Document · PDF

Bijlage 2 Ontwerpbegroting 2024.pdf

gemeenteraad 8 november 2023, gemeente GroningenBij agendapunt: d: Ontwerpbegroting 2024 (raadsvoorstel 28-9-23)41.745 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 5

• In 2024 wordt de verdiepte ligging Aanpak Ring Zuid (ARZ) opengesteld

•

voor het autoverkeer en lopen de werkzaamheden op het onderliggende wegennet naar een einde; We gaan in 2024 verder met het opstellen van een plan voor het ongelijkvloers maken van de Westelijke Ringweg. In eerste instantie gaat het hierbij om een MIRT-onderzoek naar de bereikbaarheidsopgave voor de Westflank die wij samen met de Provincie Groningen en het Rijk uitvoeren. Dit zou moeten leiden tot strategische keuzes voor de gebiedsgerichte ontsluiting in de Westflank en de toedeling van de beschikbare Rijksbijdrage van € 82 miljoen en welke cofinanciering door de regio beschikbaar gesteld kan worden;

• In 2024 gaan we verder met de planvorming voor woningbouw,

•

De auto krijgt een minder dominante positie

•

openbare ruimte en mobiliteitsverbindingen in de Oosterhamrikzone, op basis van de Mobiliteitsvisie; In 2024 starten we met een Oostflank-studie om de verwachte groei in woningen en arbeidsplekken aan deze kant van de stad zo goed mogelijk te kunnen faciliteren vanuit de mobiliteitsbehoefte. Inzicht in het 'multimodaal netwerkkader', waarin het gewenste functioneren van ons wegennet staat benoemd, helpt ons bij het identificeren van (toekomstige) knelpunten en het onderbouwen van investeringen in infrastructuur, evenals de ruimtelijke keuzes om infrastructuur waar mogelijk te transformeren (conform de Mobiliteitsvisie en de Leidraad Nieuwe Ruimte). Conform ons Uitvoeringsprogramma Doorwaadbare Stad werken we in 2024 verder aan de transformatie van 50 km/uur-wegen in 30 km/uurstraten (zoals de herinrichting van de Parkweg) en laagdrempelige oplossingen; In 2024 ronden we ons onderzoek naar de consequenties van een autoknip in de Eikenlaan in combinatie met autoknips in de Wilgenlaan en de Dierenriemstraat af. Datzelfde geldt voor het onderzoek naar het weren van doorgaand autoverkeer op de Stationsweg conform de Strategische Agenda Stationsgebied. Aan de hand van deze onderzoeken leggen we met betrekking tot deze autoknips afgewogen keuzes voor.

Effect op de directe omgeving Herwinnen van de openbare ruimte en zorgen voor voldoende goede fietsparkeervoorzieningen

•

We werken toe naar opening van de nieuwe Fietsenstalling Herestraat (onder de C&A) in 2024. Met deze kwalitatief hoogwaardige fietsenstalling, die plaats biedt aan circa 600 fietsen, bieden we fietsers een aantrekkelijk alternatief voor het stallen van hun rijwiel en creëren we tevens een aantrekkelijkere openbare ruimte;

•

• Herwinnen van de openbare ruimte door terugbrengen dominantie van geparkeerde auto’s in het straatbeeld

•

• •

•

Minder verkeersslachtoffers

We realiseren goede fietsenstallingen passend bij de stallingsbehoefte van de gebruiker. In 2024 gaan we daarom verder met de verkenning van mogelijkheden voor nieuwe inpandige/ondergrondse fietsenstallingen in het westelijke gedeelte van de binnenstad. Daarnaast zetten we in op (tijdelijke) fietsenstallingen elders in de binnenstad; In 2024 gaan we verder met het realiseren van extra fietsenstallingen op het Hoofdstation en bij station Groningen Noord. Waar de druk op de openbare ruimte groot is, dringen we het parkeren op straat terug en stimuleren we het parkeren in garages en parkeren op afstand, zoals op P+R terreinen. Als het nodig en wenselijk is, nemen we in overleg met bewoners(organisatie) aanvullende maatregelen om de parkeerdruk op straat terug te dringen (conform de Parkeervisie 2018-2025) en richten we de openbare ruimte opnieuw in; We zetten onze scanauto's in voor handhaving op verkeersovertredingen die vallen onder de Wet Mulder; Met de introductie van deelauto's, vermindering van het eigen autobezit en invoering van betaald parkeren zijn minder parkeerplaatsen nodig. De vrijgekomen ruimte willen we samen met bewoners anders inrichten met meer groen, ruimte voor fietsenstallingen, spelen, wandelen en ontmoeten. In dit licht willen we in 2024 experimenteren met een (tijdelijk) andere inrichting van de straat en het plaatsen van fietsvlonders.

De dekking hiervoor komt uit de meeropbrengsten betaald parkeren; In 2024 willen we met promotie en speciale acties mensen verleiden vaker gebruik te maken van deelauto's en voeren we nieuwe vergunningen in voor commerciële deelauto-aanbieders.

• Conform ons Uitvoeringsprogramma Lopen, Fietsen en Verkeerveiligheid werken we in 2024 aan concrete projecten die het aantal verkeersslachtoffers moet terugdringen;

• In 2024 starten we ook met onze integrale aanpak scholen waarmee

•

we willen bereiken dat lopen of fietsen naar school weer de norm in onze gemeente wordt. Om lopen en fietsen aantrekkelijker, leuker én verkeersveiliger te maken, richten we ons bij de integrale aanpak scholen op het verbeteren van schoolroutes, het creëren van een verkeersveilige schoolomgeving en het instellen van schoolstraten; In 2024 blijft verkeerseducatie een belangrijk speerpunt binnen ons verkeersveiligheidsbeleid. Met campagnes, verkeerslessen en andere educatieve activiteiten onder de vlag van Verkeerswijzer Groningen richten we ons onder meer op kinderen, jongvolwassenen en ouderen.

Slim en Duurzaam Voorrang geven aan innovatie en schone vormen van personen- en goederenvervoer

• •

In 2024 plaatsen en exploiteren we laadinfrastructuur in eigen beheer middels een opdrachtenmodel; We blijven openbare laadpalen plaatsen op verzoek van bewoners, forenzen en aanbieders van deelauto's, op strategische locaties voor bezoekers en op plekken waar vraag verwacht wordt (datagestuurd). Ons streven hierbij is te komen tot een gemeentedekkend netwerk in 2025 (conform de Visie Openbare Laadinfrastructuur Groningen 2025); In 2024 onderzoeken we of er ook laadvoorzieningen nodig zijn in onze buurtstallingen; In 2024 stellen we een uitvoeringsagenda met betrekking tot snelladen vast. Hierin geven we aan waar en hoe we de ontwikkeling van snellaadinfrastructuur mogelijk willen maken in onze gemeente;

• •

•

Sturen op verkeer (in plaats van faciliteren en geleiden)

•

Het op orde hebben van de datastromen

•

• •

•

In 2024 starten we met de actualisatie van onze Visie Openbare Laadinfrastructuur Groningen 2025; In 2024 blijven we inzetten op het onderzoeken van en deelnemen aan innovatie projecten/ontwikkelingen met betrekking tot elektrisch laden, zoals vehicle to grid (waarbij de accu van een elektrisch voertuig energie kan terugleveren aan het elektriciteitsnet) of het combineren van laadpunten en lantaarnpalen; We stimuleren deelmobiliteit door te blijven inzetten op deelfietsen en deelscooters en te beginnen aan een pilot met elektrische deelbakfietsen in 2024; In 2024 richten we een aantal deelmobiliteitshubs in op autoparkeerplaatsen. Dat willen we vooral doen in gebieden waar veel gebruik wordt gemaakt van deeltweewielers. Zodoende beperken we de overlast voor bijvoorbeeld voetgangers; We stellen in 2024 een plankaart autodelen op waarmee we vaste standplaatsen voor deelauto's bepalen. Met een duidelijk overzicht van locaties voor deelauto's kunnen we de aanvraagprocedure voor vergunningen (inclusief hiervoor benodigde verkeersbesluiten) voor deelauto's versnellen en hierover beter communiceren; In 2024 zetten we een volgende stap in het verduurzamen van het openbaar busvervoer. In 2024 rijden er in totaal 354 zeroemissiebussen in de provincies Groningen en Drenthe. Het zo efficiënt mogelijk inzetten ervan leidt tot een lagere uitstoot en een kostenverlaging.

Uiteindelijk moet de CO2-uitstoot voor 2030 worden teruggebracht naar nul. In 2024 werken we het beleidsmatige referentiekader (onderdeel van het Multimodaal Netwerkkader of MNK) verder uit. Waar dit voor het autoverkeer al op orde is, wordt datzelfde ook gedaan voor de fiets en het openbaar vervoer. Dat houdt in dat ook voor deze modaliteiten kwaliteitsindicatoren en streefwaarden worden ontwikkeld, zodat het actuele verkeersbeeld getoetst kan worden aan het wensbeeld; In 2024 beginnen we met het plaatsen van vier intelligente verkeerslichten in de omgeving van Winkelcentrum Paddepoel en nabij het Martini Ziekenhuis. Op deze locaties onderzoeken we hoe de nieuwe beleidsdoelen uit het Beleidsplan Verkeerslichten - met meer prioriteit voor lopen, fietsen en het openbaar vervoer - in de praktijk uitpakken en experimenteren we hiermee. Op basis hiervan bepalen we de verdere uitrol van intelligente verkeerslichten in Groningen. In 2024 werken we verder aan de ontwikkeling en het beschikbaar maken van alle relevante mobiliteitsdata, zodat het structureel en correct kan worden aangeleverd aan de landelijke organisaties (conform ons plan van aanpak 'Digitale weg op orde'); We onderzoeken in 2024 of we onze scanauto's in kunnen zetten om de parkeerdruk te meten; Groningen is één van de honderd steden die deel uit maken van de EU mission on Climate-Neutral and Smart Cities (2030).

In 2024 fungeert Groningen als koploper bij de implementatie van nieuwe Europese indicatoren voor duurzame mobiliteit (SUMI); In 2024 testen we nieuwe technieken die het op afstand detecteren van (pelotons) fietsers mogelijk maakt bij intelligente verkeerslichten (conform het Beleidsplan Verkeerslichten). Zodoende kunnen we fietsers meer prioriteit geven bij verkeerslichten.

Een leefbare en aantrekkelijke binnenstad door alleen nog maar schone voertuigen toe te staan

• • •

• •

In 2024 voeren we ANPR-handhaving uit voor het venstertijdengebied voor bedrijfs- en vrachtauto's. We monitoren en evalueren in 2024 de effecten van het venstertijdengebied op de leefbaarheid van de binnenstad; In 2024 werken we met lokale bedrijven en instellingen aan Europese en/of nationale subsidieprojecten om duurzame, logistieke concepten te ontwikkelen, te testen en te implementeren. Zo werken we bijvoorbeeld aan intelligente toegang voor voertuigen gekoppeld aan reserveringen voor het laden en lossen; In 2024 bereiden we de zero-emissiezone voor stadslogistiek (conform onze visie Ruimte voor zero-emissie stadslogistiek) verder voor; Samen met de bouwsector en andere relevante stakeholders ontwikkelen we in 2024 een visie en uitvoeringsprogramma voor de verduurzaming van de bouwlogistiek.

Bijdrage(n) verbonden partijen • Gemeenschappelijke Regeling OV bureau Groningen-Drenthe De inhoudelijke en financiële toelichting op de verbonden partijen staat opgenomen in paragraaf 6: Verbonden partijen.

Financiën In dit onderdeel worden de financiën van het deelprogramma toegelicht op het niveau van het beleidsveld. Door een toelichting op het niveau van het beleidsveld, sluiten we aan bij de indeling in de tabel met resultaten/ activiteiten. Indien mogelijk wordt bij de toelichting op de totale lasten aangesloten bij de activiteiten.

Financieel overzicht lasten en baten 01.2

Mobiliteit Omschrijving (Bedragen x 1.000 euro)

Rekening 2022

Actuele Begroting 2023

Primitieve begroting 2024

2025

2026

2027

Lasten 01.2.1 Vervoerswijzen 01.2.2

Impact op de directe omgeving

01.2.3 Slim en duurzaam Totaal

5.472

3.046

7.156

7.403

7.637

8.530

16.948

20.632

23.929

24.707

25.560

26.336

11.763

12.761

14.526

14.771

15.551

15.981

34.183

36.440

45.611

46.881

48.748

50.846

218

29.053

27.138

31.163

31.956

32.894

33.634

754

300

790

300

30.025

27.438

31.953

32.256

33.194

33.934

Baten 01.2.1 Vervoerswijzen 01.2.2

Impact op de directe omgeving

01.2.3 Slim en duurzaam Totaal

Saldo van baten en lasten voor reservemutaties

-4.159

-9.002

-13.658

-14.625

-15.554

-16.912

Totaal toevoegingen

3.337

460

110

Totaal onttrekkingen

320

-7.175

-9.462

-13.768

-14.625

-15.554

-16.912

Reserve mutaties

Saldo van baten en lasten na reservemutaties

Financiële toelichtingen begroting 2024 Hieronder lichten we achtereenvolgens toe waar het geld vandaan komt en waar het naartoe gaat, welke extra middelen er beschikbaar worden gesteld en of daar extra dekking tegenover staat. Tot slot geven we op hoofdlijnen aan wat de verschillen zijn in beschikbare baten en lasten ten opzichte van de vorige begroting. Toelichtingen op baten en lasten begroting 2024 1.2 Mobiliteit

Lasten

Baten

Saldo

Begroting 2024

45.611

31.953

-13.658

Waarvan intensiveringen 2024

1.250

Bestaand beleid 2024

44.361

31.953

-12.408

Verschil ten opzichte van 2023

7.921

4.515

-3.406

-1.250

Waar gaat het geld voornamelijk naar toe (bestaand beleid):

1.2.1 Vervoerswijzen Fietsenstallingen De lasten van dit beleidsveld bestaan onder meer uit begrote middelen voor de exploitatie van fietsenstallingen. Intensiveringsmiddelen mobiliteit Daarnaast hebben we hier SIF-middelen begroot voor intensiveringen binnen het programma Mobiliteit. Een belangrijk deel van deze middelen dient ter dekking van kapitaallasten van projecten. Deze projecten hebben onder meer betrekking op de ontwikkeling en realisatie van fietstunnels, fietsverbindingen en fietsenstallingen. Kapitaallasten Verder hebben we hier structurele middelen begroot, onder meer voor de dekking van kapitaallasten bij het project Groningen Spoorzone. Dit gaat bijvoorbeeld om de ontwikkeling en realisatie van de bustunnel en het busstation zuidzijde.

Lasten 2.500

1.2.2 Impact op de directie omgeving Parkeren Binnen het beleidsveld Impact op de directe leefomgeving zijn de lasten en baten van de gemeentelijke parkeertaak begroot. De belangrijkste onderdelen waarvoor we middelen inzetten en baten ontvangen zijn: • Straatparkeren • Exploitatie van parkeergarages en buurtstallingen • Exploitatie van laadpalen

Lasten

Baten

2.200 15.400 800

14.800 11.400 400

Baten

2.200

1.000

• Parkeerhandhaving • Perceptiekosten, kosten gemoeid met de heffing van parkeerbelastingen SIF-middelen SIF-middelen begroot voor verkeerseducatie en de aanpak van knelpunten verkeersveiligheid.

3.500 1.400

1.2.3 Slim en duurzaam Kapitaallasten Het kapitaallastenbudget voor gemeentelijke projecten/activa Mobiliteit. SIF-middelen programma Mobiliteit SIF-middelen voor intensiveringen, waaronder de uitvoeringsprogramma’s Mobiliteit (1 miljoen euro), de jaarlijkse bijdrage aan Groningen Bereikbaar (0,5 miljoen euro), stedelijke distributie (395 duizend euro) en de meerkosten van intelligente verkeersregelinstallaties (150 duizend euro). SIF-middelen voor projecten SIF-middelen begroot voor projecten, waaronder het Uitvoeringsprogramma Binnenstad (1,6 miljoen euro), de spaarregeling ringwegen (454 duizend euro) en het project Oosterhamrikzone (250 duizend euro). Personele inzet Personele inzet met name voor reguliere taken binnen het programma Mobiliteit (o.m. beleidsvorming, deelname aan pilots en nieuwe ontwikkelingen, het verrichten van studies en onderzoek en het uitvoeren van maatregelen). Klimaatakkoord Beschikbare middelen voor het programma Mobiliteit vanuit het Klimaatakkoord. Rijkssubsidie Sanering geluidsoverlast

Lasten 5.600

4.400

300

Baten

3.000

2.400

2.500

490

300

Waar zetten we dit jaar extra geld voor in (intensiveringen) en waar hebben we extra dekkingsbronnen binnen dit deelprogramma: 1.2 2 8 8 4 7 7

Intensiveringen en dekkingsbronnen 2024 Operatie ingebruikname Julianaplein Exploitatie Fietsenstalling Grote Markt Dekking uit begroting parkeren Verkenning en realisatie station De Suikerzijde Toekomstige herinrichting van straten (inzet meeropbrengst parkeren) Dekking uit begroting parkeren

Intensivering 500 250 750 400

I/S I S S I S S

Dekking

250

400

De nummering komt overeen met de nummering in het Financieel meerjarenbeeld , hier staat een totaaloverzicht

en toelichting op de intensiveringen en dekkingsbronnen.

Toelichting op hoofdlijnen op het verschil in de baten en lasten ten opzichte van de begroting 2023 1.2.1 Vervoerswijzen Beheer fietsenstallingen De toename van de lasten wordt voor circa 0,4 miljoen euro verklaard door de exploitatiekosten van de uitbreiding van de fietstunnel bij het NS-station. De overige 0,2 miljoen euro wordt voornamelijk verklaard doordat de handhavings- en toezichtkosten voor de 24-uurs openstelling van de fietsenstalling Grote Markt vanaf 2024 voor rekening komen van het parkeerbedrijf. Tot en met 2023 worden deze kosten gedekt binnen het programma Leefkwaliteit. Taakstelling SIF

Lasten 600

1.000

Baten

Met ingang van 2022 is een structurele bezuinigingstaakstelling op het Stedelijk Investeringsfonds afgesproken van 200 duizend euro. In 2023 is deze incidenteel verhoogd met 1 miljoen euro. In deze begroting wordt deze taakstelling weer teruggebracht naar het oorspronkelijke niveau. Kapitaallasten De kapitaallasten lopen op door een hoger investeringsvolume. Groningen Spoorzone/HOV De begrote kapitaallasten van het project Groningen Spoorzone zijn aangepast op basis van de geactualiseerde meerjarenraming. SIF-middelen Stationsgebied Hogere kapitaallasten in verband met investeringen in de ontwikkeling van het Stationsgebied. Deze kapitaallasten zijn aangepast op basis van de geactualiseerde meerjarenraming.

1.2.2 Impact op de directe omgeving Parkeerexploitatie Lasten De toename van de lasten wordt voor 800 duizend euro verklaard door het in exploitatie nemen van laadpalen op straat. Ook de baten nemen hierdoor toe (400 duizend euro). De lasten van de parkeergarages nemen met 750 duizend euro toe, voornamelijk doordat de energieprijzen zijn gestegen (500 duizend euro) en doordat de rente is gestegen (265 duizend euro). De lasten van het straatparkeren nemen met 156 duizend euro toe. Dit wordt onder meer verklaard door de stijging van energielasten (42 duizend euro) en uitbestede werkzaamheden (65 duizend euro). Het parkeerbedrijf heeft een vast begrotingskader (saldo baten minus lasten). Indien de baten stijgen wordt het hogere positieve resultaat tegen geboekt aan de lastenzijde. Dit leidt tot hogere lasten van 1,2 miljoen euro.

400 400

340

Lasten 2.900

Baten 3.600

Lasten 250

Baten

Baten De baten nemen in totaal met 3,6 miljoen euro toe. Bij straatparkeren nemen de baten toe met 2,2 miljoen euro, vooral verklaard door vergunningen en parkeren op straat als gevolg van tariefsverhogingen en een hoger gebruik. De baten bij de parkeergarages nemen met 1,4 miljoen euro toe voornamelijk door tariefstijgingen en een hogere bezetting bij de garages Forum, Boterdiep en Damsterdiep.

1.2.3 Slim en duurzaam Mobiliteitsvisie Voor de uitvoeringsprogramma's van de Mobiliteitsvisie is in deze begroting 1 miljoen euro beschikbaar. In de vorige begroting was dit 750 duizend euro. Kapitaallasten Hogere kapitaallasten met name veroorzaakt door een verdeling van ruilmiddelen over de diverse programma's op basis van de geactualiseerde meerjarenraming. Klimaatakkoord Vanuit het klimaatakkoord zijn middelen voor het programma Mobiliteit beschikbaar gesteld. In de vorige begroting waren deze middelen niet opgenomen.

500

490

•

In de Dekkingsbronnen 2024-2027 staat een totaaloverzicht van en toelichting op alle dekkingsbronnen.

Paragraaf 3: Weerstandsvermogen en risicobeheersing geeft een totaaloverzicht van en een toelichting op de (financiële) risico’s.

Deelprogramma 1.3: Wonen In het deelprogramma Wonen staat centraal dat we iedereen die in onze gemeente wil (blijven) wonen een plek bieden. We zetten in op voldoende kwalitatief goede en betaalbare woningen in een goede en toekomstbestendige woonomgeving. Wij bouwen als gemeente zelf geen woningen. Daarom sturen wij met wetgeving en beleid op onze doelstellingen en maken wij afspraken met ontwikkelaars en corporaties over hoe we onze ambities willen realiseren. Doelen Deelprogramma 1.3: Wonen Het programma Wonen heeft de volgende doelen (bron: Woonvisie): • We willen een ongedeelde gemeente zijn, waarbij iedereen een plek kan vinden; • We willen dat voldoende en betaalbare woningen worden gerealiseerd en behouden blijven; • We hebben extra aandacht voor de woonbehoeften van ouderen, kwetsbare groepen en groepen met een alternatieve woonwens; • We bouwen woningen met aandacht voor kwaliteit van de woon- en leefomgeving; • We willen dat woningen duurzaam en zo mogelijk circulair worden gerealiseerd in een klimaatbestendige woonomgeving. Beleidsvelden Stimuleren en reguleren Woningmarkt Alle prognoses laten zien dat we als gemeente de komende jaren blijven groeien. Het aantal inwoners van gemeente Groningen stijgt. De vraag naar woningen, en daarmee de urgentie om woningen te bouwen, blijft groot.

We hebben een flinke bouwopgave voor verschillende woningbouwsegmenten (grondgebonden, appartement) en categorieën (koop, huur, sociale huur), zodat we alle doelgroepen kunnen bedienen. De gestegen rentes, bouwkosten en schaarste aan bouwmaterialen, personeel en locaties zorgen hierbij wel voor een stevige uitdaging. We merken dat enkele projecten worden aangepast en/of uitgesteld. Ondanks de huidige afkoeling van de woningmarkt blijft het onze prioriteit om voldoende én betaalbare woningen toe te voegen. Het grootste deel van deze woningen gaat landen in onze grote ontwikkelzones Suikerzijde, Stadshavens, Reitdiepzone, De Held 3 en Meerstad, maar er worden ook woningen toegevoegd op andere ontwikkellocaties en in de dorpen. Ongedeelde gemeente Vanuit Wonen zetten we ons voor een ongedeelde gemeente waarbij iedereen zich thuis kan voelen. We willen gemengde wijken, maar wel met elk zijn eigen karakter, waar iedereen tot zijn recht komt en op een gelijkwaardige manier kan deelnemen in de samenleving. Wonen in een goede, betaalbare woning met fijne buren in een aantrekkelijke woonomgeving. Dat is bewoners in de wijkvernieuwingswijken helaas niet altijd gegeven, door verschillende problematieken.

Daarom hebben bepaalde wijken meer aandacht nodig voor een gelijker Groningen! Vanuit Wonen leveren we hier een bijdrage aan door een gevarieerder woningaanbod te creëren en in te zetten op een kwaliteitsimpuls van de bestaande woningen. We maken per wijkvernieuwingswijk een woonanalyse- en ambitie. Deze stukken geven richting aan waar we naar toe willen met elkaar en de wijk en legt een goede basis voor de gesprekken in projecten. Dit doen we in gezamenlijkheid met alle betrokken stakeholders en bewoners, zodat we met elkaar dezelfde kant op kijken wat betreft het woonprogramma in de wijkvernieuwingswijken. Doelgroepen 30

We hebben oog voor de groeiende groep (zorgbehoevende) ouderen in Groningen. Daarnaast focussen we ons op de groeiende groep kwetsbare bewoners en hun woonbehoefte in combinatie met passende zorg en de juiste woonomgeving. In de Woonzorgvisie( 2022) gaan we hier verder op in. De Woonzorgvisie is in 2023 samen met de corporaties en zorgpartijen uitgewerkt in een uitvoeringsagenda. Ook hebben we aandacht voor groepen die anders (willen) wonen. Te denken valt aan stadsnomaden en woonwagenbewoners, maar ook aan hen die de ontwikkeling en/of het beheer van hun woning anders willen inrichten (wooncoöperaties, collectief wonen, etc.). Deze alternatieve vormen van ontwikkeling kunnen zorgen voor een duurzame toevoeging van betaalbare woningen. Daarnaast blijven jongeren en (internationale) studenten een belangrijke doelgroep in de stad. In onze woonprogrammering hebben we aandacht voor deze verschillende doelgroepen. Daarnaast houden we aandacht voor het positief verbinden van studenten en niet-studenten door WIJS te continueren en uit te breiden. WIJS betreft wijkinzet door jongeren en studenten, ondersteund door gemeente en onderwijsinstellingen. Kwaliteit en duurzaamheid In omgevingsvisie ‘Levende Ruimte’ kiest Groningen er voor de groei op te vangen in de bestaande stad en de groene ruimte tussen de stad en de omliggende dorpen open te houden.

Leefkwaliteit is het samenbindende thema voor alles wat we doen. Naast zorgen voor voldoende goede woningen, willen we ook zorgen voor een goede leefomgeving. Bouwen in Groningen betekent bouwen voor de langere termijn, met aandacht voor diversiteit, kwaliteit en duurzaamheid. We streven naar klimaatbestendige woningen in een fijne en groene woonomgeving. Alle nieuwbouwwoningen zijn aardgasvrij. De grootste opgave ligt echter in de bestaande woningvoorraad. De opgave is om de gebouwde omgeving te verduurzamen en aardgasvrij te maken middels de wijkenergieaanpak. Er ligt hier een directe relatie met de programma's Energie en Leefkwaliteit waar deze opgaven nader worden uitgewerkt. Overig wonen Binnen het programma Wonen worden vele reguliere taken en activiteiten uitgevoerd, die niet rechtstreeks aan één van de beleidsvelden of deelprogramma’s kunnen worden toebedeeld, maar wel een plek in de begroting moeten krijgen. Daarnaast verantwoorden wij de financiële middelen van het duurzaamheidsprogramma, inhoudelijk toegelicht in paragraaf 2: Duurzaamheid.

Relevante beleidsnota's Het programma is verder uitgewerkt in de volgende beleidsnota’s: Woonvisie Groningen - een thuis voor iedereen (2020) Meerjarenprogramma's Stadsontwikkelingen 2023-2026 Routekaart CO2 neutraal (2018) en Aanpak naar CO2 neutraal en aardgasvrij (2022) Erfgoednota (2017) Provinciale omgevingsverordening Woondeal (2022) Omgevingsvisie Levende Ruimte (2022) Woonzorgvisie (2022) en Uitvoeringsagenda wonen en zorg (2023)

Voortgang lopende jaar en relevante ontwikkelingen Socialer bouwen en wonen Meer dan voorheen zetten wij in op sociale huur en betaalbare koop. Conform het coalitieakkoord en vanuit de Woondeals met het rijk wordt volkshuisvesting weer gezien als een kerntaak van de overheid.

De Woondeals maken deel uit van de Nationale Bouw- en Woonagenda van het rijk. Hoofddoelen hiervan zijn beschikbaarheid, betaalbaarheid en kwaliteit van woningen. Het rijk is bezig de Nationale Bouw- en woonagenda nader uit te werken in verschillende wetten, waaronder de Wet Versterken Regie Volkshuisvesting, de Wet Goed Verhuurderschap en de Wet Betaalbare huur. Veel omtrent de uitwerking en implementatie van deze wetten is nog onduidelijk, zeker ook gezien de val van het kabinet Rutte 4. Vanuit gemeente Groningen blijven we handelen vanuit hierboven genoemde doelen; beschikbaarheid, betaalbaarheid en kwaliteit van woningen. We streven er naar het aandeel sociale huur te verhogen in ontwikkelgebieden als Suikerzijde en Meerstad. Ook zijn we bezig met de herprogrammering van nieuwbouwprojecten, waarbij geplande (middel)dure huurwoningen omgezet kunnen worden naar betaalbare koopwoningen. Dit sluit aan op de Strategische Woningbouwprogrammering. Strategische Woningbouwprogrammering (SWP) De SWP 2023-2032 hebben we in 2023 opgesteld.

De SWP vertaalt de doelstellingen uit de Woonvisie naar de verschillende woningbouwlocaties aan de hand van 3 uitgangspunten: 1) betaalbaar bouwen: het nieuwbouwprogramma moet bestaan uit 30% sociale huur, 40% middensegment en 30% hoger segment; dat geldt niet voor alle locaties afzonderlijk maar voor het totale programma van de gemeente; 2) match van woonmilieu en woningtype: nadruk op appartementen in het stedelijk woonmilieu en op grondgebonden woningen in het groen-stedelijk en dorps woonmilieu; 3) ongedeelde gemeente: meer sociale huur op nieuwbouwlocaties en minder in de wijkvernieuwingsgebieden. De woningbouwopgave vergt gelijktijdige inzet van meerdere aanvullende instrumenten om te zorgen voor betaalbare woningen, bijvoorbeeld uitvoering van het initiatiefvoorstel 2500 betaalbare woningen extra, uitgeven van gronden in erfpacht maar ook bescherming van de bestaande woningvoorraad met de opkoopbescherming. In 2024 is de SWP de basis voor de advisering in woningbouwplannen. Woningbouw in de dorpen In 2023 zijn we gestart met het opstellen van ontwikkelprogramma’s voor woningbouw in de dorpen, waarbij we ons richten op de kleine kernen. Lange tijd was hier weinig ruimte voor woningbouw, echter vanuit de dorpen is er wel behoefte aan meer (betaalbare) woonruimte.

Ook voor de leefbaarheid van kleine kernen kan het toevoegen van woningen van belang zijn voor de instandhouding van voorzieningen en het behouden of aantrekken van jongeren/gezinnen. Per kern is er echter nog niet duidelijk gedefinieerd welke ontwikkelingen mogelijk zijn en onder welke voorwaarden medewerking kan worden verleend. Met de ontwikkelprogramma’s geven we duidelijke kaders voor wooninitiatieven, passend bij de vraag, schaalgrootte en uitstraling van een dorp. In 2024 stellen we het ontwikkelprogramma op voor de kernen Ten Post, Sint Annen en Glimmen. Wet Goed Verhuurderschap Op 1 juli jl. is de Wet Goed Verhuurderschap in werking getreden. Deze wet komt met nieuwe – verplichte en optionele – instrumenten op goed verhuurderschap af te dwingen. Vanaf 1 januari 2024 moeten gemeenten voorzien in een meldpunt waar overtredingen kunnen worden gemeld. Daarnaast biedt de wet de mogelijkheid voor het instellen van een gebiedsgerichte vergunning (verhuurdersvergunning) en een vergunning voor de huisvesting van arbeidsmigranten. Woningbehoefteonderzoek We zijn in 2023 gestart met een woningbehoefteonderzoek op het niveau van de Regio Groningen-Assen. Met dit onderzoek worden de kwantitatieve en kwalitatieve behoeften in beeld gebracht en kunnen we toetsen of deze nog in lijn zijn met onze doelen. Dit onderzoek dient tevens als basis voor het nieuwe Volkshuisvestingsprogramma.

In het onderzoek wordt onder andere aandacht besteed aan betaalbaarheid, bijzondere woonvormen en verschillende aandachtsgroepen. De resultaten worden in de loop van 2024 verwacht. 32

Circulair bouwen Gemeente Groningen heeft hoge ambities op het gebied van duurzaamheid, ook in relatie tot de woningbouw. Deze ambities zijn er niet voor niets. Minerale grondstoffen zijn niet onuitputtelijk, inmiddels schaars en daardoor steeds duurder en daarbij is de CO2 uitstoot van de gebruikelijke manier van bouwen groot. Dit vraagt dus om een nieuwe manier van bouwen om wel de nodige woningen te kunnen realiseren. Dit is ook de reden waarom naar verwachting in 2025 het Bouwbesluit wordt aangescherpt om circulair en biobased bouwen Het Nieuwe Normaal te maken. Om goed op de hoogte te blijven van de laatste ontwikkelingen heeft Gemeente Groningen de CityDeal Circulair en Conceptueel Bouwen ondertekend. Hierdoor kunnen we pro-actief omgaan met het implementeren van deze nieuwe manier van bouwen in onze woningbouwprojecten en daarmee toekomstbestendige woningen realiseren. De CityDeal geeft invulling aan Het Nieuwe Normaal en maakt tevens een einde aan de diversiteit aan definities van circulair bouwen. Een woning of gebouw is circulair als de (biobased)bouwmaterialen, tijdens bouw, gebruik of sloop in een gesloten kringloop kunnen worden gehouden, zonder schadelijke emissies naar lucht, water en bodem. Er zijn in Groningen al een aantal activiteiten in gang gezet om samen met ontwikkelaars en corporaties ervaring op te doen.

Resultaten en Activiteiten De resultaten en activiteiten worden per beleidsveld benoemd (aansluitend bij de financiële toelichting op het niveau van het beleidsveld). Wat willen we bereiken (resultaten)

Wat gaan we daarvoor doen (activiteiten)

Stimuleren woningmarkt Toevoegen van voldoende woningen (gemiddeld 1.500 per jaar tot en met 2030). In 2024 verwachten we circa 1.400 nieuwbouw woningen op te leveren

Het aantal op te leveren woningen in 2024 komt lager te liggen dan eerder verwacht. Door de combinatie van gestegen bouwkosten en een onzekere markt worden projecten aangepast en/of uitgesteld door ontwikkelaars. In de wijkvernieuwing geldt dat sloop voor de nieuwbouw, en verdichting, uit gaat waardoor ook in de sociale woningbouw de aantallen in 2024 lager zijn, maar daarna weer oplopen. We zoeken met marktpartijen en

corporaties naar instrumenten om de woningbouw op gang te houden. Dit doen we onder andere via de Boumakring en via de versnellingstafel, maar ook nauwere samenwerking met corporaties. Het gaat hierbij zowel om woningbouw in de stad als in de dorpen. Overigens fluctueren woningbouwaantallen altijd wat. Zo zijn er in 2021 juist meer veel woningen opgeleverd dan aanvankelijk verwacht. Voor de langere termijn hebben we nog voldoende woningen in de planning, zoals de nieuwe wijk Suikerzijde waar medio 2023 groen licht voor is gekomen. Verder laten alle prognoses een groei van het inwonertal van gemeente Groningen zien. Groningen is en blijft aantrekkelijk voor woningzoekenden. We willen dat er voortgang geboekt wordt in de versterkingsoperatie, waarbij de bewoner centraal staat en waarbij de bewoner, dorpen en buurten sterker uit de versterking komen.

In de Lokale Stuurgroep zien we toe op een voortvarende uitvoering van het Lokaal Plan van Aanpak door de Nationaal Coördinator Groningen. We bewaken de voortgang en sturen waar nodig bij.

- Er wordt hard gewerkt aan de versterkingsadviezen voor Ten Post. Ook ligt er voor Ten Post een plan voor verduurzaming. - In Ten Boer komen een aantal projecten tot afronding en andere

projecten worden opgestart. - In de oostelijke stadswijken blijven wij doorgaan met de typologie-aanpak. De typologieaanpak houdt in dat gebouwen niet individueel worden

beoordeeld, maar in een typologie ingedeeld worden waarvoor vooraf is bepaald of versterking nodig is. Waar we zaken kunnen versnellen, zetten we daar op in. Meer grip op de woningmarkt

In 2022 is de Opkoopbescherming ingevoerd. We blijven de regel monitoren en behandelen wekelijks de vragen van bewoners over de beleidsregel en bijkomende consequenties. Eind 2023 wordt de beleidsregel geëvalueerd. We zullen hierbij kijken naar het aantal vergunningen die zijn verleend, of er wordt verhuurd in strijd met de vergunning en of de regeling om punten moet worden aangepast

Toevoegen van netto gemiddeld 200 - 240 sociale huurwoningen.

In de Woonvisie 2020-2025 is het toevoegen van 200 - 240 per jaar opgenomen. Dit betreft de netto toevoeging van nieuwbouw minus sloop en verkoop. We maken prestatieafspraken met de corporaties en huurdersorganisaties over aantallen te bouwen, te verkopen en te slopen sociale huurwoningen. Vanuit de woondeals die begin 2023 zijn afgesloten met het rijk streven we naar het toevoegen van meer sociale huur dan opgenomen in de woonvisie. Dit in overleg met de woningcorporaties. Tevens sturen we bij private ontwikkelingen op het toevoegen van socialeen middenhuur woningen, op locaties waar dit mogelijk en wenselijk is. Dit conform de (doelen in de) Strategische Woningbouwprogrammering.

Doelgroepen Voldoende woningen voor (zorgbehoevende) ouderen en kwetsbare groepen.

Het uitvoeringsprogramma Wonen en Zorg is in juni 2023 vastgesteld door het college. In dit programma is weergegeven hoe gemeente, corporaties en zorgpartijen gezamenlijk werken aan het realiseren voldoende woningen voor (zorgbehoevende) ouderen en kwetsbare groepen. Hierbij ligt de nadruk op het toevoegen van geclusterde woningen.

Voldoende huisvesting voor (internationale) studenten en jongeren.

Voor de piekopvang, werken we samen met de onderwijsinstelling en studentenbonden om te voorzien in circa 200 plekken. Deze plekken zijn jaarlijks voor 1 augustus boekbaar via de website At Home in Groningen en studenten kunnen hier, afhankelijk van de locatie, maximaal drie maanden verblijven. In 2024 zetten we in op meer structurele vorm van piekopvang door realisatie van 400 eenheden op Zernike Campus. Voor de lange termijn huisvesting werken we aan het Wonen op de Zernike Campus. De realisatie van de tijdelijke eenheden is verschoven van 2023 naar 2024. Hiervoor liggen we op schema. Voor de realisatie van de permanente woningbouw moeten in 2023 wel concrete stappen worden gezet door ons en onze partners op Zernike Campus om vanaf 2025 met de ontwikkeling te kunnen starten.

Kwaliteit en duurzaamheid We willen duurzame, energieneutrale woningen

De woningcorporaties investeren volop in het verduurzamen van hun woningen. Hierover zijn afspraken opgenomen in de prestatieafspraken. Via het Energieloket Duurzaam Groningen ondersteunt de gemeente particulieren die hun woning willen verduurzamen. Ook kunnen bewoners allerlei informatie vinden om de energierekening omlaag te brengen. Tevens worden er vanuit dit loket uitdeelacties van kleine maatregelen georganiseerd en kunnen inwoners een energiecoach aanvragen.

Bijdrage(n) verbonden partijen • NV Groninger Monumentenfonds • GEMM CV en GEMM BV (Grond Exploitatie Maatschappij Meerstad) • Dilgt Hemmen Essen BV • Stichting Commanditair kapitaal Haren Noord • Suikerzijde BV • Stadshaven BV De inhoudelijke en financiële toelichting op de verbonden partijen staat opgenomen in paragraaf 6: Verbonden partijen.

Financieel overzicht lasten en baten 01.3

Wonen Omschrijving (Bedragen x 1.000 euro)

Rekening 2022

Actuele Begroting 2023

Primitieve begroting 2024

2025

2026

2027

Lasten 01.3.1

Stimuleren en reguleren woningmarkt

888

4.117

4.949

5.449

6.423

6.623

01.3.2 Doelgroepen

3.210

1.816

6.428

1.918

01.3.3 Kwaliteit en duurzaamheid

9.412

13.393

15.998

7.055

7.355

7.555

01.3.4 Overig Wonen

13.750

16.966

19.177

17.815

17.656

16.893

Totaal

27.258

36.292

46.552

32.237

33.352

32.989

351

727

500

01.3.2 Doelgroepen

1.014

673

610

01.3.3 Kwaliteit en duurzaamheid

2.341

4.650

8.007

2.667

01.3.4 Overig Wonen

13.742

15.694

17.987

18.216

18.217

17.217

Totaal

17.447

21.744

27.103

21.993

20.994

Saldo van baten en lasten voor reservemutaties

-9.811

-14.548

-19.449

-10.244

-11.358

-11.995

Totaal toevoegingen

3.030

1.100

600

126

Totaal onttrekkingen

2.416

Baten 01.3.1

Stimuleren en reguleren woningmarkt

Reserve mutaties

Saldo van baten en lasten na reservemutaties

-10.425

-15.648

-20.049

-10.844

-11.485

-12.121

Lasten

Baten

Saldo

Begroting 2024

46.552

27.103

-19.449

Waarvan intensiveringen 2024

6.435

1.000

-5.435

Bestaand beleid 2024

40.117

26.103

-14.014

Verschil ten opzichte van 2023

3.825

4.359

534

Waar gaat het geld voornamelijk naar toe (bestaand beleid):

1.3.1 Stimuleren en reguleren woningmarkt Stimuleren en reguleren woningmarkt Binnen dit beleidsveld hebben we onder meer SIF-middelen begroot voor het stimuleren en reguleren van de woningmarkt 0,4 miljoen euro. Actieplan sociale huur Van de beschikbare intensiveringsmiddelen Wonen is 500 duizend euro geoormerkt voor de uitvoering van het actieplan sociale huur. Meer betaalbare woningen Voor het realiseren van extra sociale huur- en betaalbare koopwoningen begroten we hier 600 duizend euro. Plankosten Stedelijk investeringsfonds Daarnaast hebben we hier SIF-middelen begroot voor de plankosten van projecten uit het Stedelijk Investeringsfonds. Kapitaallasten Stadshavens Voor de structurele dekking van de kapitaallasten gebiedsontwikkeling StadshavensEemskanaalzone hebben we 1,1 miljoen euro begroot. Woontoezicht Voor de bestrijding van woonfraude hebben we 0,5 miljoen euro begroot. Woonfraude gaat voornamelijk om illegale woningomzettingen (ten behoeve van kamerverhuur), onttrekken van woningen aan de woningvoorraad ten behoeve van kort verblijf en de aankoop van woningen met de intentie deze te verhuren. Van deze middelen is 0,1 miljoen euro geoormerkt als overhead en begroot in het beleidsveld 4.4.1 Overhead. De dekking van deze kosten bestaat uit geraamde opbrengsten van bestuurlijke boetes (0,5 miljoen euro). Implementatie en uitvoering Wet goed verhuurderschap

Lasten 400

1.3.2 Doelgroepen Doelgroepen

Lasten 600

Baten

500

600

1.475

1.100

400

500

216

Baten

Binnen dit beleidsveld hebben we SIF-middelen begroot voor groepen die we extra aandacht willen geven (0,6 miljoen euro). Dit gaat bijvoorbeeld om (zorgbehoevende) ouderen, jongeren en studenten. Handhaving Daarnaast begroten we hier middelen voor de handhaving van illegale verhuur (0,3 miljoen euro). Woonwagenparken Voor het beheer en onderhoud van woonwagenparken begroten we 0,5 miljoen euro. Tegenover de beheer- en onderhoudslasten van woonwagenparken staan ook huuropbrengsten begroot (0,3 miljoen euro).

1.3.3 Kwaliteit en duurzaamheid Programma Groningen Geeft Energie Voor het programma Energie hebben we hier structureel 2 miljoen euro begroot. Daarnaast is aanvullend vanuit het coalitieakkoord incidenteel 4 miljoen euro beschikbaar gesteld. Deze SIFmiddelen worden ingezet voor de opgaven isolatie & warmtetransitie gebouwde omgeving en opwekking hernieuwbare energie. Klimaatakkoord Vanuit het Klimaatakkoord zijn voor het programma Energie rijksmiddelen ontvangen en begroot. Verkoop warmtenet In deze begroting hebben we de effecten verwerkt met betrekking tot de verkoop van het distributienet Selwerd-Zuid aan WarmteStad. De gemeente Groningen is voornemens een investeringssubsidie te verstrekken aan WarmteStad. Daarvoor nemen we een bedrag van 2,3 miljoen euro op. Dit is gelijk aan de hoogte van het krediet dat de gemeenteraad eerder beschikbaar heeft gesteld om de (voor-)investering in het distributienet te kunnen doen. Dekking bestaat uit de verkoopopbrengsten van het distributienet aan Warmtestad. Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar de paragraaf Duurzaamheid in deze begroting. Volkshuisvestingsfonds Vanuit het Volkshuisvestingsfonds is 10,5 miljoen euro toegekend. Deze middelen zijn bestemd voor het isoleren van woningen van particuliere eigenaren, specifiek gericht op de wijken Paddepoel, Vinkhuizen en Selwerd.

In 2024 verwachten wij 1,7 miljoen euro te besteden. Van deze 1,7 miljoen euro is reeds 500 duizend euro begroot. Dit is de cofinancieringbijdrage van de gemeente Groningen aan dit project. Een van de voorwaarden van de specifieke uitkering is dat de gemeente jaarlijks 30% als cofinanciering bijdraagt. Energiearmoede Vanuit het Rijk heeft de gemeente Groningen middelen ontvangen voor de aanpak van energiearmoede. In totaal gaat dit om een bedrag van 7,2 miljoen euro. In 2024 hebben we van de beschikbare middelen 1 miljoen euro in de begroting opgenomen. Voor huurders en woningeigenaren bestaat deze aanpak energiearmoede uit de volgende onderdelen: 1. het inzetten van de energiecoaches en energieadviseurs;

300

500

300

Lasten 6.000

Baten

3.000

2.300

1.700

1.200

1.000

500

2. uitdeelacties kleine maatregelen in de wijken (kleine energiebesparende maatregelen); 3. grote energiebesparende maatregelen (isolatie); 4. het vervangen van energieslurpend witgoed. Proeftuin Aardgasvrije Wijken Voor de proeftuin Aardgasvrije Wijken in de Wijert is 500 duizend euro begroot. Tegenover deze kosten staat de begrote rijksbijdrage als dekking. Kapitaallasten WarmteStad Dit gaat om de structureel begrote rentelasten voor WarmteStad BV. Personeel Personele inzet voor reguliere taken duurzaamheid (1,6 miljoen euro).

495 1.600

Circulaire economie In 2024 is binnen het programma Energie incidenteel een budget begroot voor het bevorderen van een circulaire economie.

400

1.3.4 Overig wonen Leges omgevingsvergunning en leges Monumenten De lasten en baten in verband met het verlenen van een omgevingsvergunning vormen het belangrijkste onderdeel van dit beleidsveld. Voor onder meer personele inzet en kosten van ICT-applicaties is ca. 10 miljoen euro aan de lastenzijde begroot. Daarnaast is hier voor de heffing van de leges monumenten ca. 0,5 miljoen euro begroot. De baten bestaan vooral uit de begrote legesopbrengsten omgevingsvergunning (16,3 miljoen euro). Programma Wonen Personele inzet voor reguliere activiteiten binnen het programma Wonen. Toezicht en handhaving Wonen (VTH) Personele inzet voor toezicht en handhaving. Routekaart verduurzaming Maatschappelijk Vastgoed Voor de verduurzaming van het maatschappelijk vastgoed van de gemeente Groningen hebben we hier middelen begroot. Klimaatakkoord Vanuit het Klimaatakkoord is 440 duizend euro begroot voor het programma Wonen. Implementatie Omgevingswet

Lasten 10.500

Baten 16.300

2.200 1.900 1.500

440

250

Waar zetten we dit jaar extra geld voor in (intensiveringen) en waar hebben we extra dekkingsbronnen binnen dit deelprogramma: 1.3 1 9 10 10 12

Intensiveringen en dekkingsbronnen 2024 Flexwonen Implementatie Omgevingswet Investeringen VTH ten gevolge van invoering Omgevingswet Dekking uit bouwleges Wettelijke taak informatie verzoeken/Woo verzoeken

Intensivering 4.500 800 1.000 135

I/S I I I I I

Dekking

1.000

De nummering komt overeen met de nummering in het Financieel meerjarenbeeld , hier staat een totaaloverzicht

en toelichting op de intensiveringen en dekkingsbronnen. Toelichting op hoofdlijnen op het verschil in de baten en lasten ten opzichte van de begroting 2023

1.3.1 Stimuleren en reguleren woningmarkt Kapitaallasten Stadshavens Dit betreft de stijging van kapitaallasten voor de gebiedsontwikkeling Stadshavens. Hiermee sluiten we aan bij de geactualiseerde meerjarenraming. Meer betaalbare woningen Ten opzichte van de vorige begroting is voor het realiseren van meer betaalbare woningen 300 duizend euro aanvullend beschikbaar.

Lasten 700

1.3.3 Kwaliteit en duurzaamheid Klimaatakkoord Voor het programma Energie hebben we vanuit het Klimaatakkoord rijksmiddelen ontvangen en begroot.

Lasten 3.000

Baten

300

Baten 3.000

Amendement energiebesparing eerst Bij het vaststellen van de gemeentebegroting 2023 heeft de raad het amendement ‘Energiebesparing eerst’ aangenomen. Toen is besloten incidenteel 1 miljoen euro beschikbaar te stellen voor uitbreiding van de capaciteit Groningen werkt Slim, de handhaving van het activiteitenbesluit milieubeheer en de aanschaf van een nieuw accusysteem aan de Duinkerkenstraat 45. In deze begroting nemen we deze middelen niet meer op. Aanpak energiearmoede Voor de aanpak van energiearmoede hebben we in deze begroting 1 miljoen euro opgenomen. Dit leidt tot lagere lasten en baten van ca. 2 miljoen euro. Verkoop distributienet Selwerd-Zuid aan WarmteStad In deze begroting hebben we de effecten verwerkt met betrekking tot de verkoop van het distributienet Selwerd-Zuid aan WarmteStad. Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar de paragraaf Duurzaamheid in deze begroting.

-1.000

1.3.4 Overig wonen Leges omgevingsvergunning en leges monumenten Lasten De lastenstijging wordt vooral veroorzaakt door de extra werkzaamheden die de nieuwe Omgevingswet met zich meebrengt. Onder meer hebben we extra capaciteit voor VTH begroot (1 miljoen euro). Deze extra capaciteit is nodig om de nieuwe werkwijze in voeren en voor de ontwikkeling van een omgevingsvisie/-plan waarin alle regelgeving op elkaar wordt afgestemd. Baten De legesopbrengsten stijgen onder meer doordat de kosten van de extra capaciteit voor VTH kunnen worden toegerekend aan het tarief voor de omgevingsvergunning. Dit leidt tot hogere opbrengsten van 1 miljoen euro, waarmee de hogere kosten kunnen worden gedekt. Ook leidt de aanpassing naar een kostendekkend tarief tot een stijging van de opbrengsten (1,3 miljoen euro). Overige effecten leiden tot een daling van per saldo 0,5 miljoen euro. Implementatie Omgevingswet In de begroting 2023 zijn voor de implementatie van de Omgevingswet incidenteel intensiveringsmiddelen beschikbaar gesteld. Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) In de begroting 2023 is een incidentele formatie-uitbreiding opgenomen in verband met de inwerkingtreding Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (351 duizend euro). Toen is ook incidenteel 160 duizend euro beschikbaar gesteld voor inhuur en incidentele ondersteuning en projectkosten voor de Wkb.

In de begroting 2024 nemen we deze middelen niet meer op. Klimaatakkoord Vanuit het Klimaatakkoord zijn rijksmiddelen beschikbaar voor het programma Wonen. In de vorige begroting waren deze middelen nog niet verwerkt. Routekaart verduurzaming Maatschappelijk Vastgoed Toename lasten vooral door toegerekende kosten van personeel en inhuur. In 2023 zijn deze lasten toegerekend aan andere beleidsvelden in de begroting.

-2.000

2.300

Lasten 1.300

Baten 1.800

-842

-511

440

500

In het hoofdstuk financiële positie zijn aanvullend nog de volgende overzichten en toelichtingen opgenomen: • In het Financieel meerjarenbeeld staat een totaaloverzicht van en toelichting op de intensiveringen en dekkingsbronnen uit voorgaande jaarschijven; • In de Intensiveringen 2024-2027 staat een totaaloverzicht van en toelichting op alle intensiveringen 2024; • In de Dekkingsbronnen 2024-2027 staat een totaaloverzicht van en toelichting op alle dekkingsbronnen. Paragraaf 3: Weerstandsvermogen en risicobeheersing geeft een totaaloverzicht van en een toelichting op de (financiële) risico’s.

Programma 2: Leefomgeving en Veiligheid Het programma Leefomgeving en Veiligheid richt zich op aangename, geborgen en veilige buurten en dorpen. Daar waar het goed toeven is doordat buren prettig met elkaar samenleven en geen overlast veroorzaken, inwoners gezond zijn en niet in aanraking komen met onveilige en ongewenste situaties. Maar ook waar architectuur, inrichting van de openbare ruimte en het onderhoud zorgen voor een buurt en dorp waar het fijn wonen, werken en verblijven is. We zetten in op een buitenruimte met verblijfskwaliteit door goede inrichting en beheer. Inwoners zetten zich hier in steeds grotere mate voor in door mee te helpen in het maken van een mooiere buurt en het onderhouden ervan. Door dit zoveel mogelijk in gezamenlijkheid te doen, worden sociale structuren sterker en dit vergroot de betrokkenheid bij de buurt. Met deze bijdrage van inwoners en ondernemers zetten we alles op alles om in 2050 een klimaatbestendige gemeente te zijn waarin hittestress en wateroverlast zijn teruggedrongen. De inrichting van buurten en dorpen komt het lopen en fietsen ten goede en heeft een positief effect op de gezondheid van onze inwoners. Kinderen in een groene schoolomgeving hebben betere leerprestaties, bewegen meer en hebben meer onderling contact.

De openbare ruimte is bij uitstek de plek om buren, vrienden en familie te ontmoeten, maar ook om samen te bewegen en sporten. Al deze aspecten dragen bij aan de leefkwaliteit zoals deze door inwoners wordt ervaren. Daarbij speelt het niveau van het beheer en onderhoud van de openbare ruimte een belangrijke rol. Met het regulier en groot onderhoud (inzamelen van afval, onderhoud van wegen, openbare verlichting, bruggen, groen en speelplekken, waar nodig vervangen van versleten voorzieningen) waarborgen we een goed en veilig gebruik van voorzieningen in de openbare ruimte en zorgen we ervoor dat de vastgestelde beheerniveaus (BORGdoelstellingen) worden behaald. Maar beheer biedt ook veel kansen om bij te dragen aan de belangrijke maatschappelijke en gemeentelijke opgaven. We ontwikkelen daarom een nieuwe visie op beheer waarmee we invulling geven aan waardegestuurd beheer. Beheer waarmee bijvoorbeeld de biodiversiteit wordt versterkt, minder fossiele brandstoffen en energie worden gebruikt, dierenwelzijn goed geborgd wordt en de inrichting van de openbare ruimte groener, gezonder en klimaatbestendiger wordt. Vanuit het Gemeentelijk Water- en Rioleringsplan (GWRP) zetten we, naast de instandhouding van een doelmatig (afval)watersysteem, nadrukkelijk in op maatregelen waarmee we de openbare ruimte aanpassen aan het veranderende klimaat.

Het landelijk gebied in de gemeente Groningen is een gebied waar wordt gewoond en gewerkt. Tevens is het een groot uitloopgebied voor de dorpen en de stad Groningen en een belangrijk leefgebied voor verschillende planten- en diersoorten. In het landelijk gebied komen veel opgaven samen, zoals het verbeteren van de biodiversiteit, het zorgen voor een duurzame drinkwatervoorziening en een goede kwaliteit van oppervlakteen grondwater. We koesteren en versterken de rijke contrasten in het landschap en werken samen met onze stakeholders aan een duurzaam, leefbaar en toekomstbestendig landschap met een passend landgebruik. Het programma Leefomgeving en Veiligheid richt zich ook op een verantwoord gebruik van de schaarse grondstoffenstromen die in Groningen vrij komen. Wij analyseren stelselmatig de hele grondstoffenstromenketen en richten onze inspanningen daar waar ze het meeste rendement opleveren. Inwoners, lokale partijen, kennisinstellingen en bedrijven hebben een belangrijke rol bij het realiseren van de doelen en we focussen op facilitering, communicatie en dialoog zodat in gezamenlijkheid wordt bijgedragen aan het bevorderen van een circulaire economie. Daarnaast zetten we aanbestedingen in om hergebruik te stimuleren en denken dat dit kan leiden tot het verder brengen van kansrijke productinnovaties en nieuwe vormen van bedrijvigheid en werkgelegenheid.

Juist mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt kunnen baat hebben van deze werkgelegenheid om een betekenisvolle rol in de samenleving te spelen. We investeren flink in onze leefomgeving en de aantrekkingskracht van onze gemeente. Overal wordt gebouwd aan de groei van Groningen. Om in vrijheid te kunnen wonen, werken en leven vormt een veilig Groningen de 40

basis. In deze context hebben we het over sociale veiligheid; de veiligheid rond sociale relaties en activiteiten, het ondersteunen van veilig samenleven met aandacht voor zaken als ondermijning, jeugd(overlast), zorg en veiligheid en maatschappelijke onrust. Het organiseren van lokale veiligheid is complex. Veiligheid raakt al snel andere beleidsterreinen. Denk aan veiligheid en zorg: problematische jeugdgroepen en personen met onbegrepen gedrag. Er zijn veel partijen betrokken bij het organiseren van veiligheid, want dat doen we met elkaar. Als gemeente treden we hierin op als regisseur en bevorderen we de samenwerking en afstemming met onze partners. Samen werken we aan een sterke sociale structuur die bijdraagt aan veilige buurten en dorpen. We hebben aandacht voor inwoners of jeugdigen die in een moeilijke persoonlijke situatie verkeren en niet beschikken over een sociaal netwerk of professionele hulp nodig hebben. Dit doen we door ons te focussen op een goede balans tussen preventie en repressie. Naast het bieden van hulp in de offlinewereld doen we dit ook voor de online omgeving, zodat Groningen digitaal veiliger wordt. Jongeren zijn vatbaarder voor cybercriminaliteit. Hier willen we ze beter tegen beschermen door ze weerbaar en alert te maken.

Ook ondersteunen we bewustwordingsactiviteiten waarmee we inwoners, ondernemers en instellingen attenderen op digitale risico’s. We breiden onze inzet flink uit waar het gaat over het aanpakken van ondermijnende criminaliteit en doen dit niet alleen op lokaal, maar ook op regionaal niveau. Tot slot kenmerkt veiligheidsproblematiek zich door niet voorspelbaar te zijn. Onze focus hebben we reeds aangebracht met ons beleidskader, maar acute veiligheidsproblemen en urgente veiligheidssituaties zijn eerder regel dan uitzondering in het veiligheidsdomein. Dit vraagt niet direct om wijzigingen in ambities of prioritering, maar heeft soms wel effect op de uitvoering van ons beleid. Een voorbeeld is het betaald voetbal, dat de komende tijd meer van onze inzet en aandacht gaat vragen dan we hadden kunnen voorspellen. Deelprogramma's Het programma leefomgeving en Veiligheid bestaat uit de volgende deelprogramma's: • Kwaliteit van de leefomgeving • Veiligheid Begroting in één oogopslag In onderstaand overzicht zijn de totale lasten en baten van de deelprogramma’s opgenomen voor de begroting 2024. Ter vergelijking is ook de jaarschijf van de begroting 2023 opgenomen. Een toelichting op deze cijfers kunt u vinden in het onderdeel financiën opgenomen onder elk deelprogramma.

Deelprogramma 2.1: Kwaliteit leefomgeving In dit deelprogramma staat een schone, aantrekkelijke leefomgeving centraal. De leefomgeving is groen, biodivers en klimaatbestendig, waar het aangenaam is om te verblijven en uitnodigt tot ontmoeting en beweging. Steeds meer inwoners doen in gezamenlijkheid actief mee; niet alleen bij het vormgeven en beheren van buurten en dorpen maar ook in het behalen van onze doelstelling om een afvalloze samenleving te worden, waarin scheiden en hergebruik van afval en grondstoffen centraal staat. Doelen Deelprogramma 2.1: Kwaliteit leefomgeving Het deelprogramma Kwaliteit leefomgeving heeft de volgende doelen: • Onze leefomgeving is voor mens en dier robuust en veerkrachtig; • Onze leefomgeving is gezond en veilig; • In alles wat we doen in de openbare ruimte staat leefkwaliteit voorop; • Wij zijn een circulaire gemeente waar zo weinig mogelijk afval ontstaat, waar we zuinig omgaan met grondstoffen en deze zoveel mogelijk opnieuw gebruiken, zodat we in 2030 afvalvrij zijn. Beleidsvelden Leefkwaliteit van de openbare ruimte Binnen dit beleidsveld werken we aan drie pijlers die tien verschillende ambities omvatten: • Onze leefomgeving is voor mens en dier robuust en veerkrachtig. Dit is een omgeving die groen, biodivers en klimaatadaptief is.

• We stimuleren gezond, veilig en duurzaam leven; Het is belangrijk dat onze inwoners gezond, veilig en duurzaam leven. De openbare ruimte speelt hierin een grote rol. We willen de verleiding tot ontmoeten en bewegen in de openbare ruimte vergroten. 42

•

In alles wat we doen in de openbare ruimte staat leefkwaliteit voorop, waar meer ruimte is voor groen, voedsel, sporten, spelen en ontmoeten. Met aandacht voor waardevolle cultuurhistorische elementen.

Onderhoud en beheer van de openbare ruimte Waar mogelijk dragen we met beheer en onderhoud bij aan andere gemeentelijke doelen op het gebied van bijvoorbeeld biodiversiteit, leefkwaliteit, klimaatadaptatie en de energietransitie. Een belangrijke indicator van de leefkwaliteit is een schone leefomgeving. We onderhouden onze gemeente (verhardingen, verkeersvoorzieningen, groen, speelvoorzieningen, bruggen, tunnels en viaducten) conform de vastgestelde BORG-kwaliteitsdoelen en waarborgen met de uitvoering van het lang-cyclisch onderhoud en de vervanging van diverse voorzieningen de technische kwaliteit van de openbare ruimte. We zorgen voor een goed functionerend water- en rioleringssysteem. We ondersteunen bewonersinitiatieven en bevorderen daarmee een grotere betrokkenheid van buurtbewoners wat vervolgens leidt tot minder vervuiling, schade en meer tevredenheid. Daarnaast draagt bewonersdeelname ook bij aan de sociale cohesie in de buurt. Afval en grondstoffen We hebben de doelstelling om in 2030 afvalvrij te zijn.

Voor de realisatie van onze doelen gebruiken we komend jaar een aantal beproefde instrumenten: • Bewustwording: Dat doen we met activiteiten hoog op de “R-ladder” en met communicatiecampagnes gericht op bewuster aankoopgedrag, het verhogen van hergebruik van goederen en een beter scheidingsgedrag; • Facilitering scheiding: We faciliteren inwoners om hun afval makkelijk te scheiden met goede voorzieningen en een betrouwbare dienstverlening. We zorgen voor extra voorzieningen dicht bij huis; • Nascheiding en circulair aanbesteden; • Bevorderen innovatie: We bevorderen innovaties rondom hoogwaardig hergebruik van grondstoffen.

Relevante beleidsnota's Het programma is verder uitgewerkt in de volgende beleidsnota’s: Groenplan Vitamine G Ontwerpleidraad leefkwaliteit openbare ruimte Voedselagenda 2021-2023 BORG rapportage 2020Beheerplan Openbare verlichting Groningen 2016-2025 Beheerplan openbare verlichting Ten Boer 2016-2025 Beleidsplan Openbare Verlichting Haren 2016-2025 Groninger water en rioleringsplan 2020-2024 Minder afval meer grondstoffen; op weg naar een circulair Groningen (keuzenota) 2021-2025 Actualisatie nota 'Bladgoud' 2018 Bomenstructuurvisie-Sterke-Stammen 2018 Uitvoeringsagenda Klimaatbestendig Groningen 2020-2024 Erfgoednota 2017 Kadernota bestemmingsplan Buitengebied Haren Actieplan wegverkeerslawaai 2018-2023 gemeente Groningen (juni 2018) Doelsoortenbeleid 2016 Actualisatie Stedelijke Ecologische Structuur 2014 Verslag Luchtkwaliteit 2021 Nota bodembeheer 2021

Voortgang lopende jaar en relevante ontwikkelingen Leefkwaliteit NPLG (Nationaal Programma Landelijk Gebied) Er is veel aandacht voor de opgaven in het landelijk gebied. In de zomer van 2022 presenteerde het Rijk de

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://gemeenteraad.groningen.nl/api/v1/meetings/4691/documents/77563