoor het een uitdaging blijft om het volume hergebruik te laten stijgen. We blijven de ontwikkelingen binnen de afvalketen nauwlettend volgen en zullen uw raad regelmatig informeren over de gevolgen hiervan op onze doelstellingen.

Resultaten, activiteiten en prestatie-indicatoren De resultaten geven aan wat we willen bereiken. De activiteiten geven aan wat we daarvoor doen. De prestatieindicator(en) meten de voortgang van de resultaten. De opbouw is opgesteld aan de hand van de beleidsvelden onderhoud en beheer van de openbare ruimte, afval en leefkwaliteit. Wat willen we bereiken (resultaten)

Wat gaan we daarvoor doen (activiteiten)

Onderhoud en beheer van de openbare ruimte We voldoen aan de vastgestelde BORG/SWING-kwaliteitsdoelstellingen

• •

Uitvoeren dagelijks onderhoud en schouw van de openbare ruimte; Uitvoeren programma voor groot onderhoud en vervangingen;

53

• • • • Behouden en versterken van biodiversiteit

• • • •

Veilige, toegankelijke en gebruiksvriendelijke voorzieningen (wegen, riolering, spelen, groen) door uitvoering noodzakelijk groot onderhoud Borgen van dierenwelzijn

• •

• • • •

Waardengestuurd beheer verder vormgeven en implementeren; Beleidsplan Wegen en Openbare Verlichting; We werken aan een publiekscampagne over beheer en biodiversiteit; Faciliteren participatieprojecten. Uitvoeren van een planmatige aanpak om uitbreiding van invasieve exoten tegen te gaan; Versterken van ecologisch beheer; Inpassen van het doelsoortenbeleid in de herijkte monitoringsstrategie; Sturen op kwaliteit van nieuw en bestaand groen. Vervangen of verwijderen versleten voorzieningen in de openbare ruimte; Uitvoeren van Programma water en riolering.

We gaan verder met de uitvoering van de Nota Dieren; In 2026 gaan we kijken of en waar het hondenbeleid een update verdient; We zetten stappen om het dierenwelzijn op de kinderboerderijen in de gemeente te verbeteren; We werken aan publiekscampagnes om de kennis over huisdieren en wilde dieren te vergroten.

I: Relatie resultaten en prestatie-indicatoren t.a.v. BOR Resultaten

Prestatie-indicator(en)

We voldoen aan de vastgestelde BORG/SWINGkwaliteitsdoelstellingen

•

% van het programma groot onderhoud en vervanging dat is uitgevoerd

Veilige, toegankelijke en gebruiksvriendelijke voorzieningen (wegen, riolering, spelen, groen) door uitvoering noodzakelijk groot onderhoud

•

Toename oppervlakte (ha) verharding waar regen- en afvalwater wordt gescheiden

Prestatie-indicator(en)

Behaald 2022

Behaald 2023

Behaald 2024

Beoogd 2025

Beoogd 2026

109%

104%

95%

90%

90%

Toename oppervlakte (ha) verharding waar regen- en afvalwater wordt gescheiden

6,2

5

4

6

4,5

• Aantal gefaciliteerde acties/projecten participatie beheer

-

-

-

-

-*

BOR • % van het programma groot onderhoud en vervanging dat is uitgevoerd •

Toelichting Indicator en (eventueel) nadere toelichting: Aantal gefaciliteerde acties/projecten participatie beheer 54

Toelichting: Groenparticipatie is inmiddels een gemeengoed geworden. Vanuit verschillende plekken binnen onze organisatie ontstaan projecten waarbij participatie een essentiële rol speelt. Omdat het aantal projecten stijgt en het monitoren vanuit verschillende plekken lastig is, houden we niet meer bij om hoeveel projecten per jaar het gaat. Afval Afvalpreventie. Door het voorkomen van zwerf(afval), stimuleren van hergebruik en bewustwording, is de hoeveelheid (zwerf)afval afgenomen

• • • • • •

• • • • Inzameling. Door het faciliteren van extra voorzieningen zorgen we voor zuivere afvalstromen en verminderen we de vervuiling in het huishoudelijk afval

• • • •

Verwerking. Het aanjagen van een circulaire economie door het bevorderen van regionale hoogwaardige verwerking van de ingezamelde grondstofstromen

• •

• •

• •

Ondersteunen/promoten van tweedehands winkels en repaircafe’s; Het verminderen van afval van luiers en menstruatieproducten; Communicatiecampagne en doelgerichte acties om voedselverspilling tegen te gaan; Tofvuilfeesten faciliteren om bijplaatsingen te voorkomen en hergebruik te stimuleren; Onderzoek doen naar verdere kansen om hergebruik, lenen, delen en repareren, te bevorderen; Groningen Schoon Dankzij Mij; bewustwording, betrokkenheid, verantwoordelijkheid en zelfredzaamheid bevorderen via actieve participatie met inwoners, o.a. schoolkinderen; Het organiseren van meerdere milieustratenacties / afvalbrengpunten in de wijken; Aanhaken bij evenementen om inwoners te enthousiasmeren over het verminderen van afval; Communities opbouwen rondom duurzame thema’s zoals textiel; Vindbaarheid van winkels die uitnodigen tot afvalvrije verpakkingen verbeteren. Uitbreiding van papier-, glas-, en textielcotainers bij hoog en laagbouw; Plaatsen van papierbakken in Selwerd en Paddepoel; Bevorderen van afvalscheiding bij studenten d.m.v. bewustwording en communicatie; Structurele samenwerking met woningcorporaties om hergebruik te stimuleren en faciliteren.

Circulair aanbesteden; Circulariteitshub: we verwachten volgend jaar het uitvoerende ontwerp van de circulariteitshub gereed te hebben; De definitieve kredietaanvraag voor de circulariteitshub aanbieden; Verbinding hebben met een organisatie als Vereniging Circulair Groningen en Drenthe om ons netwerk te vergroten en ketens de bouwen; De Bouwhub verder uitbreiden; Inzetten op innovatieve trajecten om circulaire innovaties te bevorderen met ingezamelde

55

grondstofstromen, bijvoorbeeld door middel van een grondstoffencatalogus. Communicatie. Door effectieve communicatiecampagnes worden inwoners gemotiveerd en gestimuleerd om afval beter te scheiden en te voorkomen, grondstoffen te hergebruiken en circulariteit te bevorderen, waardoor het scheidingspercentage stijgt en het volume restafval afneemt.

• •

• • •

Uniformeren van afvalvoorzieningen zodat ze herkenbaar zijn voor de inwoners; Afvalvrijdagen organiseren om inwoners meer handelingsperspectief te bieden op het gebied van afvalscheiding en afvalpreventie; Verbeteren van communicatie op en rond de afvalbrengstations; Verder promoten van het gebruik van de nieuw afvalapp; Promoten van het gescheiden aanleveren van etensresten en ander gft-afval.

II: Relatie resultaten en prestatie-indicatoren t.a.v. Afval Resultaten

Prestatie-indicator(en)

Afvalpreventie. Door het voorkomen van zwerf(afval), stimuleren van hergebruik en bewustwording, is de hoeveelheid (zwerf)afval afgenomen.

•

Inzameling. Door het faciliteren van extra voorzieningen zorgen we voor zuivere afvalstromen en verminderen we de vervuiling in het huishoudelijk afval.

•

Aantal nieuwe containers voor papier, glas en textiel.

Verwerking. Het aanjagen van een circulaire economie door het bevorderen van regionale hoogwaardige verwerking van de ingezamelde grondstofstromen.

•

Percentage hergebruik.

Door effectieve communicatiecampagnes worden inwoners gemotiveerd en gestimuleerd om afval beter te scheiden en te voorkomen, grondstoffen te hergebruiken en circulariteit te bevorderen, waardoor het scheidingspercentage stijgt en het volume restafval afneemt.

• •

Aantal uitgevoerde communicatiecampagnes; Aantal deelnemers actief in het kader van Groningen schoon dankzij mij.

Data en sturing. Door inzicht te krijgen in de benodigde data kunnen we onze indicatoren verbeteren en sturen.

•

Aantal nieuwe containers voor papier, glas en textiel.

•

Prestatie-indicator(en)

Aantal deelnemers actief in het kader van Groningen schoon dankzij mij; Aantal uitgevoerde communicatiecampagnes.

Behaald Behaald 2022 2023

Behaald Beoogd 2024 2025

Beoogd 2026

Afval • Aantal nieuwe containers voor papier, glas en textiel

65

47

29

12

25

• Aantal uitgevoerde communicatiecampagnes

5

6

6

5

5

• Aantal deelnemers actief in het kader van Groningen schoon dankzij mij

-

29.875

28.000

28.000

Leefkwaliteit Onze leefomgeving is voor mens en dier robuust en veerkrachtig

56

•

Groningen is klimaatbestendig in 2050

•

•

We krijgen meer, beter en bereikbaarder groen

• • • •

Landschappelijke waarden borgen en herstellen

•

Onze leefomgeving is gezond en veilig Duurzaam, gezond en toegankelijk voedsel voor iedereen

•

• •

We voeren de plannen uit de uitvoeringsagenda Klimaatbestendig Groningen uit; We leggen het gewenste koeltenetwerk vast op kaart. We zorgen dat iedereen in maximaal 5 minuten bij een koele verblijfsplek is. We voeren de plannen uit de uitvoeringsplan Groen uit; We geven uitvoering aan het Bomenplan; We geven uitvoering aan de Gemeentelijke Ecologische Structuur; We evalueren het beleid Natuurinclusief bouwen en passen dit aan waar nodig. We werken doorlopend aan de uitvoeringsagenda van het Landschapsconvenant Gorecht; Samen met onze partners werken we aan herstelprojecten voor de Hunzeloop. We geven uitvoering aan de routekaart en uitvoeringsagenda voedsel- en eiwittransitie (2024-2026). We werken onder andere aan het realiseren van een duurzame korte-keten, breiden het project over de Groninger boon uit naar meer scholen en werken samen met wijk- en buurtcentra aan goedkope en duurzame maaltijden; We actualiseren de uitvoeringsagenda voedsel- en eiwittransitie (2024-2026); We geven uitvoering aan de doelen voor een toekomstbestendige landbouw.

Verbeteren van de toegankelijkheid

•

We voeren de plannen uit de Uitvoeringsagenda toegankelijkheid (2026-2027) uit.

Verbeteren van de kwaliteit van bodem, water, lucht, licht en geluid

•

We geven uitvoering aan het Actieplan wegverkeerslawaai 2024-2028; We monitoren en adviseren op het gebied van geluid bij evenementen en horeca; We onderzoeken de geursituatie in Groningen-West;

•

•

57

•

• •

Samen met onze inwoners werken aan een gezonde, fijne Leefomgeving

•

Erfgoed draagt bij aan de kwaliteit en leefbaarheid van onze gemeente, nu en straks

•

We onderzoeken hoe we het drinkwatergebruik in onze gemeente kunnen beperken; We werken aan kwaliteitsverbetering en bescherming van ons drinkwater; We zorgen doorlopend voor nazorglocaties en een algemene verbetering van de bodem.

We ontwikkelen een strategie om inwoners beter te laten deelnemen aan herinrichting van de openbare ruimte. Dit doen we via het Europese Interreg project UrbCitizenPower; • We werken samen met bewoners aan een wijk- en buurtaanpak voor de herinrichting van de openbare ruimte in Vinkhuizen. We verkennen of we deze aanpak kunnen uitrollen in andere warmtenet-wijken. In alles wat we doen in de openbare ruimte staat leefkwaliteit voorop Een openbare ruimte waar meer ruimte is voor groen, • We ontwikkelen een praktisch sporten, spelen en ontmoeten handboek/ontwerpleidraad 2.0, waarin we integrale oplossingen voor afstemming ondergrond en bovengrond presenteren; • We maken een langetermijnstrategie rondom fietsparkeren in de binnenstad, met als doel het beter faciliteren van het stallingsvraagstuk en herwinnen van de openbare ruimte; • We implementeren de principes uit de Ontwerpleidraad in de projecten doorwaadbare stad en in straten waar het warmtenet wordt aangelegd. (o.a. Veldspaatstraat, Barnsteenlaan en Aquamarijnstraat).

•

•

58

We beschermen ons erfgoed door het uitvoeren van onze wettelijke taken; We onderzoeken en delen onze erfgoedwaarden met publiek (o.a. door met open monumentendag, hervonden stad); We dragen zorg dat erfgoed onderdeel is van projecten.

III: Relatie resultaten en prestatie-indicatoren t.a.v. 'Leefkwaliteit' Resultaten

Prestatie-indicator(en)

•

Groningen is klimaatbestendig in 2050

•

% urgente wateroverlast- en hittestresslocaties aangepakt

•

We krijgen meer, beter en bereikbaarder groen

•

Boombalans

•

We krijgen meer, beter en bereikbaarder groen

•

Oppervlakte m2 groene daken gesubsidieerd

•

We krijgen meer, beter en bereikbaarder groen

•

Groene regelingen - Aantal aangelegde geveltuinen sinds projectstart

•

We krijgen meer, beter en bereikbaarder groen

•

Mate biodiversiteit onderzochte gebieden (bestaand)

Prestatie-indicator(en) Leefkwaliteit % urgente wateroverlast- en hittestresslocaties aangepakt Boombalans Oppervlakte m2 groene daken gesubsidieerd Groene regelingen - Aantal aangelegde geveltuinen sinds projectstart Mate biodiversiteit onderzochte gebieden (bestaand)

Behaald 2022

Behaald 2023

Behaald 2024

Beoogd 2025

Beoogd 2026

25%

29%

2%

20%

20%

+575 10.600

+1.319 10.800

+1.422 6.072

+1.000 10.800

+500 10.800

3.385

3.785

3.932

3.900

4.100

Gedaald

Gedaald

Gelijk gebleven

Gelijk gebleven

Gelijk gebleven

Toelichting Indicator en (eventueel) nadere toelichting: % urgente wateroverlast- en hittestresslocaties aangepakt Toelichting: Urgente wateroverlast- en hittestresslocaties gedefinieerd in de Uitvoeringsagenda ‘Klimaatbestendig Groningen 2020-2024 Boombalans Toelichting: Dit betreft het resultaat van het aantal aangeplante bomen (inclusief herplant) verminderd met het aantal verwijderde bomen. Conform het bomenplan uit 2025 gaan we niet alleen investeren in het aanplanten van extra bomen, werken ook aan het verbeteren van groeiplaatsen van bestaande bomen. Dat maakt dat het beoogde resultaat lager is dan de afgelopen jaren. Mate biodiversiteit onderzochte gebieden (bestaand) Toelichting: Jaarlijks worden een aantal gebieden uit de GES gemonitord. Met de bovenstaande indicator(en) wordt de voortgang van de uitvoering van ons beleid gemeten. Indien er geen cijfers beschikbaar zijn voor dat jaar, staat er een streepje. In dat geval wordt de indicator niet jaarlijks gemeten.

59

Financiën Financieel overzicht lasten en baten 02.1

Kwaliteit leefomgeving Omschrijving (Bedragen x 1.000 euro)

Rekening 2024

Actuele Begroting 2025

Primitieve begroting 2026

2027

2028

2029

Lasten

135.956

134.371

139.501

142.094

146.059

149.154

Baten

84.747

78.425

80.962

82.015

82.291

82.289

Saldo van baten en lasten voor reservemutaties

-51.209

-55.946

-58.539

-60.078

-63.769

-66.865

Totaal toevoegingen

285

71

30

30

30

30

Totaal onttrekkingen

182

182

182

182

182

182

-51.312

-55.835

-58.387

-59.927

-63.616

-66.713

Reserve mutaties

Saldo van baten en lasten na reservemutaties

Financiële toelichtingen begroting 2026 02.1 Kwaliteit leefomgeving (Bedragen x 1.000 euro)

Lasten

Baten

Saldo

Begroting 2026

139.501

80.962

-58.539

waarvan intensiveringen

654

-523

1.177

Bestaand beleid

138.847

81.485

-57.362

Verschil vorig jaar

4.476

3.061

1.416

Hieronder lichten we achtereenvolgens toe waar het geld vandaan komt en waar het naartoe gaat, welke extra middelen er beschikbaar worden gesteld en of daar extra dekking tegenover staat. Hierbij geven we op hoofdlijnen aan wat de verschillen zijn in beschikbare baten en lasten ten opzichte van de vorige begroting. Waar gaat het geld voornamelijk naar toe (bestaand beleid), inclusief verklaring verschil ten opzichte van begroting 2025 op hoofdlijnen (schuin gedrukt): 2.1: Kwaliteit leefomgeving Onderhoud en beheer openbare ruimte • • •

• •

Lasten 66.400

Groen- en speelvoorzieningen, beheer en onderhoud van groen en speelvoorzieningen in de openbare ruimte (26,5 miljoen euro); Onderhoud van wegen in de openbare ruimte (15,8 miljoen euro); Schoonhouden van de openbare ruimte, waaronder ook onder meer gladheidsbestrijding, mens-dierconflicten, de aanpak van mens-dierconflicten en fietsenbeheer (9,0 miljoen euro); Verkeersvoorzieningen, onderhoud van verlichting en verkeersvoorzieningen zoals bebording en markeringen (5,0 miljoen euro); Kunstwerken en water, onderhoud en beheer van civiele kunstwerken in de openbare ruimte, het betreft onder meer bruggen, kademuren en torens (4,5 miljoen euro);

60

Baten 1.900

•

•

Beheren en participatie, onder meer programmering van onderhoudsprogramma’s, beheerbeleid, beheer van data en stadsdeelbeheer (3,8 miljoen euro); Onderhoud van begraafplaatsen, zoals parkonderhoud Selwerderhof en het onderhoud en beheer van inactieve begraafplaatsen (1,8 miljoen euro). In zijn totaliteit gaat het hier om een begroot lastentotaal van ca. 66,4 miljoen euro. Diverse baten in relatie tot deze onderhoudsbudgetten bedragen ca. 1,9 miljoen euro.

Verschil t.o.v. 2025: • Groen- en speelvoorzieningen: hogere lasten van ruim 1 miljoen euro, deze lastentoename bestaat onder meer uit hogere personele lasten (0,4 miljoen euro) als gevolg van reguliere loon- en prijsstijgingen. Daarnaast stijgen de kosten door uitstroom van medewerkers sociale werkvoorziening ingezet voor het onderhoud en beheer. Invulling van deze plekken door andere mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt leidt tot hogere salaris- en begeleidingskosten (0,4 miljoen euro); • Wegen: hogere lasten van bijna 1 miljoen euro, deze lastentoename bestaat vooral uit hogere lasten van het meerjareninvesteringenplan voor vervangingen en aanvullend groot onderhoud. Een belangrijke oorzaak van deze lastenstijging zijn de beschikbaar gestelde aanvullende middelen uit voorgaande begrotingen voor vervangingen en groot onderhoud. Rioolheffing Voor het beheer en in stand houden van het rioolstelsel bedragen de begrote lasten in totaal ca. 22,5 miljoen euro. Tegenover deze lasten staan ca. 23,7 miljoen euro opbrengsten uit opgelegde aanslagen rioolheffing. Verschil t.o.v. 2025: De lasten van de rioolheffing nemen toe met ca. 0,8 miljoen euro.

De belangrijkste wijzigingen zijn: • personele lasten (toename 0,2 miljoen euro): deze stijging wordt met name veroorzaakt door reguliere loon- en prijsontwikkelingen; • kapitaallasten (toename 0,2 miljoen euro): met name het gevolg van investeringen in de vervanging en aanschaf van materieel; • diverse uitvoeringsbudgetten (toename 0,3 miljoen euro): door gestegen externe kosten. De baten van de rioolheffing nemen toe met ca. 0,9 miljoen euro als gevolg van een toegepaste tariefstijging. Deze stijging is nodig voor een kostendekkende rioolheffing. Leges begrafenisrechten Het faciliteren van de mogelijkheid om te begraven is een wettelijke verplichting voor de gemeente. Leges instemmingsbesluit telecommunicatieverordening graafwerkzaamheden Het betreft hier de instemmingsbesluiten voor onder andere de aanleg van (glasvezel-) kabels en leidingen. Zakelijke dienstverlening Stadsbeheer De wet markt en overheid stelt dat overheden een product of dienst niet meer onder de kostprijs mogen aanbieden. Daarom dienen deze commerciële producten minimaal 100% kostendekkend te zijn. •

Inzameling bedrijfsafval: We leveren onder andere aan bedrijven en instellingen diensten op het gebied van inzameling en verwerking van bedrijfsmatig

61

22.500

23.700

1.600

2.000

600

700

7.600

9.100

vrijkomende afvalstromen. Ook faciliteren we omliggende gemeenten bij de inzameling van huishoudelijk afval. •

Klein gevaarlijk afval: Dit betreft de inzameling van afval waarin chemische stoffen zitten, die schadelijk kunnen zijn voor het milieu en de gezondheid van mens en dier.

900

1.000

•

Straatreiniging: Dit betreft de reiniging van verharding op private terreinen en mens-dierconflicten.

400

400

Zakelijke werkplaats Stadsbeheer: Dit betreft het onderhoud en reparaties van voertuigen in bezit van derden en de in- en verkoop van diverse soorten brandstoffen aan bedrijven en particulieren. Afvalstoffenheffing Als gemeente hebben we een wettelijke taak om zorg te dragen voor een adequate inzameling en verwerking van het afval dat vrijkomt bij huishoudens. Binnen dit deelprogramma bedragen de hiervoor begrote lasten in totaal ca. 36,8 miljoen euro. Tegenover deze lasten staan ca. 41,4 miljoen euro opbrengsten met name uit opgelegde aanslagen afvalstoffenheffing. Verschil t.o.v. 2025: De lasten van de afvalstoffenheffing nemen toe met 2,0 miljoen euro. De belangrijkste wijzigingen zijn: • personele lasten (toename 0,7 miljoen euro): met name door reguliere loon- en prijsstijgingen; • kosten materieel (toename 0,6 miljoen euro): grotendeels bestaande uit hogere kapitaallasten die het gevolg zijn van investeringen in de vervanging en aanschaf van materieel; • vuilverwerkingskosten (toename 0,2 miljoen euro): enerzijds daalt de begrote hoeveelheid afval, anderzijds stijgt het tarief, per saldo leidt dit tot hogere lasten van 0,2 miljoen euro; • kwijtscheldingslasten (toename 0,2 miljoen euro); met name door reguliere prijsstijgingen. De baten van de afvalstoffenheffing nemen toe met 2,2 miljoen euro.

Deze stijging wordt met name veroorzaakt door de toegepaste tariefstijging in 2026. Deze tariefstijging is nodig voor een kostendekkende afvalstoffenheffing. Meerjarenprogramma Leefkwaliteit Het betreft hier onder meer middelen voor de tijdelijke maatregelen om de overlast van het fietsparkeren terug te dringen (1 miljoen euro), bodembeheer (0,8 miljoen euro), plan- en investeringskosten Stadspark (650 duizend euro), het groenplan Vitamine G (500 duizend euro) en het herwinnen van groen in de openbare ruimte (250 duizend euro). Personele inzet programma Leefkwaliteit Onder meer begrote personeelslasten voor het beschermen, het in stand houden en het zorgvuldig beheren van het cultuurhistorisch erfgoed. Geo & Data Dit betreft met name personele inzet en lasten van ICT-applicaties.

900

900

36.800

41.400

•

4.500

1.200

1.100

Waar zetten we dit jaar extra geld voor in (intensiveringen) en waar hebben we extra dekkingsbronnen binnen dit deelprogramma: 2.1 8.

Intensiveringen en dekkingsbronnen 2026 Consignatievergoeding gladheidbestrijding

Intensivering 304 62

I/S S

Dekking

13. 15. 9.

Ontwikkelen geurbeleid Voedsel- en eiwittransitie landelijk gebied Emissieloos wagenpark

50 651 172

I I S

De nummering komt overeen met de nummering in het Financieel meerjarenbeeld, hier staat een totaaloverzicht van en toelichting op de intensiveringen en dekkingsbronnen uit voorgaande jaarschijven.

Deelprogramma 2.2: Veiligheid We streven naar een veilig en leefbaar Groningen waar inwoners en bezoekers zich thuis voelen. Je thuis voelen is ook je veilig voelen. Veiligheid gaat verder dan de afwezigheid van geweld en een veilige leefomgeving. Veiligheid is een dynamisch en veelzijdig begrip en tegelijkertijd een absolute voorwaarde voor samenleven. Onze missie is een aantrekkelijk Groningen waar inwoners en bezoekers zich welkom, thuis en veilig voelen. Een gemeente met minder overlast en criminaliteit en weerbare inwoners. Een aanpak met verbinding en balans tussen preventie, zorg en repressie, maar ook tussen het belang van het individu en het collectief. Dat doen we samen met onze inwoners en in nauwe samenwerking met onze partners. Preventie is het fundament van veiligheid. We proberen veiligheidsproblemen te voorkomen voordat ze ontstaan. Tegelijkertijd zijn we bereid om, wanneer nodig, repressieve maatregelen te nemen om de veiligheid te waarborgen en onze rechtsstaat te handhaven. We willen een tolerante gemeente zijn. Een gemeente waar mensen omzien naar elkaar, solidair zijn en elkaar verdragen. Ook als standpunten en levenswijzen botsen. Veiligheid en leefbaarheid begint daarbij in de dorpen, wijken en buurten waar sociale cohesie vorm krijgt. Doelen Deelprogramma 2.2: Veiligheid Het deelprogramma Veiligheid heeft de volgende doelen: 1.

Ondermijning pakken we aan en voorkomen we waar mogelijk, zowel lokaal als regionaal. 2. We bieden onze jeugd perspectief en stellen grenzen waar dat nodig is. 3. We streven ernaar een sluitend vangnet te realiseren voor mensen met onbegrepen en risicovol gedrag. 4. We zetten een gerichte aanpak op om proactief te kunnen handelen bij signalen van polarisatie en radicalisering. 5. We creëren veilige en leefbare wijken door overlast en criminaliteit te verminderen. 6. We maken Groningen digitaal veiliger. 7. We hebben extra aandacht voor kwetsbare doelgroepen. 8. We werken informatiegestuurd. 9. We verhogen de effectiviteit en veiligheid bij optreden van politie en boa's. 10. De brandweerzorg, rampenbestrijding, crisisbeheersing en de geneeskundige zorg zijn goed op orde. Effectindicator(en) Met de volgende effectindicator(en) wordt de voortgang van de uitvoering van ons beleid gemeten. Indien er geen cijfers beschikbaar zijn voor dat jaar staat er een streepje. In dat geval wordt de indicator niet jaarlijks gemeten.

63

I: Relatie doelen en effectindicatoren t.a.v. Veiligheid

Kengetallen

64

Relevante beleidsnota's Het programma is verder uitgewerkt in de volgende beleidsnota’s: Beleidskader Veiligheid Uitvoeringsprogramma Leefbaarheid en Veiligheid Preventie met gezag Nota prostitutie en overige seksbedrijven 2016 Prostitutiebeleid Nota integraal drugsbeleid Gemeente Groningen 2024 | Lokale wet- en regelgeving (overheid.nl) https://gemeenteraad.groningen.nl/Documenten/Bijlage-1-Actieprogramma-mensenhandel-20222024.pdfRegionaal Beleidsplan politie Noord-Nederland Ondermijning steviger aanpakken Uitvoeringsprogramma Ondermijning Beleidsregels Bibob-beleid Groningse norm - Regionale aanpak Ondermijning Maatschappelijke onrust en polarisatie Convenant Persoonsgerichte Aanpak voorkomen Radicalisering en Extremisme Effectieve verbinding tussen veiligheid en zorg Aanpak Mensenhandel 2025-2028 Convenant Zorg- en Veiligheidshuis Veilige en leefbare omgeving Convenant Veilig uitgaan Verordening cameratoezicht gemeente Groningen | Lokale wet- en regelgeving (overheid.nl) Handhavingsprotocol horeca gemeente Groningen 2025 Nota vergunningen evenementen 2025 Toekomstvisie Evenementen Crisisbeheersing en brandveiligheid Regionaal Beleidsplan Veiligheidsregio Groningen 65

Relevante ontwikkelingen Veiligheid is een belangrijke waarde en essentieel om onze samenleving te laten functioneren. Veiligheid maken we samen en daarin werken we integraal samen, zowel lokaal als regionaal en landelijk. Ook in 2026 streven we naar aanpak met verbinding en balans tussen preventie, zorg en repressie, maar ook tussen het belang van het individu en collectief. We zien dat sommige openbare orde verstoringen een andere dynamiek en soms een zwaarder karakter krijgen en ook daar moeten wij, samen met onze partners, effectief en goed op in kunnen spelen. We richten ons daarbij op verschillende, soms kwetsbare, doelgroepen. Met het actieplan onbegrepen gedrag investeren we extra in deze aanpak. Daarnaast zetten we ons volop in om de integrale aanpakken op de Gele Loper en het actieplan Veilig Uitgaan uitvoering te geven. De afgelopen jaren hebben we met het Programma Grip op Onbegrip een aantal projecten stevig neergezet en daar gaan we mee door. We zien een risico in het bestendigen van deze projecten en werkwijze doordat de gelden tot 2027 beschikbaar zijn. We richten ons dan ook op de continuering van dit programma. De aanhoudende woningcrisis heeft effect op de maatschappelijke opvang. Het landelijke, strengere asielbeleid zorgt voor extra druk.

We constateren dat er mensen in de opvang verblijven die gereed zijn voor uitstroom, maar waarbij dat niet lukt als gevolg van krapte op de woningmarkt. Daarom verkennen wij intensief de mogelijkheden de doorstroom en uitstroom te bevorderen en wordt verkend of we de nachtopvang het hele jaar door open kunnen stellen, in plaats van alleen in de winterperiode. We zetten met partners de persoonsgerichte aanpak voort voor de zwaardere doelgroep jeugd. Tegelijkertijd wordt een nieuwe aanpak ontwikkeld gericht op jonge aanwas: jongeren die (nog) geen strafblad hebben, maar wel afglijden richting (ondermijnende) criminaliteit. Bij risicojongeren zetten we zo vroeg mogelijk in op signalering en begeleiding, onder meer via jongerenwerkers en jeugdboa’s. Ook werken we samen met partners aan het verbeteren van veiligheid in en rond scholen. Daarbij is er bijzondere aandacht voor jongeren met een licht verstandelijke beperking, gezien hun verhoogde kwetsbaarheid voor (onbedoelde) betrokkenheid bij criminaliteit. De bestrijding en preventie van online criminaliteit nemen een steeds prominentere plaats in binnen het veiligheidsdomein. We ontwikkelen een aanpak die zowel lokaal als regionaal aansluit, met als doel Groningen digitaal bewuster, weerbaarder en veerkrachtiger te maken tegen cyberdreigingen en -crises.

Met name in Groningen Noord investeren we in onderzoek en capaciteit rondom het thema digitale veiligheid. We richten ons daarmee op het ontwikkelen van een sluitende ketensamenwerking, onderzoeken in hoeverre toezicht in de digitale samenleving kan worden georganiseerd en het verminderen van daderschap. We ontwikkelen onze bestaande stratenaanpak verder door. We creëren een veilige leef- en werkomgeving zodat de buurtbewoners weer grip krijgen op de straat en de professionals hun onmisbare bijdrage kunnen leveren aan de leefbaarheid en sociale basis. We verstevigen onze inzet op de thema’s vastgoed, drugshandel- en productie, mensenhandel en zorg. We zetten specifiek in op de buitengebieden, de noordelijke wijken en de zorgsector. Daarnaast herzien we ons coffeeshopbeleid. We werken aan een nieuwe selectieprocedure op basis van kwalitatieve indicatoren. Daarnaast onderzoeken we welk aantal coffeeshops passend is voor onze gemeente, en of spreiding wenselijk is. Afgelopen jaar is het wetsvoorstel voor het vuurwerkverbod aangenomen; dit verbod zal naar verwachting gelden vanaf de jaarwisseling 2026/2027. We verwachten in 2026 meer helderheid over de kaders, daar bereiden we ons op voor.

66

Resultaten, activiteiten en prestatie-indicatoren De resultaten geven aan wat we willen bereiken. De activiteiten geven aan wat we daarvoor doen. De prestatieindicator(en) meten de voortgang van de resultaten. De opbouw is opgesteld aan de hand van de beleidsvelden Ondermijning steviger aanpakken, Digitaal veilig(er) Groningen, Maatschappelijke onrust en polarisatie, Effectieve verbinding tussen veiligheid en zorg, Veilige en leefbare omgeving en Crisisbeheersing en brandveiligheid. Wat willen we bereiken (resultaten)

Wat gaan we daarvoor doen (activiteiten)

Ondermijning: aanpakken en voorkomen We bestrijden de invloed van georganiseerde criminaliteit op onze lokale samenleving

• • • • • •

We organiseren bestuurlijke controles met onze handhavingspartners en het Regionale Interventieteam; We zetten bestuurlijke trajecten (het opleggen van een last onder dwangsom) in om straathandel in drugs te verminderen; We controleren met de Pandenbrigade op de naleving van regels over bouwen en het gebruik van vastgoed; We starten een bestuurlijk traject na het aantreffen van drugs in panden; We brengen het wietexperiment volledig tot uitvoering. In coffeeshops zien we alleen aanbod van gereguleerde telers; We herzien ons coffeeshopbeleid.

We verstevigen onze informatiepositie

•

Samen met handhavingspartners pakken we ondermijningscasuïstiek aan en participeren we in fenomeenonderzoeken.

We bouwen aan een weerbare interne organisatie en samenleving

•

We intensiveren de integriteitstoetsen (Wet Bibob) richting partijen die met de gemeente een relatie willen aangaan. We gaan de wet toepassen op de inkoop van zorg in het sociaal domein; We maken inwoners bewust van signalen van ondermijning en moedigen hen aan om verdachte activiteiten te melden; We bouwen door aan een netwerk met relevante partijen om vermenging van onder- en bovenwereld tegen te gaan. We verstevigen onze inzet op de thema’s vastgoed, drugshandel- en productie, mensenhandel en zorg. We zetten specifiek in op de buitengebieden, de noordelijke wijken en de zorgsector; We onderzoeken samen met ketenpartners, de situatie van arbeidsmigranten zodat we passende interventies in kunnen zetten; We starten met een bewustwordingsprogramma voor alle professionals die werken in kwetsbare functies binnen de gemeente.

• • •

•

•

We pakken ondermijning regionaal aan, omdat

•

We werken in regionaal verband samen aan bewustwording en weerbaarheid in de regio. Dit is vastgelegd in de ‘Groningse norm’.

67

criminaliteit zich niet aan gemeentegrenzen houdt

I: Relatie resultaten en prestatie-indicatoren t.a.v. controles Resultaten

Prestatie-indicator(en)

•

•

We bestrijden de invloed van georganiseerde criminaliteit op onze lokale samenleving

Prestatie-indicator(en)

Aantal integrale controles i.s.m. onze veiligheidspartners

Behaald 2022

Behaald 2023

Behaald 2024

Beoogd 2025

Beoogd 2026

4

8

8

8

10

Integrale controles ondermijning Aantal integrale controles i.s.m. onze veiligheidspartners Toelichting Indicator en (eventueel) nadere toelichting: Aantal integrale controles i.s.m. onze veiligheidspartners

Toelichting: De aanpak van ondermijning heeft prioriteit in de gemeente Groningen. Een onderdeel van deze actie-en interventiegerichte aanpak zijn integrale controles in samenwerking met ketenpartners. Deze controles spelen een belangrijke rol bij het toezien op wet- en regelgeving. Daarnaast vergroten we met de integrale controles ook ons inzicht in de aard en omvang van ondermijning in onze gemeente. Ketenpartners waarmee we deze controles uit kunnen voeren zijn bijvoorbeeld: Politie, Belastingdienst en de Nederlandse Arbeidsinspectie.

Jeugd en Veiligheid: perspectief bieden en grenzen stellen We versterken (vroeg)signalering in de wijken, op scholen en in de online wereld waardoor we eerder en beter zicht krijgen op risicojongeren

•

We verstevigen de weerbaarheid van jongeren en jongvolwassenen en voorkomen dat zij in aanraking komen met of verleid worden door het criminele circuit

•

We pakken onze zwaardere doelgroep aan en voorkomen dat deze risicojongeren

•

• •

•

We signaleren risico- of zorgwekkend gedrag in de wijken zo vroeg mogelijk door de ketenaanpak te versterken en door het inzetten van jongerenwerkers en jeugdboa’s; We ontwikkelen een aanpak ter bevordering van de veiligheid in en rond scholen, samen met de betrokken netwerkpartners; We investeren in meer zicht op de online wereld en richten ons ook op online interventies. We versterken de weerbaarheid van jongeren, bijvoorbeeld binnen de eerdergenoemde aanpak veiligheid in en rond scholen; We zetten specifiek in op het herkennen en omgaan met jeugd met een Licht Verstandelijke Beperking (LVB) en onderzoeken zowel intern binnen de gemeente als extern met onze ketenpartners hoe we deze doelgroep kunnen bedienen. Samen met onze ketenpartners zetten we de intensieve persoonsgerichte aanpak voort, gericht op de zwaarste doelgroep jeugd, en ontwikkelen we een aanpak gericht op jonge aanwas in de criminaliteit. 68

doorgroeien in de criminaliteit en opnieuw misdaden plegen Zorg en Veiligheid: maatwerk en verbinding We zorgen voor een sluitend vangnet voor mensen met onbegrepen en risicovol gedrag. Bij (complexe) casuïstiek is het duidelijk wie op welk moment regie voert

•

•

•

We zetten een gerichte aanpak op voor personen met onbegrepen gedrag met een veiligheidsrisico waarin preventie en vroegsignalering centraal staan

• • •

•

•

• •

Samen met onze ketenpartners hebben we een gedeelde visie op hoe we de doelgroep personen met onbegrepen gedrag met een veiligheidsrisico bedienen. Met aandacht voor taal, cultuur en vertrouwen tussen betrokken partijen; Met een domeinoverstijgende aanpak (Grip op Onbegrip) van zorgwekkende signalen en proactief handelen willen we escalatie voorkomen. We werken samen met partners aan het voorkomen, (vroeg)signalering, de inzet van de juiste hulp en het bieden van perspectief voor mensen met onbegrepen en risicovol gedrag; We werken volgens de AVE-methodiek zodat duidelijk is wanneer opgeschaald of afgeschaald wordt en rollen en verantwoordelijkheden duidelijk zijn. We signaleren problematiek in een vroeg stadium, in ons stedelijke vroegsignalersingsoverleg; Er is opvolging ingeregeld voor de besproken signalen, inclusief de I-28 zorgmeldingen van de politie; Vanuit Grip op Onbegrip loopt de pilot straattriage en verlengde aandacht door straat- en buurtcoaches.

Waar mogelijk en effectief gebleken ontwikkelen wij deze aanpak door; We zetten extra in op het weerbaar maken van onze kwetsbare inwoners, bijvoorbeeld door bewustzijn te creëren onder professionals en in te zetten op het thema digitale veiligheid; We doen voortdurend onderzoek naar effectieve interventies en de implementaties daarvan om de veiligheid en het welzijn van individuen en de samenleving als geheel te waarborgen; Bij incidenten zorgen we dat nazorg goed geregeld is en bieden we perspectief; We zijn een regionaal consultatie- en adviespunt gestart voor vastgelopen casuïstiek.

We bestrijden en voorkomen woonoverlast

•

We zorgen voor een effectieve aanpak en zorgen voor een stevige verbinding tussen het Meldpunt Overlast en Zorg en het veiligheidsdomein (woonoverlast coördinator).

We zetten een gerichte aanpak op om proactief te kunnen handelen bij signalen van polarisatie en radicalisering

•

Vanuit de regionale rol op radicalisering is Bounce uitgerold in Drenthe; Samen met partners bevorderen we het signalerend vermogen van professionals.

•

Veilige en leefbare wijken: gebiedsgerichte aanpak We verminderen overlast en criminaliteit en verbeteren de veiligheidsbeleving in wijken

•

Veilig Ontwerp en Beheer wordt ingezet in Vinkhuizen bij de herinrichting van de publieke ruimte in Vinkhuizen. We sluiten

69

door veiligheid en leefbaarheid te verbinden aan fysieke en sociale ontwikkelingen

•

• We zetten inwoners en hun omgeving centraal door zichtbaar en aanspreekbaar te zijn in de wijk en actief aan de slag te gaan met signalen

• •

•

We voorkomen veiligheids- en leefbaarheidsproblematiek door er vroeg bij te zijn en intensief samen te werken met onze netwerkpartners

•

We werken aan de weerbaarheid van onze inwoners

•

•

•

• We zorgen ervoor dat evenementen en demonstraties veilig verlopen

•

•

aan bij de inspanningen van het programma verduurzaming woningen; We onderzoek in hoeverre een app ontwikkeld kan worden, met handelingsperspectief voor inwoners bij zorgen én helderheid over meldpunten; We starten twee stratenaanpakken. We zetten specialistische boa’s in bij complexer wordende overlastproblematiek; Onze handhavers zetten in op het verstevigen van contacten met inwoners in de wijken, bijvoorbeeld door de inzet van een container waar zij met elkaar in gesprek gaan; We onderzoeken hoe boa’s ingezet kunnen worden voor het thema digitale veiligheid. Onderzoek is afgerond in 2026. Op basis van de uitkomsten wordt onderzocht in hoeverre een pilot kan worden ontwikkeld gericht op toezicht in cyberspace. We zetten de VeiligheidsEffectRapportage (VER) in bij het ontwerp en beheer van de publieke ruimte in Vinkhuizen en Lewenborg; We pakken casuïstiek met een risico voor de openbare orde in een zo vroeg mogelijk stadium op, in samenwerking met hulpen zorg verlenende partijen. We onderzoeken in hoeverre een app ontwikkeld kan worden, met handelingsperspectief voor inwoners bij zorgen én helderheid over de verschillende meldpunten; De resultaten van een pilot worden bekend. Deze pilot richt zich op het voorkomen van slachtofferschap bij senioren.

Vervolgens ontwikkelen wij op basis van de resultaten een preventieve interventie; We onderzoeken mogelijkheden rondom professionalisering van de functie wijkboa. We investeren in de samenwerking met diverse ketenpartners om evenementen en demonstraties veilig en ordelijk te laten verlopen; We werken aan versterking van de samenwerking m.b.t. de veiligheidsorganisatie rondom betaald voetbal.

Crisisbeheersing en brandveiligheid • • •

We dragen bij aan de gemeenschappelijke regeling (Veiligheidsregio Groningen) voor de brandweerzorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing; In samenwerking met de Veiligheidsregio Groningen werken we aan de maatschappelijke weerbaarheid; We faciliteren de Veiligheidsregio Groningen bij de stedelijke herhuisvesting.

70

Financiën Financieel overzicht lasten en baten 02.2

Veiligheid Omschrijving (Bedragen x 1.000 euro)

Rekening 2024

Actuele Begroting 2025

Primitieve begroting 2026

2027

2028

2029

Lasten

45.318

44.928

49.178

47.748

49.266

50.578

Baten

10.057

6.704

7.512

5.290

5.291

5.291

Saldo van baten en lasten voor reservemutaties

-35.261

-38.224

-41.666

-42.459

-43.975

-45.287

Totaal toevoegingen

283

0

0

0

0

0

Totaal onttrekkingen

0

0

0

0

0

0

-35.544

-38.224

-41.666

-42.458

-43.975

-45.287

Reserve mutaties

Saldo van baten en lasten na reservemutaties

Financiële toelichtingen begroting 2026 02.2 Veiligheid (Bedragen x 1.000 euro)

Lasten

Baten

Saldo

Begroting 2026

49.178

7.512

-41.666

waarvan intensiveringen

2.473

350

2.123

Bestaand beleid

46.705

7.162

-39.543

Verschil vorig jaar

1.777

458

1.319

Hieronder lichten we achtereenvolgens toe waar het geld vandaan komt en waar het naartoe gaat, welke extra middelen er beschikbaar worden gesteld en of daar extra dekking tegenover staat. Hierbij geven we op hoofdlijnen aan wat de verschillen zijn in beschikbare baten en lasten ten opzichte van de vorige begroting. Waar gaat het geld voornamelijk naar toe (bestaand beleid), inclusief verklaring verschil ten opzichte van begroting 2025 op hoofdlijnen (schuin gedrukt): 2.2: Veiligheid Ondermijning Voor de aanpak en het voorkomen van ondermijning hebben we middelen begroot. Inclusief een bijdrage voor de regionale aanpak van ondermijning (ca. 0,2 miljoen euro). Jeugd en Veiligheid Voor Jeugd en Veiligheid richten we ons op perspectief bieden en grenzen stellen. We zetten de middelen onder meer in voor: • Preventie met Gezag; via de landelijke aanpak Preventie met Gezag zetten we in op het versterken van de keten jeugd en veiligheid. Dit gaat onder meer om het voorkomen van georganiseerde en ondermijnende jeugdcriminaliteit (1,9 miljoen

71

Lasten 1.500

Baten 200

4.000

1.900

euro). Ook is hier de dekking vanuit de rijksmiddelen voor Preventie met Gezag begroot (1,9 miljoen euro); • Jeugdboa's (0,8 miljoen euro); • Problematische jeugdgroepen (0,8 miljoen euro). Zorg- en veiligheidshuis Groningen Het Zorg- en Veiligheidshuis is een regionaal samenwerkingsverband waar medewerkers van gemeenten, justitie en zorg samenwerken aan de volgende thema’s: faciliteren van een integrale aanpak voor mensen met complexe problemen, zoals crimineel gedrag, psychische stoornissen, verslaving of huiselijk geweld (maatwerk); aanpak jeugdgroepen; re-integratie van ex-gedetineerden (nazorg); en aanpak mensenhandel. Ook zijn hier de bijdragen van gemeenten voor het Zorg- en Veiligheidshuis begroot. Radicalisering Voor de aanpak van radicalisering, polarisatie en maatschappelijke onrust hebben we hier middelen begroot. Ook is hier de dekking vanuit de specifieke uitkering radicalisering begroot. Verschil t.o.v. 2025: In de vorige begroting waren bovengenoemde middelen nog niet opgenomen. In deze begroting leidt dit tot hogere lasten en baten van ca. 0,3 miljoen euro. Toezicht en handhaving in de openbare ruimte Begrote middelen voor toezicht en handhaving in de openbare ruimte, waaronder middelen voor cameratoezicht (400 duizend euro). Verschil t.o.v.

2025: De lasten stijgen met 0,3 miljoen euro, vooral door extra capaciteit voor toezicht en handhaving zoals afgesproken in het coalitieakkoord. Openbare orde en veiligheid (OOV) Dit betreft met name personele inzet voor OOV gericht op het thema Veilige en Leefbare wijken. Veiligheidsregio Groningen (VRG) Dit betreft de begrote bijdrage aan de VRG. Van deze bijdrage is het grootste deel bestemd voor de brandweerzorg en risicobeheersing (24,6 miljoen euro). Daarnaast zijn er bedragen begroot voor de regionale ondersteuning van de gemeentelijke kolom (0,6 miljoen euro), de geneeskundige hulpverleningsorganisatie in de regio (0,2 miljoen euro) en rampenbestrijding en crisisbeheersing (0,3 miljoen euro). Verschil t.o.v. 2025: Door loon- en prijsindexatie stijgt de gemeentelijke bijdrage aan de VRG in totaal met ca. 1 miljoen euro. Precariobelasting Voor het heffen van precariobelasting hebben we hier middelen begroot. Ook zijn hier de begrote opbrengsten uit precariobelasting opgenomen. Handhaving van milieu- en veiligheidsvoorschriften Dit betreft met name personele inzet voor de handhaving van de milieu- en veiligheidsvoorschriften. Deelnemersbijdrage Omgevingsdienst Reclamedragend straatmeubilair Als beheerder van de openbare ruimte exploiteert de gemeente de openbare ruimte voor reclamedoeleinden en het treffen van voorzieningen.

Hiervoor sluit de gemeente contracten af met bedrijven die deze reclame voor de adverteerders verzorgen

72

2.200

1.200

300

300

3.400

100

3.800

25.700

1.000

1.800

1.100

1.747 500

1.200

(exploitanten). Het gaat alleen om gecontracteerde reclame die bevestigd is aan gemeentelijk eigendommen in de openbare ruimte. Aanpak misstanden vastgoedsector Inzet van de pandenbrigade voor de aanpak van misstanden in de vastgoedsector.

566

Waar zetten we dit jaar extra geld voor in (intensiveringen) en waar hebben we extra dekkingsbronnen binnen dit deelprogramma: 2.2 11. 12. 17. 19. 20. 21. D5. D4.

Intensiveringen en dekkingsbronnen 2026 Aanpak misstanden vastgoedsector (pandenbrigade) Incidentele inzet vastgoedsector Implementatie en uitvoering Integrale Aanpak Gele Loper Verplaatsingseffecten Woonoverlast coördinator Veilig uitgaan Reclamedragend straatmeubilair Precariobelasting

Intensivering 126 602 1.055 150 100 590

I/S S I I I I I S S

De nummering komt overeen met de nummering in het Financieel meerjarenbeeld, hier staat een totaaloverzicht van en toelichting op de intensiveringen en dekkingsbronnen uit voorgaande jaarschijven.

73

Dekking

350 150

Programma 3: Vitaal en Sociaal Groningen is een inclusieve, vitale en veilige gemeente waarin iedereen tot zijn recht kan komen en op een gelijkwaardige manier kan deelnemen aan de samenleving: in het onderwijs, op de arbeidsmarkt en op de woningmarkt. Met de nadruk op eigen regie en veerkracht en de beweging van (medische) nazorg naar voorzorg (preventie) staat het gedachtegoed van 'positieve gezondheid' en het belang van een goede leefkwaliteit centraal. We zien in Groningen grote gezondheidsachterstanden tussen wijken, dorpen en groepen inwoners en een aantal stevige sociale opgaven: toenemende en dubbele vergrijzing, een kloof tussen arm en rijk binnen de gemeente, een tegenstelling tussen Noord- en Zuid Groningen en onderwijs segregatie. Met het inzicht dat ongezonde keuzes worden beïnvloed door de leefomgeving en de sociale context, werken we langs twee lijnen aan het verbeteren van de leefkwaliteit van onze inwoners: We zorgen voor de randvoorwaarden voor een (betaalbare) sociale infrastructuur, zodat onze inwoners gedurende hun levensloop gebruik kunnen maken van sociale voorzieningen. We versterken de sociale structuur in wijken en dorpen door in te zetten op instandhouding van (kleinschalige) voorzieningen zoals scholen, dorpshuizen en sportverenigingen.

Daarnaast willen we met een langdurige integrale wijkaanpak het verschil maken in het dagelijkse leven van inwoners. We zetten in op kansrijk opgroeien voor alle kinderen in de gemeente en het doorbreken van de armoedeoverdracht van ouder op kind. Onderwijs zien we hierbij als een belangrijk middel om de effecten van kansenongelijkheid te verkleinen. Een goed leerklimaat vormt een belangrijke voorwaarde om kinderen en jongeren vanuit gelijke kansen optimaal te laten ontwikkelen en opgroeien. Daarom zetten we ons met onze partners in onderwijs en opvang in om het onderwijs in Groningen blijvend te vernieuwen en te verbeteren. Werk betekent zelfontplooiing, structuur en sociale contacten. Voor mensen die niet of nog niet kunnen werken bieden we ondersteuning om op een andere manier actief te zijn, bijvoorbeeld via vrijwilligerswerk, een participatiebaan of een basisbaan. Daarnaast bieden we mensen die het nodig hebben inkomensondersteuning. Problematische schulden ontnemen mensen elk perspectief, daarom bieden we schuldhulpverlening en zetten we in op het voorkomen van schulden, vroegsignalering en nazorg. De coronacrisis heeft de uitdagingen op de arbeidsmarkt blootgelegd. De komende tijd gaan we in onze stad en regio werken aan deze uitdagingen. Waar nodig bieden we passende ondersteuning.

Bijvoorbeeld vanuit de Jeugdwet, waarbij we uitgaan van de vraag van de jeugdige en het gezin en de door hen aangegeven oplossingsrichtingen en sluiten zo veel mogelijk aan bij de leefwereld van kind en gezin. Vanuit de Wet Maatschappelijke Ondersteuning bevorderen we met de inzet op het sociale netwerk en algemene voorzieningen, de zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie van onze inwoners en bieden we steun aan kwetsbare inwoners. Voor inwoners die omwille van verminderde zelfredzaamheid niet langer in staat zijn om zelfstandig te kunnen wonen, bieden we mogelijkheden tot beschermd wonen, variërend van het wonen in een intramurale voorziening tot het zelfstandig (blijven) wonen met intensieve ondersteuning en toezicht, thuis. Waar zorg en veiligheid elkaar raken, bijvoorbeeld bij vraagstukken rondom huiselijk geweld en kindermishandeling, personen met verward gedrag, zetten we in op interventies die zijn gericht op preventie, vroegsignalering, herstelgericht werken en het doorbreken van intergenerationele overdracht. Groningen is een belangrijk centrum met top-voorzieningen op het gebied van onder meer onderwijs, sport, cultuur en zorg voor de brede regio. We blijven inzetten op een hoogwaardige culturele infrastructuur waarbij kunst en cultuur voor alle inwoners en bezoekers bereikbaar is.

We investeren in de samenwerking in de cultuursector en stimuleren de zichtbaarheid van cultuur in de gemeente en de mogelijkheden om mee te doen aan cultuur in dorpen en wijken. Met de ontwikkeling van sportief kapitaal en een leven lang sport en bewegen voor iedere Groninger draagt sport bij aan participatie in de samenleving, cohesie, positieve gezondheid en positief opgroeien. Hierbij zetten we in op meer samenwerkingskracht in het rijke en innovatieve sportnetwerk in Groningen, maar ook door juist lokaal in de wijken en buurten gebiedsgericht maatwerk te leveren. 74

Deelprogramma's Het programma Vitaal en Sociaal bestaat uit de volgende deelprogramma's: • Werk en inkomen • Onderwijs • Welzijn, gezondheid, zorg en diversiteit • Sport en bewegen • Cultuur en evenementen Financieel overzicht lasten en baten 03

Vitaal en Sociaal Omschrijving (Bedragen x 1.000 euro)

Rekening 2024

Actuele Begroting 2025

Primitieve begroting 2026

2027

2028

2029

Lasten 03.1 Werk en inkomen

314.254

324.907

335.448

330.136

336.268

340.814

03.2 Onderwijs

44.021

45.898

44.107

44.282

44.725

44.818

03.3 Welzijn,gezondheid,zorg,diversiteit

370.992

401.837

427.869

432.557

418.180

431.180

03.4 Sport en bewegen

34.624

42.304

43.124

43.150

43.226

44.185

03.5 Cultuur en evenementen

67.573

70.962

76.056

80.866

85.143

88.944

831.464

885.909

926.604

930.992

927.542

949.940

03.1 Werk en inkomen

212.646

210.256

217.717

213.960

219.576

222.005

03.2 Onderwijs

16.782

17.104

15.065

15.132

15.219

15.298

03.3 Welzijn,gezondheid,zorg,diversiteit

32.754

47.748

41.881

36.957

37.023

37.087

03.4 Sport en bewegen

12.555

11.998

12.333

12.200

12.217

12.238

03.5 Cultuur en evenementen

20.943

18.799

21.903

24.397

22.802

22.724

Totaal

295.681

305.905

308.899

302.647

306.836

309.352

Saldo van baten en lasten voor reservemutaties

-535.783

-580.004

-617.706

-628.345

-620.706

-640.588

Totaal toevoegingen

33.645

8.023

9.164

10.927

13.612

15.412

Totaal onttrekkingen

20.066

23.580

9.075

7.368

7.368

864

-549.362

-564.447

-617.794

-631.904

-626.950

-655.136

Totaal Baten

Reserve mutaties

Saldo van baten en lasten na reservemutaties

Een toelichting op deze cijfers kunt u vinden in het onderdeel ‘Financiële toelichtingen begroting 2026’ opgenomen onder elk deelprogramma. In het hoofdstuk financiële positie zijn aanvullend nog de volgende overzichten en toelichtingen opgenomen: • In het Financieel meerjarenbeeld staat een totaaloverzicht van en toelichting op de intensiveringen en dekkingsbronnen uit voorgaande jaarschijven; 75

• In de Intensiveringen 2026-2029 staat een totaaloverzicht van en toelichting op alle intensiveringen 2026; • In de Dekkingsbronnen 2026-2029 staat een totaaloverzicht van en toelichting op alle dekkingsbronnen. Paragraaf 3: Weerstandsvermogen en risicobeheersing geeft een totaaloverzicht van en een toelichting op de (financiële) risico’s. Paragraaf 6: Verbonden partijen geeft de inhoudelijke en financiële toelichting op de verbonden partijen.

Deelprogramma 3.1: Werk en inkomen Goed werk en bestaanszekerheid is van belang voor een gelukkig leven. Doel is om zoveel mogelijk mensen aan de slag te krijgen en armoede te bestrijden. Deelname aan de maatschappij via betaald werk heeft de voorkeur en is een belangrijke aanpak tegen armoede. Daarnaast ondersteunen we maatschappelijke deelname voor mensen die niet of nog niet kunnen werken, met opties zoals de basisbaan, vrijwilligerswerk, participatiebanen en inkomensondersteuning. Ons doel is om gelijke en eerlijke kansen te creëren, zodat iedereen op zijn eigen niveau kan bijdragen aan de maatschappij en de leefbaarheid van Groningen. Doelen Deelprogramma 3.1: Werk en inkomen Om iedereen zoveel mogelijk sociaal en vitaal te laten ontwikkelen streven we in het deelprogramma Werk en Inkomen naar een brede welvaart voor alle inwoners, waarbij we voldoende bestaanszekerheid bieden en iedereen gelijke kansen krijgt om mee te doen. We vinden het van groot belang dat eenieder een goede kwaliteit van leven heeft en geluk ervaart. Daarom streven we naar de volgende maatschappelijke doelen: 1. Eenieder zo veel mogelijk financieel zelfredzaam is, het liefst via goed werk, waarbij niemand onder het (economisch) bestaansminimum hoeft te komen; 2.

Eenieder zo lang mogelijk - op hun eigen manier en niveau - actief kan (blijven) deelnemen aan het economische - en maatschappelijke verkeer, ook als gezondheidsbeperkingen en/of belemmeringen anderszins dit bemoeilijken. Waarbij; 3. Het hier in dit programma ten aanzien van ‘meedoen’ in eerste instantie gaat over het hebben van (fatsoenlijk betaalde) arbeid (in relatie tot de beroepsbevolking), en waar dit (nog) niet mogelijk is, over maatschappelijke participatie en/of tenminste sociale activering; 4. Strategische focus ten aanzien van armoede ligt bij het bieden van bestaanszekerheid via inkomensondersteuning en schuldhulp en op het (structureel) doorbreken van (intergenerationele) armoede - dat wil zeggen het voorkomen van de overdracht van armoede van ouder op kind; 5. Ingezet wordt op het voorkomen en bestrijden van problematische schulden. In de onderstaande tabel hebben we de maatschappelijke doelen vertaald naar '-er doelen' en hierbij de relatie gelegd tussen enerzijds het ('-er') doel dat we nastreven en anderzijds de effectindicatoren die ermee samenhangen en waarmee we de voortgang van dat doel op hoofdlijnen kunnen peilen en volgen. Doelen • Eenieder zo veel mogelijk financieel zelfredzaam is, het liefst via goed werk, waarbij niemand onder het (economisch) bestaansminimum hoeft te komen; •