19-07-2023, verslag gemeenteraad 15.00 uur - Raadsvergadering.pdf
Tekst van het document
Mevrouw Goodijk (Student en Stad): Student en Stad zal zich hier elke dag keihard voor blijven inzetten. Dat doen we inmiddels al 30 jaar in deze raad en dat zullen we ook de komende 30 jaar blijven doen. In wisselende samenstellingen en soms met een knipoog, maar altijd met een frisse blik, een jonge geest en met lef. Dank je wel, Voorzitter. 02:31:58
Voorzitter: Dank u zeer. Dan zijn we bij de ChristenUnie. 02:32:37
De heer Rebergen (ChristenUnie): Dank u wel, Voorzitter. Voorzitter, 'oog voor elkaar' is de slogan van de ChristenUnie. Ik heb daar vorige week ook al wat over gezegd, dus ik zal daar nu niet zo uitgebreid op ingaan. Voor ons betekent dat opkomen voor mensen die het nodig hebben en rechtvaardig zijn. Zoals in het Bijbelboek Spreuken staan: "Mijn zoon - wij lezen ook dochter - jij moet zwakke mensen verdedigen, mensen die machteloos zijn beschermen. Geef een rechtvaardig oordeel, help mensen die arm zijn en mensen die het moeilijk hebben". 02:33:07
De heer Rebergen (ChristenUnie): Door middel van dit voorjaarsdebat bepalen we de financiële en beleidsmatige richting voor de toekomst, ook in aanloop naar de begroting 2024. Gezien de ontwikkelingen van het meerjarenbeeld, maar ook de uitvoeringskracht van de gemeentelijke organisatie, wordt dit extra belangrijk. We kunnen niet alle projecten uitvoeren en zeker niet tegelijkertijd. We zullen hierin dus keuzen moeten maken. We hebben een lijst met knelpunten en wensen gekregen, waar we bij de begroting voor komen te staan. Nu kunnen we richting geven om daarin afwegingen te maken. Het gaat om het aanbrengen van focus, prioritering en fasering. We zien namelijk nu al een gat in onze financiën, doordat het Rijk ons onvoldoende compenseert voor alle gestegen kosten. De hervormingen van het gemeentefonds maken dit gat na 2026 nog groter. Wat ons betreft kunnen we dan ook niet anders dan deze meerjarenraming niet sluitend maken. Extra middelen van het Rijk zijn nodig. We dienen daarom ook de motie 'Maatschappelijke coalitie' van de SP mee in.
43
02:34:13
De heer Rebergen (ChristenUnie): Op dit moment zijn Rijk en gemeente nog in gesprek over de omvang en ontwikkeling van het gemeentefonds vanaf 2026. Het college geeft aan rekening te houden met extra middelen in het gemeentefonds en ze denken aan een halvering van het landelijk tekort van drie miljard. Dat betekent voor Groningen een aanvulling van 22 miljoen euro vanaf 2026. Een vraag aan het college: waarop is deze halvering gebaseerd en is het reëel? 02:34:41
De heer Rebergen (ChristenUnie): In ieder geval zullen we wat de ChristenUnie betreft ook moeten kijken hoe we incidenteel geld, dat we de komende jaren hebben, kunnen gebruiken om structurele lasten te verminderen. We denken bijvoorbeeld aan investeringen, waarvoor we anders moeten lenen of het aanleggen van reserveringen. Graag horen we hoe het college hier tegenaan kijkt en of we bij de begroting hier ook voorstellen voor kunnen verwachten. 02:35:07
De heer Rebergen (ChristenUnie): Als we kijken naar de richting die we willen meegeven, is het in eerste instantie het coalitieakkoord. Daar is echter niet alles mee gezegd en daarom zal ik nu ingaan op een paar voor ons belangrijke thema's. 02:35:22
De heer Rebergen (ChristenUnie): Uit de Monitor Brede Welvaart 2022 blijkt dat mensen gelukkiger en tevreden zijn als ze vaker contact hebben met familie, vrienden, buren en goede kennissen. Mensen zijn positiever over hun sociale contacten als ze zich meer thuis voelen in hun dorp of wijk. Ook helpen mensen elkaar vaker in een buurt met een sterke buurtbinding. Als ChristenUnie maken we ons daarom sterk voor een leefomgeving die bijdraagt aan ontmoeting en sociale cohesie. Dat gaat om plekken in de omgeving waar mensen elkaar tegenkomen. Ook wijkcentra, buurthuizen en dorpshuizen vervullen een belangrijke rol bij die verbinding van mensen. We hebben dat vorige week bij de bespreking van de sociaal culturele accommodaties ook aangegeven. Wij zetten ons zo in voor diverse wijken en dorpen waar mensen naar elkaar omkijken en oog hebben voor elkaar. Het niveau van maatschappelijke voorzieningen staat onder druk, terwijl de plekken van ontmoeting van groot belang zijn. Onze dorpshuizen, buurthuizen en wijkaccommodaties zijn een belangrijk middel om gemeentelijke beleidsdoelen te verwezenlijken en daarmee de sociale basis te versterken, de PvdA noemde het ook al. We moeten wat ons betreft daarom blijven investeren in een sociale basis. Daarnaast kunnen ook scholen wat ons betreft een verbindende rol in de wijk spelen, verbinding tussen school en omgeving.
We komen hierover deze week met een initiatiefvoorstel samen met D66 en het CDA. 02:36:46
De heer Rebergen (ChristenUnie): Als we het hebben over verbinding en ontmoeting, dan is daarbij ook een grote rol weggelegd voor sport. Het is belangrijk dat iedereen, ongeacht opleiding, inkomen, achtergrond of leeftijd, kan sporten en bewegen. Sport brengt mensen samen. Wij vinden dat iedereen de kans verdient te bewegen en gezond te zijn en dat geldt zeker voor onze jeugd. Met onze jeugd is er veel aan de hand in de samenleving. Onlangs hebben als fractie met een aantal studentenverenigingen en organisaties gesproken, waarbij 44
de mentale gezondheid onder jongeren nadrukkelijk naar voren kwam. We ontvangen hierover nog een plan van aanpak van het college en dat gaan we na het zomerreces bespreken. Als we kijken naar de jeugdhulp, dan wil de ChristenUnie dat we ook daar blijven investeren in de jeugd en dus in de toekomst. Daarbij moeten we wel dingen veranderen, zoals investeringen die we hebben gedaan in basis jeugdhulp bij WIJ-Groningen. Wij maken hier meer hulp en ondersteuning voor ouders en kinderen zonder indicatie beschikbaar. Deze ontwikkeling moet verder gaan, denk aan de hervormingsagenda. Met de juiste ondersteuning op het juiste moment kan zwaardere zorg worden voorkomen. De ontwikkeling naar meer preventieve ondersteuning moet, wat de ChristenUnie betreft, doorgaan in het belang van onze jeugdigen. 02:38:07
De heer Rebergen (ChristenUnie): In Groningen is ook toekomst voor onze ouderen. Het aantal ouderen in Groningen neemt in rap tempo toe. Deze vergrijzing gaat de komende jaren niet alleen gepaard met hoge druk op formele- en informele zorg, maar heeft ook gevolgen voor wonen. In de grote woonzorgopgave in de Visie Wonen, Samenleving en Zorg is dat inzichtelijk gemaakt en we ontvingen vorige week ook een uitvoeringsprogramma daarbij. Dat zullen we na het zomerreces bespreken. Het is wat ons betreft belangrijk om verbinding te maken tussen wonen, welzijn en zorg. Het gaat daarbij om geschikte woningen en woonvormen, ontmoetingsplekken en verbinding met de samenleving. Daarom blijven we ons als ChristenUnie inzetten voor waardig ouder worden. 02:38:53
De heer Rebergen (ChristenUnie): In Groningen zijn ook veel mensen met een laag inkomen andere partijen, zoals Stadspartij, SP en Student en Stad noemden het ook al - we moeten daarom blijven investeren in bestaanszekerheid, werkgelegenheid en begeleiding. In Utrecht wordt onderzoek gedaan naar het toepassen van minimumloon van veertien euro bij aanbestedingen van de gemeente. We willen het college vragen dit onderzoek te volgen en de raad te informeren over de mogelijkheden hiervan in Groningen. We dienen daarvoor een motie in samen met SP, PvdA, Partij voor het Noorden, VVD en Partij voor de Dieren. Ook dienen we de motie 'Baangaranties voor de energietransitie' graag mee in. 02:39:31
De heer Rebergen (ChristenUnie): Veiligheid is essentieel voor een leefbare omgeving. Mensen die zich veilig voelen, voelen zich gelukkiger en tevreden met het leven. Het is daarom belangrijk dat Groningen een bijdrage levert aan het signaleren en tegengaan van mensenhandel, maar ook dat met onze ketenpartners een passend aanbod voor zorg en ondersteuning aan sekswerkers wordt georganiseerd en dat de aanpak jeugd en veiligheid met extra jeugdboa's en jongerenwerk aandacht blijft krijgen. Ook moeten we volop blijven inzetten op het versterken van een aanpak huiselijk geweld. Een heel ander aspect van veiligheid is die van de gedupeerden van de gaswinning, de Stadspartij en de SP noemden het ook al. De aanpak zoals door het Rijk aangekondigd, moet daarom ondanks de val van het kabinet doorgaan. We weten dat het team en het college zich hier iedere dag voor inzetten. 02:40:27
De heer Rebergen (ChristenUnie): Door middel van dit betoog hoop ik duidelijk gemaakt te 45
hebben hoe wij als ChristenUnie naar de opgaven zullen kijken. We staan voor een gemeente waarin oog is voor elkaar. We wensen het college en in het verlengde daarvan de organisatie en organisaties die zich hiervoor zullen inzetten, Gods zegen toe. Dank u wel. 02:40:44
Voorzitter: Dank u zeer. Dan zijn we bij het CDA. 02:41:16
De heer De Haan (CDA): Nu maar hopen dat mijn papier blijft liggen. We gaan ons best doen, Voorzitter. 02:41:20
De heer De Haan (CDA): Voorzitter, 'Scheidsrechter op Gronings voetbalveld wordt huid vol gescholden na een beslissing'. 'Politieagent mishandeld op Groningen Centraal: in elkaar geslagen, vuistslagen in het gezicht'. 'Grote troep na zomerse dag bij de Hoornseplas: spijkerbroeken in de toiletten, achtergelaten kratten bier en heel veel afval'. 'Steekpartij op hoofdstation'. 'Steekpartij in Paddepoel'. 'Steekpartij aan de Zaagmuldersweg'. Voorzitter, we moeten het weer hebben over normen en waarden, want deze krantenkoppen zijn pijnlijk 'gewoon' geworden. Het zijn geen voorbeelden die op zichzelf staan, het zijn voorbeelden van een groot probleem in onze samenleving. Wat het CDA betreft, schreeuwt ons land en schreeuwt Groningen om een fatsoensoffensief. 02:42:19
De heer De Haan (CDA): Wij voelen ons daarbij gesterkt door de cijfers van het Sociaal en Cultureel Planbureau. Zij laten zien dat 60 procent van de Nederlanders somber is over de kant die het opgaat met ons land. De meest genoemde reden: het verlies aan gedeelde normen en waarden. We moeten het tij keren, we moeten normen stellen en bewaken. Het is hard nodig om hier werk van te maken in een samenleving die steeds meer gericht lijkt te zijn op het eigen ik. Het tijdperk Rutte, waarbij ons land is overgeleverd aan marktwerking en individualisme, heeft hier niet aan bijgedragen. Oplossingen zijn niet eenvoudig. Het is niet een knop waar we als politiek zomaar aan kunnen draaien. Vandaag bij dit voorjaarsdebat wil ik een begin maken met oplossingen en natuurlijk, zeg ik tegen de wethouder Financiën, ook stilstaan bij de financiële uitdagingen. 02:43:17
De heer De Haan (CDA): Voorzitter, 'Fatsoen, dat moet je doen'. Het was één van de bekendste slogans van Jan-Peter Balkenende. Ja, waar leer je dit beter dan een jaar in het leger, de zorg of het onderwijs. Daarom heb ik vorig jaar ook gepleit voor de uitbreiding van de maatschappelijke diensttijd en we zagen dat de afgelopen jaren deelnemende jongeren en organisaties erg enthousiast waren. Wat het CDA betreft, zouden we elke jongere een jaar in de dienst van het land gunnen. Helaas is dit nog niet mogelijk. In Groningen wordt inmiddels een onderzoek uitgevoerd naar de motivatie van verschillende jongeren. We zullen er scherp op zijn dat dit niet zal leiden tot vertraging. We zijn blij met een wethouder die ons enthousiasme over de maatschappelijke diensttijd deelt, want met de stijgende jeugdcriminaliteit en de grote tekorten aan vrijwilligers is dit onderwerp actueler dan ooit. 02:44:14
De heer De Haan (CDA): Voorzitter, normen en waarden, die krijg je mee van thuis. Je krijgt 46
ze mee van school, maar zeker ook van je sportvereniging; samenwerken, respect hebben voor je tegenstander en voor de scheidsrechter en achteraf een biertje drinken in de kantine met mensen uit alle lagen uit de samenleving. Sporten bij een vereniging is meer dan anderhalf uur bewegen. Echter, om dat te kunnen doen is voldoende ruimte nodig en dit zagen we het afgelopen jaar rondom de discussie rond Corpus Den Hoorn. Deze week hoorden we helaas dat die situatie nog niet achter de rug is. Er is nog steeds onvoldoende ruimte, omdat de voorrangsregeling niet zou worden toegepast. 02:44:56
Voorzitter: De SP. 02:44:56
De heer Brandenbarg (SP): Voorzitter, ik heb het even aangehoord. U heeft van de SP een analyse gehoord, waar wij denken dat die verhardingen en die criminaliteit in de maatschappij vandaan komt. Dan hoor ik het CDA komen met fatsoensoffensief, kinderen moeten het leger in, normen en waarden moeten terug en dan wordt nota bene Jan-Peter Balkenende aangehaald. Het CDA heeft sinds 2002 maar vier jaar niet geregeerd en totaal de samenleving afgebroken en nu komt u hier met normen en waarden en een moreel vingertje. Denkt u echt dat we het daarmee redden? 02:45:26
De heer De Haan (CDA): Een moreel vingertje? Het zijn grote woorden. Voorzitter, ik denk dat we het zeker met het CDA-verhaal gaan redden. Natuurlijk, de afgelopen jaren waren we helaas niet de grootste partij in Nederland. We deden mee in een coalitie en zoals de heer Brandenbarg herkend, zijn er dan ook punten die je moet inleveren. Er zijn ook de afgelopen jaren zeker veel CDA-punten, neem de maatschappelijke diensttijd waar het begin meegemaakt is, neem het omzien naar de regio, de inzet op de zorg voor onze ouderen, die we wel hebben gedaan. Ik denk dat het na dit tijdperk Rutte weer tijd is voor partijen - zoals ook de uwe, zeg ik tegen de heer Brandenbarg - die vooral denken aan gemeenschapszin, minder ik en meer wij en wat ons betreft dus ook aan normen en waarde. 02:46:06
De heer De Haan (CDA): Voorzitter, ik was gebleven bij de binnensportverenigingen. De binnensportverenigingen zijn gelukkig weer op het niveau van voor corona en dit zorgt ervoor dat deze verenigingen helaas onvoldoende ruimte hebben. In 2024 is het integraal accommodatieplan bewegingsonderwijs en binnensport klaar, maar het CDA wil niet wachten tot het te laat is. We zijn net als de Sportkoepel van mening dat er een tijdelijke oplossing nodig is en vragen daarom om in de begroting geld te reserveren voor een blaashal en deze zo snel mogelijk te realiseren. 02:46:41
De heer De Haan (CDA): Voorzitter, natuurlijk zullen we ook normen moeten bewaken. Ten eerste preventief, waarbij we blij zijn dat Groningen één van de gemeenten is die extra geld krijgt voor het programma Preventie met Gezag en we hiermee investeren in kwetsbare wijken. Er is meer nodig en daarvoor zijn er in Groningen in elk geval twee dingen van belang. Ten eerste betekent dit dat we het cameratoezicht moeten uitbreiden, Groningen moet veilig zijn voor iedereen. Het is van belang dat de driehoek alle mogelijkheden heeft om proactief te kunnen reageren en zo bescherming te bieden. Daarnaast is er voldoende 47
politiecapaciteit en handhaving nodig. Het eerste is een landelijke discussie, het tweede niet en daarom zullen we op een later moment samen met de VVD nog met een voorstel komen. 02:47:24
De heer De Haan (CDA): Voorzitter, natuurlijk moeten we het vandaag ook hebben over de woonlasten. Groningen is één van de twee duurste gemeenten in Nederland voor huiseigenaren. De afgelopen drie jaar is de OZB boven op de nominale stijging verhoogd. Nu die extra stijgingen achter de rug zijn, staat er een torenhoge inflatieverhoging voor de deur. We moeten middeninkomens en huiseigenaren gaan ontzien. We kunnen niet eeuwig doorbelasten, omdat het nu eenmaal een links principe is dat we alles kapot moeten nivelleren. Daarom steunen we dan ook de motie van de Stadspartij om af te zien van de inflatiecorrectie op de gemeentelijke heffingen. 02:48:07
De heer De Haan (CDA): Naast huizenbezitters moeten ook autobezitters het ontgelden bij dit college. Ook die verkapte woonlast is een melkkoe geworden en ook daar zal het college een pas op de plaats moeten maken. Het is onverstandig en onhoudbaar om ieder middeninkomen met een gewoon huis, een gewone baan en een gewone auto uit te blijven wringen. Daarom moeten de kosten voor parkeren omlaag. Helemaal, omdat hier in 2021 een motie is aangenomen om te onderzoeken op welke manieren de tariefverschillen tussen de tweede en de derde schil kunnen worden aangepast. Het is onbegrijpelijk dat er nog steeds geen voorstel ligt en pas in 2024 hierover een brief staat geagendeerd. Wij dienen daarom vandaag een motie in om de kosten van parkeervergunningen naar een behapbaar niveau terug te brengen. Voorzitter, ik zie de wethouder al een beetje ongeduldig kijken, want wat wil het CDA nu met de financiële uitdagingen die op ons afkomen... 02:49:01
Voorzitter: Eerst de Partij van de Arbeid nog. 02:49:04
Mevrouw Van der Weele (PvdA): Dank u wel, Voorzitter. Ik hoor dit zo eens aan. Wat ik hoor - maar dat is misschien mijn korte samenvatting - is dat uw oplossing voor fundamentele problemen met mensen met echt ernstige problemen in deze gemeente zit in cameratoezicht en meer politie en anders met een les over normen en waarden. Vervolgens zal er ook een heleboel geld worden uitgegeven, maar ik hoor dat niet voor echte ondersteuning en echt voor mensen die het moeilijk hebben. Waar gaat het CDA wel voor kiezen? 02:49:39
De heer De Haan (CDA): Voorzitter, ik had deze vraag natuurlijk verwacht. Ik vind het knap, de coalitie maakt vandaag geen keuzen en elke keer krijgen de oppositiepartijen de vraag, wat we dan niet moeten doen. Nu, ik zal u een rijtje geven, waar we ook de afgelopen jaren tegen hebben gestemd. Denk aan de binnenstadsprojecten, zoals Schuitendiep, nieuwbouw van VRIJDAG, de investering rond het broedplaatsenbeleid bijvoorbeeld bij de Biotoop, Dudok, Let's Gro, stedenbanden, vergoeden van de dierenartskosten, alles rondom de eiwittransitie en we denken kritisch na over de Oosterpoort en Museum aan de A. Dat zijn bijvoorbeeld keuzen die het CDA wat dat betreft zou maken. 48
02:50:15
De heer De Haan (CDA): Voorzitter, dan waren we aangekomen bij de financiële situatie. Voorzitter, deze uitdagingen zijn groot, maar we kunnen niet doen alsof ze nieuw zijn. Het CDA waarschuwt al jaren samen met de Stadspartij voor de staat van onze gemeentekas. In 2020 noemde mijn voorganger René Bolle ons verhaal nog een grijsgedraaide plaat. Voorzitter, die plaat blijft maar draaien. 02:50:42
Voorzitter: De Stadspartij. 02:50:45
De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Dank u, Voorzitter. Ik haal toen ook een Bijbelcitaat aan inderdaad: "Ik ben het die roept in de woestijn". Wat dat betreft ben ik blij dat het CDA over die zorg en die kritiek op de gemeentefinanciën scherp aan de wind blijven zeilen. Mijn vraag gaat over dat rijtje, wat u opsomde, van dingen waar u op had willen bezuinigen. U noemde ook de Oosterpoort. Is dat voor u een eventuele bezuiniging die verderop in dit jaar of volgend jaar ook weer op tafel zou kunnen liggen? 02:51:13
De heer De Haan (CDA): Voorzitter, dat zal wel een vraag zijn. Ik sluit me daar ook wel aan bij het verhaal van de SP, dat we moeten kijken om dat uiteindelijk zo goedkoop mogelijk te doen. 02:51:22
De heer De Haan (CDA): Voorzitter, onze moeizame positie heeft natuurlijk te maken met de bezuinigingen van het Rijk, maar dat is niet het hele verhaal. Het is gemakkelijk om naar een ander te wijzen, maar in de spiegel kijken - dat blijkt vandaag ook weer - is veel moeilijker. Het is ook dit college en het voorgaande college, zeg ik tegen mijn collega van D66, die overliepen van de ambities. Die niet wisten hoe snel ze het geld, het positieve resultaat bij de voorjaarsbrief, weer moesten uitgeven. We staan waar we staan door bewuste politieke keuzen, waarbij linkse besturen ons in deze positie hebben gebracht. Het gaat om een cultuur waarbij we ambities hebben en het Rijk of de inwoners die moeten betalen. In plaats van dat het college echte keuzes maakt, spelen ze de bal ook nu weer richting Den Haag: "Ja, dan gaan wij maar stoppen met het uitvoeren van taken". Alsof onze inwoners daar wat aan hebben. We roepen het college op om nu eens echte keuzen te maken en te kiezen om ook dingen niet te doen. Focus je op de taken, focus je op woningbouw, sport, zorg, beheer en onderhoud, veiligheid en armoedebeleid. 02:52:38
De heer De Haan (CDA): Voorzitter, de tijd van individualisme ligt achter ons. Groningen heeft behoefte aan minder ik en meer wij, aan een overheid die keuzen durft te maken, die niet alles tot kerntaak promoveert en die dienstbaar is aan een sterke samenleving. 02:53:00
De heer De Haan (CDA): Groningen heeft behoefte aan verbinding en ontmoeting, aan nieuwe normen en veilige straten, een maatschappelijke diensttijd en sterke sportverenigingen. Aan een overheid die niet langer elke vorm van eigendom 'kapotbelast' en aan een betaalbare parkeervergunning voor huishoudens en kleine ondernemers. Aan een gemeente die niet alleen principieel normen stelt, maar ook het lef heeft om normen te 49
bewaken, omdat ze anders steeds verder vervagen, omdat ze anders alleen op papier bestaan, omdat anders de krantenkoppen blijven afglijden, omdat Groningen schreeuwt om een fatsoensoffensief. 02:53:40
De heer De Haan (CDA): Voorzitter, is hij nog steeds geslaagd voor zijn stage? Grapje. Dat was het. Dank u wel. 02:53:46
Voorzitter: Dank u zeer. Dan zijn we bij de Partij voor het Noorden. 02:54:10
De heer Van der Laan (Partij voor het Noorden): Voorzitter, er is al veel gezegd en er zijn al veel moties langsgekomen. Wij maken ons zorgen over de hoeveelheid en de hoogte van veel lokale belastingen. Het begint natuurlijk met de OZB, waar ook volgend jaar weer zeven procent inflatie bijkomt, althans als het aan de coalitie ligt. Ook de overige tarieven zullen stijgen met ruim procent. Voor een gemiddelde ambtenaar geen probleem met een gemiddelde loonstijging dit jaar van 9 procent, maar niet iedereen is ambtenaar in deze gemeente. Ook de parkeerbelasting zien wij ieder jaar stijgen en verder verspreiden, om maar te zwijgen van de reclamebelasting voor ondernemers, die nog moet worden ontwikkeld, en zelfs een baatbelasting voor investeerders en ontwikkelaars die nu wordt voorgesteld, Voorzitter. 02:55:01
De heer Van der Laan (Partij voor het Noorden): Voorzitter, deze coalitie is gek op belastingen. Hoe meer en hoe diverser, hoe beter. Dat betekent dat deze gemeente steeds exclusiever aan het woord is voor diegene die dat allemaal kunnen betalen. We zien nu al dat een gezin binnen de ringweg met een koophuis en een eigen auto gemiddeld een netto maandsalaris per jaar kwijt is aan gemeentelijke belastingen en lokale lasten in Groningen. Hiermee creëren wij een exclusieve stad in plaats van een inclusieve stad. Een inclusieve stad die de meeste partijen en ook wij juist zo graag wensen. 02:55:45
Voorzitter: De Partij voor de Dieren. 02:55:45
De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Dank, Voorzitter. De heer Van der Laan had het net over gemiddeld een netto... 02:55:49
De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Wat voor salaris was het? 02:55:53
De heer Van der Laan (Partij voor het Noorden): Een gemiddeld netto maandsalaris. 02:55:55
De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Een maandsalaris. Excuus, dan heb ik het zelf verkeerd begrepen. Ik verstond een jaarsalaris per jaar en dat leek me nogal aan de hoge kant. 50
02:56:01
De heer Van der Laan (Partij voor het Noorden): Dank, voorzitter, wederom. De vraag is: willen we dat? We zien nu al om ons heen dat huizen niet meer betaalbaar zijn en dat buren, die dan nog wel een huis kunnen betalen, vaak gefortuneerd zijn. Voorzitter, we weten niet goed waar dit stopt. We hebben dat vorig jaar ook al een keer gezegd: kom nu een keer met een visie op lokale heffingen op lokale belastingen, zodat we ook weten waar we naartoe gaan. We hebben allemaal kunnen zien dat we al bijna aan het maximum zitten van wat toelaatbaar is volgens de Nederlandse normen voor lokale belastingen en heffingen. Dan moet het ravijnjaar 2026 nog komen. Voorzitter, de volumeknop van lokale belastingen staat te hard aan, volgens onze partij, maar waarschijnlijk is dat aan dovemansoren gericht. 02:57:07
De heer Van der Laan (Partij voor het Noorden): Tegelijkertijd zien we ook dat de wensenlijst van strategische investeringsprojecten er ligt. We waren er echt blij mee, want deze was nog langer dan we zelf dachten. In alle eerlijkheid, ook wij doen als Partij voor het Noorden vaak mee, in positieve zin, met plannen van dit college. Toch zullen er vroeg of laat keuzen moeten worden gemaakt. Keuzen die in eerste instantie door het college moeten worden gemaakt, want het college moet de raad financiële vraagstukken voorleggen die een niet verdere aanslag betekenen voor de schuldenpositie en de solvabiliteit van deze gemeente. 02:57:52
De heer Van der Laan (Partij voor het Noorden): Een niet sluitende begroting in de toekomst kan een politiek dreigmiddel zijn, maar het in praktijk brengen is volgens de Partij voor het Noorden onverstandig. Een huishouden zal door het wegvallen van een deel van haar inkomen ook de tering naar de nering moeten zetten. De overheid heeft een voorbeeldfunctie, ook de gemeente Groningen. Wij keuren dan ook de coalitiemotie M 21 voor een niet sluitende gemeentebegroting ten stelligste af. Wij vragen ons af of dit een dreigmotie is of dat deze motie serieus in praktijk zal worden gebracht. We zijn zeer benieuwd naar de reactie van het college op deze motie. 02:58:35
De heer Van der Laan (Partij voor het Noorden): Een suggestie om te bezuinigen is bijvoorbeeld: moeten alle ambtenaren die de komende tien jaar met pensioen gaan wel allemaal worden vervangen of kunnen ambtenaren slimmer of anders gaan werken? De vraag is ook: kunnen alle ambtenaren wel allemaal worden vervangen in deze krappe arbeidsmarkt? Aangezien ambtenarensalarissen een onderdeel vormen van de begroting, valt hier enorm veel te besparen en te bezuinigen. We hadden hier een motie voor kunnen indienen, maar dat vinden we veel te politiek, want juist uit de organisatie zelf en uit het college zullen in eerste instantie ideeën moeten komen over dit vraagstuk. 02:59:23
Voorzitter: De Partij voor de Dieren. 02:59:24
De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Dank, Voorzitter. De heer Van der Laan hint hier toch een beetje op het inkrimpen van het ambtenarenapparaat, waar volgens mij het benchmarkonderzoek van de andere oppositiepartijen ook op hint. Heeft de heer Van der Laan echter net als ik ook in de voorjaarsbrief en de bijbehorende stukken gelezen, dat we 51
juist als gemeente slagkracht op veel plekken tekortkomen, omdat er qua ambtenaren op veel domeinen een capaciteitstekort is? 02:59:50
De heer Van der Laan (Partij voor het Noorden): Voorzitter, een tekort aan slagkracht geldt voor vrijwel elke organisatie. Dat geldt voor bedrijven, dus dat geldt ook voor de overheid. Je moet kijken hoe je dingen slimmer kunt organiseren en anders kunt organiseren. Zeker als je voor het vraagstuk staat dat een groot deel van ambtenaren de komende tien jaar met pensioen gaat, dan zijn dit hele legitieme vragen als organisatie. 03:00:19
De heer Van der Laan (Partij voor het Noorden): Achteraf, Voorzitter, mag de gemeente Groningen heel blij zijn met de herindeling Haren, Groningen en Ten Boer. Dit levert niet alleen heel veel onroerendezaakbelasting op, maar ook heel veel extra geld uit het gemeentefonds als zesde gemeente van Nederland. Zonder deze herindeling was de financiële positie aanzienlijk minder geweest vandaag de dag. Met andere woorden, blijven investeren in de dorpen is dan ook meer dan terecht en dat zien we gelukkig ook gebeuren. 03:00:53
De heer Van der Laan (Partij voor het Noorden): Dan sluiten we ons, tenslotte Voorzitter, helemaal aan bij het betoog van Student en Stad voor wat betreft de positie van de jongeren. Wij vragen ons wel af waar die jongeren dan daadwerkelijk straks gaan wonen, als ze dat studentenhuis zijn ontstegen. Daar maken we ons natuurlijk wel zorgen over. Dat geldt ook voor de motie die de PVV straks gaat inbrengen over de daklozen, waar moeten deze mensen allemaal wonen? Kunnen we daar niet een keer een oplossing voor bedenken? Daar wil ik het bij laten, Voorzitter. 03:01:30
Voorzitter: Dank u zeer. Dan gaan we naar de PVV. 03:02:07
De heer Ram (PVV): Dank u wel, Voorzitter. Vorige week deed ik een poging om aan te geven waar het vertrouwen ontbreekt bij veel Groningers. Helaas kwam ik toen niet verder dan twee alinea's, dus vandaag nogmaals een poging. Allereerst het algemene beeld waarom volgens de PVV het vertrouwen weg is. Ons land, onze gemeente en onze burgers wandelen van de ene crisis naar de andere crisis. Van de bankencrisis naar de eurocrisis en via de coronacrisis naar een geopolitieke crisis. Een energiecrisis en dan een inflatiecrisis. Daarbij hebben we ook nog een keer een asiel-/immigratiecrisis, een integratiecrisis en een onoplosbare wooncrisis. Daarbij ook nog een zorg- en veiligheidscrisis met steekincidenten en drugsoverlast en nog twee gecreëerde crises, namelijk de stikstof- en de klimaatcrisis. 03:02:55
Voorzitter: Partij voor de Dieren. 03:02:56
De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Dank, Voorzitter. Als de heer Ram het heeft over een integratiecrisis, bedoelt hij dan zijn eigen partijleden en stemmers die niet kunnen integreren in de multiculturele samenleving? 52
03:03:08
De heer Ram (PVV): Ik bedoel dat er een grote immigratiegolf is met verschillende bevolkingsgroepen die niet kunnen integreren in een Nederlandse samenleving. Wij, als PVV, vinden de Nederlandse identiteit waardevol in tegenstelling tot de Partij voor de Dieren. 03:03:22
De heer Ram (PVV): Voorzitter, dit falende links-liberale beleid bestaat al sinds de jaren 90 en helaas neemt de gemeente Groningen hier ook geen afstand van. In grote lijnen steunt de gemeente Groningen dit zelfs. Dat betekent dat burgers en bedrijven die al in de knel zitten ook nog een keer extra belast gaan worden, inflatiecorrectie wordt ingevoerd en daarmee vergroot je het verval van onze samenleving. De middenklassen betaalt niet alleen landelijk, maar ook in onze gemeente de gemeenschappelijke rekening voor dit falende beleid. De armen worden gesteund, de rijken kunnen alles betalen, maar de Groningse middenklasse wordt als citroen uitgeperst. Hier is de Groninger weer de dupe van. Met andere woorden, de middenklasse gaat verdwijnen in Groningen en ondernemers, zoals andere partijen al hebben aangegeven, worden extra belast en daarvoor hebben wij ook moties mede ingediend. 03:04:17
De heer Ram (PVV): Als er aan ons een keuze wordt gevraagd, waar we op willen bezuinigen, bezuinig dan eens op cultuur of op de verduurzaming. Als je het dan hebt over strategische keuzes, stop met dat energiebedrijf, dat woonbedrijf, de verduurzaming van maatschappelijk vastgoed of stel dat stationsgebied uit. De gemeente Groningen, Voorzitter, krijgt minder geld in 2026. In plaats van naar de kosten te kijken en te besparen op de eigen begroting, heeft dit college haar keuze al gemaakt. Ze trekt de portemonnee van de Groninger en verhoogt de belastingen. Dit zal niet anders zijn in 2026, want alle ideeën en alle ambities moeten worden uitgevoerd, ook al kost het anderhalf miljard extra lening. Met andere woorden, de rekening wordt neergelegd bij de generatie na ons. 03:05:14
De heer Ram (PVV): Ook een woon- en asielcrisis helpt daar niet bij. Net zoals andere gemeenten heeft de gemeente Groningen nu een akkoord gesloten met de Groningse gemeenten om 10.000 asielzoekers op te vangen. Deze betere opvang heeft uiteraard een aanzuigende werking. Dit versterkt het probleem juist. Het lost het probleem niet op. Ik wil het college ook oproepen, gezien de migratiestroom van het laatste jaar van bijna 400.000 immigranten, waaronder 50.000 asielzoekers, om eens na te denken over hoe je deze immigratiestroom kunt stoppen. De Groninger heeft echt haar best gedaan met het opvangen van asielzoekers en ook Oekraïners. Er zijn 1.200 Oekraïners opgevangen. Daar staan we ook achter. Nu 1.000 asielzoekers, nog honderden in de LVV-locatie en meer dan 360 statushouders zijn geplaatst in huurwoningen. Kosten noch moeite zijn gespaard. 03:06:22
De heer Ram (PVV): Groningen is echter niet in staat om 780 Nederlandse daklozen op te vangen en te voorzien van een menswaardige opvang. Dit vinden wij onrechtvaardig en een vorm van discriminatie, Voorzitter en helemaal niet inclusief zoals dit college graag wil. Daarom willen wij het college uitdagen om een echte oplossing te creëren voor daklozen.
53
Daarom dienen wij een motie in en wij denken zelfs dat dit kostenneutraal kan, als je daar slim mee omgaat. Ik wil graag een reactie van het college op dit voorstel. 03:06:55
De heer Ram (PVV): Daarna, Voorzitter, we hebben het... 03:06:57
Voorzitter: Een reactie van GroenLinks. 03:06:58
De heer Van Hoorn (GroenLinks): Dank u wel, Voorzitter, voor de heer Ram. Ik zou graag een toelichting op hoe we hier slim mee omgaan om het kostenneutraal te maken? 03:07:08
De heer Ram (PVV): Stel, je bouwt 100 studio's. Vervolgens zorg je ervoor dat daklozen, net zoals statushouders trouwens, financieel ontzorgd worden. De verlichting van schulden zet je ook in, dus je zorgt voor perspectief voor deze daklozen. Deze huisvest je een maand of zes in zo een opvang en kijkt vervolgens naar een plaatsing in sociale huurwoningen. Doordat je die dakloze ontzorgt, kun je de huur van die studio's betalen. Als gemeente heb je zelf regie en je kunt bijstandsuitkeringen uitkeren. Met andere woorden, je kunt deze hele lening die je hiervoor nodig hebt gewoon financieren met een perspectief. Je vangt dan twee vliegen in één klap, je geeft een dakloze een menswaardig bestaan en vervolgens zorg je ervoor dat je deze opvang ook nog een keer kostenneutraal financiert. 03:08:15
De heer Van Hoorn (GroenLinks): Voorzitter, heel kort. Ik waardeer het streven van de PVV met betrekking tot daklozenopvang, begrijp me niet verkeerd. We gaan studio's bouwen en we gaan ze financieel tegemoetkomen. We gaan mensen financieel ontlasten en vervolgens kostenneutraal. Waar denkt de heer Ram dan dat het geld vandaan komt? 03:08:32
De heer Ram (PVV): Kijk, daklozen hebben net zoals andere Nederlandse staatsburgers recht op een uitkering. Dat is toch duidelijk. Ik begrijp niet goed wat u niet begrijpt. 03:08:46
Voorzitter: De Stadspartij. 03:08:46
De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Voorzitter, dank. Mijn fractie was voornemens om de motie 'Van Dakloos Naar Eigen Huis' te gaan steunen. Alleen de heer Ram geeft nu aan in verband met die motie dat het kiezen is tussen de opvang van asielzoekers of de opvang van daklozen. Ik ben benieuwd of de heer Ram het ook zo bedoeld heeft of dat wij het verkeerd begrepen hebben? Daar hebben wij namelijk wel wat moeite mee. Volgens mij zou het en-en moeten zijn en niet of-of. 03:09:19
De heer Ram (PVV): Ik wil daarmee onderstrepen dat de gemeente wel degelijk in staat is om dadelijk 1.000 asielzoekers op te vangen en in staat is om 1.200 Oekraïners op te vangen, maar we hebben tegelijkertijd al jarenlang meer dan 780 daklozen. Kom op, gemeente, bouw ook een paar studio's voor daklozen. Zo moet u het zien. Met andere woorden, de 54
gemeente kan het wel, maar doet het niet. Dat snap ik niet. Daarom wil ik het college ook uitdagen, zorg ervoor dat aan het eind van deze coalitieperiode minimaal de helft minder daklozen zijn. Ik wil college daarin uitdagen, Voorzitter. 03:10:01
Voorzitter: De Partij voor de Dieren. 03:10:02
De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Dank, Voorzitter. Het is toch zo, de heer Ram, dat wij voor die andere doelgroepen allemaal aanvullende middelen krijgen van het Rijk en dat niet zomaar zouden krijgen, mochten we 100 studio's willen gaan bouwen voor daklozen? 03:10:12
De heer Ram (PVV): Ik heb net aangegeven hoe je dit kunt financieren. Op het moment dat een studio bouwt, heeft het een eigen huisnummer en daar heb je direct huursubsidie op. Dat is één ding. Je geeft deze dakloze een bijstandsuitkering en daar kunnen ze de huur van betalen. Je zorg ervoor als gemeente dat deze groep financieel ontzorgd wordt door schuldenverlichting. Dat doen we met statushouders ook de eerste zes maanden. Waarom niet met daklozen? Met andere woorden, je kunt een systeem maken waarbij je continu daklozen een menswaardig bestaan geeft. Vervolgens het enige risico wat je loopt, is dat je geen daklozen meer hebt. 03:10:54
De heer Ram (PVV): Oh, sorry. Ik had nog een andere motie, Voorzitter. Die gaat over de drugshandel en de ondermijning. Wij zien een groot probleem. De drugshandel neemt toe, de criminaliteit neemt toe, steekpartijen nemen toe en wij zien nu ook signalen vanuit kappers en winkels dat ze onder druk worden gezet om wit te wassen. Daarom hebben wij een motie voorbereid om witwassen tegen te gaan. Wij willen graag de Bibob ook van toepassing laten verklaren op kappers, nagelstudio's, massagestudio's en winkels waar veel cash geld in omgaat. We willen deze kwetsbare groep winkeliers ook beschermen, daarom willen wij een onderzoek naar mogelijkheden om de Bibob ook in dit soort winkels van toepassing te verklaren, Voorzitter. Dank u wel. 03:12:00
Voorzitter: Dank u zeer. Dat was scherp. We zijn met elkaar heel scherp, want de planning was dat wij om zes uur zouden gaan eten en het is nu zes uur. 03:12:09
Voorzitter: Ik heet intussen mevrouw Pestman welkom, want zij is gearriveerd. 03:12:14
Voorzitter: Even voor de orde, het college moet de inbreng van u van een antwoord voorzien. Dat gebeurt na de pauze en dan komt ook de eerste reactie op de moties. Het verzoek aan u is - het is allemaal niet solidair, niet eerlijk en heel brutaal - dat het college even voor kan gaan bij het opscheppen van eten. Zij vergaderen in de collegekamer. Dat is allemaal voor u. Als er een collegelid aankomt, dan wijkt u. 03:12:53
Voorzitter: Eet smakelijk. 55
04:30:21
Voorzitter: Ik heropen de vergadering. De termijn is nu bedoeld voor beantwoording door het college in algemene zin bij de wethouder van financiën. Hij zal een korte algemene beschouwing geven naar aanleiding van een aantal opmerkingen die zijn gemaakt. Daarbij zal ook gelijk op een aantal moties alvast preadvies dan wel de overwegingen worden gegeven. Vervolgens komen de afzonderlijke wethouders aan het woord. Ik ben de stoffer en blik. Wat er dan nog rest, dat ruim ik dan op. We zijn blij om te zien dat de heer Rustebiel er weer is. Wij gaan luisteren naar de wethouder van financiën. 04:31:37
Wethouder Wijnja: Dank u wel, voorzitter. Dat is dan weer het voordeel van mijn baan vlak voor het reces. Dank aan de inbreng van alle fracties, ook het werk dat voorafgaand aan dit debat is gedaan. We hebben met velen van u contact gehad over allerlei voorstellen. Dat is belangrijk. De voorjaarsbrief is geschreven zoals hij geschreven is met een reden, namelijk om ervoor te zorgen dat de raad zo goed mogelijk in positie wordt gebracht. Daarom staan er ook een heel aantal specifieke vragen in de voorjaarsbrief. Dat is ook de reden dat we bijvoorbeeld de knelpuntenlijst mee hebben gestuurd. Dat is helemaal gebruikelijk om die integraal mee te sturen aan de raad, maar dat hebben we wel gedaan. Dat is de reden om de strategische investeringsagenda die we hebben opgesteld ook aan uw raad mee te sturen, omdat het belangrijk is om in de gesprekken die wij voeren over de hoofdlijnen van onze begroting - waar dit er één van is - dat iedereen alle puzzelstukjes heeft en op de hoogte is van alles. Ik ga even kort in zijn algemeenheid iets zeggen. Ik ga de verschillende fracties bij langs, dingen die daar zijn gezegd en zijn gevraagd. Een aantal moties geef ik preadvies over en als u denkt: ik stelde een specifieke vraag, die is nog niet beantwoord, dan komt dat omdat de portefeuillehouder die beantwoordt. Die doen ook een aantal moties die vallen in hun portefeuille.
Wat er blijft liggen, kunnen we in de tweede termijn dan nog op terugkomen. Eerst in zijn algemeenheid, want het is veel gegaan over geld. Dat is logisch, want dat is nogal randvoorwaardelijk aan alles wat we doen. Als je het even platslaat, dan kun je zeggen dat gemeenten via twee grote stromen geld binnenkrijgen. Dat is via lokale belastingen en dat is via het gemeentefonds. Dat zijn veruit de grootste stromen. Dat geld krijgen we niet binnen om een beetje feestjes mee te vieren of hobby's van te financieren. Dat krijgen we om op de goede manier de goede dingen te doen voor onze inwoners, voor de organisaties, voor onze leefomgeving, voor onze ondernemers. Iedereen die zegt: "We moeten keuzes maken", heeft gelijk. De keuzes die je maakt, is nou juist de politieke afweging. Dat is ook zo mooi van wat we hier met elkaar aan het doen zijn. Dat betekent dus ook dat als je in één van die twee stromen iets verandert dat het nogal effect heeft voor de dingen die je kunt doen. Daar gaat deze hele discussie in essentie over. D66 gaf een heel mooi verhaal over een belangrijk onderwerp, namelijk onderwijssegregatie. De motie die daarover in is gediend, komt zo aan de orde. Er kwam ook iets langs wat mij een beetje triggerde, namelijk: doe het samen.
Alsof het voeren van publieke regie, omdat je vindt of ervan overtuigd bent, - en dat vinden wij als college - dat je bij bepaalde maatschappelijke opgaven ervoor moet zorgen dat je daarop stuurt, dat je de regie naar je toe trekt. Dat is geen tegenstelling met doe het samen. Zeker niet. We hebben hoge doelstellingen. Ik probeer altijd het woord ambities te vermijden, omdat als het over het bestrijden van de klimaatcrisis gaat, klinkt dat alsof je het ook niet kan doen. U en ik weten allebei wat er gebeurt als we daar geen tempo op maken. Ik vind zelf altijd als je zegt: "We hebben een 56
ambitie op klimaat", dat is leuk voor de leuk, maar we weten dat het bittere noodzaak is. Doe je het niet, heeft dat ook kosten. Het is belangrijk om dat de hele tijd heel duidelijk naast mekaar te zetten. Dat is de reden dat wij op bepaalde maatschappelijke problemen veel gas - dat is eigenlijk raar om dan te zeggen - maar daar willen we meters op maken, omdat het moet, omdat het belangrijk is. Dan moet je hoge doelstellingen stellen. Dan moet je dus ook zeggen: "Daar gaan wij als lokale overheid zelf sturen op hoe we dat willen hebben." Dat gaat over bouwen. Dat gaat over hoe energie wordt opgewekt, hoe je ervoor zorgt dat iedereen daarin meegenomen kan worden. Dat betekent niet dat wij als college van alles zeggen: "Dat wil ik zelf doen". We zijn geen drie, we zijn geen kleuters die altijd alles zelf willen doen. Nee, wij willen de regie op waar komt de nadruk op te liggen? Daarna hebben we alle mensen nodig om dat voor mekaar te krijg kijken, want in ons eentje gaat dat niet lukken. Daar hebben we onze inwoners voor nodig. Daar hebben we ondernemers voor nodig. Daar hebben we bedrijven, groot en klein, voor nodig. Daar hebben we onze organisaties voor nodig. Dat is zeker heel erg belangrijk. Weet dat we het eens zijn, als D66 de oproep doet van doe het samen, dat doen we. Dat is volgens mij een hele goede oproep en daar ben ik het alleen maar helemaal mee eens.
Het is meerdere keren gegaan vandaag over de gemeentelijke lasten. Ik zei net al: dat is één van de inkomstenbronnen van gemeenten. Dat wordt misschien nog wel een grotere, zeg ik tegen iedereen die hier mening over heeft. Als u die discussie met de Rijksoverheid een beetje volgt, dan heeft u misschien gehoord dat de Rijksoverheid van plan is om het lokale belastinggebied uit te breiden. Dat betekent dat de Rijksoverheid zegt: "Gemeenten kunnen beter lokaal bepalen welke belasting ze willen heffen en daar moeten ze dan maar een deel van hun inkomsten uit genereren om daar vervolgens al het beleid mee te financieren." Dit zou nog wel eens een steeds explicietere discussie kunnen worden. Daarom is het alleen maar goed om met elkaar hier van gedachten te wisselen over hoe doe je dat nou? Als wij dan kijken naar hoe we de lokale belastingen invullen, is dat een manier om te sturen op waar laat je de lasten het meeste neerdalen maar vooral ook: hoe zorg je ervoor dat we mensen die niet mee kunnen komen, die niet rond kunnen komen, ontzien? 04:37:42
Voorzitter: PVV. 04:37:42
De heer Ram: Dank u wel, voorzitter. Ik wil de wethouder bedanken voor haar uitgebreide uitleggen over de belastingen. Over de reclamebelasting is een hele discussie met de Belastingdienst, of het onder de vennootschapsbelasting valt, die dubbele belasting van ondernemers. Hoe kijkt de wethouder, via de voorzitter, daartegen aan? Als je het wil uitbreiden, dan kan je niet dubbel belasten. 04:38:12
Wethouder Wijnja: De motie daarover, waar de PVV volgens mij onder staat, is gister aangepast onder andere hierover. Die discussie met de Belastingdienst gaat namelijk niet over de reclamebelasting. Dat gaat ergens anders over. Dat voert te ver om dat hier uit te leggen. Dat wil ik straks wel even doen. Er is een motie ingediend over de reclamebelasting, dus daar kom ik zo nog op. Dan kunt u eventueel daar nog iets over zeggen. Wat we hebben afgesproken in het coalitieakkoord is om de OZB niet te verhogen. Dat stellen we ook niet voor. Wat we wel doen is indexeren. Dat is beleid. Dat doen we in deze gemeente al jaren. 57
Waarom? Indexeren kan trouwens omhoog en naar beneden, zeg ik er even bij. Het lijkt misschien alsof het alleen maar omhoog kan, maar het is een systematiek afspraak. Dat betekent als de boel naar beneden gaat, gaan de lasten ook omlaag. Maar goed, we weten ook allemaal wat er de afgelopen jaren gebeurd is. De inflatie ging alleen maar omhoog en dat betekent dat je die procentuele plus erop ziet. Als we dat niet doen, en er ligt een voorstel om dat niet te doen, loopt dat op naar zeven miljoen structureel. Natuurlijk kan je als gemeenteraad zeggen: "College, wij willen in meerderheid dat u dit niet gaat doen", maar weet wel - zeg ik tegen alle partijen die niet zo'n voorstander zijn van het voorstel van het college om geen sluitende meerjarenbegroting te maken en de lasten mogen niet omhoog en dit gaan we financieren en daarna hoorde ik nog allemaal dingen die ook ergens van betaald moeten worden - het kan niet allemaal waar zijn. Ik heb een paar voorbeelden gehoord van dingen die niet zo gaan helpen, maar daar kom ik zo meteen op als ik het heb over de strategische investeringsagenda. Ik wil even heel duidelijk het onderscheid maken tussen... We hebben besloten om die lasten niet te verhogen, om alle redenen die genoemd zijn, omdat mensen het lastig hebben, ook omdat de middeninkomens het lastig hebben.
We zouden dat wel kunnen doen, want je hebt als gemeente gewoon die ruimte, maar we kiezen er wel voor om die indexatie toe te passen net zoals we, ik weet niet meer hoe lang de heer Sijbolts in de raad zit, maar zolang is dat de systematiek zoals we die elk jaar toepassen. 04:40:34
De heer Sijbolts: Voorzitter, dertien jaar, maar daar gaat mijn interruptie niet over. We hadden vroeger ook de systematiek dat als de WOZ-waarde stijgt het OZB-tarief naar beneden gaat. Wat mijn partij, volgens mij een aantal andere fracties ook van oppositie, duidelijk proberen te maken, is dat de lastendruk van de gemeente Groningen de hoogste is van Nederland. Die neemt alleen maar toe. We zien dat OZB, precario en parkeertarieven steeds meer opleveren dan begroot. Dat is een tendens die de afgelopen jaren voortschrijdt. Er is nooit een keuze gemaakt van we halen meer op dan we hadden bedacht of dat we dat voorzien. Dan zou je op een gegeven moment ook kunnen zeggen dat we ze gaan verlagen. Zover zijn wij in de motie nog niet eens gegaan. We hebben gezegd van pas dan die inflatiecorrectie niet toe. In die zin hebben we een gulden middenweg proberen te vinden waarvan we dachten: daar zou het college misschien nog wel positief op kunnen reageren. Ik weet dat het ijdele hoop was. Het gaat natuurlijk ook over onze zorg over de middeninkomens die ook belangrijk zijn om Groningen leefbaar te houden. Deelt het college die zorg? Ik moet natuurlijk tot een vraag komen. Dan gaat de wethouder ja zeggen. Zou de wethouder misschien creatief met ons mee willen denken de komende maanden richting de begroting? 04:42:00
Wethouder Wijnja: Daar kan je natuurlijk bijna geen nee tegen zeggen. Ik ga eerst een stapje terug, want er zijn een paar dingen die door mekaar lopen. De afgelopen weken hebben we het gehad over hoe de lokale lasten verdeeld zijn. Met de gemeentelijke belastingen kun je tot op zekere hoogte sturen. Niet op elk gebied kan je daarmee sturen, maar daar kom ik zo meteen bij een van uw moties op. Wat wel kan dan, is dat je zegt van bijvoorbeeld de rioolheffing en de afvalstoffenheffing zijn lasten die iedereen raken. OZB gaat over woningen, gaat over niet woningen, maar gaat niet over huurders. Niet meer. Dat is ooit wel 58
een belasting geweest. Waar de heer Sijbolts aan gerefereerd, waar wij nummer twee zijn in het lijstje van COELO, gaat over de woonlasten van woningeigenaren. Als je de OZB, de rioolheffing en de afvalstoffenheffing bij mekaar optelt en je vergelijkt met andere gemeenten, staan we op nummer twee. Als je inzoomt, zie je dat de rioolheffing en de afvalstoffenheffing juist veel lager zijn. Dat is met een reden. Het feit dat wij kwijtscheldingsregelingen hebben - dat is een manier om ervoor te zorgen dat bepaalde mensen die lasten niet hoeven te betalen - zijn zo groot en breed als wettelijk is toegestaan. Wij zijn daar echt maximaal gaan zitten om ervoor te zorgen dat zoveel mogelijk mensen die dat niet kan kunnen betalen recht hebben op kwijtschelding. Dat is een manier om daarop te sturen. Je probeert een nuancering aan te brengen. Het is niet terecht - je kan er nog steeds iets van vinden - om alles op één hoop te vegen en dan te zeggen: "Dat geldt voor iedereen". Daar liggen politieke keuzes aan ten grondslag waarbij wij zeggen: "De mensen die het het moeilijkst hebben gaan wij het meeste op inzetten om hen te helpen." Dat kan via de kwijtscheldingsregelingen en dat kan door die twee heffingen relatief laag te houden. Dat is de reden waarom we dat doen. De zorg die hier naar voren wordt gebracht over de middeninkomens is denk ik een hele terechte zorg.
We zien ook echt dat er van alles aan de hand is in onze samenleving. Het is niet zo dat wij niets doen voor middeninkomens. De vraag is ook een beetje: waar begint dat en waar eindigt dat? Iedereen heeft daar ook eigen beeld bij. Alleen de vraag is: op het moment dat er landelijk zoveel dingen gebeuren, wat kunnen wij dan als gemeente allemaal nog dichtlopen voor de mensen? Het heeft er ook mee te maken dat er heel veel mensen zijn, steeds meer mensen - bijvoorbeeld door de hoge druk van de energielasten, maar ook door de inflatie - die niet rondkomen. Dat gat kunnen wij op een gegeven moment natuurlijk niet meer dichtlopen. Ik kom zo terug op de specifieke reden dat een deel van die moties waar u om vraagt niet kunnen. Wat ik best wel wil doen, is met u meedenken: als dit onze zorg is, zouden we dan in de gemeente iets kunnen doen? Ik ga zo meteen allemaal dingen noemen wat dan weer niet kan. Zo is het ook. Ik was gebleven bij de Partij voor de Dieren, die stelde een vraag over de dierenartskosten. Daar kan ik kort over zijn. Volgens mij komt dat gewoon goed. Er zijn afspraken gemaakt over hoe we dingen financieren, maar betekent ook dat als de raad bij motie heeft gezegd: "Dit moet geregeld worden", dat u ervan op aan kan, dat het gewoon gebeurt.
Ik kijk zo moeilijk, omdat ik even zit te bedenken: ga ik nu over naar het onderwerp participatie en samenwerking of ga ik het nog even hebben over de financiën? Ik doe dat laatste. Wij doen een voorstel hoe we meerjarig omgaan met de problemen die we op ons af zien komen. Dat gaat over een paar verschillende dingen. Dat gaat ten eerste over het ravijnjaar. Ik snap op zich wel dat sommige partijen deze raad denken: jongens, jongens, waarom gaat het toch elk jaar over Den Haag? Dat snap ik ergens wel. Alleen het is natuurlijk wel zo dat het een hele grote inkomstenbron is. Als het Rijk eenzijdig zegt: "We trekken daar drie miljard uit en zoek het uit met je leven", dan vind ik het niet meer dan terecht dat gemeenten in opstand komen en dat niet te accepteren en dat ook niet gaan oplossen. De realiteit is ook: als we dat nu gaan oplossen, dan gaat dat ten koste van onze voorzieningen, van onze inwoners, er zullen dingen dicht moeten en er zullen last omhoog moeten. Dat vinden wij op dit moment onverantwoord. Dat is de reden dat wij doen, wat ook de VNG overigens geadviseerd heeft. Dat is echt ongekend, want de VNG is niet per se de meest "we gaan ertegenaan club", omdat die alle gemeenten vertegenwoordigd. Het zijn ook wethouders financiën van het CDA, van de VVD die een niet sluitende meerjarenbegroting 59
gaan presenteren. Het zijn er ontzettend veel. Dat de VNG dat zegt zou u iets moeten zeggen. Het is wel degelijk een verstandig besluit wat ons betreft, omdat wij niet zeggen "alles", dus die hele 45 miljoen waar het voor Groningen over gaat. We gaan dat niet er niet voor dat hele bedrag vanuit dat we dat krijgen, maar we doen dat voor de helft. Ik denk dat het heel realistisch is en dat dit ook het moment is om te zeggen: "Tot hier en niet verder." 04:47:50
Voorzitter: Het CDA. 04:47:51
De heer De Haan: Voorzitter, dat klopt. Ik denk ook dat u geen partij heeft gehoord die vandaag heeft gezegd: "Wat een goede bezuiniging van het Rijk en ga vooral door. Zet hem op, Rijk. Gooi er nog maar een miljard bij." Wat dat betreft kunnen, denk ik, alle partijen zich vinden in de lijn van het college. Waar partijen zich dan vervolgens wat minder in kunnen vinden, is dat wij wel, vooral bij de coalitie, die keuzes missen. U spreekt erover van dan gaan wij bepaalde taken bijvoorbeeld niet uitvoeren die het Rijk aan ons geeft. Dat blijft bij mij hangen. Wat moet ik me daarbij voorstellen? Wat zijn dan die taken en op wat voor manier raakt dat dan onze inwoners? 04:48:37
Wethouder Wijnja: Het zijn twee verschillende dingen. Ik heb wel degelijk meerdere partijen horen zeggen: "Wij zijn geen voorstander van de voorgestelde strategie om geen meerjarenbegroting in te dienen." Dat is één. Als je zegt: "Dat wil ik niet. Ik wil dat we een sluitende meerjarenbegroting kunnen bespreken", betekent het dat we dat nu moeten regelen. Ik kijk die kant op. Volgens mij is het meerjarenbeeld nu iets van min elf miljoen. Dat is dan wat het is. Daarvan zeggen wij: "Dat gaan we dus niet doen, want het is een niet door ons gecreëerd probleem. Dus dat gaan we nu niet oplossen." Ik weet niet meer wie het zei van kijk in de spiegel. Ik zal niet zeggen wie het was, maar we zaten net te overleggen in de B&W-kamer, kijken wie er hier een pokerface heeft. Toen zei iemand: "Die spiegel hangt ook te hoog, dus we onszelf niet zien." Het serieuze antwoord op die vraag is: ja, natuurlijk doen we dat wel. We gaan niet alleen maar zeggen: ons voorstel is om een deel van het geld waar we recht op hebben te laten zien, dat tekort te laten zien, om de urgentie van de problematiek duidelijk te maken en te zeggen: jongens, we accepteren het niet, het kan gewoon niet. Dat is één.
Twee is: we hebben voor u inzichtelijk gemaakt welke investeringen wij de komende jaren te doen hebben, en daar hoeft allemaal niet morgen of over drie weken of ook niet eens over zes maanden een besluit over genomen te worden. We moeten wel met elkaar praten over hoe gaan we dat eigenlijk doen? Als dit de opgaven zijn die we met elkaar hebben, hoe gaan we dat dan doen? De bedoeling van het sturen van de strategische investeringsagenda is niet zo dat we daar nu in gaan zitten strepen, maar is om inzichtelijk te maken wat wij met elkaar te doen hebben. Eer was iemand die zei: "Dat is een wensenlijst van het college." Zeker niet, want er staan ook allerlei dingen op die helemaal niet in het coalitieakkoord staan. Er moeten namelijk altijd allemaal dingen die horen bij de ontwikkeling van de gemeente op staan. Wat wij hebben gedaan, wat normaal gesproken gebeurt, is dat je alleen maar vier jaar vooruit kijkt. Dat timmer je in mekaar. Zo ga je het met elkaar doen, dan praat je elke keer over met de raad en that's it. Daarvan hebben wij nu gezegd: "Dat willen we niet. We willen verder vooruitkijken en dan vervolgens terug redeneren." Waarom? In ieder geval om twee redenen. In alle gemeenten, en ook de onze, 60
geldt dat heel veel gebouwen zijn neergezet in de jaren '60 en '70. Dan kun je uitrekenen hoe lang dat duurt voordat ze niet echt uit mekaar vallen, maar dan moet je daar iets mee. Wij hebben als gemeente niet, heel veel andere gemeenten hebben dat ook niet, gespaard om dat op een goede manier te doen. Dat betekent dat we iets moeten, dus we kunnen helemaal niet zeggen van over muziekcentrum dat we niks gaan doen. Dat is helemaal geen optie. We moeten sowieso iets doen. Als het gaat over de verduurzaming van onze schoolgebouwen moet je investeren. Culturele instellingen, buurthuizen, allemaal dingen waarvoor ik breed steun heb gehoord in deze raad, maar daar moeten we wel in investeren om het overeind te houden, bij de tijd. Misschien moet het opnieuw gebouwd worden. Dat is de reden voor die investeringsagenda om dat hele verhaal hier op de vloer te leggen en met elkaar te praten over als dit de komende tien, vijftien, 20 jaar, te doen hebben, hoe gaan we dat dan doen? 04:52:04
Voorzitter: Ik kom zo bij de heer Sijbolts en de heer De Haan. Wij hebben voor dit deel een uur uitgetrokken, de beantwoording door het college met de mogelijkheid van interrupties. Nu zien we dat de spreektijd begint te lopen, maar u heeft straks gewoon vijf minuten als raad per fractie om nog te reageren. Anders gaat u straks opeens denken van ik zie dat ik helemaal geen tijd meer hebt voor de tweede termijn. Dat is niet de bedoeling, dus dan gaan we nu even herstellen. Voor het hele blok hebben we dus een uur, inclusief uw interrupties. De heer De Haan had een vraag, daar is op gereageerd door de wethouder. 04:52:52
De heer De Haan: Voorzitter, ik zal de vraag nog iets korter stellen. Wat gaan we dan niet meer doen van de taken die het Rijk ons geeft? 04:53:03
Wethouder Wijnja: Nee, dat klopt. Daar had ik nog niet op gereageerd. Er loopt nu een commissie landelijk die kijkt naar de taken die over zijn gegaan van het Rijk naar gemeenten. Wat ik in ieder geval niet wil doen, is dat we in Groningen in ons eentje allemaal dingen gaan lopen verzinnen. We zitten als gemeenten allemaal in hetzelfde schuitje, dus daar wil ik zoveel mogelijk samen doen. Er wordt onder mekaar gezet over welke taken het gaat. Een aantal daarvan zijn hele bekende. We hebben de opvang van de Oekraïners bijvoorbeeld net geregeld, de jeugdhulp is overgegaan van het Rijk naar de gemeente. Er zijn wat grote en kleine dingen. Eén van de dingen die in de aangenomen motie op het VNG-congres stond, is: totdat dit geregeld is, gaan wij geen nieuwe deal sluiten met de Rijksoverheid. Dat zou betekenen: zou er iets nieuws gebeuren zoals de opvang van de Oekraïners. Dat hebben gemeenten echt op een geweldige manier geregeld. Daar waren de financiën dan weer wel van geregeld. Zo zie je ook dat het wel kan als je gewoon betaalt voor waar je om vraagt. Dan kun je geweldig samenwerken als verschillende overheden. Er wordt nu onder elkaar gezet wat het betekent als we welke taken gedeeltelijk of helemaal teruggeven. U zei terecht: dat betekent iets voor onze inwoners. Daarom ga ik ook niet hier allemaal los dingen roepen zonder dat we weten waar dat over gaat.
Het is niet mijn doel op aarde om taken terug te geven. Wat ik wel zie is dat waar we nu met elkaar op koersen niet houdbaar is. Dat kan gewoon niet. Daar moeten we iets aan doen. In de richting van de begroting verwacht ik dat er meer concreet duidelijk is over welke taken dat dan over gaat en wat ook daar de consequenties van zijn. Dan kunnen we die betrekken bij het debat wat we daarover 61
hebben. De ChristenUnie vroeg: "22 miljoen, is dat reëel?" Daar heb ik net antwoord op gegeven. Het antwoord is ja. Gaan we dan ook kijken naar het aanleggen van reserveringen? Ik denk dat het over reserves ging eerlijk gezegd. Het antwoord is ja. Ik was net begonnen over die spiegel. Wij doen natuurlijk ondertussen een aantal dingen, ook hier. Er zijn twee dingen die belangrijk zijn. Eén zijn de financiën. Dat is hier al een paar keer over gegaan. Het tweede is mensen. Dat is ook niet onbelangrijk voor de slagkracht van de gemeente en wat we kunnen doen. Die twee dingen zijn belangrijk, dus daar kijken we naar. We kijken ook naar moeten we nou gaan sparen bijvoorbeeld voor die grote strategische investeringsagenda? Dat zijn allemaal dingen waar nu van alles over uitgezocht wordt, daar lopen gesprekken over. Daar komen we, als we weten wat ons voorstel zou zijn, gewoon op terug. In het verlengde daarvan een antwoord op de VVD die vroeg op een sessie over de strategische investeringsagenda: ik hoop dat ik impliciet duidelijk heb gemaakt dat het nu nog niet nodig is. Als er een moment komt waarop wij denken: het is goed om integraal te praten over wat er voorligt, dan zullen we aanbieden om daar iets over te organiseren. Dat is volgens mij alleen maar goed.