Document · PDF

Bijlage 2 Ontwerpbegroting 2024.pdf

gemeenteraad 8 november 2023, gemeente GroningenBij agendapunt: d: Ontwerpbegroting 2024 (raadsvoorstel 28-9-23)41.745 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 5

opgave voor het landelijk gebied in haar Startnotitie NPLG, met daarin doelen voor natuurherstel (met als onderliggende opgave de reductie van stikstof), water en klimaat. Provincies vertalen de Rijksopgaven naar provinciale gebiedsplannen voor een toekomstbestendig landelijk gebied. De provincie onderscheidt zeven deelgebiedsplannen. De gemeente Groningen is betrokken bij vier van deze deelgebieden. NOVEX (Nationale Omgevingsvisie Extra) Nederland staat voor een ingrijpende verbouwing om alle ambities een plek te geven in het landschap. Het leggen van deze ruimtelijke puzzel is een complex vraagstuk, waarop de nationale, provinciale en gemeentelijke omgevingsvisies niet meteen een panklaar antwoord hebben. Het Rijk neemt hierin een sterkere regierol. Er zijn daartoe onder andere zestien NOVEX-gebieden aangewezen waar grote ruimtelijke transities vragen om een apart ontwikkelperspectief. Dit ontwikkelperspectief stellen Rijk en regio samen op. In het startpakket NOVEX (vastgesteld door het kabinet op 9 december 2022) zijn voor Groningen drie NOVEXgebieden aangewezen: Groningen, verstedelijkingsgebied Groningen-Assen, Lelylijn. Omgevingswet in relatie tot de openbare ruimte De in 2024 in werking tredende Omgevingswet vraagt binnen de beleidsafdeling een forse inzet.

We werken aan het borgen van klimaatadaptieve richtlijnen, inclusief regenwaterverordening, groene en hitte normen en de bestaande regeling Natuurinclusief bouwen, binnen het Omgevingsplan. De regels voor (on)gebouwd erfgoed en archeologie zitten gedeeltelijk in de bruidsschat, maar vragen ook een forse tijdsinvestering om tot maatwerk in het omgevingsplan te komen. Verder moeten in het Omgevingsplan beleidsregels ten aanzien van geluid worden opgenomen en komen er twee nieuwe wettelijke verplichtingen: de Basisgeluidemissie voor gemeentelijke wegen en geluidproductieplafonds voor industrieterreinen. Beide zijn bedoeld voor de monitoring van geluid en om burgers tegen geluidhinder te beschermen. Ook komt er een nieuwe saneringsregeling voor woningen met hoge geluidbelastingen. Water en bodem sturend Op 25 november 2022 is de brief van het kabinet ‘Water en Bodem Sturend’ naar de Tweede Kamer verzonden. Kern van deze brief is: ‘Door water en bodem sturend te laten zijn in de ruimtelijke ordening, kunnen we in Nederland ook in de toekomst met een ander en grillig klimaat blijven leven, wonen en werken. In een veilige omgeving, met een gezonde bodem, voldoende en schoon water.’ Aanleiding voor de brief is dat de technische maakbaarheid van het water- en bodemsysteem steeds meer zijn grenzen bereikt.

Zo zorgen bodemdaling en lage grondwaterstanden voor schade aan gebouwen, infrastructuur en natuur. De verdeling van grond- en oppervlaktewater voor scheepvaart, landbouw, energievoorziening, industrie, natuur en drinkwater wordt door de schaarste aan water een steeds lastigere opgave. Bodemdegradatie veroorzaakt een verlies van (natuurlijke) bodemfuncties, waardoor ecosysteemdiensten steeds vaker onder druk komen te staan. Klimaatverandering, met zeespiegelstijging en toenemende kans op extreem weer als gevolg, zet dit huidige systeem nog eens extra onder druk. In de brief zijn uitgangspunten en daaruit voortvloeiende structurerende keuzes benoemd. Deze hebben deels betrekking op nationaal beleid, maar geven ook richting in het werk van provincies, gemeenten en waterschappen. Landelijke Maatlat voor een groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving Op 23 maart 2023 heeft de Rijksoverheid de Kamerbrief ‘De Landelijke Maatlat voor een groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving’ uitgebracht. De maatlat definieert voor nieuwbouw voor de thema’s wateroverlast, droogte, hitte, biodiversiteit, bodemdaling en gevolgbeperking overstromingen wat we onder klimaatadaptief bouwen en inrichten verstaan. Dit is nodig om beter voorbereid te zijn op de gevolgen van klimaatverandering. Zo kunnen we ook in de toekomst in een veilige, gezonde én groene omgeving blijven wonen en werken.

De doelen, prestatie-eisen en richtlijnen vanuit de maatlat zorgen voor een landelijk uniform referentiekader waarmee projecten klimaatbestendig en groen kunnen worden uitgevoerd. De maatlat is momenteel nog niet wettelijk verplicht. Het Rijk is in 2023 begonnen om met betrokken partijen de mogelijkheden voor juridische borging te verkennen. Voor nu geeft de maatlat duidelijkheid over wat er van 44

nieuwbouw verwacht wordt op het gebied van klimaatadaptief bouwen en inrichten. De overheid vraagt alle partijen om de maatlat al zo veel mogelijk toe te passen bij bouwplannen. De onderzoekende werkzaamheden binnen de gemeente rond de hitte en groennormen sluiten aan bij de maatlat en de juridische borging ervan in de toekomst. Toenemende betrokkenheid klimaatadaptatie en groen Ten aanzien van klimaatadaptatie en groen zien wij de betrokkenheid binnen onze gemeente toenemen. Scholen vergroenen hun omgeving via de regeling Groene schoolpleinen. Met wooncorporaties en (bouw)bedrijven legden we in 2023 voor het eerst afspraken vast in de prestatieafspraken. Ook heeft in 2023 de Boumakring het 'klimaatadaptief bouwen' als thema omarmd. Samen met deze organisaties verkennen wij de Groningse klimaatadaptieve wijken van de toekomst. Een basis waarop we in 2024 verder kunnen. Ook onze inwoners tonen steeds meer betrokkenheid. Het aantal geveltuinen blijft groeien en via Steenbreek willen bewoners in gezamenlijkheid de openbare ruimte in hun buurt en eigen tuin vergroenen. Bewoners ontstenen hun tuinen en maken voor het derde jaar graag gebruik van de tegeltaxi. Verder kreeg de actie ‘Maai Mei Niet’ veel lof, door de actie werd ongeveer de oppervlakte van zo’n 96 voetbalvelden niet gemaaid.

Uit de stelling van de dag van Dagblad van het Noorden (3 mei 2023) bleek dat 69% van de inwoners een niet gemaaid gazon mooier vindt. Inwoners zijn niet alleen in klimaatadaptatie en biodiversiteit geïnteresseerd, maar verbinden dit aan andere duurzame opgaven. Er is behoefte aan een integrale kijk op een duurzame straat en wijk. Agenda Landelijk Gebied Het landelijk gebied heeft een steeds grotere en belangrijkere plek gekregen in de organisatie. In 2023 werken we aan de Agenda Landelijk Gebied; de kapstok voor al het gemeentelijk beleid en kaders over het landelijk gebied. Hieronder vallen onder andere de Gemeentelijke Ecologische Structuur (GES), het Groenplan, de Landschapsbiografie en de routekaart eiwittransitie. Naast onze eigen ambities zijn er vanuit het Rijk en de provincie ook verschillende opgaven waar we aan werken. Dit zijn onder andere het Klimaatakkoord, het Landbouwakkoord, het Nationaal Programma Groningen (NPG), en het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG). Verder zijn dit op provinciaal niveau opgave Bos en Hout, opgave Erfgoed Ruimtelijke kwaliteit en Landschap (provincie Groningen). We merken ook dat deze thema's steeds belangrijker zijn in de netwerken waar we deel van uitmaken. Onze samenwerking in de netwerken Regio Groningen-Assen, Groeningen, het Nationaal Park Drentsche Aa en De Hondsrug UNESCO Geopark is intensiever geworden.

Met de extra structurele middelen zetten we belangrijke stappen in het investeren in landschap en ecologie. Daarbij moeten we meer investeren in gezamenlijke opgaven en de samenwerking met het netwerk. Er is veel in beweging, maar de gemeentelijke invulling moet nog verder vorm krijgen. Vanzelfsprekend leggen deze ontwikkelingen een stevige claim op onze capaciteit. Voedsel en eiwittransitie Aanvullend op het landelijk gebied heeft de voedsel- en eiwittransitie ook een belangrijkere plek gekregen in de organisatie. De Europese Unie heeft in 2018 alle lidstaten verzocht een eiwitstrategie te maken om als Unie minder afhankelijk te worden van eiwitrijke gewassen uit het buitenland. In 2020 presenteerde het Rijk daarom de Nationale Eiwitstrategie. De gemeente Groningen wil koploper zijn in de eiwittransitie. In 2023 ontwikkelen we, samen met belangrijke stakeholders in Noord-Nederland, een routekaart. Zo werken we aan een lokale systemische verandering van voedselproductie. Hiervoor zetten we in op verschillende sporen zoals het stimuleren van de consumptie van meer plantaardige producten en het bevorderen van circulariteit en het tegengaan van verspilling. De gemeenteraad heeft een incidenteel werkbudget toegekend voor de uitvoering van de, in de routekaart opgenomen, maatregelen in het landelijk gebied.

Onderhoud openbare ruimte Om de kansen van inwoners in de noordelijke wijken te vergroten, investeren we extra in dat deel van de gemeente. Dat doen we ook op het gebied van onderhoud: we verhogen in de noordelijke wijken het

onderhoudsniveau van matig naar voldoende. Om dat te bereiken zetten we daar sinds 2023 extra in op het schoonhouden van verhardingen en groen en voeren we extra reparaties uit aan trottoirs. We versterken de biodiversiteit in de gemeente door extra ecologische beheermaatregelen. Waar het beheer zich in de afgelopen decennia vooral richtte op het schoon, heel en veilig in stand houden van de bestaande openbare ruimte, zien we tegenwoordig duidelijk meer opgaven en kansen in het beheer van de openbare ruimte. Met onze nieuwe beheerstrategie (nu nog in ontwikkeling) zien we kansen om in het beheer van de openbare ruimte substantieel bij te dragen aan de uitdagingen van deze tijd en aan de doelen die we ons daarin als gemeente hebben gesteld, denk aan klimaatadaptatie, circulariteit, energietransitie, biodiversiteit, inclusiviteit en gezondheid. Dat betekent bijvoorbeeld dat we het gras niet overal meer kort maaien omdat dat beter is voor de biodiversiteit, dat we bij vervanging van verharding kijken of een deel daarvan kan worden omgevormd naar groen of dat we voorzieningen toevoegen die meer uitnodigen tot ontmoeting en bewegen. Daarnaast zien we landelijk een ontwikkeling waarbij voor de inzet in het reguliere onderhoud nadrukkelijker aansluiting wordt gezocht bij de beleving van bewoners.

Beheer meer afgestemd op de lokale beleving van inwoners in plaats van eenduidige kwaliteitsdoelen die voor de hele gemeente zijn vastgesteld. We participeren in een landelijke pilot om onderzoek te doen naar de mogelijkheden hiertoe en de effecten die dit heeft op de kwaliteitsbeleving van de openbare ruimte. Afval en grondstoffen In maart 2023 is de toegangscontrole op afvalbrengstations verbeterd door middel van een afvalpas voor ons huishoudens. Met deze pas kunnen inwoners van onze gemeente vier keer per jaar grof huishoudelijk afval brengen naar een afvalbrengstation. Door deze maatregel verwachten we dat het kg grofvuil per inwoner zal dalen. Ook verwachten we dat met de invoering van de 'ja-ja' sticker voor ongeadresseerd reclamedrukwerk minder papier zal worden weggegooid. Met samenwerkingspartners, onder andere de kennisinstellingen en ondernemers, werken wij samen om de circulaire economie verder lokaal en regionaal in te bedden. Voorbeelden zijn het samenwerken aan praktische en circulaire leerlijnen ten aanzien van een circulaire economie en het ontwikkelen van circulaire producten. Dit heeft geresulteerd in de toekenning van een Regionaal investeringsfonds waardoor het onderwerp Circulariteit opgenomen kan worden in het onderwijscurriculum. Daarnaast zij we bezig met een aantal pilots om lokale textielketens te kunnen sluiten.

Dit jaar is de Vereniging Circulair Groningen opgericht. Hierdoor kunnen we het netwerk verder uitbreiden en de kansen eromheen verder benutten.

Sinds 2022 wordt het afval van onze gemeente verwerkt bij de afvalverwerker Omrin. Hierdoor kunnen nu nieuwe grondstoffen zoals luiers, papier en cellulose uit het afval worden gehaald. Daarnaast kent Omrin nog een extra verwerkingsstap waarbij het organisch gedeelte van ons restafval van de vergisting wordt omgezet in bio granulaat en vervolgens toegepast als brandstof in bio-energiecentrales. Op deze manier wordt minder restafval verbrand. Per 2024 nemen we twee nieuwe effectindicatoren in de begroting op om het effect van nascheiding door Omrin inzichtelijk te maken: % afval gescheiden ten behoeve van nuttige toepassing Totale % afval gescheiden Als gevolg van betere nascheidingsmogelijkheden bij Omrin zijn de oorspronkelijke doelstellingen voor komend jaar aangescherpt.

Resultaten en Activiteiten De resultaten en activiteiten worden per beleidsveld benoemd (aansluitend bij de financiële toelichting op het niveau van het beleidsveld). Wat willen we bereiken (resultaten)

Wat gaan we daarvoor doen (activiteiten)

Onderhoud en beheer van de openbare ruimte We voldoen aan de vastgestelde BORGkwaliteitsdoelstellingen

Behouden en versterken van biodiversiteit

•

Uitvoeren dagelijks onderhoud en jaarlijkse BORGschouw;

•

We verhogen het BORG niveau in de noordelijke wijkvernieuwingswijken;

•

Faciliteren participatieprojecten

•

Ontwikkelen en uitvoeren van een planmatige aanpak om de uitbreiding van invasieve exoten tegen te gaan;

• Opstellen en uitvoeren van beheerplannen voor de stedelijke ecologische structuur;

• Versterken van het ecologisch beheer; • Deelnemen aan het i-Tree 2.0 project van TU Delft. Veilige, toegankelijke en gebruiksvriendelijke voorzieningen (wegen, riolering, spelen, groen) door uitvoering noodzakelijk groot onderhoud

• Vervangen of verwijderen versleten voorzieningen in de openbare ruimte;

• Uitvoeren het vastgestelde Groninger water- en rioleringsplan

Borgen van dierenwelzijn

•

We gaan door met het uitvoeren van onze doelstellingen uit de nota Dieren: o We vergroten de kennis van inwoners over hulpbehoevende dieren o We onderzoeken of en hoe we dierenwelzijn als criterium kunnen opnemen in het programma van eisen bij de inhuur van derden in het beheer

Afval Preventie, het voorkomen van (zwerf)afval, stimuleren van hergebruik en bewustwording

Inzameling, meer afvalstromen zuiver gescheiden inzamelen. Minder vervuiling in het huishoudelijk afval

•

ondersteunen/promoten.

•

Afvalscheiding bij studenten; plaatsen van extra voorzieningen, communicatie gericht op afvalscheiding, ook voor buitenlandse studenten.

•

Structurele gesprekken (2x per jaar) met woningcorporaties om problemen i.r.t. afval tijdig te kunnen signaleren en hierop te kunnen anticiperen

•

Groningen Schoon Dankzij Mij; bewustwording, betrokkenheid, verantwoordelijkheid en zelfredzaamheid bevorderen via actieve participatie met inwoners, o.a. schoolkinderen

•

Het organiseren van meerdere milieustratenacties / afvalbrengpunten in de wijken.

•

Meer ondergrondse papiercontainers bij hoogbouw en papier mini’s bij laagbouw. Onder andere onderzoek doen naar uitzetten mini’s in Paddepoel en Selwerd. Uitbreiding textiel- en glasbakken bij hoog- en laagbouw. Ontwikkeling circulariteitshub Vervolgstappen digitale grondstoffencatalogus op basis van vooronderzoek door de Hanzehogeschool Circulair aanbesteden.

• • •

Verwerking, meer mogelijkheden voor een circulaire economie onderzoeken en realiseren

•

Communicatie, inwoners informeren en motiveren in relatie tot afval scheiden, grondstofhergebruik en circulariteit

•

Data en sturing

•

• • •

•

Inzetten op innovatieve trajecten ter bevordering van circulaire innovaties met ingezamelde grondstofstromen, zo nodig met behulp van Europese gelden. Activiteiten om de lokale textielketen te kunnen sluiten:  Analyse veelvuldig afgedankte huishoudelijke textielstromen  Pilots van nieuwe toepassingen uit deze textielstromen  Realisatie van een Circulaire Textielhub in samenwerking met kenniscentra en bedrijven

Naast de basis communicatie ook 5 publiekscampagnes houden zoals ‘Week van het afval’ Uniformeren afvalfaciliteiten Offensief tegen bijplaatsingen Kantoorruimte voor Duurzaam Groningen en energiecoaches Besparing CO2 in beeld brengen als gevolg van scheiding en hergebruik. Deelnemen aan Landelijk Benchmark huishoudelijk afval.

Leefkwaliteit •

Groningen is klimaatbestendig in 2050

• • • •

•

We krijgen meer, beter en bereikbaarder groen

• • • • • • •

Landschappelijke waarden borgen en herstellen

•

Doorlopend risicodialogen voeren met maatschappelijke partners om samen te werken aan een klimaatbestendige gemeente. Doorlopend werken aan de aanpak van onze urgente wateroverlast en hittelocaties. Een nieuwe ronde stresstesten en update van ons klimaatadaptatiebeleid voorbereiden. Werken aan inzicht in Water en Bodem sturend in combinatie met de nieuwe Omgevingsvisie. Continueren van de aanpak in de wijk Hoogkerk, als een van de prioritaire gebieden conform de Uitvoeringsagenda Klimaatbestendig Groningen. Extra bomen planten en ontstenen en vergroenen van de openbare ruimte. Een geactualiseerd bomenstructuurplan vaststellen. De aanleg van jaarlijks 4 groene schoolpleinen ondersteunen. De gemeentelijke ecologische structuur vaststellen. Bestaande groenstructuren verbeteren/versterken. Ontwikkelen van een Structuurontwerp voor het Stadspark. De Landschapsbiografie vaststellen. Doorlopend uitvoering geven aan de Uitvoeringsagenda van het Landschapsconvenant Gorecht. Samen met onze partners werken aan herstelprojecten voor de Hunzeloop.

Duurzaam, gezond en toegankelijk voedsel voor iedereen

•

Samen met de provincie en andere partners werken aan het provinciaal programma landelijk gebied.

• • •

Actualiseren van de Voedselagenda. Lokale voedselinitiatieven blijvend ondersteunen. Ontwikkelen van een routekaart voor de eiwittransitie en beginnen met de uitvoering hiervan. Behoefte buurtmoestuinen in kaart brengen en waar mogelijk stimuleren en faciliteren.

• Verbeteren van de toegankelijkheid

•

De samenwerking met Werkgroep Toegankelijk Groningen voortzetten en coördineren van de Uitvoeringsagenda Toegankelijk Groningen.

Verbeteren van de kwaliteit van bodem, water, lucht, licht en geluid

•

Werken aan de uitvoering van de geluidsanering van de Wet geluidhinder. Een nieuw Actieplan wegverkeerslawaai vaststellen voor de periode 2024-2028. Monitoren van geluid bij onder andere evenementen en horeca en adviseren hierover om klachten te voorkomen. We starten met het opstellen van de Basisgeluidemissie en geluidproductieplafonds voor industrieterreinen. Onderzoeken hoe we het drinkwatergebruik in onze gemeente kunnen beperken. Op gemeentelijk niveau zorgen voor een gestaagde verbetering van de bodem en op functieniveau voor een geschikte bodem. Invulling geven aan de brief om Water en Bodem sturend te maken bij ruimtelijke keuzes. Zorgen voor nazorglocaties en dat de informatie over bodemkwaliteit op orde is.

• •

•

• •

• • Samen met onze inwoners werken aan een gezonde, fijne Leefomgeving

Een openbare ruimte waar meer ruimte is voor groen, sporten, spelen en ontmoeten

•

Werken aan de bewustwording samen met inwoners, corporaties en ondernemers, o.a. via groenparticipatieprojecten, Operatie Steenbreek en het project de wijkklimaatmonitor.

•

Groenparticipatie met een focus op de Noordelijke wijken en zetten daar een groencoördinator in, die actief met bewoners groeninitiatieven aanjaagt en realiseert.

•

Bij de herinrichting van de openbare ruimte worden de 10 dimensies uit de Leidraad 'Nieuwe Ruimte' toegepast voor alle straten uit de Doorwaadbare stad. Buurtraamwerken (zie Leidraad) ontwikkelen voor de wijkvernieuwingswijken, die als kader dienen voor de herinrichting van straten. Het werken met de leidraad verder uitrollen in de organisatie, onder andere met een opleiding, meekoppel-kaart en handreiking. Starten met de werkzaamheden voor de herinrichting van het Damsterplein. Starten met de planvorming voor het vergroenen van het Raadhuisplein in Haren.

•

• •

•

Erfgoed draagt bij aan de kwaliteit en leefbaarheid van onze gemeente, nu en straks

In gesprek met diverse partijen over de doelen uit de Watervisie uit 2017 en of/hoe deze gerealiseerd kunnen worden. Verder met het onderzoek naar nieuwe faciliteiten voor fietsparkeergelegenheden in de binnenstad (West). Een plan uitwerken voor openstelling Evenemententerrein Stadspark als openbare parkruimte.

•

We starten een pilot voor zwemmen in de Springervijver in het Stadspark.

•

De bouwhistorische verwachtingenkaart van de 17e-eeuwse stad afronden. Cultuurhistorische waarden ook verbinden aan landschappelijke waarden en maatwerk leveren om deze in het omgevingsplan te borgen. Inventariseren van groen erfgoed, plekken die volgens bewoners identiteit geven aan de wijk (de zogenaamde sleeping beauties).

•

Bijdrage(n) verbonden partijen • GR Meerschap • GR Afvalbeheer regio centraal Groningen (ARCG) • Omrin NV De inhoudelijke en financiële toelichting op de verbonden partijen staat opgenomen in paragraaf 6: Verbonden partijen.

Financiën In dit onderdeel worden de financiën van het deelprogramma toegelicht op het niveau van het beleidsveld. Door een toelichting op het niveau van het beleidsveld, sluiten we aan bij de indeling in de tabel met resultaten/ activiteiten. Indien mogelijk wordt bij de toelichting op de totale lasten aangesloten bij de activiteiten.

Financieel overzicht lasten en baten 02.1

Kwaliteit van de leefomgeving Omschrijving (Bedragen x 1.000 euro)

Rekening 2022

Actuele Begroting 2023

Primitieve begroting 2024

2025

2026

2027

Lasten 02.1.1

Onderhoud en beheer van de openbare ruimte

75.701

82.304

89.569

92.710

94.917

96.909

02.1.2 Afval en grondstoffen

31.980

34.556

32.860

32.851

32.880

32.852

02.1.3 Leefkwaliteit

5.519

6.137

6.545

5.999

5.062

Totaal

113.199

122.997

128.975

131.560

133.795

134.824

Baten 02.1.1

Onderhoud en beheer van de openbare ruimte

35.534

36.547

37.883

37.845

37.807

37.792

38.123

39.555

39.569

02.1.3 Leefkwaliteit

229

265

Totaal

73.886

76.367

77.717

77.679

77.641

77.626

Saldo van baten en lasten voor reservemutaties

-39.313

-46.630

-51.257

-53.881

-56.155

-57.197

Totaal toevoegingen

1.041

Totaal onttrekkingen

620

182

-39.734

-46.523

-51.106

-53.729

-56.002

-57.046

02.1.2 Afval en grondstoffen

Reserve mutaties

Saldo van baten en lasten na reservemutaties

Financiële toelichtingen begroting 2024 Hieronder lichten we achtereenvolgens toe waar het geld vandaan komt en waar het naartoe gaat, welke extra middelen er beschikbaar worden gesteld en of daar extra dekking tegenover staat. Tot slot geven we op hoofdlijnen aan wat de verschillen zijn in beschikbare baten en lasten ten opzichte van de vorige begroting. Toelichtingen op baten en lasten begroting 2024 2.1 Kwaliteit leefomgeving

Lasten

Baten

Saldo

Begroting 2024

128.975

77.717

-51.257

128.349

77.717

-50.632

5.352

1.350

-4.002

Waarvan intensiveringen 2024

626

Bestaand beleid 2024 Verschil ten opzichte van 2023

-626

Waar gaat het geld voornamelijk naar toe (bestaand beleid): 2.1.1 Onderhoud en beheer openbare ruimte Onderhoud en beheer Binnen het beleidsveld Onderhoud en beheer openbare ruimte onderscheiden we diverse onderhoud- en beheerbudgetten: • Groen- en speelvoorzieningen, beheer en onderhoud van groen en speelvoorzieningen in de openbare ruimte (22,4 miljoen euro); • Onderhoud van wegen in de openbare ruimte (13,9 miljoen euro); • Schoonhouden van de openbare ruimte, waaronder ook onder meer gladheidsbestrijding, dierplaagbeheersing en fietsenbeheer (7,1 miljoen euro); • Verkeersvoorzieningen, onderhoud van verlichting en verkeersvoorzieningen zoals bebording en markeringen (5,6 miljoen euro); • Kunstwerken en water, onderhoud en beheer van civiele kunstwerken in de openbare ruimte, het betreft onder meer bruggen, kademuren en torens (4,2 miljoen euro); • Beheren en participatie, onder meer programmering van onderhoudsprogramma’s, beheerbeleid, beheer van data en stadsdeelbeheer (3,2 miljoen euro); • Onderhoud van begraafplaatsen, zoals parkonderhoud Selwerderhof en het onderhoud en beheer van inactieve begraafplaatsen (1,5 miljoen euro).

Lasten 57.800

Baten 1.100

In zijn totaliteit gaat het hier om een begroot lastentotaal van circa 57,8 miljoen euro. Diverse baten in relatie tot deze onderhoudsbudgetten bedragen 1,1 miljoen euro. Rioolheffing Voor het beheer en in stand houden van het rioolstelsel bedragen de begrote lasten in totaal 20,9 miljoen euro, waarvan ruim 0,8 miljoen euro perceptiekosten. Tegenover deze lasten staan 22,3 miljoen euro opbrengsten uit opgelegde aanslagen rioolheffing. Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar de paragraaf Lokale heffingen in deze begroting. Voor de rioolheffing bepalen we de BTW op basis van het zgn. kasstelsel. Hierbij is het begrote BTW-bedrag gelijk aan de daadwerkelijk betaalde BTW over de jaarlijkse uitgaven en investeringen. In deze begroting hebben we hiervoor 2,9 miljoen euro opgenomen. Leges begrafenisrechten Het faciliteren van de mogelijkheid om te begraven is een wettelijke verplichting voor de gemeente. De hiermee gepaarde lasten bedragen 1,5 miljoen euro, waarvan 0,3 miljoen euro perceptiekosten. Tegenover deze lasten staan 1,8 miljoen euro legesopbrengsten begrafenisrechten. Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar de paragraaf Lokale heffingen in deze begroting. Leges instemmingsbesluit telecommunicatieverordening graafwerkzaamheden Het betreft hier de instemmingsbesluiten voor onder andere de aanleg van (glasvezel-)kabels en leidingen.

De begrote lasten hierbij bedragen 0,5 miljoen euro. Hiertegenover staan 0,6 miljoen euro begrote legesopbrengsten. Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar de paragraaf Lokale heffingen in deze begroting. Zakelijke dienstverlening Binnen dit beleidsveld begroten we ook de lasten en baten van producten die vallen onder de zakelijke dienstverlening van Stadsbeheer. De wet markt en overheid stelt dat overheden een product of dienst niet onder de kostprijs mogen bieden. Daarom dienen commerciële producten minimaal 100% kostendekkend zijn. Het gaat hier om de producten inzameling van bedrijfsafval, klein gevaarlijk afval, straatreiniging en de zakelijke werkplaats Stadsbeheer. Hieronder worden de baten en lasten per product kort toegelicht. Inzameling bedrijfsafval We leveren onder andere aan bedrijven en instellingen diensten op het gebied van inzameling en verwerking van bedrijfsmatig vrijkomende afvalstromen. Ook faciliteren we omliggende gemeenten bij de inzameling van huishoudelijk afval. Binnen dit deelprogramma bedragen de begrote lasten voor dit product 7,4 miljoen euro. Tegenover deze lasten staan 9,3 miljoen euro begrote opbrengsten. Klein gevaarlijk afval Dit betreft de inzameling van afval waarin chemische stoffen zitten, die schadelijk kunnen zijn voor het milieu en de gezondheid van mens en dier.

Voor dit product bedragen de begrote lasten voor 1,0 miljoen euro. Tegenover deze lasten staan 1,0 miljoen euro begrote opbrengsten. Straatreiniging Dit betreft de reiniging van verharding op private terreinen. Binnen dit beleidsveld bedragen de begrote lasten voor dit product 0,6 miljoen euro. Tegenover deze lasten staan 0,7 miljoen euro begrote opbrengsten uit privaatrechtelijke heffingen. Zakelijke werkplaats Stadsbeheer Dit betreft het onderhoud en reparaties van voertuigen in bezit van derden, de verkoop van brandstoffen, in- en verkoop van diverse soorten brandstoffen aan bedrijven en particulieren en het leasen van voertuigen aan derden. De begrote lasten voor dit product 1,0 miljoen euro. Tegenover deze lasten staan 1,0 miljoen euro begrote opbrengsten uit privaatrechtelijke heffingen.

20.900

22.300

1.500

1.800

500

600

7.400

9.300

1.000

600

700

1.000

Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar de paragraaf Lokale heffingen in deze begroting. Beheer van geo-data Tot slot hebben we aan de lastenzijde middelen begroot voor het beheer van geo-data (1,3 miljoen euro). Dit betreft met name personele inzet en lasten van ICT-applicaties. 2.1.2 Afval en grondstoffen Afvalstoffenheffing Als gemeente hebben we een wettelijke taak om zorg te dragen voor een adequate inzameling en verwerking van het afval dat vrijkomt bij huishoudens. Binnen dit beleidsveld bedragen de hiervoor begrote lasten in totaal 34,1 miljoen euro, waarvan 1,0 miljoen euro perceptiekosten. Tegenover deze lasten staan 38,7 miljoen euro opbrengsten met name uit opgelegde aanslagen afvalstoffenheffing. Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar de paragraaf Lokale heffingen in deze begroting. Voor de afvalstoffenheffing bepalen we jaarlijks de BTW op basis van de geraamde uitvoeringskosten en investeringen voor de inzameling van het afval. In de begroting hebben we hiervoor 2,5 miljoen euro compensabele BTW opgenomen. Ondersteuning ARCG Sinds 2022 wordt het restafval, GFT, bedrijfsafval en ongescheiden grof huishoudelijk afval niet meer in ARCG- verband verwerkt, een verbonden partij van de gemeente Groningen. De individuele ARCG-gemeenten zijn toegetreden tot de nieuwe afvalverwerker Omrin.

Een aantal activiteiten blijft wel onderdeel van het ARCG-domein, zoals het gebruik van het afvalbrengstation Woldjerspoor, de chemokar en het KGA-depot. De hiermee verband houdende begrote personele lasten voor met name administratieve en ondersteunende werkzaamheden bedragen 0,9 miljoen euro. Doorberekening van deze lasten aan de ARCG leidt tot begrote baten van 0,9 miljoen euro.

2.1.3 Leefkwaliteit Meerjarenprogramma Leefkwaliteit We hebben hier diverse SIF-middelen begroot zoals opgenomen in het meerjarenprogramma Leefkwaliteit. Het gaat hier onder meer om middelen voor de tijdelijke maatregelen om de overlast van het fietsparkeren terug te dringen (1,1 miljoen euro, de plan- en investeringskosten Stadspark (650 duizend euro) het groenplan Vitamine G (500 duizend euro) en het herwinnen van groen aan de hand van de Leidraad openbare ruimte (250 duizend euro). Cultuurhistorisch erfgoed Ook zijn binnen dit beleidsveld de personeelslasten begroot voor het beschermen, het in stand houden en het zorgvuldig beheren van het cultuurhistorisch erfgoed. Bodembeheer Voor het uitvoeren van wettelijke taken bodembeheer hebben we 0,3 miljoen euro begroot. Met deze middelen saneren we o.m. spoedeisende locaties. Ecologisch beheer Dit betreft onder meer personele inzet bij het ecologisch beheer van groen, het monitoren van de ecologische kwaliteit in de gebieden van de gemeente Groningen, het beheer van de ganzenpopulatie en schapenbegrazing. Overige taken meerjarenprogramma Leefkwaliteit Personele inzet voor overige taken in relatie tot het meerjarenprogramma Leefkwaliteit.

1.300

Lasten 34.100

Baten 38.700

900

Lasten 3.500

Baten

700

300

500

600

Waar zetten we dit jaar extra geld voor in (intensiveringen) en waar hebben we extra dekkingsbronnen binnen dit deelprogramma:

2.1 16 17 65 65

Intensiveringen en dekkingsbronnen 2024 Onderhoud openbare ruimte - kosten sociaal werkgeverschap Voedsel- en eiwittransitie, visie landelijk gebied, landbouwtransitie Revitalisering pand Duinkerkenstraat en aanpak wijkposten Inzet middelen parkeerbedrijf

Intensivering 176 450 300

I/S I I S S

Dekking

300

De nummering komt overeen met de nummering in het Financieel meerjarenbeeld , hier staat een totaaloverzicht

en toelichting op de intensiveringen en dekkingsbronnen. Toelichting op hoofdlijnen op het verschil in de baten en lasten ten opzichte van de begroting 2023 2.1.1 Onderhoud en beheer van de openbare ruimte Groen- en speelvoorzieningen Bij Groen en speelvoorzieningen zien we een toename in de lasten van 2,0 miljoen euro. Hierna een toelichting bij de grootste kostenontwikkelingen: • areaaluitbreiding; door de toenemende omvang van het te onderhouden gebied stijgen de lasten met 230 duizend euro • toename van kosten voor medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt (340 duizend euro) • salarissen; door een toename in de formatie (met name wijkonderhoud) en een ruime CAO-stijging nemen de salarissen toe met 525 duizend euro • het budget voor het programma Groen is verhoogd met 540 duizend euro • bij de reguliere onderhoudsbudgetten voor groen verwachten we dat de lasten met 300 duizend euro stijgen als gevolg van prijsstijgingen Wegen Bij Wegen nemen de lasten toe met 1,7 miljoen euro. De stijging van de lasten ten opzichte van een jaar eerder wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door het ophogen van de budgetten voor planmatig onderhoud (1,1 miljoen euro) en toegenomen kapitaallasten (460 duizend euro). Verkeersvoorzieningen De stijging van de lasten met 1,4 miljoen euro wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door het ophogen van de energiebudgetten.

Dit betreft een stijging van 1,5 miljoen euro. Schoon openbare ruimte De stijging van de lasten wordt onder meer veroorzaakt door een stijging van de loonkosten (0,5 miljoen euro). De uitvoeringsbudgetten voor onderhoud stijgen met 0,4 miljoen euro als gevolg van areaaluitbreiding en prijsstijgingen. Rioolheffing Lasten Bij Riolering verwachten we een stijging in de lasten van 1,5 miljoen euro. De belangrijkste oorzaken zijn een toename in de salarissen van bijna 200 duizend euro, een toename van de kapitaallasten met 300 duizend euro door extra investeringen in het rioolstelsel. Ook nemen door gestegen prijzen de energielasten sterk toe met 400 duizend euro. Diverse uitvoeringsbudgetten nemen per saldo toe 500 duizend euro als gevolg van gestegen externe kosten. Baten Daarnaast stijgen de baten met 1,7 miljoen euro. De baten stijgen enerzijds doordat het tarief van de rioolheffing wordt verhoogd. Anderzijds neemt het aantal aansluitingen toe door een verwachte toename in het aantal op te leveren nieuwbouwwoningen.

Lasten 2.000

1.500

1.700

2.1.2 Afval en grondstoffen Afvalstoffenheffing Lasten De lasten van de afvalstoffenheffing nemen af met 1,8 miljoen euro. Hieronder de belangrijkste wijzigingen ten opzichte van de begroting 2023.

Lasten -1.800

Baten -100

Baten

1.700

1.400

900

•

• •

Salarislasten (toename 940 duizend euro): de stijging van de salarislasten is met name het gevolg van een toename van de formatie . Daarnaast heeft de nieuwe CAO een grote impact. Kwijtscheldingslasten (afname 800 duizend euro): we verwachten 800 duizend euro minder kwijtscheldingslasten . De raad heeft bij het vaststellen van de gemeentebegroting 2023 besloten eenmalig de voorwaarden te verruimen waardoor de kwijtscheldingslasten in 2023 incidenteel hoog lagen (3,4 miljoen euro). Vuilverwerkingskosten (afname 600 duizend euro): dit komt vooral door een daling van het aantal tonnages bij het huishoudelijke restafval en grofvuil als gevolg van de maatregelen voor minder afval. Bijdrage ARCG (afname 300 duizend euro): lagere bijdrage ARCG door lagere kosten van diverse afvalstromen als gevolg van gunstige tarieven voor vuilverwerking. Inzet voorziening Afvalstoffenheffing (afname 954 duizend euro): we zetten 754 duizend euro in ter verlaging van het tarief in 2024 . Daarnaast onttrekken we 200 duizend euro aan de voorziening Afvalstoffenheffing voor het initiatiefvoorstel Afvalpreventie.

Baten De lagere baten van 0,1 miljoen euro ontstaan met name door een toegepaste verlaging van de tarieven.

In het hoofdstuk financiële positie zijn aanvullend nog de volgende overzichten en toelichtingen opgenomen: • In het Financieel meerjarenbeeld staat een totaaloverzicht van en toelichting op de intensiveringen en dekkingsbronnen uit voorgaande jaarschijven; • In de Intensiveringen 2024-2027 staat een totaaloverzicht van en toelichting op alle intensiveringen 2024; • In de Dekkingsbronnen 2024-2027 staat een totaaloverzicht van en toelichting op alle dekkingsbronnen. Paragraaf 3: Weerstandsvermogen en risicobeheersing geeft een totaaloverzicht van en een toelichting op de (financiële) risico’s.

Deelprogramma 2.2: Veiligheid Onze missie is een aantrekkelijk Groningen waar inwoners en bezoekers zich welkom, thuis en veilig voelen. De samenleving verandert snel en wordt complexer. Als grootste stad van Noord-Nederland kent Groningen een flink aantal complexe uitdagingen die effect hebben op de veiligheid en leefbaarheid. Ontwikkelingen zoals verstoringen in de openbare ruimte, veiligheidsincidenten met personen met onbegrepen gedrag en problematische jeugdgroepen, ondermijnende criminaliteit en wapengeweld kunnen elkaar bovendien versterken. Net als de samenleving als geheel, digitaliseert het veiligheidsdomein. Inwoners, bedrijven en overheden worden in toenemende mate geconfronteerd met vormen van gedigitaliseerde criminaliteit. Voor deze uiteenlopende vraagstukken werken we aan een Groningen dat in staat is om de huidige en opkomende veiligheidsproblematiek het hoofd te kunnen bieden. Een leefbare gemeente met minder overlast en criminaliteit. Samen met partners, inwoners en ondernemers werken we aan het handhaven van het huidige veiligheidsniveau en versterking waar het nodig is. Doelen Deelprogramma 2.2: Veiligheid Het deelprogramma Veiligheid heeft de volgende doelen: • We weten ondermijnende criminaliteit succesvol te voorkomen, aan te pakken en terug te dringen; • Een digitaal veilig(er) Groningen voor inwoners, ondernemers, bezoekers en organisaties;

•

• •

Onze signalering- en interventiepositie is verstevigd om verscherping van polarisatie tegen te gaan en spanningen te verminderen. Om te voorkomen dat mensen overgaan tot radicaal gedrag realiseren we duurzame interventies samen met maatschappelijke organisaties en de veiligheidsketen; De ernst en omvang van jeugd- en veiligheidsvraagstukken vraagt om een verstevigde aanpak waarin we niet alleen als één overheid duidelijke grenzen stellen en ingrijpen waar nodig, maar ook perspectief bieden, bijvoorbeeld aan jongeren die uit de ondermijnende criminaliteit willen stappen. Ons doel is om op bepalende momenten in de hele keten, van jongerenwerk tot het gevangeniswezen, klaar te staan om criminele carrières te doorbreken of in de kiem smoren en jongeren weer perspectief te bieden. Aangezien we een toename zien aan personen die de grip op hun leven (dreigen te) verliezen én een (ernstig) veiligheidsrisico vormen, willen we met een langlopende, intensieve persoonsgerichte aanpak en stevige procesregie overlast en (escalatie)gevaar verminderen. Door nauwe samenwerking met ketenpartners willen we bijdragen aan de verbetering van de veiligheid en leefomstandigheden van personen met onbegrepen gedrag. Betere naleving van wet- en regelgeving en grotere leefbaarheid op straat; De brandweerzorg, rampenbestrijding, crisisbeheersing en de geneeskundige zorg zijn goed op orde.

Beleidsvelden Het deelprogramma Veiligheid bestaat uit de volgende beleidsvelden: Ondermijning • Ondermijnende criminaliteit gaat over georganiseerde misdaad met schadelijke effecten op de maatschappij; • Het onderwerp staat hoog op de agenda, we staan voor een stevige opgave en moeten scherpe keuzes maken waar het gaat over onze focus en inzet, maar ook over de inzet van politiecapaciteit; • We gaan voor een gezamenlijke aanpak van ondermijning, zowel op regionaal niveau als met ketenpartners; • We focussen ons daarbij op de aanpak van hennepteelt, drugshandel, misstanden in de vastgoedbranche en mensenhandel. Digitale Veiligheid • Onze maatschappij raakt steeds meer gedigitaliseerd en nieuwe technologieën ontwikkelen zich razendsnel. Dit heeft voordelen, maar onze digitale afhankelijkheden maken ons ook kwetsbaar voor cybercrime, gedigitaliseerde criminaliteit en ontwrichtende effecten van cybercrisis en -incidenten; • We blijven onverminderd inzetten op de aanpak van cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit; • We verbeteren de digitale weerbaarheid van (kwetsbare) inwoners en bedrijven; • In samenwerking met de Veiligheidsregio blijven we werken aan de ontwikkeling van cybercrisismanagement en de aanpak van cybergevolgbestrijding in het geval van een crisis met een ICT component; • We werken aan de Agenda Digitale Veiligheid 2021-2024.

Maatschappelijke onrust en polarisatie • We zien dat het anti-institutioneel gedachtegoed groeit, ook in Noord Nederland; • Radicalisering wordt een diverser, en daarmee lastiger te kaderen, fenomeen; • Onze gemeente geniet als hoofdstad van de drie noordelijke provincies veel aandacht van demonstranten; • Er is een toename van het aantal demonstraties in onze gemeente. De groeiende actiebereidheid vereist een waakzame lokale overheid die grondrechten faciliteert maar gelijktijdig ook goed is uitgerust om mogelijke verstoringen van de openbare orde te voorkomen. Veiligheid en Zorg 56

• • •

•

We zien dat het aantal overlastsituaties en veiligheidsincidenten rondom personen met onbegrepen gedrag en rondom jongeren met problematisch gedrag in Groningen flink toeneemt; Het belang van een effectieve verbinding tussen zorg- en veiligheidsprofessionals wordt breed gedragen en we zetten ons volop in om dit verder uit te bouwen; We signaleren zorgelijke ontwikkelingen op het gebied van jeugd en veiligheid, zoals: verharding van geweldsincidenten die zich tussen jongeren voordoen, jongeren komen steeds jonger in aanraking met (seksueel) geweld en criminaliteit en het werven van jongeren en jongvolwassenen verplaatst zich van de straat naar de online wereld; Met financiering vanuit het programma Preventie met Gezag willen wij de bestaande aanpak versterken door enerzijds een aantal succesvolle interventies structureel te borgen/uit te breiden en anderzijds een aantal gewenste interventies aan de aanpak toe te voegen.

Veilige leefomgeving • We vergroten de leefbaarheid op straat en dragen zorg voor een veilige leefomgeving. We zetten in op duurzame oplossingen door - daar waar mogelijk - repressieve interventies te verbinden aan preventieve interventies; • We werken gebiedsgericht, binnen een breed netwerk van professionals aan een integrale aanpak van sociale veiligheidsvraagstukken. Hierbij betrekken we waar mogelijk ook inwoners; • We bevorderen de naleving van wet- en regelgeving en gebruiken daarbij bestuurlijke instrumenten zoals gebieds- en huisverboden en woningsluitingen; • We voorkomen openbare orde problematiek, bereiden demonstraties en evenementen voor en zetten bestuurlijke instrumenten, zoals cameratoezicht en gebied- en huisverboden, in waar nodig. Crisisbeheersing en brandveiligheid • We dragen bij aan een gemeenschappelijke regeling (Veiligheidsregio Groningen ) voor de brandweerzorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing; • De brandweertaak is volledig geregionaliseerd bij de Veiligheidsregio Groningen. • Verantwoordelijkheden en bevoegdheden voor personeel en materieel liggen bij dit • samenwerkingsverband.

Relevante beleidsnota's Het programma is verder uitgewerkt in de volgende beleidsnota’s: Beleidskader Veiligheid 2021-2024 Aanpak problematische jeugdgroepen 2018 Verordening cameratoezicht gemeente Groningen | Lokale wet- en regelgeving (overheid.nl) Nota prostitutie en overige seksbedrijven 2016 Nota integraal drugsbeleid Gemeente Groningen 2020 | Lokale wet- en regelgeving (overheid.nl) Handhavingsprotocol horeca gemeente Groningen 2010 Actieprogramma Mensenhandel 2022-2024 Nota vergunningen evenementen 2021 Toekomstvisie Evenementen (raad: 4 oktober 2023)

Voortgang lopende jaar en relevante ontwikkelingen Veiligheid is een basisvoorwaarde om in vrijheid te kunnen wonen, werken en leven. Onze veiligheid is niet vanzelfsprekend. We staan voor grote en complexe opgaven om onze gemeente leefbaar en veilig te houden. Zowel onze bestaande prioriteiten als actuele uitdagingen maken dat we scherpe keuzes moeten maken over ten aanzien van onze gemeentelijke inzet, maar ook over de inzet van politiecapaciteit en boa's. We zetten onze politie- en boa capaciteit zo efficiënt mogelijk in en bij voorkeur in de gebieden die dit het hardst nodig 57

hebben. Dat staat soms op gespannen voet met de inzet die gevraagd wordt rondom grote evenementen, demonstraties, of andere actualiteiten. We hechten veel waarde aan de vrijheid van meningsuiting en richten onze inzet op een veilig verloop van het groeiende aantal demonstraties. De veiligheidssituatie rond wedstrijden van FC Groningen blijft een uitdaging en vraagt veel van onze inzet. Het opvolgen van de uitkomsten en aanbevelingen uit een extern onderzoek dat is uitgevoerd over de veiligheidsorganisatie, moet leiden tot minder incidenten en het veiliger maken van dit evenement. We werken gebiedsgericht door maatregelen en interventies af te stemmen op de specifieke behoeften van verschillende wijken en buurten. We hanteren daarbij een pragmatische aanpak: niet wegkijken maar aanpakken waar nodig. Zo zijn we steeds meer zichtbaar voor onze inwoners en verstevigen we onze samenwerking met bewoners, ondernemers en andere relevante partijen. Ondermijnende criminaliteit blijft een serieuze dreiging in Groningen. We verstevigen onze aanpak en samenwerking met de politie, Openbaar Ministerie, RIEC en andere gemeenten en ketenpartners. We trekken gezamenlijk op als regio en kijken daarbij over onze gemeentegrenzen. Ons doel houden we scherp voor ogen: we bestrijden georganiseerde criminaliteit effectiever en verminderen de invloed ervan op onze lokale samenleving.

Ook digitale criminaliteit komt steeds meer voor. We maken Groningen meer bewust, weerbaar en veerkrachtig tegen digitale criminaliteit en cybercrises. Inmiddels ontstaat steeds meer kennis over hoe deze slachtoffers weerbaarder worden en zich kunnen beschermen. Wij delen deze kennis met onze ketenpartners, zoals scholen. We bewegen mee met de veranderende samenleving, bijvoorbeeld met onze inzet op jeugd en veiligheid. Jeugdcriminaliteit neemt in absolute aantallen af, maar de problematiek wordt wel ernstiger. Met Preventie met Gezag zetten we ons meer dan ooit in om onze jeugd ondersteuning en perspectief te bieden waar mogelijk en heldere grenzen te stellen waar nodig. We werken samen aan een sluitende keten van jeugdzorginstellingen, scholen, justitiële instellingen en andere partners. We stellen hierin de balans tussen preventie en repressie centraal. Het aantal meldingen van personen met onbegrepen gedrag is gestegen, van 2803 in 2021 tot 3304 in 2022. Groningen is dit jaar door het Rijk aangewezen als één van de zeven hotspots waar relatief veel meldingen of incidenten zijn op dit gebied. Hierdoor komen we in aanmerking voor extra rijksmiddelen. Veel personen met onbegrepen gedrag hebben psychiatrische problemen, een beperking (verstandelijk beperkt, dementie) en problemen zoals verslaving, schulden, dakloosheid of illegaliteit.

Ze kunnen overlast veroorzaken en een gevaar vormen voor zichzelf en hun omgeving. We hebben procesregisseurs aangesteld die de regie voert over casuïstiek van personen met een veiligheidsrisico én onbegrepen gedrag.

Wat gaan we daarvoor doen (activiteiten)

Ondermijning steviger aanpakken We pakken zowel de criminelen als de achterliggende structuren van ondermijning steviger aan.

•

We verstevigen onze inzet op de thema’s vastgoed, drugshandel- en productie, mensenhandel en zorg. We zetten specifiek in op de buitengebieden, de noordelijke wijken en de zorgsector;

•

• • • • We gaan (digitale) ondermijnende criminaliteit voorkomen, danwel beëindigen.

•

• Integrale programma-aanpak mensenhandel voor de gemeente Groningen voor 2022 en verder gericht op maatwerk en adequate samenwerking tussen alle veiligheid-en zorgketen-partners.

•

• • •

•

We geven een stevige impuls aan de aanpak van ondermijning. We werpen barrières op om ondermijnende criminaliteit in al haar facetten aan te pakken. Dat doen we samen met onze ketenpartners en in publiek-private samenwerking; Omdat ondermijnende criminaliteit niet stopt bij de gemeentegrens werken we op regionaal niveau intensief samen met andere gemeenten in de provincie Groningen; We behandelen ondermijningscasuïstiek aan de lokale casustafel ondermijning en met het Regionaal Informatieen Expertise Centrum (RIEC); We continueren de inzet van de pandenbrigade; We initiëren bestuurlijke controles gericht op risicobranches en risicogebieden; We monitoren de effecten van onze inzet en rapporteren hierover aan onze gemeenteraad; We starten met de experimentfase van het experiment gesloten coffeeshopketen. We zetten in op bewustwording op het gebied van ondermijnende criminaliteit, onder andere door het organiseren van bewustwordingsbijeenkomsten; We voeren steeds meer integriteitstoetsen uit dan voorheen. Dit doen we op partijen die met de gemeente Groningen een relatie aangaan (wet Bibob); We zetten meer bestuurlijke controles in op voor ondermijning gevoelige branches.

We doen onderzoek naar de aard en omvang van arbeidsseksuele- en criminele uitbuiting om zicht te krijgen op de aard en omvang van het probleem en een gerichte aanpak te ontwikkelen; We ontwikkelen samen met de VNG een effectief barrièremodel; We organiseren trainingen voor collega’s en ketenpartners om beter te signaleren en adequate hulp te verlenen; We organiseren integrale controles met interne en externe partners gericht op het opsporen en beeindigen van mensenhandel; We voeren regie op signalen van mensenhandel waarbij het uitganspunt is om de situatie te beeindigen, zorg in te zetten voor het slachtoffer en de dader aan te pakken; We gaan verder met de ontwikkeling van de bestuurlijke aanpak van daders mensenhandel.

Digitaal veilig(er) Groningen We voorkomen en bestrijden cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit.

•

We zetten in op bewustwording en weerbaarheid onder kwetsbare groepen waar het gaat over (de gevolgen van) online criminaliteit;

•

We maken basisschoolleerlingen bewust van online risico's en verbeteren hun weerbaarheid door het inzetten van het programma Hackshield; We verkennen de mogelijkheid om een netwerk van aandachtsfunctionarissen in de keten jeugd en veiligheid op te zetten, om zo vroegtijdig signalen over slachtofferschap en daderschap van online criminaliteit te herkennen; We volgen de aanbevelingen op uit een wetenschappelijk onderzoek naar de link tussen cybercriminaliteit en (criminele) jeugdgroepen.

Maatschappelijke onrust en polarisatie Nauwere samenwerking op het gebied van preventie, netwerkvorming en vroegtijdige signalering en interventie om problematisch gedrag te voorkomen.

•

Met het opvolgen van de aanbevelingen uit de Fenomeenanalyse Noord-Nederland krijgen we de basis op orde. We pakken hierin onze regionale rol; De gemeente Groningen faciliteert met behulp van de Versterkingsgelden 2023-2024 gemeenten in heel Noord Nederland met het trainen van professionals om het signalerend vermogen op alle vormen van radicalisering te versterken; De casustafel radicalisering wordt verder geprofessionaliseerd. Deze werkwijze wordt in heel NoordNederland uitgerold; We organiseren opnieuw een congres voor (getrainde) professionals met als doel kennis te delen en een samenwerking te bevorderen; De preventie van maatschappelijke onrust is een diffuse uitdaging. We stellen een brede analyse op waarmee we richting en structuur geven aan de aanpak en preventie van maatschappelijke onrust.

Effectieve verbinding tussen veiligheid en zorg Minder jeugdoverlast en meer perspectief voor jongeren met problematisch gedrag.

Vanuit het meerjarige programma Preventie met Gezag voeren we in 2024 de volgende aanpakken/interventies uit: • We zetten de aanpak op problematische jeugdgroepen voort; • We ontwikkelen een repressieve aanpak voor kopstukken; • We ontwikkelen een aanpak en/of passen bestaande aanpakken toe ten aanzien van de (netwerken van) subjecten die uit het Beke-onderzoek 'Het (boven)lokale netwerk in Paddepoel ontleed', naar voren komen; • We realiseren een stedelijk dekkend netwerk van breed jeugdoverleggen. Hierin zijn lokale netwerkpartners vertegenwoordigd om risicogedrag en overlast in de wijk te bespreken en zorg in te zetten waar nodig; • In de noordelijke wijken zetten we extra jeugdboa’s in en continueren we het extra jongerenwerk in de avonduren en weekenden.; • We continueren de inzet van intensief jongerencoaches;

•

• • • •

•

Meer aansluiting tussen veiligheiden zorgprofessionals op het gebied van personen met onbegrepen of verward gedrag én een gevaarrisico.

•

• • •

•

Ter ondersteuning van (ex-)gedetineerde jongeren/jongvolwassenen continueren we de inzet van 2 re-integratie-officieren; We verbreden de pilot Preventie en Vroegsignalering naar jongere kinderen, van 0-4 jaar; We breiden de Halt-spreekuren uit naar meer VO-scholen en naar een aantal basischolen met veel risicojongeren; We financieren 1 fte leerplicht om specifiek in te zetten voor de nieuwkomers ter voorkoming van schooluitval; We zetten de gedrags-(sport)interventie ‘Alleen jij bepaalt Wie je bent’ in om te voorkomen dat risicojongeren (verder) afglijden; We ontwikkelen een training voor professionals gericht op het herkennen van en omgaan met jongeren met LVBproblematiek; We trainen professionals in het beter zicht krijgen op de onlinewereld waarin jongeren zich begeven. Het aantal incidenten met personen met onbegrepen gedrag stijgt. Bij mensen met multiproblematiek is een domeinoverstijgende aanpak een voorwaarde.

Het is noodzakelijk dat veiligheids- en zorgprofessionals hun inzet nog beter op elkaar laten aansluiten om een sluitende keten te realiseren; We continueren de inzet van de ketenregisseur Zorg en Veiligheid die landelijke, regionale en lokale zorg- en veiligheidsnetwerken verbindt; In spoedeisende en bedreigende situaties zetten wij huisverboden en gebiedsverboden in; We organiseren bijeenkomsten tussen veiligheid-en zorgprofessionals; We vragen subsidie aan binnen het programma Grip op Onbegrip (ZonMw) met als doel het domeinoverstijgende samenwerken te versterken; We onderzoeken hoe we de aanbevelingen uit het rekenkameronderzoek Meldpunt Overlast en Zorg (organisatorisch) inbedden en opvolgen; We werken aan mensen beter zicht laten krijgen op hun eigen herstel en zelf de regie te houden op momenten dat het mis gaat (zie deelprogramma 3.3.).

Veilige en leefbare omgeving Minder overlast en criminaliteit.

• •

•

We bevorderen naleving van wet-regelgeving en bestrijden overlast door de inzet van toezicht en handhaving; We prioriteren, in samenspraak met de politie, de inzet op het verminderen van middelengebruik, drugscriminaliteit en de aanpak van scooter- en carmeetings; We verminderen de overlast in de wijken. Daarvoor gebruiken we onder andere de methode stratenaanpak. Met deze aanpak

•

• •

•

Goede balans in levendigheid en leefbaarheid door evenementen

verbeteren we de zichtbaarheid van de gemeente en van andere maatschappelijke organisaties en bevorderen wij de leefbaarheid en veiligheid op straatniveau. We verbeteren onze aanpak door aanbevelingen uit het rekenkameronderzoek Meldpunt Overlast en Zorg over te nemen; We geven invulling aan de lijn ‘veilig’ vanuit de opgave van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid . We intensiveren onze inzet in de noordelijke stadswijken en werken aan doorbraken om de leefbaarheid en veiligheid structureel te verbeteren. Daarbij geven we invulling aan het thema veiligheid binnen de wijkvernieuwing; Om de leefbaarheid en veiligheid in de wijken te verhogen zijn wijkagenten van essentieel belang. We zien dat deze capaciteit flink onder druk staat. De wijkagent en wijkboa hebben, met name in de noordelijke wijken, een cruciale rol te vervullen.

We maken daarom van de wijkagent en wijkboa een duidelijke prioriteit; We intensiveren onze inzet in de bijzondere woonvormen en werken aan doorbraken om de leefbaarheid en veiligheid structureel te verbeteren; We verminderen (woon-)overlast door in te zetten op een sluitende aanpak van mensen met onbegrepen gedrag en zetten waar nodig repressieve maatregelen in om woonoverlast met een veiligheidsrisico te verminderen; We dragen bij aan een veilig uitgaansklimaat en gebruiken daarbij het convenant Veilig Uitgaan 2022-2027; We ontwikkelen een brede integrale aanpak met focus op veiligheid, fysieke infrastructuur en sociale interventies om leefbaarheid en veiligheid rondom, onder andere het gebied van de Gele Loper, te verbeteren; We monitoren de overlast in de binnenstad , in het bijzonder op de Gele Loper en brengen notoire overlastveroorzakers in beeld. De inzet van maatregelen zoals een persoonsgerichte aanpak (pga) en gebiedsverboden is onderdeel van de aanpak. We gebruiken cameratoezicht daarvoor mede als ondersteunend middel; We bereiden grote demonstraties en grote of risicovolle evenementen zorgvuldig voor en zetten in op een veilig verloop van betaald voetbalwedstrijden. •

We stellen een nieuwe Nota vergunningen evenementen vast. Hierin herijken we de kaders voor vergunningverlening en nemen we randvoorwaarden op over duurzame mobiliteit voor bezoeker en organisator.

•

We evalueren de evenementen op het Evenemententerrein Stadspark in 2024 en de op de jaarplanning ingeplande stilteperiodes;

•

We gaan op zoek naar nieuwe (tijdelijke) evenementenlocaties, om betere spreiding van evenementen te kunnen realiseren;

•

We onderzoeken het vergroten van de bereikbaarheid van de gemeente tijdens evenementen met voicemailservice;

•

We gaan de juridische borging van grootschalige evenementen op evenemententerrein Stadspark onderzoeken.

•

We geven onze crisisorganisatie verder vorm door te investeren in het opleiden en trainen van lokaal- en regionaal inzetbare professionals;

•

We ontwikkelen met de Veiligheidsregio een gemeentelijke

Crisisbeheersing en brandveiligheid Goed georganiseerde brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening, rampenbestrijding, cyber-, crisisbestrijding en gevolgbestrijding.

rampenoefening gericht op klimaatadapatie;

•

Het huidige onderkomen van de Veiligheidsregio Groningen en de brandweer aan de Sontweg is verouderd. We faciliteren de Veiligheidsregio bij de herhuisvesting.

Bijdrage(n) verbonden partijen • GR Veiligheidsregio Groningen De inhoudelijke en financiële toelichting op de verbonden partijen staat opgenomen in paragraaf 6: Verbonden partijen.

Financieel overzicht lasten en baten 02.2

Veiligheid Omschrijving (Bedragen x 1.000 euro)

Actuele Begroting 2023

Rekening 2022

Primitieve begroting 2024

2025

2026

2027

Lasten 02.2.1 Ondermijning

152

1.293

1.395

1.210

473

390

491

396

02.2.4 Veiligheid en Zorg

2.013

3.184

5.100

5.242

4.213

3.784

02.2.5 Veilige leefomgeving

7.333

9.550

10.955

11.545

11.193

11.237

Crisisbeheersing en brandveiligheid

21.213

21.705

24.727

24.409

25.481

26.611

Totaal

31.185

36.123

42.668

42.897

42.493

43.238

581

1.138

2.301

2.401

1.542

913

02.2.3

02.2.6

Maatschappelijke onrust en polarisatie

Baten 02.2.1 Ondermijning 02.2.3

Maatschappelijke onrust en polarisatie

02.2.4 Veiligheid en Zorg

02.2.5 Veilige leefomgeving

3.284

2.954

3.129

Crisisbeheersing en brandveiligheid

4.000

4.110

5.447

5.547

4.688

4.060

-27.185

-32.013

-37.221

-37.350

-37.805

-39.178

-27.185

-32.013

-37.221

-37.350

-37.805

-39.178

02.2.6

Totaal Saldo van baten en lasten voor reservemutaties Reserve mutaties Totaal toevoegingen Totaal onttrekkingen Saldo van baten en lasten na reservemutaties

Lasten

Baten

Saldo

Begroting 2024

42.668

5.447

-37.221

Waarvan intensiveringen 2024

1.389

Bestaand beleid 2024

41.279

5.447

-35.832

Verschil ten opzichte van 2023

5.156

1.337

-3.819

-1.389

Waar gaat het geld voornamelijk naar toe (bestaand beleid): 2.2.1 Ondermijning Aanpak ondermijning De begrote lasten binnen dit beleidsveld bestaan vooral uit middelen voor de aanpak van ondermijning (1 miljoen euro). Experiment gesloten coffeeshopketen Het experiment gesloten coffeeshopketen is een meerjarig project. In de begroting 2024 is hiervoor 185 duizend euro begroot.

Lasten 1.000

2.2.3 Maatschappelijke onrust en polarisatie Cameratoezicht De begrote lasten binnen dit beleidsveld bestaan uit middelen voor het cameratoezicht.

Lasten 375

Baten

2.2.4 Veiligheid en zorg Jeugd en Veiligheid De begrote lasten binnen dit beleidsveld bestaan vooral uit middelen voor het versterken van de aanpak Jeugd en Veiligheid. De middelen worden onder meer ingezet voor:

Lasten

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://gemeenteraad.groningen.nl/api/v1/meetings/4691/documents/77563