17-07-2024, verslag gemeenteraad 15.00 uur - Raadsvergadering.pdf

De heer Swets, Student en Stad: Voorzitter, dan onze volgende motie. Onze partij waarschuwt al jarenlang dat er mogelijk duizenden studenten in een huis wonen zonder omzettingsvergunning. Dat is de fout van de verhuurder, maar studenten zijn uiteindelijk de dupe. Tot onze grote verbazing heeft de gemeente geen idee hoeveel studenten hun woningen hierdoor kwijtraken, omdat ze dat niet bijhouden. Ons verzoek is daarom heel simpel: houd bij hoeveel studenten geraakt worden, zodat we deze studenten ook mee kunnen nemen in de vraag naar studentenwoningen. Naast deze moties dienen we ook een voorstel mede in voor extra handhaving op foute verhuurders. Waarbij we de rekening bij de overtreders zelf neerleggen. We verbeteren hiermee de bescherming van Groningse huurders, zonder dat we er zelf een zak met geld tegenaan smijten. 44

02:25:24

De heer Swets, Student en Stad: Een ander onderwerp dat ik graag zou willen uitlichten is verkeer. We vinden het heel belangrijk dat onze inwoners veilig door het verkeer kunnen. We snappen ook dat het veel geld kost om een straat helemaal aan te pakken. Daarom willen we ook daar creatief naar kijken. We dienen samen met de ChristenUnie een voorstel in om alvast de maximumsnelheid in straten te verlagen en er tijdelijke obstakels neer te zetten. We zijn we groot fan van fiets vlonders. Waarbij een autoparkeerplek verdwijnt, zodat fietsen beter geparkeerd kunnen worden en niet kriskras over de stoep staan. Vooral jongeren bezitten relatief veel fietsen en weinig auto's. Zij hebben dus het meeste baat bij fiets vlonders, maar weten nauwelijks hoe ze zo'n fiets vlonder aan kunnen vragen. 02:26:02

De heer Swets, Student en Stad: We vragen het college daarom om fiets vlonders specifiek voor jongeren te promoten. Hierin trekken we eveneens samen op met de ChristenUnie. Tenslotte voorzitter, omdat we vandaag wat extra spreektijd hebben gekregen. Vorig jaar hebben we drie moties ingediend om het nachtleven veiliger en diverser te maken. Die zijn in grote meerderheid van de raad aangenomen. We zijn als fractie ontzettend ontevreden met de voortgang van deze moties. Zo zijn in het afgelopen jaar geen concrete acties ondernomen om tot een visie op de Groningse nacht te komen. We worden links en rechts ingehaald door steden als Enschede en Haarlem, die wel een duidelijk beleid voeren op hun nacht. Van financiering van een nachtraad en een nachtstadhuis is in het afgelopen jaar niks terechtgekomen. 02:26:46

De heer Swets, Student en Stad: Daarom hebben wij een verzoek ingediend om het hier na de zomer met de hele raad weer over te gaan hebben. We zijn heel blij dat dit verzoek breed wordt gesteund door zowel partijen van de oppositie als de coalitie. Het laat namelijk zien dat het onderwerp nachtleven leeft binnen onze raad. Ik kijk erg uit naar het debat na de zomer. Een lang verhaal kort, voorzitter. Er is een tekort aan geld, een tekort aan personeel en een overschot aan maatschappelijke problemen. Daarom zijn die creatieve oplossingen hard nodig. Wie is daar beter in dan de partij die al 30 jaar opkomt voor jongeren en studenten in Groningen? Dank u wel. 02:27:21

Voorzitter: Dank u zeer. De ChristenUnie. 02:27:49

De heer Rebergen, ChristenUnie: Dank u wel, voorzitter. Voordat ik begin. Ik kreeg al veel vragen over het bingo briefje dat jullie hebben gekregen. De bedoeling is dat je bijhoudt welke woorden worden gezegd. Sommige worden wel gezegd, sommige niet. Jullie weten dat ik docent ben. Dit is één van de mogelijkheden om leerlingen een beetje betrokken te houden bij je les. Jullie hebben al heel lang geluisterd. Ik kan me voorstellen dat je een beetje indut. Dat de aandacht een beetje verslapt, maar kom op. Mocht je nou bingo hebben: je hoeft niet door de zaal te roepen. Dat is niet aan te raden. Dat verstoort mij. Je mag wel na de tijd bij ons komen als je bingo hebt gehaald. De bingo is op lichaamsdelen. Ik denk dat veel van jullie wel weten dat ons slogan is: oog voor elkaar. 45

02:28:44

De heer Rebergen, ChristenUnie: We dachten: we gaan dat een beetje uitbreiden met een aantal andere lichaamsdelen. Daarvoor hebben jullie de bingo kaartjes. Dan ga ik beginnen met de woordvoering. Als vrijwilliger een rondje Ten Boer fietsen op een duofiets met een inwoner van verpleeghuis Innersdijk. Je als kerkelijke gemeente in Haren inzetten voor een Irakees gezin. Vangnet en aanspreekpunt zijn bij het Overweeghuis in Groningen, of vrijwilliger bij de voedselbank. Dat noemen wij oog voor elkaar. Ik zei net al: we gaan breder met deze woordvoering, maar we beginnen bij oog voor elkaar. Oog voor elkaar, daar spreekt verbondenheid uit. De ChristenUnie vindt het belangrijk naar elkaar om te zien en verbonden te zijn met elkaar. Om oog te hebben voor elkaar. 02:29:36

De heer Rebergen, ChristenUnie: Voorstellen, initiatieven en organisaties die zich daarvoor inzetten zijn van grote waarde. Die moeten we daarom ondersteunen. Deze coalitie en dit college deelt dat belang van een sterke samenhang in de samenleving. In de wijken en dorpen van onze gemeente. We hebben de overkoepelende nota, de sociale basis voor elkaar, vastgesteld. De samenleving heeft behoefte aan verbinding. We zien te veel tegenstellingen. Onder andere omdat mensen lange tenen of een lange neus hebben, voor wie zijn spreekwoorden kent. Daarmee gaan we de komende jaren verder aan de slag. We kunnen niet met de armen over elkaar zitten. We blijven werken aan samenlevingsopbouw, ondersteuning van mantelzorgers, sterke buurthuizen, dorpshuizen en wijkcentra. 02:30:24

De heer Rebergen, ChristenUnie: In dat verband hebben we een vraag naar aanleiding van de brief van onder andere Buurtcentra Besturen Overleg en vereniging Groninger Dorpen. In hoeverre zorgen we ervoor dat het subsidiebedrag in lijn is met de stijgende en gestegen kosten? Graag een reactie van de wethouder. We moeten verbonden blijven met de inwoners die te maken hebben met de gevolgen van de gaswinning. Er staat daar de komende tijd veel te gebeuren. Denk aan de sloop-nieuwbouw aan de Fifelstraat en Vijverwijde in Ten Boer. De Nije Buurt in Ten Post of de nieuwe school in Woltersum. Het is wat dat betreft nog lang niet voorbij. Deze inwoners moeten blijven knokken voor het terugkrijgen van hun woongenot. Dat moeten we samen met hen doen. 02:31:08

De heer Rebergen, ChristenUnie: Schouder aan schouder. Daarnaast wordt op dit moment in een regio gewerkt aan de sociale en economische agenda's van Nij Begun. Om niet alleen in huizen te investeren, maar ook in Groningen. Om samen te werken aan voor dit gebied belangrijke thema's. We zullen het hier in de komende tijd nog vaker over hebben. Via het Gronings model kijken we naar de goede vorm van medezeggenschap. Denk bijvoorbeeld aan sterk Hoogkerk, waar inwoners uit Hoogkerk, Gravenburg, Leegkerk, Buitenhof en Vierverlaten samen kunnen beslissen over investeringen op het gebied van bijvoorbeeld voorzieningen, huisvesting of sport. We moeten ons blijven inzetten voor het betrekken van inwoners. 02:31:50

De heer Rebergen, ChristenUnie: Denk daarbij aan gesprekken met agrarische 46

ondernemers in het buitengebied. Het betrekken van inwoners bij de afvaldoelstellingen. Bijeenkomsten met omwonenden, gebruikers en ondernemers bij de verdere ontwikkelingen van vitaliteitscampus Kardinge. Oor voor elkaar, noemen we dat. Van oor voor elkaar, ga ik verder met hart voor elkaar. PvdA is net al ingegaan op het investeren in de Jeugdhulp. Daar sluiten we graag bij aan. Hetzelfde geldt voor de woorden van SP over het armoedebeleid. Daar sluiten we ook graag aan. Het is belangrijk dat iedereen zoveel mogelijk kan meedoen met sport en cultuur. We willen daarom dat we het Jeugdfonds Sport en Cultuur en het Volwassenenfonds Sport en Cultuur blijven ondersteunen. 02:32:37

De heer Rebergen, ChristenUnie: Dit is ook de reden dat onze fractie in de afgelopen tijd aan FC Lewenborg en GRC een ruil kast hebben gegeven, om te klein geworden sportkleding te ruilen of beschikbaar te stellen. Dat zullen we de komende tijd in het kader van de circulaire economie blijven doen. Met circulariteit gaan we minder grondstoffen gebruiken. Daarmee hebben we zorg voor onze schepping. Het is daarom ook goed dat we nu een routekaart en uitvoeringsagenda voedsel en eiwittransitie hebben. De heer Pechler zei het ook al. Onze fractie was bezig met een initiatiefvoorstel voor voedselwinkels. We hebben gezien dat dit inmiddels in de plannen is opgenomen. We willen het college vragen om bij de invulling van die plannen te kijken naar het betrekken van diverse groepen. 02:33:21

De heer Rebergen, ChristenUnie: We hebben bijvoorbeeld in onze contacten met Open Hof begrepen dat zij wel ideeën hebben om daar ook aan bij te dragen. Graag een reactie van de wethouder. Ik begon met een opsomming van mensen die iets voor een ander deden. Vrijwilligerswerk voor onze samenleving. In de afgelopen twee jaar hebben we hier moties ingediend om vrijwilligerswerk te stimuleren en waarderen. Met name op de Dag van de Vrijwilliger. Daar moeten we mee doorgaan, want vrijwilligers zijn onmisbaar voor de samenleving. Denk maar aan sportclubs, het buurt- of dorpshuis, de vrijwillige inzet via stichtingen als Present en stichting Groningen helpt Oekraïne. Voor de vrijwilligers en mantelzorgers doen we de handen op elkaar. 02:34:04

De heer Rebergen, ChristenUnie: Handen uit de mouwen. De komende vijf jaar bouwen we flink. Daarbij realiseren we substantiële aantallen sociale huurwoningen. We bouwen niet alleen in de stad, maar ook in het dorpen. Daarbij kijken we naar de wensen die in het dorp leven en de mogelijkheden die we hebben. Zoals we dat bijvoorbeeld in Thesinge hebben gedaan. Complimenten daarvoor. 02:34:25

Voorzitter: Student en Stad. 02:34:29

De heer Swets, Student en Stad: Dank, voorzitter. Ik hoor de ChristenUnie het hebben over dat we flink gaan bouwen of aan het bouwen zijn. Tegelijkertijd zien we in de cijfers dat de zoektijd naar een sociale huurwoning toeneemt. Ik vroeg me af hoe u staat tegenover het voorstel om de doorstroom op de sociale huurmarkt te bevorderen. 47

02:34:46

De heer Rebergen, ChristenUnie: Goed voorstel. Die gaan we steunen. Vanuit het uitvoeringsprogramma bij de woonzorgvisie, wordt daarnaast ook gewerkt aan toevoegen van woningen, specifiek voor ouderen en kwetsbare groepen. Met het verdwijnen van de verzorgingstehuizen is een gat gevallen in onze samenleving. Samen met Stadspartij 100% voor Groningen, PVV, SP en Groninger Belang werken we in raad en Staten aan een initiatiefvoorstel om daar wat aan te doen. Na het zomerreces zullen we als eerste in dat kader een werkbezoek gaan brengen. U hoort er meer van. Met de mentale gezondheid van veel inwoners gaat het niet goed. Jongeren hebben veel aan hun hoofd. We hebben hier de CU al vaker aandacht voor gevraagd. 02:35:28

De heer Rebergen, ChristenUnie: Daarom ook dank voor het actieplan Mentale Gezondheid Jongeren dat we onlangs hebben gekregen. Vanwege het belang van dit onderwerp zullen we dit samen met D66 en Student en Stad agenderen. Als we het dan hebben over de meerjarenraming, dan raakt ons dat de nieuwe regering de LVV wil afschaffen. Wij willen het college vragen zich in te blijven zetten voor deze noodzakelijke voorziening en dienen daarvoor een motie. Fingers crossed dat dit effect zal hebben. Voorzitter, vorig jaar september ontvingen wij een reactie op onze motie 'ondersteuning duurzame relaties'. Onlangs ontvingen we een brief over de ontwikkeling preventieve aanpak bij scheidingsproblematiek. 02:36:12

De heer Rebergen, ChristenUnie: Het college geeft in de brief aan, in het vierde kwartaal bij de raad terug te komen met resultaten van de preventieve aanpak. We laten u nu vast weten dat we dat zullen gaan agenderen. Dit is voor ons een belangrijk onderwerp, want opgroeien in een stabiel en liefdevol gezin geeft kinderen een stevige basis voor het leven. 02:36:29

Voorzitter: PVV. 02:36:33

Mevrouw Blauw, PVV: Dank u, voorzitter. Landelijk willen ze de LVV gaan beëindigen. Heeft u dat ook vernomen? 02:36:44

De heer Rebergen, ChristenUnie: Ik zei het al. Dat hebben we zeker vernomen. Daarom ook deze motie. Juist om daar tegenin te gaan. Om ervoor te pleiten dat de LVV-voorziening kan blijven. Dat die mensen niet allemaal dakloos worden en op straat komen te staan. We hebben dat zeker vernomen. 02:37:00

Voorzitter: Partij voor het Noorden. 02:37:00

De heer Van der Laan, Partij voor het Noorden: Dank, voorzitter. Opvallend was dat ChristenUnie niet boven de motie 'blijf investeren in Groningen' staat. Het kan er natuurlijk mee te maken hebben dat de motie heel laat was ingediend. Wellicht zijn er ook andere redenen waarom ChristenUnie daar bewust voor gekozen heeft. Kan ChristenUnie dat nader toelichten? 48

02:37:24

De heer Rebergen, ChristenUnie: Uiteraard kan ik dat toelichten. De motie die gaat over streefwaarden om onze financiën te sturen. Wij hechten wel aan die streefwaarden. Om daar financieel op te sturen. Vandaar dat wij zeggen: die moeten we niet zomaar loslaten. We vinden het een goed idee om het debat te gaan voeren, maar het is niet ons idee om streefwaarden te gaan loslaten. 02:37:49

Voorzitter: D66. 02:37:49

De heer Lo-A-Njoe, D66: Dank u wel, voorzitter. In het dictum wordt ook wel wat geanticipeerd op een eventuele herziening van de kadernota weerstandsvermogen en risicomanagement. Is de ChristenUnie van mening dat die kadernota aangepast zou moeten worden? Daar ben ik wel benieuwd naar. 02:38:08

De heer Rebergen, ChristenUnie: Ik denk dat er aanleidingen zijn om het daar in ieder geval met elkaar over te gaan hebben. Om te zeggen: we hebben bepaalde streefwaarden gekozen. Is dat nog steeds wat wij voor de toekomst ook als belangrijke streefwaarden zien? Om daar de discussie met elkaar over te hebben. 02:38:22

De heer Lo-A-Njoe, D66: Deelt de ChristenUnie dan wel de mening die de VNG ook heeft over belangrijke streefwaarden binnen zo'n kadernota? Het lijkt er toch wel op dat we daar wat dreigen van af te wijken. Mijn vraag is: deelt u de lijn die de VNG adviseert aan gemeenten als het gaat over die streefwaarden in zo'n kadernota? 02:38:44

De heer Rebergen, ChristenUnie: Ik heb net al aangegeven dat wij wel belang hechten aan die streefwaarden. Of dat nou precies de lijn is die de VNG heeft, dat houden we voor het debat eind van het jaar. Wij hechten daar wel aan. Vorig jaar gebeurden er veel ongelukken op 50 kilometer wegen in onze gemeente. Tegelijkertijd zagen we dat het omzetten van 50 kilometer naar 30 kilometer straten lang duurt. ChristenUnie, GroenLinks, Student en Stad denken dat we met tijdelijke maatregelen al een gedragsverandering op gang kunnen brengen. Andere partijen dienen die motie mede in. Om tijdelijke maatregelen in te zetten, zoals verkeersborden en bloembakken, om de snelheid op de wegen nu al terug te brengen. Zo proberen we iets te doen aan het aantal mensen dat een ongeluk krijgt op deze wegen. 02:39:39

De heer Rebergen, ChristenUnie: Ik heb volgens mij nog wel tijd? Nee. De tijd is om. Dan doen we dat in het tweede termijn. Dan houden jullie ook nog wat woorden van mij tegoed voor de tweede termijn. Dan ga ik afronden, voorzitter. We hebben allemaal veel gekregen en we hebben de opdracht om in liefde daarvan te delen. Om niemand aan zijn lot over te laten. Daar zetten we ons als gemeente voor in. Groningen is samen voor iedereen. We wensen het college en alle medewerkers Gods zegen toe. 02:40:09

Voorzitter: Dank u zeer. Dan gaan we nu naar het CDA. 49

02:40:22

De heer De Haan, CDA: Voorzitter. Ons verleden, onze achtergrond, onze opvoeding bepalen voor een groot deel hoe wij hier als politici zitten. Waarom wij ooit voor een bepaalde politieke partij hebben gekozen en welke keuzes wij vandaag maken voor een mooier Groningen. Natuurlijk is dat voor mij niet anders. Mijn pake en beppe die mij leerden om te kijken naar een ander. Mijn oom en tante, die zichzelf jarenlang hebben weg weggecijferd om te zorgen voor mij en mijn zusje, omdat wij onze ouders veel te vroeg zijn verloren. Omzien naar elkaar, zorgdragen en solidair zijn. Het zijn de mensen om mij heen die deze begrippen betekenis gaven. Dit jaar is het 30 jaar geleden dat mijn vader overleed. Het is confronterend dat ik nu even oud ben geworden als hij. Dat ik mijn kinderen al langer heb mogen meemaken dan hij dat heeft gedaan. 02:41:42

De heer De Haan, CDA: Hij inspireert mij nog steeds dagelijks via filmpjes, gesprekken en brieven die mij leren over wie hij was en wat zijn drijfveren in het leven zijn. Hij studeerde theologie in Amsterdam en ging daarna aan het werk als godsdienst- en maatschappijleraar. Hij bracht zijn leerlingen kennis bij over alle religieuze stromingen. Van het protestants-christelijke tot het katholicisme, het jodendom, het boeddhisme en de islam. Door kennis op te doen over andere religies ontstaat er begrip. Ontstaat er respect en verbinding. Dat is in deze tijd hard nodig. Zo is er vorig jaar een sterke toename te zien in het aantal antisemitische incidenten. Er werden maar liefst vijf keer zoveel incidenten gemeld als het jaar daarvoor. 02:42:38

De heer De Haan, CDA: Een kwart van de Nederlanders, geboren tussen 1980 en 2010, zei in een enquête te geloven dat de Holocaust een mythe is of dat het aantal vermoorde Joden schromelijk wordt overdreven. Ik ben blij dat René Grünewald er vandaag ook is, want gelukkig wordt er onder andere door stichting Groningen Volkingenstraat hard gewerkt aan het bijbrengen van kennis over onze Groningse Joodse geschiedenis. Jaarlijks komen er vele schoolklassen, waaronder mijn eigen klas, op bezoek. Dit kan meer. Daarom heeft de stichting aan de gemeenteraad de wens geuit om elke Groningse jongere de synagoge te laten bezoeken. Deze wens wordt door de hele raad gedeeld. Daar ben ik heel blij mee. We begrijpen ook dat er al veel druk wordt gelegd op het onderwijs en dat we dit niet aan scholen kunnen verplichten. 02:43:36

De heer De Haan, CDA: Daarom vragen we aan het college om zich maximaal in te spannen om ervoor te zorgen dat elke Groningse jongere op de hoogte is van de Joodse geschiedenis. Naast zijn werk als leraar had mijn vader ook hobby's. Eén daarvan was schaatsen. Het liefst op natuurijs. Hij heeft een aantal tochten geregen reden en reisde zodra het kon van Amsterdam naar het vakantiehuisje van mijn opa en oma in Friesland. Om daar vele kilometers op de schaats af te leggen. Je voelt het bruggetje al aankomen. Gelukkig hebben we in Groningen een kunstijsbaan waar jaarlijks 150.000 mensen genieten van het schaatsen. Het is cruciaal voor tientallen verenigingen. Voor het stimuleren van een gezonde leefstijl. Een Kardinge zonder Groningen vindt het CDA ondenkbaar.

50

02:44:29

De heer De Haan, CDA: Daarom willen wij dat de opties voor een Groningen zonder kunstijsbaan van tafel gaan. Bij de Oosterpoort en Martiniplaza stelt het college het voortbestaan niet ter discussie. Ditzelfde zou wat ons betreft voor een Kardinge met ijsbaan moeten gelden. 02:44:45

Voorzitter: ChristenUnie. 02:44:47

De heer Rebergen, ChristenUnie: Dank u wel, voorzitter. Twee vragen. De heer De Haan zegt: andere investeringen wordt niet ter discussie gesteld. Volgens mij klopt dat niet. We hebben het ook gehad over Martiniplaza. Moet die wel of geen congresfunctie houden? Over een Nieuwe Poort. Moet die wel of niet die nieuwe grote zaal krijgen die ze zo graag willen. Dat staat volgens mij nog allemaal ter discussie. Die discussie voeren we later. We gaan daar later keuzes in maken. Dat zou we graag voor de ijsbaan doen. Hoe kijkt de heer de Haan daartegenaan? 02:45:19

De heer De Haan, CDA: Voorzitter. Ik kan me wel vinden in wat de heer Rebergen zegt. Ik kan me er prima in vinden dat je verschillende varianten voor een Kardinge gaat uitwerken. Je kan een sobere variant uitwerken, waar je kan kijken wat je zou kunnen renoveren. Je zou ook een variant kunnen uitwerken die optimaal is. Ik kan me wel voorstellen dat de heer Rebergen zegt: moeten al die aspecten ook in een toekomstig Martiniplaza? Prima. Zo kunnen we ook kijken naar die ijsbaan. Daar kan je ook verschillende varianten in toepassen. Voor het CDA staat die ijsbaan echter vast. Die moet blijven. Hoe we dat dan gaan doen? Daar kunnen we inderdaad in de toekomst verder het debat over voeren. 02:46:02

Voorzitter: GroenLinks. 02:46:02

De heer Van Hoorn, GroenLinks: Dank u wel voorzitter. Is dit niet een klein beetje makkelijk? Ik hoor wat de heer De Haan zegt. Dat we verschillende varianten uit moeten werken en moeten onderzoeken. Dat is precies wat de motie niet bepleit. Het is wel gratis. We moeten alles bekijken, zolang we maar 6 miljoen structureel uitgeven en 100 miljoen investeren. Wat er ook gebeurt, die ijsbaan moet er komen. Kijk vooral naar niet bestaande verschillende varianten. 02:46:27

De heer De Haan, CDA: Voorzitter. Het eerste wat ik tegen de heer Van Hoorn wil zeggen is: had gespaard de afgelopen jaren. Dan hadden we deze discussie überhaupt niet hoeven voeren. Dat is gewoon financieel onverstandig beleid. Het tweede: die 100 miljoen. Die ijsbaan in Leeuwarden kostte 22 miljoen. Laten we ook eens naar die cijfers gaan kijken. Laten we als we straks verder zijn eens kijken welke varianten er uitgewerkt kunnen worden van zo'n kunstijsbaan. Uiteindelijk heeft alles gewoon met prioriteiten te maken. Dit is voor het CDA en voor vele andere partijen een prioriteit. Een kunstijsbaan hoort bij Groningen. Wij willen dat niet in Assen. Er zijn tientallen verenigingen die gewoon in Groningen afhankelijk zijn van 51

die kunstijsbaan: 150.000 gebruikers. Sport is, zoals veel vaker, het ondergeschoven kindje van dit college. 02:47:15

Voorzitter: U krijgt nog een vervolgvraag. 02:47:18

De heer Van Hoorn, GroenLinks: Dank u wel. Dat laatste laat ik even gaan. Ik ken het verwijt inmiddels wel. Het is precies wat de heer De Haan zegt. Natuurlijk heeft het te maken met prioriteiten. Wat de heer De Haan ook zegt, is: laten we hiernaar kijken. Laten daarnaar kijken. Laten we kijken naar Leeuwarden. Tegelijkertijd vraagt de motie aan ons: laten we nergens naar kijken. Laten we ons nu al vastleggen op één uitkomst. Dat staat toch haaks op elkaar? 02:47:42

De heer De Haan, CDA: Voorzitter. Nee. Er staat dat we verschillende opties gaan uitwerken. Dat is helemaal niet één uitkomst. Wat bij die uitkomst boven tafel staat, is dat wat ons betreft een Groningen zonder kunstijsbaan ondenkbaar is. Net als bij een Nieuwe Poort, waar we naar verschillende locaties kijken. Dat kan voor GroenLinks geen verrassing zijn als ze al die jaren hier in de gemeenteraadszaal het CDA heeft horen spreken over het belang van sport. Over het belang van verbinding. Als u daar een paar weken terug op die Grote Markt stond. Ik zeg ook tegen de heer Brandenbarg: dat is mensen verzamelen. Dat is mensen verenigen. Ik heb nog nooit de SP 1.000 mensen op de Grote Markt die verzamelen, maar toen wel. 02:48:17

De heer De Haan, CDA: Vandaag heeft de SP niet thuis als wij zorgen voor 1.000 mensen die laten zien hoe belangrijk die kunstijsbaan voor Groningen is. Ik zag hem naar de microfoon gaan. Hij laat hem gaan. Dat snap ik. Voorzitter, zoals ik aangeef, heeft het alles te maken met prioritering. Onze oproep aan deze coalitie is om schaats minnend Groningen niet langer in onzekerheid te laten en je vandaag uit te spreken. Dan schakelen we weer even. Mijn vader was ook maatschappelijk betrokken. Al moet ik eerlijk toegeven dat ik me niet in elke inzet herken. Zo voerde hij actie in Borssele tegen kernenergie en was hij samen met mijn moeder in de strijd tegen woningnood, een fervent kraker. Hij kwam op voor mensen die het moeilijk hadden in de samenleving. Zo nam hij een leerling in huis met een moeilijke thuissituatie en bekommerde hij zich op zijn sterfbed om een gedetineerde die bij hem op de zaal lag. In Groningen zijn er helaas genoeg inwoners die onze hulp keihard nodig hebben. Zo zijn er vele jongeren met schulden. In Arnhem wordt de maatschappelijke diensttijd ingezet om deze jongeren zonder inkomen te ondersteunen bij het aflossen van hun schulden. 02:49:36

Voorzitter: SP. 02:49:39

De heer Brandenbarg, SP: Nu de heer De Haan bijna door zijn tijd is, ga ik het toch nog even doen. Voorzitter. Wie echt deze actievoerende schaatsers in de steek laat, is degene die nu zegt: de gemeente kan het wel oplossen. Dat breekt namelijk elke strijd om ervoor te zorgen dat die financiering ergens anders vandaan komt. Nu zeggen: wat er ook gebeurt, er komt een ijsbaan in Groningen, is totaal alle energie 52

uit een zeer waardevolle actie halen. Die ijsbaan moet er komen, maar wel met financiering die nodig is. Je nu vastleggen is strategisch gezien het domste wat je kunt doen. 02:50:21

De heer De Haan, CDA: Voorzitter. Het domste wat je kan doen, is vandaag dat geld maar weer tegen de plinten smijten, zoals de SP doet. Een half miljoen extra voor die cultuurnota. Alsof daar nog niet genoeg geld naartoe gaat. Ik heb het hele rijtje al genoemd van al die vele mislukte ICT-projecten. De binnenstadsprojecten. De Let's Gro. Stedenbanden, waar we gelukkig eindelijk mee gestopt zijn. Voorzitter, een wethouder eiwittransitie is ook al even vallen. Ik kan wel door blijven gaan. Het CDA laat altijd zien dat er in deze gemeente wat te kiezen valt. Wij dienen tegenbegroting in, hoe het ook anders kan. Daar zou ik de SP graag aan willen refereren. Voorzitter, ik was gebleven bij die jongeren met schulden. In Arnhem wordt een mooie pilot uitgevoerd met de maatschappelijke diensttijd. 02:51:05

De heer De Haan, CDA: Om die in te zetten om jongeren met schulden te ondersteunen bij het aflossen hiervan. Onderzoek toont aan dat dit zowel de financiële zelfredzaamheid als het mentale welzijn en de maatschappelijke participatie van jongeren verbetert. De heer Brandenbarg, financieel pakt dat voor de gemeente goed uit. In Arnhem bespaart de gemeente hiermee duizenden euro's per jongere. Voor ons is het onbegrijpelijk dat het nieuwe kabinet heeft besloten een einde te maken aan de maatschappelijke diensttijd. Juist in deze tijd van polarisatie, waarbij veel jongeren in hun eigen bubbel leven, is dit keihard nodig. Hierom dienen wij vandaag samen met de ChristenUnie een motie in. We zien helaas dat dit kabinet wel meer onverstandige besluiten neemt. 02:51:53

De heer De Haan, CDA: Zoals het intrekken van de Spreidingswet en het onvoldoende financieel compenseren van gemeenten. Hierdoor moeten we nu al in veel gemeenten keiharde keuzes worden gemaakt voor het in stand houden van voorzieningen en staat de zorg van onze inwoners onder druk. 02:52:07

De heer De Haan, CDA: PVV. 02:52:09

Mevrouw Blauw, PVV: Even kort. In het hoofdlijnenakkoord staat ook dat de subsidie voor maatschappelijke diensttijd wordt afgeschaft. Waar wil de CDA dit van gaan betalen? 02:52:17

De heer De Haan, CDA: Van betalen? Het kabinet had nooit moeten beslissen om dat af te schaffen. Ik vind dat onbegrijpelijk. Er zijn genoeg dingen waarvan wij dat landelijk kunnen betalen, maar dat laat ik liever aan de landelijke politiek over. Voorzitter, ook Groningen wordt financieel hard geraakt door de kortingen van het Rijk. Doen we niks, dan stevent Groningen in 2030 af op een tekort van 40 tot 50 miljoen. Het is goed dat het college kijkt naar de niet-wettelijke taken die zij naar zich toe heeft getrokken. Zo heeft het CDA zich eerder kritisch uitgelaten over de ambitie om in 2035 energieneutraal te willen zijn, terwijl het Rijk zich op 2050 richt. Wat ons 53

betreft kijken we ook naar het geld dat wordt uitgegeven aan bijvoorbeeld de vele binnenstadsprojecten en culturele investeringen. 02:53:05

De heer De Haan, CDA: Voorzitter, uiteindelijk draait het om wat het beste is voor onze inwoners. Nu kom ik tot een afsluiting. Ons verleden bepaalt hoe we hier zitten en waarom we bepaalde keuzes maken. Wat het CDA betreft, keuzes voor een sociaal, sportief en veilig Groningen. Een Groningen waar we omzien naar elkaar. Waar geen ruimte is voor antisemitisme. Waar men elkaar respecteert, welk geloof of welke achtergrond je dan ook hebt. Een Groningen met voldoende ruimte om te sporten, zeker in verenigingsverband. Waar Groningers van jongs af aan leren zich in te zetten voor de samenleving en uit hun bubbel stappen. Een Groningen waar kinderen veilig opgroeien en er voor iedereen een betaalbare woning te vinden is. Dat is ons Groningen. Dat is het Groningen van de toekomst. 02:53:55

Voorzitter: Prachtig. Mooi. Dan zijn we bij de Partij voor het Noorden. 02:54:17

De heer Van der Laan, Partij voor het Noorden: Dank, voorzitter. De voorjaarsbrief benoemt het goed. Onze financiën staan onder druk. Met het ravijnjaar 2026 in het vooruitzicht. Met het oog op het onstuimige politieke klimaat van vandaag en de groeiende verdeeldheid in de Nederlandse samenleving, moet de gemeente Groningen extra scherp zijn op de efficiëntie van haar functioneren. De gemeente zal zich weerbaar moeten tonen. Zowel in de zorg die ze biedt aan haar inwoners, als in de boodschap die ze uitdraagt richting het Rijk en Brussel. Bovendien zal ze spaarzaam moeten zijn. Net als vorig jaar tijdens ditzelfde debat, voelt de Partij voor het Noorden zich genoodzaakt om haar zorgen uit te spreken over de financiële situatie van de gemeente. De houdbaarheidstest van de VNG wijst opnieuw uit dat de netto belastingdruk per inwoner erg hoog is en de solvabiliteit laag ligt. 02:55:12

De heer Van der Laan, Partij voor het Noorden: De verhoogde financiële onzekerheid die hieruit spreekt, is zeer ongunstig in het huidige politieke klimaat. Het college refereert in haar brief meerdere malen aan de onzekerheden die het nieuwe hoofdlijnenakkoord schept voor haar plannen. Hoewel de Partij voor het Noorden het college graag volgt in haar argument dat de huidige financiële onzekerheid wordt gecreëerd door het Rijk, zouden gemeenten beter in staat moeten zijn om veerkrachtig te zijn in situaties zoals deze. Als zij al niet langer aan het teren was op haar reserves. In de huidige situatie wordt de financiële last nog altijd in grote mate bij de inwoners van de gemeente Groningen gelegd. Daarom wil de Partij voor het Noorden van de gelegenheid gebruik maken om de urgentie te onderstrepen van het herstellen van de financiële gezondheid van de gemeente. 02:56:05

De heer Van der Laan, Partij voor het Noorden: Om ongeacht de kortingen die het Rijk wel of niet biedt, te acteren. Dit vraagt om het prioriteren van zowel bestaande als beoogde toekomstige plannen. In feite zoals het nu gebeurt bij de strategische investeringsagenda. Volgens de Partij voor het Noorden moet de focus liggen op het creëren van een betaalbaar woningenaanbod. Investeringen in dorpen en wijken. Niet alleen in de noordelijke wijken. Vandaar de motie die wij hebben met betrekking 54

tot sportvoorzieningen in onder andere de zuidelijke wijken. Natuurlijk moeten we ook blijven investeren in maatschappelijke dienstverlening voor de meest kwetsbare groepen onder ons. De gemeente zal immers het hoofd moeten bieden aan oplopende kosten in deze dienstverlening, de zorg en de veiligheid. 02:56:54

De heer Van der Laan, Partij voor het Noorden: Tegelijkertijd moet het college ook reëel zijn en garanderen dat de begrotingsjaren structureel sluitend zijn, maar ook blijven. Zodat de financiële achtergang zoveel mogelijk kan worden uitgesloten, dan wel beperkt. Het in stand houden van investeringen is een mooie ambitie. De realiteit lijkt te zijn dat er meer moet worden gedaan met minder. Wil Groningen haar huidige voorzieningenniveau in stand houden, dan moeten er keuzes gemaakt worden. Een keuze daarbij is voor ons niet om Kardinge als ijsbaan te schrappen, maar in het slechtste scenario te renoveren. Renovatie is ook één van de scenario's die het CDA in haar motie heeft opgenomen. We hebben allemaal geleerd dat renoveren ofwel niet afbreken, beter is voor duurzaamheid dan weer opnieuw opbouwen. Er zit dus ook nog een positief punt aan. 02:57:56

Voorzitter: Partij voor de Dieren. 02:57:57

De heer Pechler, Partij voor de Dieren: Dank, voorzitter. Bij het renoveren van Kardinge heb je het natuurlijk over een proces wat meerdere jaren zal duren. Waarbij het gehele complex gesloten zal zijn. Is dat niet een obstakel dat de heer Van der Laan daarbij ziet? 02:58:12

De heer Van der Laan, Partij voor het Noorden: Voorzitter. Het zou inderdaad vervelend zijn als je Kardinge voor langere tijd moet sluiten. Alles is beter dan Kardinge opheffen. We hebben er wel overleg over gehad. Je zou wel slim kunnen renoveren. Door bijvoorbeeld eerst de buitenkant aan te pakken en dan de installatietechniek. Door daar bepaalde schaatsseizoenen iets voor in te korten. Er bestaan mogelijkheden, maar je moet wel de wil hebben om dat te onderzoeken. Dat scenario hebben wij nog niet kunnen ontdekken. Het betaalbare woningaanbod blijft een belangrijk dossier. Het akkoord voor De held 3 en de afgeronde procedures voor De Suikerzijde vormen hierin broodnodige stappen voorwaarts. Een blijvende investering is met name het sociale huursegment. Koopwoningen van het lagere segment blijven eveneens urgent. 02:59:06

De heer Van der Laan, Partij voor het Noorden: Huurders zijn in vele opzichten kwetsbaar. Ze lopen bijvoorbeeld een hoger risico op armoede. Het beschermen van de rechten van huurders en de stap naar een betaalbare koopwoning mogelijk maken, is in vele opzichten van groot belang voor de ontwikkeling van Groningen. Zowel om de sociaaleconomische kloven te dichten als om de groei te bevorderen binnen de gemeente. De genoemde opkoopbescherming en de Wet goed verhuurderschap zijn essentiële schakels om de woningmarkt te reguleren. Daarom dienen wij ook een aantal moties mede in met betrekking tot huurders. Daarnaast wil de Partij voor het Noorden graag benadrukken dat het college niet alleen binnen de 55

gemeente naast haar inwoners moet blijven staan, maar ook richting den Haag en Brussel de belangen van Groningen zal moeten blijven bepleiten. 02:59:58

De heer Van der Laan, Partij voor het Noorden: Dit zou betrekking kunnen hebben op de aanleg van bijvoorbeeld de Lelylijn. Die in het hoofdlijnenakkoord wordt genoemd, maar waar nog veel te weinig geld voor beschikbaar wordt gesteld. Hoeveel moet Groningen nog ontzegd worden tot ze opkomt voor haar eigen belangen? De financiële gevolgen zijn in ieder geval tot op de dag van vandaag merkbaar. Niet alleen de financiële gevolgen. Wat Groningen naar buiten uitdraagt moet zij ook binnen de gemeente waar blijven maken. Er ligt een heel aantal mooie plannen op tafel waaruit blijkt dat de gemeente steun wil bieden aan kwetsbare groepen. Wat de Partij voor het Noorden betreft, moet hier blijvend prioriteit aangegeven worden. Het actieplan huiselijk geweld, kindermishandeling en geweld tegen vrouwen is hier een mooi voorbeeld van. 03:01:05

De heer Van der Laan, Partij voor het Noorden: Inderdaad. Individuele problematiek en de complexiteit daarvan, neemt steeds meer toe. Zorg- en hulpverleningsinstanties moeten steeds beter in staat worden gesteld om maatwerk te kunnen bieden. Dit vraagt om korte lijntjes tussen hulpverleners. Om zo meer integrale ondersteuning te kunnen bieden. Iets wat wij ook daadwerkelijk zien en constateren. Kortom, voorzitter, het is duidelijk dat de gemeente Groningen zich in een financieel penibele situatie bevindt. Ze moet zich het hoofd bieden aan een veranderende politieke wind, die eerder overigens ook al weinig ruimte bood. De Partij voor het Noorden wil benadrukken dat de toenemende financiële beperkingen niet bij de inwoners van de gemeente komen te liggen in de vorm van slechtere voorzieningen of nog hogere lasten. 03:01:34

De heer Van der Laan, Partij voor het Noorden: We hopen op een Groningen dat mee blijft bewegen met haar tijd. Een Groningen dat tegelijkertijd uitgaat van haar eigen kracht in de zorg die ze biedt voor haar inwoners en de boodschap die ze uitdraagt aan het Rijk en Brussel. Dan nog even een praktische. Dat is onze motie 'inclusieve feestdagen' die we met een aantal andere, grotere partijen mogen indienen. We willen met deze motie dat bijvoorbeeld Keti Koti en het Gronings Ontzet weer gezamenlijk gevierd kan worden op 1 juli en 28 augustus. Voor een meer inclusieve samenleving is het belangrijk dat iedereen zijn eigen vrije dag kan kiezen. In de praktijk komt dat neer op wellicht een uitruil van vrije dagen. Wel met een vrije keuze. Tot zover. 03:02:28

De heer Van der Laan, Partij voor het Noorden: Dank u. Dan kom ik tot slot bij de PVV. 03:02:53

Mevrouw Blauw, PVV: Voorzitter. Als laatste heeft voor- en nadelen. Misschien dat er minder tijd over is voor interrupties. Ik heb alleen lichtelijk zorg over mijn eigen tijd. Ik ga een soort van poëtisch verhaal houden over de landelijke politiek. Vorige week sloot ik af met de woorden dat wij als gemeente over heel veel zaken wel zelfstandig mogen beslissen. Denk aan het bouwen van een muziekcentrum, woningen, 56

cultuursubsidies, milieubeleid, bestemmingsplan en meer. Het is goed dat we hier niet voor niets zitten en deze beslissingen kunnen nemen. Daarnaast zitten we natuurlijk vast aan landelijke wetgeving over zaken waar we zelfstandig over mogen beslissen. Hierover verschillen we hier nogal eens van mening. Nu we landelijk ook aan de knoppen draaien zal ik voorstellen doen in die richting. 03:03:48

Mevrouw Blauw, PVV: Dat is wel zo fair naar iedereen die op de PVV heeft gestemd. Sinds 22 november, is er een politieke aardverschuiving gaande in het land. Mijn partij, de PVV, haalde maar liefst 37 zetels. Sindsdien is er een turbulente periode aangebroken van keiharde oppositie, naar coalitie waar je beloftes ook waar moet maken. Dat is voor velen wennen geweest, ook voor ons als PVV. Daarnaast kennen de tegenwerkingen en ondemocratische actie is geen einde. Veertien jaar Rutte heeft ons land op een aantal onderdelen getekend. Waarop asiel en klimaat, veelal de D66 agenda, werd gevoerd. Waarbij armoede is toegenomen en de zorg is uitgekleed. De middenklasse wordt de onderklasse in gedrukt, omdat zij voor alles opdraaien. 03:04:30

Mevrouw Blauw, PVV: De armen wordt gesteund. De rijken kunnen het makkelijk betalen, maar de Groningse middenklasse wordt als een citroen helemaal uitgeperst. Hier is de Groninger de dupe. Ons land en onze gemeente bevinden zich in de armoedeval. Zo wordt Groningen een gedeelde gemeente voor arme en rijke Groningers. De middenklasse en de ondernemers zullen verdwijnen met dit beleid. 03:04:49

Voorzitter: D66. 03:04:50

De heer Lo-A-Njoe, D66: Dank u wel, voorzitter. Ik hoor u spreken over de Groninger. Ik zou graag van de PVV willen weten wie de Groninger is. U gaf net aan dat u niks weet van de term islamofobie. Horen mensen die de islam aanhangen ook bij de Groninger hier? 03:05:09

Mevrouw Blauw, PVV: U spreekt over de islam, maar volgens mij hebben we het dan over moslims. Wij hebben niks tegen moslims. Wij hebben vooral iets tegen de islam. Ik ga niet op deze discussie in, over welke inwoners we het hebben. Wij hebben het gewoon over de Groningers. We hebben een immens asielprobleem waardoor sommigen zich een vreemdeling in eigen land voelen. 03:05:28

Voorzitter: Partij voor de Dieren. 03:05:29

De heer Pechler, Partij voor de Dieren: Kan de PVV misschien verhelderen welk onderscheid ze maakt tussen moslims en de islam? Het klinkt toch heel erg als: we hebben niks tegen christenen, maar wel tegen het christendom. 03:05:41

Mevrouw Blauw, PVV: Ik moet er nog even aan wennen. Dat heeft Geert Wilders ook al ik weet niet hoe vaak gezegd. Deze aanval is zo vaak. Wij hebben iets tegen de onvrijheden van de islam. We hebben niks tegen moslims. Onveiligheid is 57

toegenomen en ik ben vast nog veel vergeten. Dit heeft geresulteerd in een overwinning van de PVV. Mijn partij heeft de verantwoordelijkheid genomen om juist dat te doen waar Nederland naar snakt. Nederland heeft gekozen. Of je het nou leuk vindt of niet, zo werkt democratie nou eenmaal. In plaats van samen te werken voor een beter Nederland en het debat te voeren, vindt er een negatieve obsessie plaats van: wie is de foute Nederlander? Dit zijn spelletjes tegen de PVV. Dit gebeurt puur uit frustratie dat de eigen ideologie niet meer kan worden doorgevoerd. Of een baantje dat in het gedrang komt. Dat zijn in mijn ogen geen volksvertegenwoordigers. 03:06:33

Voorzitter: Student en stad. 03:06:35

De heer Swets, Student en Stad: Dank, voorzitter. Ik hoor de PVV een pleidooi houden voor de veiligheid van onze gemeente. Tegelijkertijd zie ik ook de PVV een motie indienen die oproept om alle bestaande AZC-locaties in de gemeente Groningen te sluiten. Wat voor gevolgen zal dit hebben, denkt de PVV, als we daaraan gehoor geven? Zal dat dan niet de onveiligheid heel erg doen toenemen, als al die mensen in één keer op straat komen te staan? 03:07:01

Mevrouw Blauw, PVV: Volgens mij is dat niet het geval. Wij zijn voor minder asiel. Dat wordt een landelijk beleid. In die lijn trekken wij dat door. De conclusie is dat veel partijen die zichzelf centrum of progressief noemen, inhoudelijk failliet zijn. Ze komen niet verder dan door anderen verzonnen, dubieuze agenda's te verkopen. Ze beperken zich in hun politieke methode tot giftige dram, karaktermoorden en lastercampagnes. Dit zagen we twee weken geleden ook terug in het debat over de regeringsverklaring. Men leidt af van de inhoud en oplossingen en spreekt alleen nog maar over beledigingen en beschuldigingen. Vorige week haalde ik inclusiviteit en het hebben van een andere politieke mening al aan. Daar gaat dit natuurlijk over. Dit is niet onze realiteit. Velen zijn bang voor deze bittere realiteit van onveiligheid. 03:07:44

Voorzitter: Nu even de knop uitzetten. De SP. 03:07:48

De heer Brandenbarg, SP: Voorzitter, ik begrijp wel wat de PVV hier probeert te doen. Ik heb net in mijn bijdrage puur en alleen op sociaaleconomische tegenstellingen de confrontatie met de PVV gezocht. Ik heb gezegd: u verhoogt het minimumloon niet. U schaft een aantal zaken af. U zorgt voordat de kinderarmoede toeneemt. Nu gaat u hier een landelijk spelletje lopen spelen en een beetje de zondebok doen. Waarmee u juist die discussie op die sociale thema's die u zegt uit de weg te willen gaan, opzoekt. Wilt u gewoon ingaan op wat ik zojuist heb gedaan? Op wat deze gemeente doet en op de sociaaleconomische zaken waar wij hier over gaan? In plaats van dit landelijke spelletje hier proberen te herhalen, omdat u daar baat bij heeft? 03:08:35

Mevrouw Blauw, PVV: Ten eerste ga ik over mijn eigen woorden. Ten tweede gaat dit ook over u, want u heeft ook heel vaak 'racisme' in de mond genomen. Dit gaat zeker ook over u. 58

03:08:43

De heer Brandenbarg, SP: Voorzitter, hier en ik wel klaar mee. Voorzitter, dit is een punt van orde. 03:08:49

Mevrouw Blauw, PVV: Ik ga over mijn eigen woorden. Ik ga verder. Ik ga het zo meteen juist over de voorjaarsbrief hebben. Over de keuzes die wij maken. 03:08:56

De heer Brandenbarg, SP: Punt van orde, voorzitter. Ik vind... 03:09:02

Voorzitter: Ik ga over de orde. U heeft nog een vraag aan mevrouw Blauw. 03:09:06

De heer Brandenbarg, SP: Nee. Mijn punt is: ik vind alles prima. We kunnen het hier op de inhoud met elkaar oneens zijn, maar ik weiger te accepteren dat mij hier woorden in de mond worden gelegd. Wij zijn de partij die het hier op een aantal punten vaak zelfs voor de standpunten van de PVV heeft opgenomen. Ik heb nooit het woord 'racisme' in mijn mond genomen tegen de PVV. Ik bestrijd u hier op sociaaleconomische thema's. Het zou er goed aan doen dat ze daarop ingaat, maar ik bestrijd dit echt. Dit spelletje van landelijke politiek herhalen op dit soort culturele thema's, daar weiger ik aan mee te doen. Dat speelt de PVV in de kaart, voorzitter. 03:09:45

Voorzitter: Dat is uw opvatting. Dan was er nog een vraag van de Partij voor de Dieren. Daarna het CDA en dan GroenLinks. Partij voor de Dieren niet meer? CDA en dan GroenLinks. 03:09:58

De heer De Haan, CDA: Voorzitter, ik wilde het even over de inhoud hebben. Vooral over de motie die de PVV indient. Maak van Groningen niet één groot AZC. Daarmee vraagt u om alle AZC-locaties te gaan sluiten. Ik ga ervan uit dat de PVV serieus politiek bedrijft in deze raad. Ik ben oprecht benieuwd: waar moeten volgens de PVV als deze motie vandaag wordt aangenomen die asielzoekers morgen heen? Dan verwacht ik daar een serieus antwoord op. 03:10:31

Mevrouw Blauw, PVV: Wij zijn er sowieso voor dat de kern van het probleem moet worden opgelost. Dat je Ter Apel moet sluiten. Dat de asielinstroom moet worden ingeperkt. Wij zitten gewoon aan onze max van het hebben van asielzoekers. Omwonenden melden zich elke dag bij ons, omdat ze zich hartstikke druk maken om hun leefomgeving. Die wordt onveilig. Ik kom daar zo meteen op terug. Aan de hand daarvan hebben wij die motie ingediend. 03:11:00

Voorzitter: Aanvullende vraag nog en dan GroenLinks. 03:11:01

De heer De Haan, CDA: Voorzitter, we dienen hier geen moties in voor de lol. We dienen hier moties in die echt iets willen veranderen in Groningen, omdat we dat vinden. Dan ga ik ervan uit dat u weet wat de consequenties zijn van het aannemen 59

van deze motie. Oprecht nog een keer de vraag: waar gaan die asielzoekers dan morgen naartoe? 03:11:25

Mevrouw Blauw, PVV: Wij willen hier een statement maken. Die motie zal ook niet worden aangenomen. Dat weet u ook. 03:11:33

Voorzitter: Dan ga ik even naar de vraag van GroenLinks. 03:11:35

De heer Van Hoorn, GroenLinks: Voorzitter. Ik probeer het ietsje terug te brengen omwille van de tijd en omdat ik doorgaans altijd wel bereid ben om te helpen. Heeft mevrouw Blauw nog opvattingen over de gemeente Groningen? 03:11:50

Mevrouw Blauw, PVV: Ja. Daar was ik nog niet aan toegekomen. Nu over de voorjaarsbrief en hoe wij hier in lijn met ons landelijk beleid, verkiezingsprogramma en het regeerakkoord, naar de toekomst kijken. In het kort wil ik een aantal voorstellen en bezuinigingsmaatregelen noemen. De korting op het Gemeentefonds is een feit. We moeten efficiënt met onze financiën omgaan en het geld uitgeven waar het echt nodig is en het toekomt aan onze Groningers. Wij willen graag inzetten op een veilige en betaalbare toekomst en toekomstbestendig financieel beleid met de juiste keuzes. Dit betekent fijne woningen, een veilige leefomgeving, goede voorzieningen en betaalbare zorg. Wij willen lagere lokale lasten en niet bezuinigen op onze ouderen. Ondernemers moeten meer vrijheid krijgen om te ondernemen, dus minder regeldruk en onnodige milieumaatregelen. 03:12:35

Voorzitter: Student en Stad. 03:12:37

De heer Swets, Student en Stad: Dank, voorzitter. Ik ben wel eventjes benieuwd. De PVV dient nog een motie in. Motie 8: bezuinigen en sparen voor de toekomst. Is dat een motie waar de PVV wel daadwerkelijk achter staat? Of is dat ook een motie voor de bühne? 03:12:50

Mevrouw Blauw, PVV: Ik vind dat een beetje een onzinnige vraag. Dat weet u ook wel. Het is een hartstikke goede motie. 03:12:57

Voorzitter: Partij voor de Dieren. 03:12:58

De heer Pechler, Partij voor de Dieren: Kan de PVV verhelderen wat zij bedoelt met onzinnige milieuregels? 03:13:06

Mevrouw Blauw, PVV: Dat is een kop op landelijk beleid en onnodige milieumaatregelen die wij in deze stad heel veel hebben. Het behoud van onze markt en kermis staat ook bovenaan onze agenda. Werken moet lonen en armoedebestrijding is topprioriteit. Wij hechten veel waarde aan goed onderwijs en 60

willen maximaal investeren in politie en handhaving. We willen bezuinigen op cultuur en de energietransities. We willen geen AZC's in onze gemeente, om de leefomgeving van Groningers te beschermen. We willen geen nieuw muziekcentrum en geen groot nieuwe wind- of zonnepark, maar investeren in een nieuw Kardinge. Tevens maximale inzet op participatie van onze inwoners. Dit gaat in veel situaties niet altijd goed. Overigens doet de gemeente het op een aantal van deze punten wel goed. 03:13:52

Mevrouw Blauw, PVV: Daar zijn wij blij mee. Zoals zorgen voor meer werkgelegenheid en het initiatief tot een ondersteuning als gevolg van de energiearmoede. Hier vinden wij de SP wel. Een kanttekening is wel dat het mede veroorzaakt is door de Klimaatwet, de eigen regie op de schuldhulpverlening en de investering in de noordelijke stadswijken. Afsluitend wil ik daarom de twee moties indienen. Daar is net ook al veel over gezegd. Bezuinigen en besparen op de toekomst en maakt van Groningen niet één groot ACC. 03:14:22

Voorzitter: Er was nog een vraag van de Partij voor de Dieren over de milieumaatregelen, wat onnodig was. 03:14:27

De heer Pechler, Partij voor de Dieren: Ja. Mevrouw Blauw gaf aan dat wij in Groningen meerdere van die regels hebben. Daarom vroeg ik in mijn eerste vraag: kan de PVV dit verhelderen? Mij is het niet duidelijk. 03:14:38

Mevrouw Blauw, PVV: Er zijn volgens mij enorm veel moties over al die regels. Ik heb ze nu even niet op orde. Ze zijn vandaag ingediend. Daar kunt u ze nog eens teruglezen. 03:14:50

Voorzitter: Dan was er van de Partij van de Arbeid nog een vraag, geloof ik. Niet meer? Wel van D66. 03:14:54

De heer Lo-A-Njoe, D66: De laatste zin: maak van Groningen niet één groot AZC. Waar is dat op gebaseerd? Hoezo is Groningen één groot AZC? Er wonen hier 240.000 mensen. Waar heeft u het over? 03:15:12

Mevrouw Blauw, PVV: Er komen enorm veel asielzoekers onze kant op. Daar gaat deze motie ook over. Dat wij enorm veel asielzoekers erbij krijgen. Zoals de Sint Petersburgweg, de Eemsgolaan, de Europaweg, de LVV. Dat is ook enorm groot. We willen het beste kindje van de klas spelen. We vinden gewoon dat de asielinstroom moet worden ingeperkt en dat andere gemeenten ook aan bod zijn. 03:15:53

Voorzitter: Ik voel hem aankomen. Dit gaan we niet doen. Het s-woord gaat nu niet vallen. Klaar. Dank. Dames en heren. Wij zijn nu door de eerste woordvoeringen van de raad heen. Het is precies zes uur. Wij schorsen een uur en een kwartier. Ik heb even één verzoek aan u. Het college moet zich even beraden op de moties. Dat 61

betekent dat ik u even vraag medewerking te verlenen in dat eerst het college het bordje vol schept of even voorrang krijgt. Dan kunnen wij naar de oude raadzaal met de ondersteuners om de beantwoording voor te bereiden. Eerst het college, dan de rest. 04:30:09

Voorzitter: Ik heropen de vergadering en geef het woord aan de wethouder van financiën. 04:30:40

Mevrouw Wijnja, wethouder: Dank u wel voorzitter. Ik ben nog niet binnen of mijn systeem loopt weer vast. Het ging al even over ICT. Dat is niet onterecht. Het is best wel een belangrijk onderwerp. Dank u wel, voorzitter en dank aan alle leden van de raad voor uw input in de eerste termijn. Een aantal van u heeft het al gezegd. Het voorjaarsdebat is een belangrijk moment. Het is het moment waarop u als raad ons van alles mee kan geven wat we in overweging hebben te nemen bij het maken van de begroting. Daar zijn we ongelooflijk blij mee. Ik zei vorige week bij de rekeningraad dat ik dingen heel positief inzie. Misschien kwam het omdat het mooi weer was, omdat het reces bijna in de lucht hing. Ik dacht vandaag: ik trek ook maar iets vrolijks aan. 04:31:27

Mevrouw Wijnja, wethouder: Ik sta hier nog steeds heel positief. Ik heb breed in de raad vrij veel steun gehoord voor de strategie die het college voorstelt in de voorjaarsbrief. Er is heel veel aan de hand in gemeenteland. Sommige fracties lijken te denken dat het alleen over de gemeente Groningen gaat. Dat is niet zo. Helaas is dat niet zo. Het is ook een voordeel, want als je samen ergens aan werkt, dan heb je namelijk een grotere impact. Er is wel degelijk iets aan de hand, als je kijkt naar de randvoorwaarden die wij nodig hebben om op een goede manier ons werk te kunnen doen voor onze inwoners. Dat hebben al uw fracties ook met elkaar gemeen. Dat u kijkt naar: hoe doen we de dingen het best voor onze inwoners? 04:32:09

Mevrouw Wijnja, wethouder: Natuurlijk verschilt het in hoe je prioriteert. Wat je eerst doet of wat je laat. Wat je een kerntaak vindt, of dat je kerntaken misschien niet zo belangrijk vindt. Wat u volgens mij allen met elkaar gemeen heeft, is dat we heel erg kijken naar wat het beste is voor de inwoners van de gemeente Groningen. Dat moet ook. Daarvoor zijn we hier allemaal in deze ruimte. Wat belangrijk is om te benadrukken, is het volgende: wij stellen een soort van volgordelijkheid voor in de strategie. Als we naar het meerjarenbeeld kijken, hebben wij de luxe om nog een beetje tijd te nemen, om ons te kunnen voorbereiden op wat komen gaat. Dit in tegenstelling tot een aantal andere gemeenten. Dat is ook ons voorstel om te doen. We zijn aan het investeren in onze gemeente. In onze inwoners. In het oplossen van belangrijke maatschappelijke opgaven. 04:33:01

Mevrouw Wijnja, wethouder: Het college wil niet stoppen met dingen op het moment dat het niet echt nodig is. Dat is de reden dat we de strategie voorleggen zoals die in de voorjaarsbrief staat. Dat betekent als we naar het meerjarenbeeld kijken, dat we vanaf '28 echt een serieus probleem hebben. Ik herhaal nog maar eens: gelukkig. We zitten in een zorgelijke situatie, maar er zijn ongelooflijk veel van mijn collega's 62

die deze en de afgelopen weken een debat met de raad hebben moeten te voeren waar het echt ging over keiharde bezuinigingen. Zij staan al veel eerder aan de lat om dat op te lossen. In die zin hebben wij nog een beetje tijd. We willen dat op een goede manier doen. We kunnen er lang en breed over praten. Hoe vaak je dat moet herhalen of niet: blijft overeind dat het ravijn dat is veroorzaakt door de Rijksoverheid de belangrijkste veroorzaker is van ons probleem. 04:34:00

Mevrouw Wijnja, wethouder: Daar ligt dus ook de oplossing. Dat betekent dat wij er alles aan doen om dat opgelost te krijgen. Op het moment dat we dat op weten te lossen, kunnen we een groot gedeelte van onze discussies heel anders gaan voeren. De lobby die we in gezamenlijkheid voeren levert wel degelijk heel veel op. Dat maakt ook dat ik hier nog steeds heel strijdbaar en positief sta. Ruim een jaar geleden was het kabinet van mening dat er helemaal geen probleem was. Inmiddels is iedereen het erover eens dat de taken en de middelen van gemeenten uit balans zijn. Dat daar een oplossing voor moet komen. Dat is echt een hele belangrijke stap vooruit. Dat betekent dat je met elkaar het gesprek kunt gaan voeren over hoe we dat gaan oplossen. 04:34:45

Mevrouw Wijnja, wethouder: Dat kan langs twee lijnen wat het college betreft. Dat is ook de lijn van de VNG. Dat kan betekenen dat er geld bij moet, of dat er taken af moeten. Vandaar ook dat dat onze eerste lijn is in het voorstel om hiermee om te gaan. Tegelijkertijd zijn we met een heleboel verschillende andere dingen bezig. Ik heb verschillende vragen iets horen zeggen over: we kunnen hier niet, niet naar onszelf kijken. We kunnen het ons niet permitteren om zelf niks te doen. Dat is het college met u eens. Dat doen we dan ook niet. Er zijn nog twee sporen die we bewandelen. Het ene is prioriteren, bezuinigen. Kijken naar wat we wel moeten doen. Hoe doen we het? Moeten we dingen in de tijd anders neerzetten? Daar wordt al een aantal maanden in de organisatie hard aan gewerkt. Dat is een pakket. 04:35:35

Mevrouw Wijnja, wethouder: Wat we uiteindelijk zullen moeten, kan ik nog niet overzien. Het is een vraag die we volgend jaar hier in dit huis met elkaar gaan voeren. Een derde gaat over het verhogen van de inkomsten. Ik weet dat daar verschillend over wordt gedacht door de fracties. Dat is volgens mij ook prima. Dat is wel één van die drie dingen waar we het over moeten hebben. Ik ga een aantal moties van een preadvies voorzien. Ik heb een paar vragen opgeschreven die in mijn richting zijn gesteld, dus die zal ik beantwoorden. Als eerste de vraag vanuit GroenLinks over de CO₂-impact. Er is inderdaad een motie aangenomen in de raad. Voor een aantal projecten geldt dat wij die CO₂ monitor al in beeld hebben gebracht. Er is al best veel gebeurd in de organisatie. 04:36:20

Mevrouw Wijnja, wethouder: Het lukt ons voor projecten die in een bepaald stadium zijn, al om inzichtelijk te maken wat dot betekent op het gebied van de CO₂-impact. De vraag was: kan dat ook voor de grote projecten? Een voorwaarde voor dit instrument om te werken, is dat projecten in een bepaalde fase zijn. We zetten dit even in de tijd naast de grote projecten die gaan lopen. De bedoeling is om dat uiteindelijk voor alle projecten te gaan doen. Als een aantal van de grote projecten op 63

de investeringsagenda wat verder zijn in de ontwikkeling, kunnen we dit instrument daarvoor gebruiken. Dan komen we daar bij uw raad op terug. Dan heb ik een tweetal vragen opgeschreven van de VVD. Als eerste de vraag of we niet iets zouden kunnen met die pilot: een hele hoge boete op zwerfafval. 04:37:11

Mevrouw Wijnja, wethouder: We hebben het net even nagezocht. Er staat een boete op afval op straat gooien. Ik weet niet of iedereen het weet. Die boete is €150,-. Zo staat dat nu in onze APVG. Wij hebben heel veel inzet op het opruimen van zwerfafval. Groningen Schoon Dankzij Mij is een ongelooflijk groot succes. Ik begrijp dat dat niet per se iets doet aan de oorzaak, want iemand gooit het op straat. In de bewustwording op scholen, op middelbare scholen doet dat wel heel veel. Onze inschatting is dat we met het instrumentarium wat we nu hebben, inclusief die boete die erop is, eerst willen inzetten op wat we al hebben. Ik refereer nog maar even aan handhaving discussie die we hier nog niet zo lang hebben gehad. We kunnen naar Enschede kijken wat dat oplevert en misschien in een later stadium daar nog iets mee doen. 04:38:01

Mevrouw Wijnja, wethouder: Dan was de volgende vraag een open deur. Zou het college niet willen stoppen met reclamebelasting? Ik geef een beetje mijn eigen interpretatie aan de vraag van de VVD. Het ging over de mededeling die wij aan de raad hebben gestuurd. Het Noordelijk Belastingkantoor is een uitvoeringsorganisatie die een heleboel dingen voor ons doet. Wat voor ons van belang is, is dat de dienstverlening die zij leveren kwalitatief goed is. Dat betekent dat wij de kaders meegeven, maar dat we hen ook realistisch de ruimte en de tijd willen geven om belastingmaatregelen op een goeie manier neer te zetten. Er is geen aanleiding om te denken dat het allemaal duurder wordt. Het is niet erg als een uitvoeringsorganisatie zegt: we willen het op een goede manier doen. 04:38:43

Mevrouw Wijnja, wethouder: We hebben daar een beetje meer tijd voor nodig. We denken dat het goed is om hen dat te geven. Er zijn heel veel voorbeelden waar uitvoeringsorganisaties onder hoge druk zijn gesteld en dat komt uiteindelijk de dienstverlening niet zegt goede. Dat willen we niet. Dan heeft de ChristenUnie terecht verwezen naar een brief die gestuurd is. Dat gaat over alle accommodaties in de gemeente Groningen. Dat gaat over de indexatie en de vergoeding die organisaties daarvoor krijgen. Daar zijn zorgen over. Wij hebben dat signaal ook gekregen. Het is een onderwerp wat breder speelt. Niet alleen bij de accommodaties. Wij zijn bezig om een plan te maken om daar iets aan te doen. Dat betekent in ieder geval dat wij hun tegemoet gaan komen. 04:39:35

Mevrouw Wijnja, wethouder: Ons voorstel hoe dat te doen, komt binnen afzienbare tijd naar uw raad toe. Dan kom ik bij motie 4: graffiti in de openbare ruimte. Die gaan we ontraden. Waarom? Ten eerste omdat het onmogelijk is om alle illegale gespoten graffiti onmiddellijk te verwijderen. Dat heeft te maken met kosten en capaciteit. Er wordt geprioriteerd bij stadsbeheer. Dat zou betekenen dat andere dingen dan ineens niet zouden kunnen. Daar willen we nu niet voor kiezen. Aanvullend is het zo dat veel panden waar die graffiti wordt gespoten niet van ons zijn. Dat maakt het 64

gelijk al een tandje ingewikkelder. Wat doen we al? Er zijn eerder wat initiatieven geweest in de raad die ons daartoe opriepen. Dat is dat we in gesprek zijn met partijen, bijvoorbeeld onderwijsinstellingen en kunstenaarscollectieven. 04:40:28

Mevrouw Wijnja, wethouder: We kijken naar waar graffiti op een mooie plek zou kunnen komen. Er zijn verschillende plekken in de gemeente waar dat ook gebeurt. Ik heb begrepen dat er naar aanleiding van die overleggen in ieder geval een vijftal plekken is gekomen waar we legaal spuiten toestaan. In de binnenstad is het wat ingewikkelder. Dat heeft met het aantal monumentale panden te maken. Dat zagen we ook naar aanleiding van de discussie met de muurschildering in het Koude Gat. Ik heb toen al gezegd: onze constatering is dat het beleid in brede zin hierover een update nodig heeft, naar aanleiding van allerlei ontwikkelingen. Daar gaan we naar kijken en daar komen we dan op terug. 04:41:05