19-07-2023, verslag gemeenteraad 15.00 uur - Raadsvergadering.pdf

De heer Ram (PVV): Een laatste vraag, Voorzitter. Als je onderzoek doet, er worden op dit moment 1600 kolencentrales gepland in de wereld, waaronder zo een 500 in China. Dan heeft u het over zonnepanelen. Ze zetten alles in. Waar u zich op baseert, klopt helemaal niets van. U schetst een eenzijdig beeld. 01:16:33

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Ik hoorde geen vraag, maar volgens mij was er nog wel een vraag van D66. 01:16:39

De heer Lo-A-Njoe (D66): Nou, kijk. Ik ga toch via de voorzitter spreken. 22

01:16:45

Voorzitter: Ik wil wel even een blokje omgaan. 01:16:45

De heer Lo-A-Njoe (D66): Dank u wel, Voorzitter, voor deze vraag. Ik ben wel benieuwd of de Partij voor de Dieren vindt dat we voldoende tempo maken en of het waarschijnlijk is dat we onze klimaatdoelen voor 2035 op deze manier gaan halen? We delen de doelen, maar gaan we het halen? 01:17:01

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Dat begint natuurlijk wel te dringen, want we hebben nog twaalf jaar. Ik denk dat met die geactualiseerde routekaart meer duidelijk is. Ik denk dat er misschien wat bijsturing nodig is, maar het moment daarvoor is het najaar. Op dit moment heb ik daar niet duidelijk genoeg zicht op. 01:17:18

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Ik had het dus over de eiwittransitie die nodig is voor het verkleinen van ons water- en landgebruik, het verlagen van de CO2- en stikstofuitstoot voor een gezonde natuur en om het risico op nieuwe zoönosen te verkleinen. Het gaat daarbij ook om dierenwelzijn. Vandaag worden er in Nederland weer 10.000 koeien, bijna 50.000 varkens en ruim twee komma één miljoen kippen geslacht, elke dag weer. Na een veelal miserabel leven, waarbij dieren niet in familieverband mogen opgroeien, vaak hun hele leven geen daglicht zien, weinig beweegruimte hebben en het onverdoofd knippen van staarten, vijlen van tanden en afzagen van hoorns nog aan de orde van de dag is. 01:17:56

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Net als alle grote maatschappelijke transities kunnen consumenten, het bedrijfsleven en het onderwijs dit niet alleen. Verandering komt niet vanzelf en individuele keuzen alleen zijn niet genoeg om de wereld te veranderen. Dat heb ik wel geleerd van de SP. De politiek en overheid zijn aan zet. Daarom vroeg de EU al in 2018 aan lidstaten om te komen met een eiwitstrategie die in Nederland in 2020 van start is gegaan als nationale eiwitstrategie. Echter, om een transitie handen en voeten te geven, moet ook lokaal de samenwerking worden opgezocht. De geluiden uit de regio hier zijn ontzettend positief, ook omdat het nieuwe kansen biedt voor werkgelegenheid. 01:18:30

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Vanzelfsprekend is voor mijn fractie het oplossen van dit knelpunt, dat naast de eiwittransitie ook gaat over de visie landelijk gebied, de bredere voedselagenda en de ecologie van de gemeente, dan ook van wezenlijk belang. Nu ik het toch over dieren heb, is er gelijk een vraag aan het college. Het verbaast mijn fractie enigszins dat het tweede deel van het budget van 50.000 euro voor de regeling ondersteuning dierenartskosten voor minima bij de begroting niet als een gegeven wordt beschouwd, maar als een niet bindend knelpunt, terwijl de raad hier met grote meerderheid een motie en amendement over heeft aangenomen. Kan de wethouder hierop ingaan? 01:19:03

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Wat betreft de overige knelpunten wensen we het college vooral veel succes met het afwegen van deze moeilijke beslissingen. Het financiële beeld is door inflatie, de energiecrisis, materialenschaarste door de oorlog in Oekraïne en de 23

ontoereikende compensatie voor loon- en prijsstijgingen vanuit het Rijk niet gunstig. Met landelijke verkiezing in opkomst zitten de gemeenten daarna nog langer in onzekerheid over het ravijn van 2026 en daarna. Bezuinigingen zijn nu gelukkig nog niet aan de orde, maar we houden ons hart vast voor de gevolgen die het zal hebben voor onze inwoners en de inwoners van alle andere gemeenten, als Den Haag de koers niet wijzigt. 01:19:36

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Om dan ook gelijk maar in te gaan op M 13 van onder andere de Stadspartij 'Verlicht de last 2.0'. Daar zijn wij, dit alles in ogenschouw nemende, geen voorstander van. Het niet meenemen van de inflatie en de OZB in andere tarieven slaat een gat van drieënhalf oplopend tot zeven en een half miljoen euro in onze begroting. Daarmee zouden veel belangrijke ontwikkelingen op losse schroeven komen te staan, zoals de wijkvernieuwing, aanpak van kansengelijkheid en de renovatie of nieuwbouw van verouderde panden, zoals scholen, sportaccommodaties en cultuurgebouwen. 01:20:05

Voorzitter: Het valt u niet op, maar Student en Stad heeft een vraag aan u. 01:20:10

Mevrouw Goodijk (Student en Stad): Dank u wel, Voorzitter. Het is gelukt. De financiële problemen die de Partij voor de Dieren net schetste zijn heel terecht inderdaad. Ik lees ook letterlijk in de voorjaarsbrief, we kunnen niet alle projecten uitvoeren en zeker niet tegelijk. We zullen dus keuzen hierin moeten maken. Krap een jaar nadat het college is aangetreden, moeten we al keuzen maken in wat we wel en niet kunnen doen. Dat staat letterlijk in de brief. Is het coalitieakkoord dan niet veel te ambitieus? Ook een jaar geleden wisten we al dat het ravijnjaar daaraan zou komen? 01:20:41

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Dank voor deze vraag. Ik vind deze heel terecht. Ik denk dat een jaar geleden sowieso de omstandigheden van de wereldeconomie nogal anders waren. Die inflatie, energiecrisis, die oorlog in Oekraïne die een jaar later zulke effecten heeft op de wereldeconomie en dan de arbeidsmarktkrapte erbij, al die nieuwe cao's die - terecht - voor alle werknemers supergunstig zijn afgesloten wat betreft arbeidsvoorwaarden, dat zijn allemaal ontwikkelingen die je ook met een glazen bol in maart vorig jaar moeilijk had kunnen voorspellen. Daarnaast denk ik ook dat we misschien op wat meer hadden gehoopt van het Rijk en op een beweging daarin om de gemeente tegemoet te komen. Je zag bij het VNG-congres ook de grote teleurstelling en ik durf ook wel te zeggen wanhoop van veel andere gemeentebestuurders als het ging om de starre houding van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over dat er echt niet meer dan één miljard bij zou komen. Dit is een lobby die we als gemeenten met zijn allen nog moeten gaan voeren. Inderdaad, die keuzen zullen gemaakt moeten worden. Er is nu een overzichtje voor de keuzen die gemaakt gaan worden. Ik denk dat het college, maar ook wij als coalitie, in aanloop naar de begroting daar goed over na moeten denken. 01:21:44

Voorzitter: Een vervolgvraag.

24

01:21:46

Mevrouw Goodijk (Student en Stad): Ik denk inderdaad dat wij allemaal vinden dat er in Den Haag wat moet gebeuren, maar dat betekent dus dat we ook een jaar geleden niet 100 procent zeker wisten of we al die ambities konden uitvoeren. Wat voor gevolgen heeft dat, denkt de Partij voor de Dieren, voor het vertrouwen in de politiek? Als we allemaal hele mooie ambities opschrijven, maar geen idee hebben of we die kunnen uitvoeren? 01:22:08

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Ik denk dat het wantrouwen dat inwoners hebben tegenover de politiek in Nederland voornamelijk gevoed wordt door Den Haag. Dat is net als met de lokale verkiezingsuitslagen, dan zie je ook dat het vooral bepaald wordt door het landelijk beeld. Student en Stad met twee zetels winst natuurlijk als een duidelijke uitzondering die de regel bevestigd. Ik denk dat wij als gemeente ook een heel duidelijke boodschap hebben dat we doen wat we kunnen. Ik denk dat inwoners ook heel veel veranderingen en resultaat zien, maar zij zullen ook snappen dat wij niet alles kunnen zonder daarvoor voldoende middelen te krijgen van onze landelijke overheid. 01:22:39

Voorzitter: De Stadspartij. 01:22:41

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Voorzitter, geen keuze maken is natuurlijk ook een keuze. Ik begrijp wel een beetje dat de Partij voor de Dieren nu liever de kop in het zand steekt als een struisvogel. De rekening komt namelijk straks te liggen bij onze inwoners en dat betekent dus dat de lasten, die al hoger zijn dan het landelijk gemiddelde, weer gaan stijgen. Begrijpt u die zorg? U haalde net en passant onze motie aan en schoffelde die onderuit. Ik wilde echter wel eventjes het punt maken, dat wij ook oog hebben voor een groot deel van onze samenleving, want die middeninkomens zijn ook belangrijk voor onze stad. Zij geven ook geld uit en zorgen dat dit een levendige en bruisende stad is. Ziet u dat probleem ook, dat zij steeds minder geld hebben om te besteden? 01:23:26

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Zeker zie ik dat probleem ook. Het is ook geen makkelijke keuze, maar toch is dit denk ik wel de enige juiste keuze om te maken als gemeente, omdat we anders tussen de vijf en zeven miljoen structureel moeten gaan bezuinigen de komende jaren. 01:23:38

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Als dat voor nu alle vragen waren, dan ga ik met de laatste drie alinea's die ik heb door. 01:23:43

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Los van de financiën hebben we daarbij ook last van een capaciteitstekort op vele fronten door de krappe arbeidsmarkt. Wat ook niet meehelpt, is dat veel werk ondergewaardeerd en onderbetaald is. Daarom dienen we de motie van de ChristenUnie om de mogelijkheden voor een minimumloon van veertien euro per uur bij aanbestedingen te onderzoeken mede in. Van krapte op de arbeidsmarkt maak ik graag een bruggetje naar onze eigen motie. Bij handhaving is er potentieel een groep inwoners die 25

graag aan de slag wil, maar op dit moment wordt tegengehouden door regelgeving. De hoofddoek of keppel, die zij uit religieuze overtuiging dragen, is niet toegestaan als onderdeel van het boa-uniform. Wij zouden dat, net als het College voor de Rechten van de Mens overigens, graag anders zien en dienen daarom samen met GroenLinks, Student en Stad en de ChristenUnie deze motie in. Neutraliteit zou namelijk niet beoordeeld moeten worden op basis van uiterlijk, maar op basis van gedrag. Daarnaast is het mijns inziens wenselijk als onze handhavers een afspiegeling zijn van de inwoners van onze gemeente. Daar is de heer Ram het niet mee eens. 01:24:44

Voorzitter: PVV. 01:24:44

De heer Ram (PVV): Ja, toch wel een vraag. Op het moment dat je een politieke ideologie toelaat bij je boa's - want de islam is echt een politieke ideologie, die discrimineert en mensen uitsluit - dan geeft u, een groep mensen een exclusieve positie, een status aparte binnen het boa-apparaat en ook nog een keer met een politieke ideologie die discriminerend is. Daar verzetten wij ons tegen. Snapt u onze zorg daarover? 01:25:19

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Nee, die zorgen van de PVV snap ik niet. Ik vind het trouwens wel bijzonder dat alles de laatste jaren bij de PVV een ideologie is gaan heten. Niet alleen religie, maar bijvoorbeeld ook de LHBTIQA+ 'ideologie', alsof het een ideologie is. Volgens mij is de enige discriminatie die hier plaatsvindt, de discriminatie vanuit uw partij. Uw partij zet stelselmatig een groep van onze inwoners, namelijk moslims en mensen met een hoofddoekje, weg als een bepaald soort mensen die anderen zouden discrimineren, terwijl het allemaal vanuit uzelf komt. 01:25:47

Voorzitter: De PVV. 01:25:47

De heer Ram (PVV): Voorzitter, ik maak hier toch echt bezwaar tegen, hoor. Als een moslim solliciteert voor boa, dan is het prima om dat te doen. Dat staat iedereen vrij. Het gaat om de neutraliteit van onze overheid. Ik geef aan, als je een politieke uiting geeft - een hoofddoek is een politieke uiting - dan ondersteun je ook de discriminerende ideologie die daarachter zit. Begrijp u dat? U helpt daar dan aan mee; een status aparte en een excessieve gemeente creëert u dan. 01:26:17

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Ik hoorde geen vraag. Ik ben het fundamenteel met de heer Ram oneens, maar vast niet met de heer Lo-A-Njoe. 01:26:26

Voorzitter: D66 zit zwaar in blessuretijd, dus ik ga nu eerst even naar de Partij voor het Noorden.

26

01:26:38

De heer Van der Laan (Partij voor het Noorden): Voorzitter, dank. De motie over de boa's ging ook in onze fractie alle kanten op. Wij zouden heel graag daar nog een keer wat nader over willen spreken, ook met de boa's zelf, hoe zij hier tegenaan kijken. In die zin overviel de motie van de Partij voor de Dieren ons een beetje. Zou u die motie wellicht kunnen aanhouden? 01:27:04

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Die geluiden hebben wij van andere partijen ook gehoord. Laten we eerst nog even de reactie van het college afwachten om te kijken wat we met die motie gaan doen, maar dat is wel een optie die openstaat. 01:27:14

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Dan heb ik nog vijftien seconden te gaan. Ik had net mijn microfoon even aan, Voorzitter, maar ik hoop dat u mij die vijftien extra gunt, want toen was de heer Van der Laan het woord. Andere moties die we mede indienen, zal ik ook nog kort benoemen. Ons standpunt over de andere moties, waar we niet opstaan, behandel ik in de tweede termijn. Meer fietsen is beter, maar dan moet je nog wel normaal over de stoep kunnen, dus dienen wij de motie van Student en Stad over fietsparkeervlonders van harte mede in. Ook de SP-motie voor een maatschappelijke coalitie om zo breed mogelijk de noodzaak van een goedgevuld gemeentefonds over te brengen, dienen we mede in. Meer zonnepanelen is ook beter, dus de VVD-motie om hier vaart achter te zetten bij parkeerplaatsen dienen we mede in. Tot slot de PvdA-motie om grondbezitters en projectontwikkelaars bij gebiedsontwikkelingen mogelijk te laten bijdragen middels een baatheffing. Daar wil ik het graag bij laten. 01:28:00

Voorzitter: Dank u zeer. U heeft precies zoveel extra spreektijd gebruikt als de interruptie van de Partij van het Noorden, dus dat is knap getimed. De Stadspartij. 01:28:25

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Dank u wel, Voorzitter. "Alleen wie om kan kijken, kan vooruitzien" zei ik vorige week tijdens de behandeling van de jaarrekening. Vandaag kijken we voorzichtig vooruit als opmaat naar het begrotingsdebat en dat doen we ook door terug te kijken. "Hoe langer je terugkijkt des te verder je vooruit kunt zien", zei Winston Churchill. Voorzitter, de parlementaire enquête naar de gaswinning in Groningen maakt ons één ding duidelijk: stelselmatig systeemfalen, waarbij de financiële belangen boven de veiligheid en belangen van onze inwoners zijn geplaatst. De conclusies gaan over diepe kloven, over volledig verloren gegaan vertrouwen, over wegkijken, over stelselmatig miskend leed, over onbegrijpelijke papierwinkels en over gezwalk. Over een overheid die niet in staat is door de door haarzelf veroorzaakte problemen op te lossen, maar ze juist heeft verergerd. 01:29:18

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Dat geldt ook voor de slachtoffers van de toeslagenschandalen, waarbij gezinnen de vernieling in zijn gedraaid door een overheid die handelt vanuit wantrouwen. Dan zijn er de nog steeds gevoelde gevolgen van de coronacrisis, de oorlog in de Oekraïne, de torenhoge inflatie en de afgelopen energiecrisis. 27

Mensen voelen zich onzeker over hun toekomst. Ben ik nog in staat om mijn rekeningen te betalen? Kan ik nog boodschappen doen? Krijgen mijn kinderen voldoende te eten? Moet ik misschien mijn huis verkopen? Vragen en zorgen die niet alleen het mentale welzijn beïnvloeden. Nee, voorzitter, die beïnvloeden, zeker na de val van het kabinet, ook de kijk op en het vertrouwen in de politiek, waardoor verdeeldheid en polarisatie op de loer liggen. Dat kan leiden tot onbegrip en een gebrek aan onderling vertrouwen, ook in de politiek, waardoor verschillende groepen tegenover elkaar komen te staan en niet meer met elkaar praten of elkaar begrijpen. 01:30:16

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Dit kan grote gevolgen hebben voor het welzijn en de sociale cohesie van de Groningse samenleving. Aan ons als volksvertegenwoordigers is het dan ook de taak om niet alleen te vertrouwen op de veerkracht van onze samenleving. Het is ook aan ons om die samenleving waar nodig en mogelijk blijvend te ondersteunen, waarbij we in het bijzonder investeren in het welzijn van hen die dat het meest nodig hebben. 01:30:40

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Voorzitter, laat er geen misverstand over ontstaan, ook de Stadspartij 100% voor Groningen wil investeren om de kloof van de groeiende ongelijkheid in onze samenleving op het gebied van wonen, werkgelegenheid, onderwijs, inkomen en gezondheid te overbruggen. Echter, de Stadspartij 100% voor Groningen maakt zich ook grote zorgen. Zorgen of het college de juiste weg inslaat waar het de gemeentelijke financiën betreft. Laat ook hier geen misverstand over bestaan, we zijn het eens met dat het Rijk te weinig geld uitkeert aan gemeenten. We dienden er vorig jaar een motie over in die unaniem gesteund werd. Voorzitter, met het financieel ravijn in het vooruitzicht vinden wij de keuze om een niet sluitende meerjarenbegroting te presenteren roekeloos. Komt Den Haag wel over de brug? Tot Prinsjesdag hoeft er vanuit Den Haag niet veel te worden verwacht. Waar Den Haag zelf problemen heeft en deze niet weet op te lossen, heeft onze gemeente ook structurele problemen waar wat ons betreft het college voor wegloopt. Het college kiest er nu in financiële zin voor om zich als een soort Jan van Schaffelaar van de Martinitoren te storten, recht het financiële ravijn in. 01:31:48

Voorzitter: De ChristenUnie. 01:31:52

De heer Rebergen (ChristenUnie): Dank u wel, Voorzitter. Ik vroeg me af of de heer Sijbolts kennis had genomen van de oproep van de VNG aan gemeenten om voor 2026 geen sluitende begroting te presenteren. 01:32:01

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Daar heb ik kennis van genomen. 01:32:04

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Voorzitter, het is niet alleen het feit dat het Rijk ons kort, maar ook de grote financiële opgave die wij zelf hebben. We doen het ook zelf, hoge uitgaven en investeringen. We zijn meer dan gemiddeld afhankelijk van inkomsten 28

die we van het Rijk ontvangen. Bezuinigingen bij het Rijk werken zwaar door in onze gemeentelijke begroting. Er staan 28 strategische investeringsprojecten op stapel met hoge investeringskosten. Allemaal belangrijk, maar de vraag is wel of we dat straks allemaal nog kunnen betalen. 01:32:39

Voorzitter: Partij van de Arbeid. 01:32:39

Mevrouw Van der Weele (PvdA): Dank u, Voorzitter. Ik hoorde in het begin bijna een hele mooi PvdA-agenda, maar ik ben inmiddels wel benieuwd door uw betoog, wat uw oplossing dan is? Waar gaat u dan precies op korten? 01:32:39

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Wij willen in elk geval voorkomen dat wij onze inwoners zwaarder gaan belasten door lastenverzwaringen, want dat werkt ook door op verenigingen en ondernemers. Ik denk dat wij goede ideeën hebben. Bijvoorbeeld geen nieuw muziekcentrum levert ons op dit moment 268 miljoen op. We kunnen er vanuit gaan, als we straks een nieuw voorstel bespreken, dat die kosten verder zijn opgelopen. Ik ben klaar, Voorzitter, met mijn antwoorden. 01:32:39

De heer De Haan (CDA): Voorzitter, dank u wel. Allereerst met betrekking tot de 268 miljoen die dit oplevert. Even in het kort: dit is niet hoe geld werkt. Geld dat je niet leent, kun je niet vervolgens aan andere dingen uitgeven, omdat je niet meer geleend hebt. Dat gezegd hebbende, in aanvulling op wat mevrouw Van der Weele zei, ik ben wel benieuwd, het is een mooi links verhaal wat u houdt, alleen u pleit ook voor rechts financieel beleid. Hoe rijmt u dat met elkaar? 01:32:39

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Voorzitter, daar is natuurlijk maar één antwoord op mogelijk, dat is lokaal beleid en lokale visie, dat je aan de ene kant wil blijven investeren in een sociaal beleid en de gemeentefinanciën goed op orde houdt. Die discussie hebben we volgens mij vorige week ook al gehad, want het college moet scherpe keuzen maken en prioriteiten stellen om de bruisende, ondernemende en veerkrachtige gemeente die we zijn te blijven en om de sprankelende en bruisende gemeente voor toekomstige generaties te behouden. We kunnen nu nog kiezen uit luxe en over een paar jaar alleen onder druk. 01:32:39

Voorzitter: De SP. 01:32:39

De heer Brandenbarg (SP): Ik ga het nog een keer proberen, Voorzitter. U stelt voor wel een sluitend meerjarenbeeld. Dan moeten we flink bezuinigen. U zegt, weet je wat, we doen daar nog eens een extra korting bij, want we gaan OZB niet indexeren en dan komt u met een muziekcentrum. Ik snap hoe oppositie voeren werkt, maar dit is wel heel erg dun. Wat moet eraf voor de Stadspartij? 29

01:32:39

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Voorzitter, ik snap ook hoe het andersom werkt. Als je niet in de coalitie zit, ben je als oppositiepartij tegen en als je er wel in zit, dan ben je voor. Dat is natuurlijk een flauw antwoord. Voorzitter, we lezen in de voorjaarsbrief dat extra inkomsten vanuit het Rijk mogelijk voor verlichting kunnen zorgen, maar we verwachten - dat schrijft het college - hier voor de begroting geen duidelijkheid over te kunnen geven en we moeten nadenken over hoe we een reële begroting voor 2024 kunnen opstellen. Dat vraag om focus, prioritering en fasering. 01:32:39

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Ik heb u een aantal prioriteiten wat ons betreft voorgelegd. Het kan u ook niet nieuw in de oren klinken, want de Stadspartij hamert al dertien jaar op degelijke financiële begrotingen. 01:32:39

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): We kunnen nu nog kiezen uit luxe en over een paar jaar alleen onder druk, Voorzitter. Er zullen dit najaar keuzen gemaakt moeten worden. Ons handelen van nu heeft gevolgen voor de toekomst. Wij willen onze inwoners en de generaties na ons er niet mee opzadelen. Onze ouderen verdienen toegankelijke en betaalbare zorg. De jeugd heeft de toekomst en met elkaar hebben wij de verantwoordelijkheid om het toekomstperspectief van onze jongeren een positieve draai te geven. Zij moeten op de eerste plaats staan. Voorzitter, wij maken ons ook zorgen over de middeninkomens van onze samenleving. De leraren, de politieagenten, het zorgpersoneel, de bakker om de hoek, de ambachtslieden, de buschauffeur; een kleine opsomming waar Groningen niet zonder kan. Ook zij hebben het financieel steeds moeilijker gekregen door stijgende prijzen. Niet alleen veroorzaakt door inflatie, niet alleen veroorzaakt door politiek Den Haag, niet alleen veroorzaakt door het Rijk, maar ook door stijging van lokale lasten. 01:32:39

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Inmiddels slaat de branchevereniging voor schuldhulpverlening alarm, omdat steeds meer middeninkomens in de problemen komen. Daarom dienen wij een motie in waarin we het college vragen om te onderzoeken hoe het middeninkomens tegemoet kan komen en opnieuw een motie om de lokale lastendruk niet verder te laten stijgen. 01:32:39

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Voorzitter, bij ons staat inspraak, participatie en draagvlak hoog in het vaandel. Dat kan ook niet anders, want daar zijn we immers ooit voor opgericht. Dat is belangrijk, omdat ons handelen van nu gevolgen heeft voor later, zeker voor onze inwoners namens wie wij besluiten mogen nemen. Ondoordacht handelen zonder draagkracht leidt tot verdere verwijdering van onze inwoners. Daarom is het zo belangrijk om onze beslissingen en acties zorgvuldig af te wegen en ervoor te zorgen dat ze breed gedragen worden door onze inwoners. Als we impulsief handelen zonder draagvlak vergroten we onbedoeld de kloof tussen politiek en gemeente aan de ene kant en inwoners aan de andere kant. Wederzijds vertrouwen is van groot belang. Samenwerken met inwoners, ondernemers en verenigingen. Niet alles zelf willen doen en beslissen. Dat wij in vertrouwen los durven laten, durf tonen door te investeren in participatie samen met 30

onze inwoners, ondernemers en verenigingen. De uitslag van de Provinciale Statenverkiezingen van afgelopen maart, volledig gedomineerd door landelijke thema's, maakte wat ons betreft één ding duidelijk. Voorzitter, de menselijke maat moet terug. Het is dan ook niet voor niets, dat bijvoorbeeld een partij als Groninger Belang is toegetreden tot het provinciebestuur. 01:32:39

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Voorzitter, die menselijke maat schort het nog wel eens aan, terwijl de noodzaak hoog is. Dat was ook de teneur in het jaarverslag van Ombudsman; inwoners die onvoldoende meegenomen worden bij veranderingen. Besef je dat inwoners vaak veel minder weten dan je denkt, schreef ze. Die les zouden we moeten leren, dat de gemeente ruimte moet geven aan inwoners. Horen en luisteren. Niet, zoals we bijvoorbeeld deden bij het invoeren van betaald parkeren bij het Hoornsemeer of de aanwijzing van Skaeve Huse bij Harkstede. Waarbij de politiek roept, dat de besluitvorming en participatie niet de schoonheidsprijs verdient en het anders had gemoeten, maar het toch zo doet. Voorzitter, afrondend, communicatie is de sleutel tot succes. Of om columnist Gert Greveling nog maar eens aan te halen: "De sleutel naar de deur van verandering zit aan de binnenkant", dus bij onszelf. Dank u wel. 01:32:39

Voorzitter: Dank u zeer. Dan zijn we bij de Socialistische Partij. 01:32:39

De heer Brandenbarg (SP): Dank, Voorzitter. Ik dacht al twee keer dat ik aan de beurt was, maar wij zijn inmiddels een klein partijtje. 01:32:39

De heer Brandenbarg (SP): Voorzitter, iets afbreken is makkelijk, maar iets opbouwen is een heel ander verhaal. Zeker wanneer je wil opbouwen te midden van al die andere afbraakwerkzaamheden. Voorzitter, daarover gaat het verhaal van de SP vandaag. Over de grote opdracht om onze samenleving weer op te bouwen, maar eerst nog even een analyse van ons. 01:32:39

De heer Brandenbarg (SP): Er is namelijk in de afgelopen decennia nogal wat afgebroken. Er werden tal van gezellig klinkende eufemismen voor gebruikt; op afstand zetten, privatiseren, outsourcen en marktwerking invoeren. Onder de valse belofte dat belangrijke diensten goedkoper of efficiënter zouden worden, werden belangrijke publieke taken weggehaald bij de overheid die van ons allemaal is en overgedragen aan de markt, die slechts door enkelen bepaald wordt. Onze post en telefonie, ons openbaar vervoer, onze energie, onze zorg, onze woningbouwverenigingen en ook onze gemeentelijke ICT. Alle hippe eufemismen ten spijt, het bleef afbraak van de publiek sector. Het werd niet beter door deze politiek, Voorzitter. De kwaliteit van diensten ging op zijn zachts gezegd niet omhoog, maar de kosten over het algemeen wel. Ondanks de mooie beloften werden zaken ook niet efficiënter. 01:32:39

De heer Brandenbarg (SP): Marktpartijen hebben per definitie een ander belang naast het publieke belang en controle en toezicht is dan nodig. Om nog maar te zwijgen over het 31

geïnstitutionaliseerde wantrouwen en de registratiedrang die zijn intrede deed, omdat alles gefinancialiseerd werd. Ook in onze overheid overigens, Voorzitter. Politie en ambtenaren werden meer en meer marktmanagers, projectleiders, scrum masters en er werd gestuurd op prognoses, rekeningen, kengetallen en andere cijfertjes. Ondertussen werd het machtsmiddel van het volk, deelname aan het democratisch proces, steeds minder waard. De politiek en de overheid gingen over steeds minder wezenlijke zaken. 01:32:39

De heer Brandenbarg (SP): Er werd wel winst gemaakt, Voorzitter. Er werd wel meer aan verdiend door hen die het toch al goed hadden door de aandeelhouders, de bestuursvoorzitters en door een hele nieuwe consultancybedrijfstak die opkwam om alles wat er werd bedacht te begeleiden. De gevolgen daarvan zijn groot. Het heeft geleid tot een geërodeerde overheid, een overheid die steeds minder kan. De Italiaanse econoom, Mariana Mazzucato, noemt dit ook wel de infantilisering van de overheid. Het idee van een slanke overheid, die alleen stuurt, en de uitvoering via aanbestedingen en concessies overlaat aan andere partijen - en die lekker laat begeleiden door dat leger van consultants - zorgt ervoor dat er in die overheid steeds minder kennis op wordt gebouwd. Het gaat ook uit van een idee over kennis, dat volstrekt irreëel is. Alsof je kennis kunt overdragen met een presentatie. Met de meeste kennis in onze publieke sector kan dat helemaal niet. Die kennis is gebaseerd op wat we van dag tot dag leren over het beleidsterrein en vooral in die gemeenschap voor wie het beleid bedoeld is. Met de afbraak werden ook de organisatiekracht, de kennis en de uitvoeringsmogelijkheden afgebroken. 01:32:39

De heer Brandenbarg (SP): Het is voor heel veel mensen, ook in onze gemeente, voelbaar wat dit betekent. Je hoeft Groningers niet te vertellen wat de gevolgen zijn van een overheid die nog amper wat kan organiseren, dat voelen zij dagelijks in de hersteloperatie. Je hoeft ouders van de toeslagenaffaire niet te vertellen wat de gevolgen zijn van een overheid die gestoeld is geïnstitutionaliseerd wantrouwen. Je hoeft inwoners van Groningen niet te vertellen wat de gevolgen zijn van een overheid die nog geen brug kan bouwen die aansluit bij hun wensen. Je hoeft huurders niet te vertellen wat de gevolgen zijn van een geliberaliseerde woningmarkt of het omvormen van woningbouwvereningingen naar corporaties. 01:32:39

De heer Brandenbarg (SP): De jarenlange afbraak van onze publieke sector heeft niet aleen de ongelijkheid vergroot, de armoede verergerd en onze overheid uitgehold. Het heeft het vertrouwen in de overheid en in andere collectieve instituties totaal afgebroken. Dat werd verkocht of goedgepraat met een ideologisch sausje van zelf- of samenredzaamheid of als vrijheid van het individu, maar in essentie werd constant tegen inwoners gezegd: "Zoekt u het zelf maar uit". 01:32:39

De heer Brandenbarg (SP): U heeft onze analyse hierover ook bij de jaarrekening gehoord. Als een terugtrekkende overheid mensen decennialang vertelt dat hun succes hun eigen verdienste is en pech hun eigen schuld, dat zij als individu hun zaakjes maar op orde moeten hebben, dan moet je niet verbaasd zijn dat ze zich individualistischer gaan gedragen. Dan 32

moet je niet verbaasd zijn dat de solidariteit is uitgehold, dan moet je niet verbaasd zijn dat spanningen in de maatschappij oplopen en dan moet je niet verbaasd zijn dat mensen zich afkeren en niet meer stemmen. 01:32:39

Voorzitter: Partij voor het Noorden. 01:32:39

De heer Van der Laan (Partij voor het Noorden): Interessante analyse, Voorzitter, maar helpt het als diezelfde overheid zijn eigen begrotingen niet meer rond gaat krijgen en daar publiekelijk voor uit gaat komen? 01:32:39

De heer Brandenbarg (SP): Zeker, daar kom ik op. 01:32:39

De heer Brandenbarg (SP): Dit is onze context, Voorzitter. Vanuit deze context moeten wij politiek bedrijven. Tussen en met het puin van de afbraak moeten we weer gaan opbouwen. Dat kan, Voorzitter, want met creativiteit is van scherven best wat moois te maken. Het moge duidelijk zijn dat die opdracht enorm is. Het moge ook duidelijk zijn, wat voor mijn fractie dan ook absolute prioriteit heeft, zeker in financieel zwaarder wordende tijden en dan werk ik toe naar een antwoord op de vraag van de Partij voor het Noorden. 01:32:39

De heer Van der Laan (Partij voor het Noorden): Voorzitter, maar moet een gezin dat te weinig geld binnenkrijgt en zijn zaakjes niet meer rond krijgt, dan ook maar op de pof gaan leven? Wat is dat voor voorbeeldgedrag? 01:32:39

De heer Brandenbarg (SP): Zoals ik al zei, daar kom ik wel op, heeft u nu een beetje geduld. 01:32:39

De heer Brandenbarg (SP): Voorzitter, wij kiezen als SP te allen tijde voor een sterk en ruimhartig armoedebeleid gebaseerd op vertrouwen en gericht op het wegnemen van de oorzaken van de armoede. Dan kiezen wij voor het opbouwen van een overheid, die zichtbaar aanwezig is in onze wijken en buurten met buurt- en opbouwwerkers en met jongerenwerkers. Zij doen immers erg belangrijk en ook preventief werk, juist in die verhardende samenleving. Wij kiezen voor een beleid, waarbij we publieke instituties weer opbouwen die van onze inwoners zijn, zodat hun stem er uiteindelijk ook toe doet. Wij kiezen ervoor om langjarig samen met onze inwoners ervoor te zorgen dat de mensen die in onze wijken wonen, waar de ongelijkheid het hardst gevoeld wordt en waar de klappen van de crises telkens het hardste aankwamen, straks in onze mooiste wijken wonen. Wijken, waar buurthuizen staan, die iconen zijn voor de buurt. Waar jongeren van alle achtergronden en uit alle lagen van de samenleving samenkomen. Waar ouders en ander buurtbewoners graag komen. Waar zorg, welzijn en ondersteuning dicht bij is en waar het goed en veilig wonen is. Die sociale infrastructuur vormt voor mijn partij de basis van onze samenleving. Als je die niet hebt, dan brokkelt die samenleving steeds verder af. 01:32:39

De heer Brandenbarg (SP): Dat wordt ons niet gemakkelijk gemaakt, Voorzitter, dat zien we 33

ook in de voorjaarsbrief. Er komt structureel te weinig geld van het Rijk voor de taken die zij bij ons heeft belegd. Er is al veel gezegd over het tekort in 2026 en verder en je kunt daar let u op, Partij voor het Noorden - op twee manieren mee omgaan. Je kunt ervoor kiezen om nu het mes te zetten in de uitgaven en die tekorten wegpoetsen, maar dan ben je medeplichtig aan het politieke project van de afbraak die Den Haag ons oplegt. Het moge duidelijk zijn, dat mijn partij deze keuze niet maakt. Wij zijn er dan ook trots op dat dit college het durft om een niet sluitend meerjarenbeeld te presenteren, samen met ander gemeenten die dat ook... 01:32:39

Voorzitter: Iets zegt me dat de Partij voor het Noorden nog een vraag heeft. 01:32:39

De heer Van der Laan (Partij voor het Noorden): Voorzitter, wat staat dat de burgers in de weg om straks hun OZB niet meer te gaan betalen? Vanuit diezelfde redenatie, omdat ze het niet meer kunnen. 01:32:39

De heer Brandenbarg (SP): Voorzitter, in deze gemeente hebben we ik weet niet wat voor regelingen opgetuigd om te zorgen dat mensen die het echt niet meer kunnen betalen daar bijstand voor kunnen aanvragen. Ze kunnen de afvalstoffenheffing laten kwijtschelden. We hebben hartstikke veel regels toegepast, zodat mensen die echt in de problemen komen, daarmee geholpen worden. Ik kan het energiecompensatiepakket en het lastencompensatiepakket van dit college in herinnering roepen. Zo lossen wij dit op en niet door ons nu medeverantwoordelijk en medeplichtig te maken aan de afbraak door Den Haag. Als we dat doen, moeten we bijna alles wegbezuinigen wat we willen en daar kiest mijn partij niet voor. 01:32:39

Voorzitter: De Stadspartij. 01:32:39

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Voorzitter, wat de heer Brandenbarg zegt, dat klopt gewoon niet. Mensen die hun OZB niet meer kunnen betalen, die kunnen geen bijstandsuitkering aanvragen. Zij moeten eerst hun huis verkopen en dan is er geen woning waar ze in Groningen kunnen wonen en dan trekken ze de stad uit. 01:32:39

De heer Brandenbarg (SP): Ja, voor de OZB klopt dat, maar die mensen kunnen wel, als ze het geld niet hebben, in aanmerking komen voor kwijtschelding van de gemeentelijke heffingen, van de rioolheffing en van de afvalstoffenheffing. Dat is allemaal geregeld en die groep is zelfs uitgebreid. 01:32:39

Voorzitter: VVD. 01:32:39

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Dank u, Voorzitter. Dat klopt natuurlijk niet, maar dat weet meneer Brandenbarg donders goed. Dat is allemaal aan de hand van inkomen en niet aan de hand van de lasten die je hebt en daar gaat het nu over. Daar was mijn vraag echter niet op 34

gestoeld. Mijn vraag was, er wordt gevraagd om richting en prioritering te geven. Kunt u uitleggen op welke plek de Nieuwe Poort staat in uw nieuwe prioriteringslijstje. Staat die in de top drie? 01:32:39

De heer Brandenbarg (SP): Zeker, Voorzitter, dat kan ik. Daar kom ik namelijk ook op, maar eerst nog even dit. Zoals ik zei, mijn fractie is er trots op dat dit college het aandurft om anderen te laten zien, zo kan het niet. Dat geluid richting het Rijk zal luid moeten klinken. We moeten er alles aan doen met elkaar, met andere gemeenten, met inwoners, met verenigingen en met iedereen die daaraan wil bijdragen, om die boodschap bij het Rijk over te brengen. Dat hier een oppositie zit die zegt: " Nee, we poetsen dat wel weg voor het Rijk", dat vind ik echt een aanfluiting, Voorzitter. 01:32:39

Voorzitter: CDA. 01:32:39

De heer De Haan (CDA): Voorzitter, het is niet dat wij dat wel wegpoetsen voor het Rijk. Het is reëele politiek en het is politiek die keuzen maakt. Als je kijkt bijvoorbeeld naar het Rijk, dan liggen daar natuurlijk ook enorme opgaven, denk aan de klimaatopgave en de stikstofopgave waar enorm veel geld voor nodig is. Ook als ik denk aan uw partij, de ouderenzorg is bijna niet meer betaalbaar. Het sociaal minimum, wat bij het Rijk fors omhoog zal moeten en wat ook vele extra miljarden gaat kosten. Dan heb je natuurlijk ook nog deze kosten van de gemeente. Het is ook bij het Rijk een afweging waar de keuze op valt. Dan is het heel makkelijk om alleen maar met dat vingertje te wijzen. Ik mis echt die spiegel van de SP om zelf ook kritisch te kijken naar wat we niet gaan doen. 01:32:39

De heer Brandenbarg (SP): Voorzitter, de volgende zin van mijn woordvoering was: maar tegelijkertijd moeten we ons beginnen af te vragen, wat als dat niet lukt? Wat dan? Wat als ook een nieuw kabinet de afbraak van tien jaar Rutte voortzet? Voorzitter, ik heb u net verteld wat volgens mijn fractie dan de basis is. Wij vinden dat onze gemeente en onze inwoners die sociale infrastructuur verdienen. Wij zullen dus altijd voor die zaken kiezen. Als wij door financiële tegenvallers tot harde keuzen gedwongen worden, Voorzitter, dan geldt voor mijn fractie dat het niet zo kan zijn, dat wij onszelf qua middelen vastzetten door bij ruimtelijke investeringen altijd de grootste, de duurste, de snelste en de meest iconische variant te kiezen. 01:32:39

De heer Brandenbarg (SP): Afsluitend, Voorzitter, het is geen natuurramp geweest. Het is geen toeval of geen pech dat deze overheid is afgebroken. Dat is een welbewust politiek project geweest met een bijbehorende ideologie. In hoeverre alle medeplichtigen in de afgelopen jaren zich daar daadwerkelijk van bewust waren, dat laat ik hier maar in het midden. Wat de SP betreft, doen wij er vanuit deze mooie gemeente alles aan om te voorkomen dat wij medeplichtig worden aan dat project dat het vertrouwen in het collectief, in de publieke zaak en in de overheid ondermijnt. Mijn partij zal daar op alle fronten tegen in geweer blijven komen. Hier in de raad, met deze linkse coalitie, maar vooral met al die inwoners van de gemeente die nog de moed weten te vinden om zich in deze 35

tijden te verenigen in strijd en daarmee proberen om stapje voor stapje hun omgeving te verbeteren. Zij kunnen altijd op steun en praktische ondersteuning van mijn partij rekenen. 01:32:39

Voorzitter: Dank u zeer. De Stadspartij heeft nog een vraag. 01:32:39

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Voorzitter, ik heb geen vraag. Ik wilde de heer Brandenbarg een compliment maken. Eindelijk een coalitiepartij die concreet zegt, welke keuzen ze maakt op het moment dat er bezuinigd moet worden. Dan bedoelde de heer Brandenbarg volgens mij het ruimtelijke domein en dat het allemaal wat minder luxe en groots mag. Complimenten daarvoor. 01:32:39

De heer Brandenbarg (SP): Dank, Voorzitter. Die neem ik dan maar van u aan, maar u heeft ons de afgelopen dertig jaar in deze gemeenteraad toch ook wel gehoord? 01:32:39

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Voorzitter, dat klopt. We hadden in de vorige periode volgens mij samen met de SP ook een lijstje van ongeveer 300 miljoen waar we samen op wilde bezuinigen. Die luxe heeft u helaas niet meer. Ik denk graag met u mee richting de begroting en in de toekomst, als u inderdaad concrete bezuinigingsvoorstellen gaat doen. 01:32:39

De heer Brandenbarg (SP): U kent ons als het redelijke midden. 01:32:39

Voorzitter: Dank u zeer. Wij gaan een beetje luchten en u ook. Dat betekent dat we wat koffie en andere dingen klaar hebben gezet. 01:32:39

Voorzitter: Vijftien minuten. 02:11:43

Voorzitter: Ik heropen de vergadering en geef het woord aan de VVD. 02:12:13

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Dank u wel, Voorzitter. Voorzitter, wij zijn hier met elkaar om van gedachten te wisselen over wat belangrijk is voor de begroting van 2024. Er wordt in de diverse woordvoeringen gesproken over een tweedeling in onze samenleving. Volgens mij werken we er met elkaar hard aan om die op te lossen. Er werken in ieder geval ook een aantal partijen hard aan om een tweedeling in deze raad heel erg duidelijk gestalte te geven en daar zal mijn fractie niet aan meedoen. Mijn fractie, Voorzitter, vindt het belangrijk dat het goed leven is in Groningen. Dat betekent voor mijn fractie goed wonen, studeren, werken, ondernemen en recreëren. Wij willen onze inwoners, ondernemers en de maatschappelijke organisaties de vrijheid bieden om hun keuzen te maken en we willen ze helpen en ondersteunen als dat nodig is. Voorzitter, wat mijn fractie betreft zijn er vele punten belangrijk in onze gemeente maar, omdat we hier in deze gemeenteraad - uiteraard voornamelijk door de andere fractievoorzitters - hebben afgesproken dat we beperkte 36

spreektijd hebben, zal ik mij beperken tot de punten waarvan wij denken dat het college vermoedelijk minder aandacht heeft dan wij. 02:13:15

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Mijn fractie maakt zich namelijk zorgen over de wijze waarop wij omgaan met onze ondernemers. Ondernemers; of het nu kleine zelfstandigen, grote lokale ondernemers of grootwinkelbedrijven zijn, het zijn allemaal belangrijke banenmotoren voor onze gemeente. Ze maken onze wijken, buurten, dorpen en de binnenstad leefbaar en levendig. Deze ondernemers hebben een zware coronatijd achter de rug, de uitgestelde huurpenningen en belastingen moeten soms nog worden terugbetaald en ook zij hebben te maken met hoge lokale lasten en stijgende kosten. Wij merken vaak dat in deze raad minachtend wordt gesproken over ondernemers, al zouden ze geldwolven zijn die werknemers uitbuiten, terwijl dit toch een 'wolvenliefhebbend' college zou moeten zijn. Zo denken wij, wat mijn partij betreft, alsof er aan elke gevel van een ondernemer een geldkraan hangt waar je naar believen geld kan tappen. We leggen de ondernemers duurzaamheidsnormen op, die we onszelf niet eens altijd opleggen. Ik vraag u allen: stop daarmee. Laten we vooral trots zijn op onze ondernemers in de gemeente en dit uitstralen. 02:14:21

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Zo werden ondernemers dit voorjaar overvallen met een brief dat er een onderzoek naar reclamebelasting zou worden gedaan. Dit is nooit onderwerp geweest in de vele overleggen met de koepel van ondernemers; een verbluffend staaltje van participatie. Over vertrouwen in de overheid gesproken. 02:14:37

Voorzitter: SP. 02:14:38

De heer Brandenbarg (SP): Voorzitter, ik wil aan de VVD vragen wat zij denkt dat de hoogste kostenpost voor ondernemers is. Zijn dat de lokale heffingen of is dat bijvoorbeeld de huur? Wie legt die laatste op aan ondernemers? 02:14:52

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Als ondernemersdochter weet ik zeker dat de kosten aan salaris van je personeel de hoogste kosten zijn, meneer Brandenbarg. 02:14:58

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Wij dienen dan ook een motie in om dit te stoppen. Ongetwijfeld brengt deze belasting een hoop uitvoeringskosten met zich mee en wij denken zomaar dat de opbrengsten relatief laag zijn. Voldoende reden om deze belasting niet in te voeren en geen kosten meer te maken voor het onderzoek. Op de valreep heeft mijn fractie, gesteund door een hele hoop andere fracties, ook nog een motie ingediend om in ieder geval in september de wijnloop in Haren door te laten gaan. Een prachtig staaltje, waarbij een dorp samen met de ondernemers een leuk evenement uitvoert, dat tot nu toe nog nooit voor overlast heeft gezorgd. De gemeente overweegt om dat te verbieden en zo ga je wat ons betreft niet met je ondernemers om. 02:15:40

Voorzitter: GroenLinks. 37

02:15:41

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Dank u wel, Voorzitter. Kort twee punten. Ik begrijp het niet zo goed. Wat is het nu voor de VVD, brengt het zoveel op dat we ondernemers in de knoop brengen of brengt het zo weinig op dat we het niet moeten doen. Het kan natuurlijk niet beide waar zijn. Dat gezegd hebbende, ook van belang is wat had u dan verwacht van het college? Als wij ze voordat we beginnen met inventariseren een brief sturen om te laten weten dat we hiermee bezig gaan, wat had u dan liever gehad qua informatievoorziening? 02:16:16

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): We hebben een college, wat altijd spreekt over en-en. Om in uw termen te spreken, denk ik dat het weinig oplevert én dat je het niet moet doen. Ik denk dat je met ondernemers kunt overleggen. Als je een reclamebelasting gaat invoeren kun je met ondernemers overleggen wat ze daarvan vinden. Nu was het een overval en dat zou mijn fractie nooit gedaan hebben. Dan kunt u zeggen, het stond in het coalitieakkoord. Dat zal wel, maar als we het hebben over participatie en vertrouwen in de overheid is dit een verbluffend staaltje van hoe het niet zou moeten. 02:16:45

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Dat brengt mij op het volgende, op participatie. We hebben de mond vol over betrokkenheid van inwoners en ik merk dat het college haar best doet met een burgerbegroting in bijvoorbeeld Hoogkerk. Echter, mijn fractie ziet dat ook op een tal van trajecten misgaan. Zie bijvoorbeeld het concert van Rammstein. Wat ik daarvan vind, is niet interessant. Echter, kort daarvoor hadden we een overleg met omwonenden en toen gaven tal van omwonenden aan dat ze heel erg veel last hadden van geluidsoverlast door de evenementen. Het college, dan wel degene die daar namens het college waren, reageerde niet en op een achternamiddag kregen wij hier te horen: het gaat van 100 naar 103 decibel. Ook weer zo een verbluffend staaltje van participatie. Mijn fractie vraagt zich af waarom we niet eerlijk communiceren. Dan hebben we het over compensatie. Wat is dan compensatie? Een gratis concertkaart, zodat je nog meer kunt genieten van de herrie? Of gaan we echt compenseren? Dan geven we bijvoorbeeld de inwoners dubbelglas, dan hebben ze er in ieder geval geen last meer van. Of zegt u: u woont in de binnenstad of in een bruisende stad en 75 uur van de 8762 uur per jaar heeft u enorme overlast en dat zijn nu eenmaal de geneugten van een stad? Dan communiceren we eerlijk. 02:17:57

Voorzitter: SP. 02:17:57

De heer Brandenbarg (SP): Voorzitter, ik denk dat ik hier een mooi haakje zie, want ik hoor de VVD pleiten voor een overheid die dubbel glas gaat plaatsen bij mensen die in particuliere woningen wonen. Dat is toch fantastisch, een overheid die zoveel voor mensen wil doen en dan heeft u het over kerntaken. Ik vind het onnavolgbaar, Voorzitter. 02:18:16

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Dat kunt u onnavolgbaar vinden. Ik zei niet, dat we dat moeten doen. Ik zei: "Wat wilt u en communiceer eerlijk". Dat is mijn oproep. Wilt u een gratis concertkaartje en moet je herrie accepteren of gaat u mensen echt compenseren? Ik hoor graag het antwoord van het college. 38

02:18:29

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Een ander verbluffend status van participatie is natuurlijk betaald parkeren. Duizend handtekeningen voor ' ik wil geen betaald parkeren' en we voeren het rücksichtslos in. Tien handtekeningen 'mag ik betaald parkeren' en we voeren het in. Dan zeggen we nog steeds: "Parkeren is geen melkkoe en we doen het omdat de inwoners het willen". Dat geloven ze in Corpus echt niet. Kortom, neem onze inwoners echt serieus en geloof af en toe dat onze inwoners best goede ideeën hebben. Al is het alleen maar, omdat het leuk is om ze uit te proberen. 02:18:58

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Een ander heel belangrijk punt voor mijn fractie is natuurlijk bouwen, bouwen, bouwen. Wie had het ooit eerder gezegd. Wat ons betreft is het ook tijd voor een inhaalslag, want we halen al een aantal jaren onze gestelde norm niet. Wij dienen dan ook een motie in, gesteund door vele andere partijen, om de ambitie van 2024 op te hogen met de gemiste aantallen van 2022. Eén van mijn voorgangers had het over, laten we ook de leraar, de politieagent en al die andere mensen koesteren en ze vooral niet uit onze gemeente jagen. Laten we dus vooral ook bouwen voor die mensen die niet in een sociale huur - of koopwoning kunnen. Veiligheid is voor ons ook heel belangrijk, Voorzitter. Dat bepaalt voor een groot deel je welbevinden. Kun je veilig over straat, ook als het donker is? Voel jij je veilig tijdens het uitgaan? Veilig voor een drag queen, veilig voor een medewerker van het COA en ook voor de jongeren die 's nachts naar huis lopen. Wij zijn blij zijn met de extra investeringen, zoals in 2023 zijn gedaan, en gaan uit van een continuering voor 2024. We nemen aan dat het college daar ook op inzet en horen graag of dat zo is. Wat ons betreft is cameratoezicht heel belangrijk om de veiligheidscirkel rond te maken en we kijken dan ook uit naar de bespreking daarvan in het derde kwartaal. 02:20:10

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Ten aanzien van de energietransitie kent u het standpunt zon op dak en wind op zee. Wij maken er één uitzondering op en wij zouden heel graag op alle parkeergarages prachtige daken met zonnepanelen willen hebben. Daar dienen wij dan ook een motie over in. Ik heb het zonet in het debat met meneer Pechler van de Partij voor de Dieren al even gehad over het fantastische bedrijf binnen onze gemeentegrenzen genaamd Avebe, die prima in staat is om de energietransitie een boost te geven. Wij zijn in staat om in twee jaar een routekaart te visualiseren. Misschien kunnen meneer Pechler ik samen bij Avebe op bezoek om te kijken of zij ook twee jaar doen over het visualiseren van een routekaart. Kortom, Voorzitter, mijn fractie ontkent niet de noodzaak van een eiwittransitie, maar we merken dat dit echt bij uitstek thuishoort bij de wetenschap en het bedrijfsleven en dat het geen kerntaak van de gemeente is. 02:21:00

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Financiën en begroting. Ten aanzien van de begroting willen we graag meegeven dat een verbetering van de kerngetallen voor ons heel belangrijk is en dat wij ook heel graag zouden willen werken met meer indicatoren, daarom zullen wij de moties ondersteunen die vragen om indicatoren op te nemen. Wij denken dat het heel belangrijk is dat doelstellingen SMART gemaakt worden, want dan kunnen wij ook bij het rekeningdebat kijken of de daadwerkelijke doelstelling ook is gehaald. We zien dat de financiën zorgelijk zijn, zeker gelet op de korting van het gemeentefonds. Ik denk dat alle partijen met Haagse 39

banden zich ook hard maken om die pijn te verzachten. We weten echter ook allemaal dat de weg moeizaam en onzeker is. We hebben de oproep van het college - ik herhaal het nog maar even: het staat op pagina 21, dames en heren, van de voorjaarsbrief - waarbij het college ons vraagt om een strategie neer te leggen voor de komende jaren. Ik hoor een strategie van en-en. 02:21:54

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Ik zie een lijstje bij strategische investeringen. Ik zou het college willen vragen: kunnen wij een sessie met elkaar beleggen, waarin wij de strategische investeringen met elkaar bespreken. Dan kunnen we ook kijken naar wat betekenen alle investeringen voor de toekomst om zo na de vragen van meneer Sijbolts van de Stadspartij te zorgen dat we niet in een ravijn storten. Dat we ook met elkaar zeggen: stel nou, we kiezen voor de Nieuwe Poort, betekent dat dan dat we een jaar later horen dat Kardinge niet doorgaan. Ik hoor al van meneer Brandenbarg dat wat hem betreft de Nieuwe Poort toch niet doorgaat, dus misschien is dat dan iets wat niet doorgaat. Juist het achter elkaar, onder elkaar en naast elkaar zetten van de financiële investeringen is voor mijn fractie heel erg belangrijk. Voorzitter... 02:22:43

Voorzitter: De heer Brandenbarg. 02:22:43

De heer Brandenbarg (SP): Voorzitter, het laatste heb ik niet gezegd. Ik snap dat de VVD dat de SP wil aanleunen, maar dat is natuurlijk de grootste flauwekul. Ik ben wel benieuwd want u doet de hele tijd flauw richting coalitiepartijen - waarop wilt u bezuinigen en wat wilt u niet? Maak eens keuzen. Wat zou de VVD dan niet willen doen? Behalve een sessie waarin we de investeringen op een rij zetten, hoor ik van u ook helemaal niets concreets. Kom maar. Kom maar met die cijfers. 02:23:05

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Ik zou zeggen, laten we geen gemeentelijk energiebedrijf doen en laten we geen gemeentelijk bouwbedrijf doen. Laten we inderdaad mensen een echte baan geven en geen basisbaan. Dat zijn er zomaar een aantal. Voorzitter, laten we met elkaar afspreken dat we in 2024 voor onze inwoners geen vorm van lastenverhoging doen in welke vorm dan ook. Ik wens ons voor 2024 dat we onze inwoners en ondernemers centraal stellen. Dan bedoel ik al onze inwoners en ondernemers in alle uithoeken van de gemeente, zodat iedereen meetelt voor dit college. Laten we niet alleen horen wat ze zeggen, maar laten we ook luisteren naar wat ze bedoelen. Dank u, Voorzitter. 02:23:42

Voorzitter: Dank u zeer. Ik ga naar Student en Stad. 02:24:16

Mevrouw Goodijk (Student en Stad): De raadszaal is duidelijk niet gemaakt voor kleine vrouwen, want het spreekgestoelte is veel te groot en de stoelen zijn veel te laag, waardoor zelfs de voorzitter me niet altijd ziet. 02:24:24

Mevrouw Goodijk (Student en Stad): Voorzitter, politiek is keuzen maken. De 40

uitvoerbaarheid van toekomstige plannen staat onder druk door de krappe arbeidsmarkt, de kostenstijgingen, het financiële ravijnjaar en de grenzen van ons ambtelijk apparaat. We kunnen niet alles doen wat op het wensenlijstje staat, daarom vraagt het college ons om te gaan prioriteren. Student en Stad weet in ieder geval wel waar de focus zou moeten liggen en daarom nemen we jullie graag mee in onze toekomstvisie. 02:24:56

Mevrouw Goodijk (Student en Stad): Groningen in 2030. Wij nemen jullie mee in een dag uit het leven van een jonge inwoner. Voor het gemak heet ze vandaag Angela. In 2030 loopt Angela haar gasloze studentenhuis uit op Zernike Campus. Ze pakt de fiets naar het Spoorkwartier voor groot optreden in de nieuwe poort van Turfy Gang, want zij hebben net het songfestival gewonnen. De zaal zit vol met mensen die vanuit het hele land met de Lelylijn naar het noorden zijn gekomen om dit mee te kunnen maken. Het is een onvergetelijke ervaring. Na het concert besluit ze uiteraard om nog even naar de binnenstad te fietsen naar de Poelestraat voor een biertje. Ze parkeert haar stalen ros in de prachtige nieuwe fietsvlonders die daar staan, zodat de stoep vrij blijft en omdat het kan. Als ze de binnenstad inloopt, dan merkt ze hoeveel er is veranderd. De Grote markt, de Gelkinge maar ook de Oosterstraat zijn veranderd in echte verblijfsplekken. Sinds de gemeente intensief is gaan samenwerken met de nachtondernemers is er geïnvesteerd in de diversiteit en inclusiviteit van het uitgaansleven. Er is ruimte voor alternatieve scenes en voor subculturen, dus zelfs als je niet van Turfy Gang houdt of misschien niet eens weet wie ze zijn, dan is er ergens een plek voor jou. 02:26:25

Mevrouw Goodijk (Student en Stad): Eindelijk heeft de gemeente ingezien hoe groot de economische, culturele en sociale waarde is van de nacht. Ook is er fors geïnvesteerd in sociale veiligheid, want op straat loopt elke avond een sfeerteam dat een oogje in het zeil houdt en alle barmedewerkers zijn getraind in het herkennen van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Angela voelt zich veilig en ze voelt zich welkom. Het is een zorgeloze nacht en er is plek voor iedereen. Dit is de reden dat Groningen haar thuis is. 02:27:00

Mevrouw Goodijk (Student en Stad): Op een gegeven moment komt ze een leuke jongeman tegen, die ze al een tijdje ziet zitten. Ze besluiten naar zijn studentenhuis in Meerstad te gaan; een geïsoleerd pand met veel gedeelde ruimten. Uiteraard niet zonder een pitstop te maken bij de Hoek, want daar kun je ook in 2030 nog bij het ochtendgloren een eierbal scoren. Zij kiest de traditionele en hij de veganistische. Eenmaal thuis loopt de temperatuur al gauw op, want zijn huis is uiteraard aangesloten op het net van WarmteStad. Elke echte Groninger weet 'van snoetje knuffel komt veugel'. Bij Jurrie Huisman moet je zijn voor de echte goede uitspraak. In ieder geval, het komt neer op: van zoenen komt meer. Gelukkig zijn ze zich goed bewust van de risico's die daarbij komen kijken, want de overheid informeert actief en duidelijk over soa's en hoe deze te voorkomen. Het is een overheid die taboes durft te doorbreken. Daarom fietst ze de volgende dag tevreden naar huis, langs de nieuwe voetbalvelden van Sportpark Meerstad, waar de jongste jeugd aan het spelen is. Ze maakt zich op voor de huldiging van FC Groningen, die in het seizoen 2029-2030 landskampioen zijn geworden. Dankzij één of andere studentenpartij hoort daar een professionele vuurwerkshow bij op de Grote Markt. 41

02:28:22

Voorzitter: Goed, nu was het wel genoeg. Die opruiende taal de hele tijd. Partij van de Arbeid. 02:28:31

Mevrouw Van der Weele (PvdA): Dank u wel, Voorzitter. Ik wil het mooie sprookje niet doorbreken, want het is een prachtig beeld wat u schetst. Wat gebeurt er als Angela op een ochtend wakker wordt en door ziekte of andere omstandigheden niet kan werken of op een andere manier een beroep moet doen op de overheid, misschien wel in aanmerking zou kunnen komen voor een basisbaan? Is er in uw verhaal dan nog ruimte voor Angela? 02:28:57

Mevrouw Goodijk (Student en Stad): Zeker weten, want daarom steunen wij ook vaak voorstellen, van bijvoorbeeld de PvdA, die gaan om bestaanszekerheid of de rechten van huurders et cetera. We moeten heel goed blijven investeren in het sociaal domein. Dat betekent ook dat we kritisch moeten kijken naar de infrastructurele projecten, die we willen of het faseren van de woonwijken die we willen realiseren. Je moet je echter ook realiseren, als we vol in gaan zetten op bouwen, bouwen, bouwen, maar niet investeren in de aantrekkelijkheid van onze gemeente, dan moeten we ons misschien afvragen voor wie we dan bouwen. 02:29:27

Mevrouw Goodijk (Student en Stad): Wat een tijd om te leven en wat een plek om te wonen; een duurzame, levendige en veilige gemeente. Een gemeente met ruimte voor culturele vernieuwing en vrijheid van ondernemen. Een gemeente met oog voor zowel de mentale als de seksuele gezondheid van haar inwoners. Dat is wat Groningen kan zijn, als jullie vanavond voor onze motie stemmen. Even zonder grappen, want er is natuurlijk veel meer, zoals mijn collega van de PvdA net al aangaf... 02:29:56

Voorzitter: SP. 02:29:58

De heer Brandenbarg (SP): Voorzitter, ik ben ook wel benieuwd hoe die wijken eruit zien, als Angela naar huis rijdt door Vinkhuizen of Paddepoel, waar nu mensen wonen die het zeer moeilijk hebben, die moeilijk kunnen rondkomen en waar nu jongeren met messen rondlopen en waar criminelen jongeren ronselen. Hoe zien die wijken eruit in uw verhaal? Of laten we die voor wat ze zijn? 02:30:19

Mevrouw Goodijk (Student en Stad): Absoluut niet. Toen wij keken naar de investeringsagenda van het college, toen was één ding voor ons belangrijk: we gaan in ieder geval door waar we al begonnen zijn. Dat geldt ook voor wijkvernieuwing en dat geldt ook voor de grote uitbreiding van OOV. Daar ligt zeker ook een hele belangrijke uitdaging. 02:30:35

Mevrouw Goodijk (Student en Stad): Zoals ik wilde vertellen, niet alles kun je oplossen met even een snelle motie of een quick fix. Er zijn te veel uitdagingen die wij als gemeente de komende jaren het hoofd moeten bieden. 42

02:30:46

Mevrouw Goodijk (Student en Stad): In de voorjaarsbrief konden we onder andere lezen dat ruim 40 procent van de jongeren zich eenzaam voelt. Ruim vijftien procent van de inwoners heeft moeite met rondkomen en we moeten ruim 30 procent van de energie besparen die we nu al verbruiken om onze duurzaamheidsambities te halen, terwijl we aan de andere kant ook als gemeente willen groeien. Dit zijn punten die niet alleen nu, maar ook in de toekomst constant onze aandacht verdienen. Dit is cruciaal voor zowel de huidige als de toekomstige generaties van onze gemeente. Om deze uitdagingen aan te kunnen pakken, zullen we ook meer dan ooit in gesprek moeten gaan met onze inwoners en met onze ondernemers, iets wat nog niet altijd even vlekkeloos gaat. We moeten ook vooral vragen wat zij nodig hebben om verder te komen, want alleen samen kunnen we de doelen bereiken die we voor ogen hebben om Groningen nog mooier te maken en dat is toch de reden dat we hier met zijn allen zitten. 02:31:41