12-07-2023, verslag gemeenteraad 16.30 uur - Raadsvergadering.pdf

Volgens mij weten we allemaal dat drie komma zes miljoen euro niet toereikend zal zijn. Als we niet meer reserveren, nemen we een groot risico. Ook de accountants hebben hiervoor gewaarschuwd. Een financieel risico is alleen een risico, als je er niet voldoende op bent voorbereid. Wij verwachten van het college dat ze, zodra de uitspraak er ligt, met een dekkend voorstel komen dat recht doet aan de situatie van al onze studerende inwoners, die hun energierekeningen momenteel moeilijk kunnen betalen. 22

01:19:18 Mevrouw Goodijk (Student en Stad): Over financiële risico's gesproken, de kerngetallen van de gemeente lijken nu kwetsbaar, maar voldoende. Dat is op zich positief, maar geeft natuurlijk ook een vertekend beeld, want de enorme waslijst aan investeringen - die nodig zijn - zijn hier nog niet in meegenomen. Ook hier moeten wij onszelf nog niet rijk rekenen en is voorzichtigheid geboden. Eén ding is zeker: een nauwkeurige afweging en prioritering is noodzakelijk. Hier zullen wij volgende week uitgebreid over komen te spreken. 01:19:51 Mevrouw Goodijk (Student en Stad): Voorzitter, nog één laatste punt op het gebied van veiligheid. In 2022 hebben wij als raad heel vaak gesproken en onze zorgen geuit over de ontwikkelingen in het uitgaansleven. We hebben het gehad over toenemend middelengebruik, we hebben het gehad over de geweldsincidenten onder andere tegen de LHBTI-community en we hebben gesproken over grensoverschrijdend gedrag en seksuele intimidatie. Toch ziet mijn fractie weinig concrete actie of integraal beleid op dit gebied. Het is tijd dat wij, net als alle studentensteden die ons al voorgingen, een integrale visie op de nacht creëren. Zonder nacht was Groningen niet geweest wat ze nu is en zonder nacht is er geen dag. Daarom zullen wij volgende week met voorstellen komen, want met alleen praten over deze thema's voelt de Groningse stapper zich niet veiliger.

Dank je wel, Voorzitter. 01:20:45 Voorzitter: Dank u zeer. Dan de Partij voor de Dieren en daarna de Stadspartij. 01:21:04 De heer Van Zoelen (Partij voor de Dieren): Dank, Voorzitter. Ook dank aan alle ambtenaren die hebben gewerkt aan de gemeenterekening en ons hebben bijgestaan bij alle vragen. We mogen wel zeggen dat 2022 een bijzonder jaar was. We kwamen net uit corona gekropen, Rusland viel Oekraïne binnen en een maand later waren er ook gemeenteraadsverkiezingen met een nieuw college tot gevolg. Bij de begroting had het vorige college niet kunnen voorspellen dat er zo een ongekende energiecrisis en inflatie zou volgen. Het jaar 2022 was een jaar waarin de schoolachterstanden zijn opgelopen, de cultuursector enorme klappen heeft gehad, de zorgsector een enorme inspanning heeft moeten leveren en vele ondernemers hun financiële reserves geheel hebben opgebruikt. Ondertussen was het Rijk weinig daadkrachtig als het ging om het oplossen van de stikstofcrisis, de opvang van vluchtelingen en het afwikkelen van de aardbevingsschade. Kort vooruitkijken met weinig visie op de toekomst, dat kenmerkte de politiek vanuit het torentje in Den Haag. 01:22:05 De heer Van Zoelen (Partij voor de Dieren): Veel problemen die we in 2022 zijn tegenkomen hadden voorkomen kunnen worden als er meer aandacht was geweest voor datgene wat kwetsbaar was of is.

We hokken dieren op, waardoor pandemieën kunnen ontstaan en vogelgriep is een groot probleem. We zijn afhankelijk van fossiele brandstoffen, waardoor we in een energiecrisis zijn terechtgekomen. Het terugdringen van de CO2-uitstoot is door de politiek continu vooruitgeschoven. We kunnen niet bouwen, boeren zitten in onzekerheid en natuurbeschermers luiden overal ter wereld de noodklok. Op dit moment worden in het zuiden van Europa temperaturen bereikt van tegen de 50 graden Celsius. Er zijn nog steeds 23

partijen, ook hier in de raad, en vele mensen die beweren dat we niets hoeven te doen en dat we geen maatregelen hoeven te nemen voor een beter klimaat. 01:22:55 Voorzitter: VVD. 01:22:57 Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Dank u wel, Voorzitter. Ik ben benieuwd of meneer Van Zoelen kan aangeven wat het college heeft nagelaten in 2022 om al die dingen op te lossen die u net opgenoemd heeft. 01:23:10 De heer Van Zoelen (Partij voor de Dieren): Daar kom ik zo op in mijn woordvoering. Als er wat blijft liggen, dan kom ik daarop terug. Het meest hoopvolle in 2022 was inderdaad misschien is dit wel gelijk een antwoord op de vraag van de VVD - dat mensen vertrouwen gaven in een nieuwe coalitie; een college waarin we dus wel kijken naar wat werkelijk van waarde is, waar economische groei geen doel op zich meer is en waarin we uitkijken naar een duurzame en klimaatbestendige toekomst voor ons allen. Om dat te kunnen bereiken hebben we eerst een heleboel noodhulp moeten bieden. Er is een noodpakket van miljoenen opgesteld om mensen bij te staan in de energiecrisis en om de koopkracht van de inwoners op peil te houden. Er zijn middelen beschikbaar gesteld voor ondernemers en de cultuursector om ze weer op de been te helpen. Daarnaast hebben we ons ook ingezet om vluchtelingen uit die vreselijke oorlog in Oekraïne op te vangen.

Naast het noodpakket is er geïnvesteerd in energietransitie en een begin gemaakt met de eiwittransitie. Dit is geen makkelijk traject, want we doen dit nu voor het eerst. Volgens mij was dit ook echt een antwoord op de vraag van de VVD. 01:24:20 Voorzitter: VVD. 01:24:22 Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Gelukkig mag ik verzinnen of u een antwoord hebt gegeven. Ik zou graag drie punten willen hebben, waarvan u zegt dat er een start is gemaakt met de eiwittransitie. Ik heb ze namelijk niet kunnen vinden. 01:24:33 De heer Van Zoelen (Partij voor de Dieren): Ik wilde net beginnen over de eiwittransitie. We hebben daar net een begin mee gemaakt. Er is een nieuw college gekomen in 2020. Het is dan gemakkelijk om te zeggen: "Noem eens even drie punten op". Wij doen dit namelijk voor het eerst en daar is Groningen echt uniek in. Duidelijk is dat we anders met dieren moeten omgaan en dat we meer dierlijk eiwit moeten gaan eten om onze planeet leefbaar te houden, daarom is dat zo belangrijk. Er is een begin gemaakt in de ambtelijke organisatie om een uitwerking te geven aan een routekaart. Die is er inmiddels gekomen en daarvoor zullen nu en in de toekomst middelen beschikbaar gesteld moeten worden. Gelukkig horen we veel enthousiaste geluiden van ondernemers, organisaties en onderwijsinstellingen die dit pad graag samen met de gemeente willen bewandelen.

Als u vraagt om drie punten die ik moet opnoemen, dan kan ik zeggen, dat wij van velen, zoals de Hanzehogeschool en 24

onderwijsinstellingen positieve geluiden hebben gehoord. Ook ondernemers zien echt kansen in die eiwittransitie. 01:25:35 Voorzitter: PVV. 01:25:35 De heer Ram (PVV): Dank u wel, Voorzitter. De Partij voor de Dieren doet ook mee met de coalitie. U zit niet voor niets in de coalitie, dan wilt u iets bereiken. Bent u tevreden met wat er bereikt is vanuit uw standpunt van uw partij? 01:25:51 De heer Van Zoelen (Partij voor de Dieren): We hebben het nu over de jaarrekening. We kunnen dat waarschijnlijk volgend jaar beter zeggen, maar we zijn aardig op weg. Ik zal verder in mijn woordvoering ook nog wel terugkomen op waar we echt trots op zijn. 01:26:06 Voorzitter: CDA. 01:26:06 De heer De Haan (CDA): Voorzitter, ik vond het wel interessant dat u over die middelen begon. Ik las in het coalitieakkoord en daar was ik toen wel verbaasd over, dat er geen geld was vrijgemaakt in het coalitieakkoord voor de eiwittransitie. U heeft u het nu wel over middelen. Ik ben wel benieuwd hoeveel geld u denkt nodig te hebben voor de eiwittransitie. 01:26:23 De heer Van Zoelen (Partij voor de Dieren): Voorzitter, volgende week wordt gesproken over de knelpunten en volgens mij staat dit ook als één van de knelpunten erbij. Als je een nieuw traject opstart, ga je natuurlijk kijken naar wat dit allemaal behelst. 01:26:34 De heer Van Zoelen (Partij voor de Dieren): Ik ga even verder.

Anders dan verwacht, heeft Corona niet geleid tot een grote werkloosheid. Er zijn meer vacatures bijgekomen dan er arbeidskrachten beschikbaar zijn. Ook het werken op afstand is meer gebruikelijk geworden en gelukkig heeft het college daar ook goed op ingespeeld. 01:26:49 De heer Van Zoelen (Partij voor de Dieren): Er zijn echter ook andere ontwikkelingen geweest wat betreft veiligheid, zoals meer maatschappelijke onrust en demonstraties. Amnesty waarschuwt bijvoorbeeld dat het demonstratierecht steeds meer onder druk is komen te staan en burgemeesters geven aan dat ze middelen en capaciteit tekortkomen. Er zijn gelukkig ook stappen gezet als het gaat om het tegengaan van huiselijk geweld. Tijdens de commissie hebben we aangegeven dat daar ook nog wel enige zorgpunten zijn. Tijdens corona heeft heel veel ook achter gesloten plaatsgevonden en daarom is het belangrijk dat mensen zorg krijgen en bij de WIJ-teams gemakkelijk met hun problemen terecht kunnen. 01:27:30 De heer Van Zoelen (Partij voor de Dieren): Nauw contact tussen burger en overheid heeft 25

door corona ook een deuk opgelopen. Veel mensen zijn het vertrouwen in de politiek kwijtgeraakt en raadsbreed willen we als partijen dichter bij de inwoners komen te staan en ook lering trekken uit waar het in het verleden is misgegaan. Dichter bij de inwoners staan, heeft ook betrekking op dichterbij belangenorganisaties staan, zoals natuurorganisaties. Mensen zien natuur en bomen verdwijnen en belangen van dieren worden bij veel grote projecten geschaad. Zo heeft het project bij de Suikerunie grote vertraging opgegelopen, terwijl dat vermeden had kunnen worden als ook de belangen van kwetsbaren beter waren meegewogen al direct bij de start. Daar hoorde ik D66 ook al iets over zeggen, maar het is dan toch wel dit nieuwe college die daar stappen in heeft gezet en die heeft laten zien dat je met die natuurorganisaties wel door één deur kunt en komt tot constructieve oplossingen. 01:28:24 Voorzitter: Meneer Van Zoelen, u bent door uw tijd. 01:28:26 De heer Van Zoelen (Partij voor de Dieren): Ik wil nog even uit... 01:28:28 Voorzitter: Nee, nee, want u krijgt nog een vraag van D66, uw vrienden heeft u net aangegeven. Daar geeft u nog antwoord op en dan is het voor dit moment afgelopen. Nog één vraag. 01:28:41 De heer Lo-A-Njoe (D66): Ja, één vraag vergelijkbaar met de vraag van de VVD, maar dan over cultuur.

Ik hoor u daar helemaal niet over, maar volgens mij neemt u via het college daar ook verantwoordelijkheid voor. Kunt u mij drie dingen noemen, waarin we echt voortgang hebben geboekt op cultuur met dit college? 01:28:57 De heer Van Zoelen (Partij voor de Dieren): Ja, daar wil ik wel even op ingaan, Voorzitter. Daar is mijn collega ook tijdens de commissie op ingegaan. Bij de jaarrekening zag zij dat de resterende coronagelden voor cultuur zijn vrijgegeven naar de algemene middelen, in tegenstelling tot wat was toegezegd in de collegebrief in december. Wij waren daar wel echt kritisch op en het is ook goed dat mijn collega dat heeft gezien. We willen tot slot aan de wethouder vragen om toe te lichten hoe dit is gelopen en of hij kan toezeggen dat deze middelen alsnog aan cultuur besteed kunnen worden? Ik hoop dat ik daarmee ook een antwoord heb gegeven op de vraag van D66. 01:29:30 Voorzitter: Dank u zeer. Wij gaan naar de Stadspartij. 01:29:49 De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Dank u wel, Voorzitter. De teerling is geworpen, een toepasselijke uitspraak op de dag dat Julius Caesar werd geboren. Toepasselijk op de jaarrekening, omdat er geen weg meer terug is. De uitkomst is onomkeerbaar. In tegenstelling tot Julius Caesar steken wij vandaag geen rivier over. Wij kunnen vandaag veilig en niet berooid het Winschoterdiep oversteken. Laat ik beginnen met 26

een woord van dank aan de ambtelijke organisatie voor deze jaarrekening. Ook een woord van dank aan de accountant voor het onderzoek naar de financiële situatie en de opstelling van de jaarrekening. Voorzitter, dit is mijn dertiende jaar rekening die ik als financieel woordvoerder namens mijn fractie mag behandelen. Inderdaad, meneer Leemhuis, ik heb geprobeerd om binnen mijn fractie dit niet meer te hoeven doen. Wie weet, sta ik hier volgend jaar voor de veertiende keer of iemand anders. Op dertien jaar terugkijken, zit niemand te wachten. Dat brengt mij misschien ook wel ongeluk wanneer ik vanavond de Turfsingel oversteek, dus dat zal ik niet doen. 01:30:52 De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Voorzitter, de jaarrekening is niet alleen een instrument, waarmee de gemeente verantwoording aflegt aan de inwoners en belanghebbenden over hoe zij het belastinggeld en de financiële middelen heeft gebruikt. Het kan ons ook helpen om richting de toekomst te kijken, zoals we volgende week doen tijdens het voorjaarsdebat. "Het leven wordt voorwaarts geleefd, maar achterwaarts begrepen. Alleen wie om kan kijken, kan vooruitzien". Een citaat van een Søren Kierkegaard. Vertaald naar hetgeen we nu bespreken, de gemeentebegroting: het beleid en de financiën worden voorwaarts vastgesteld, maar achterwaarts begrepen. Alleen wie om kan kijken, kan vooruitzien.

01:31:38 De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Voorzitter, 2022 was ook een roerig jaar, bijvoorbeeld met de oorlog in Oekraïne met vele grote gevolgen die ook onze samenleving raakt en een nog grotere stroom vluchtelingen die op gang kwam van mensen die een veilig heenkomen zochten. Onze samenleving liet een grote betrokkenheid en solidariteit zien met initiatieven om vluchtelingen te helpen en te ondersteunen. De steeds verder stijgende inflatie en de energiecrisis vraagt veel van onze inwoners, ondernemers en verenigingen. Dat alles bij elkaar maakt 2022 ook een jaar vol onzekerheden. Echter, Voorzitter 2022 heeft ook laten zien dat deze raad, wanneer de noodzaak hoog is, in staat is om over eigen grenzen heen te stappen, om eensgezind de meest kwetsbaren tegemoet te treden en los van partijpolitieke agenda's gezamenlijk een schouder te bieden aan onze inwoners. Het Noodpakket energiekosten en inflatie is een groot compliment waard. Dat liet zien dat de Groningse oplossing bestaat. Dat laat zien, dat wanneer we echt willen, we ook echt kunnen. Wrang blijft natuurlijk wel dat er geen ruimhartige compensatie is gevonden voor onze studenten. 01:32:52 De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Voorzitter, mijn fractie vroeg vorige week specifieke aandacht voor de dubbele vergrijzing.

Landelijk leeft de zorg dat de zorgkosten de komende jaren onbetaalbaar worden en daardoor ontoegankelijk voor sommige inwoners. Niemand mag daar de dupe van worden. Onze inwoners hebben recht op fatsoenlijke, betaalbare en toegankelijke zorg. Voorzitter, wij horen in het huis steeds vaker dat de ambtelijke capaciteit onder druk staat. We lezen in de jaarrekening dat de beschikbare subsidie van het Rijk om energiearmoede te bestrijden maar voor een beperkt deel is ingezet, omdat er weinig organisatiekracht beschikbaar is. Ook dat er bijvoorbeeld fors minder geïnvesteerd is in adviesgesprekken met horecaondernemers. 27

01:33:34 De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Tegelijkertijd lezen we in de begroting een personele stijging van vijftien procent. Dan zou je juist verwachten, althans dat is onze opvatting, dat de slagkracht toeneemt. Dat we een jaar na installatie van het college nog niet alles zien van de uitvoering van het coalitieakkoord is misschien wel begrijpelijk, maar als we nu al zien dat de gemeente slagkracht mist, komt het dan wel goed? Zoals vorige week aangekondigd, zullen wij volgende week een motie indienen voor een benchmarkonderzoek naar de omvang van onze gemeentelijke organisatie. Alleen wie kan omkijken, kan vooruitzien. 01:34:10 De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Voorzitter, dan nog even over de financiële situatie van de gemeente en het rapport van de accountant. De reactie van het college op het rapport van de accountant onder adviezen en aanbevelingen hebben onze aandacht en "we gaan hier actief mee aan de slag", althans zo schrijft het college, stelt ons wel wat teleur, heel voorzichtig. Gelukkig hebben we inmiddels van het auditcomité begrepen dat zij samen met het college gaat kijken op welke wijze de raad meegenomen wordt in de opvolging van die adviezen van de accountant, in onze ogen toch veelal belangrijke adviezen die je niet zonder meer in de wind zou mogen slaan. 01:34:45 Voorzitter: Partij voor de Dieren.

01:34:46 De heer Van Zoelen (Partij voor de Dieren): Dank, Voorzitter. Goed dat u dit opbrengt. Wat vond u van het advies van de accountant om bijvoorbeeld ook duurzaamheid te gaan meten in een speciale bijlage zoals CO2-uitstoot en brede welvaart? Is dat ook iets voor het college om mee te nemen en om verder uit te werken, zoals ook de wethouder in de commissie heeft toegezegd? 01:35:07 De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Zeker, dat ben ik helemaal met u eens. Volgens mij hebben we jaren geleden ook al eens een onderzoek gehad van de rekenkamer die constateerde dat de meetbaarheid, de doelen en de afspraken met de raad over het duurzaamheidsbeleid onvoldoende tot zijn recht komen, dus daar ben ik zeker voorstander van. Als lokale partij vinden wij vaak dat we de wijsheid in pacht hebben, maar wij zien ook dat de account de wijsheid in pacht heeft. 01:35:34 De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Ik zie dat mijn tijd op is, dus ik ga een stukje overslaan. De accountant constateert niet voor het eerst dat de financiële situatie van de gemeente Groningen een groot punt van aandacht blijft. Vorige week - ik was te vroeg begon ik met een compliment aan het college na 30 seconden en toen kreeg ik zoveel interrupties over de solvabiliteit, dat ik nu dacht, ik begin er als laatste over. Onder de streep...

28

01:35:58 De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Ik krijg toch geen interrupties meer, want mijn tijd is op. Onder de streep betekent het wel dat een lage solvabiliteitsratio een teken is dat de gemeente te weinig spaart voor de financiering van investeringen. Voorzitter, ik kom daar volgende week ook nog uitgebreid op terug. Er zijn best wel investeringen, ook van dit nieuwe college, die wij willen steunen. Dat hebben wij ook laten zien de afgelopen maanden. Wij leggen soms het accent anders en dan stemmen we misschien wel eens tegen een voorstel, maar geven we toch in onze bijdrage aan welke punten wij steunen. Dat is zeker ook zo op duurzaamheidsgebied. Daar ga ik volgende week over verder, want mijn tijd is op. 01:36:34 Voorzitter: U heeft een vraag van de SP. 01:36:35 De heer Brandenbarg (SP): Ja, Voorzitter, want onze nestor heeft natuurlijk al dertien jaarrekeningen meegemaakt. Ik vroeg me wel af: kan de heer Sijbolts nu eens aangeven wanneer in die dertien jaar de financiële situatie van de gemeente niet zorgelijk was, maar er toch altijd geld was? 01:36:53 De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Goede vraag. Ik weet nog, toen zat de SP in het college, dat we de tram hadden en het Forum. Los van dat u daar eigenlijk tegen was, ging u dat wel uitvoeren. Dat is misschien een beetje flauw...

01:37:06 De heer Brandenbarg (SP): Die tram is er niet gekomen, hoor. 01:37:09 De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Nee, dat klopt, mede dankzij u, omdat de nood toen heel erg hoog was. Ik denk dat onze boodschap richting de coalitie toch is, dat we moeten voorkomen dat we door onze hoeven zakken. We moeten geen struisvogelpolitiek bedrijven, zeker niet over de financiële situatie van de gemeente Groningen. Wij als Stadspartij werden toen geconfronteerd met een hele lange lijst bezuinigingen en ook lagen er sluitingen van buurthuizen, dorpcentra en zwembaden op tafel en het niet meer investeren in sportverenigingen; allemaal hele belangrijke dingen voor onze inwoners. Kijk, als je financieel... 01:37:46 Voorzitter: Ik wilde eigenlijk niet gaan kijken, want u zit al... 01:37:50 De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Als het slecht gaat - Voorzitter, tot slot is vaak de meest logische keus in deze gemeenteraad - misschien niet specifiek deze gemeenteraad, maar in het verleden - is draaien aan de knop belastingverhogingen. Wij willen absoluut niet de lasten verhogen ten koste van alles. Dank u wel. 29

01:38:06 Voorzitter: Dank u zeer. Dat statement kon u nog even kwijt. Dan zijn we bij de ChristenUnie, de VVD en dan de Partij voor het Noorden. ChristenUnie. 01:38:38 De heer Rebergen (ChristenUnie): Dank u wel, Voorzitter. 'Oog voor elkaar', is de slogan, waaruit wij werken. Ik bedoel voor de tweede periode al, daarvoor hadden we trouwens ook hele goede slogans: 'Laat stadjes bloeien', 'Met hart voor heel Ten Boer' en 'Ook voor Haren'. Deze is ons goed bevallen vorige periode en daar zijn we deze periode ook mee doorgegaan. Oog voor elkaar spreekt over verbondenheid, de omgang met elkaar en de omgang van bijvoorbeeld de overheid met haar inwoners. Het gaat ook over toekomst, we hebben oog voor ontwikkelingen in de samenleving die we het hoofd moeten bieden en als laatste gaat het over bieden van veiligheid voor onze inwoners. Op deze manier kom ik zo meteen, maar bijvoorbeeld ook volgende week bij het voorjaarsdebat, op die thema's terug, Het betekent voor ons dat we doorgaan met wat van waarde is, ook als we leven in een tijd van grote onzekerheid, meerderen hebben daar al aan gerefereerd. Met die blik van oog voor elkaar hebben wij gekeken naar de jaarrekening. Verbondenheid betekent ook inwoners ondersteunen die wel steun kunnen gebruiken en dat hebben we het afgelopen jaar gedaan.

Het noodpakket het is al even voorbijgekomen, maar we zijn ook gestart met het project Kappen van het Regelingenwoud, zodat inwoners die gebruik willen maken van regelingen er ook makkelijker toegang toe hebben. Kans in Kaart is ondergebracht in de reguliere dienstverlening, zodat inwoners, waartoe de arbeidsmarkt een grote afstand heeft, ook mee kunnen gaan doen. 01:40:21 Voorzitter: Student en Stad. 01:40:26 Mevrouw Goodijk (Student en Stad): Dank u wel. Vindt de heer Rebergen dat het college ook genoeg oog had voor studenten in 2022? 01:40:36 De heer Rebergen (ChristenUnie): Ja, dat vind ik. We hebben oog voor alle inwoners van Groningen, dus zeker ook voor studenten. Ik denk dat u doelt op de energietoeslag. Ik denk dat de heer Brandenbarg van de SP duidelijk antwoord heeft gegeven op waarom het op deze manier is gegaan. 01:40:56 Voorzitter: Een vervolgvraag. 01:40:57 Mevrouw Goodijk (Student en Stad): Dank u wel. We hebben het ook kort gehad in de raad, natuurlijk over een voucher die wij in konden zetten, waarbij het geld direct naar studenten zou kunnen gaan. Toch was de ChristenUnie daar geen fan van. Kunt u toelichten waarom? 01:41:13 De heer Rebergen (ChristenUnie): We hebben met elkaar afgesproken het geld beschikbaar 30

te houden voor studenten en er komen voorstellen vanuit het college. Als de rechtszaak achter de rug is, komt er een voorstel over hoe gaan we die middelen besteden. De voucherregeling was wat te ver vooruit, wat ons betreft. 01:41:31 De heer Rebergen (ChristenUnie): De gemeente heeft zich ingezet om inwoners zo goed mogelijk bij te staan in moeilijke en onzekere financiële tijden, maar daarmee is het werk nog niet gedaan. Nog steeds staat een groep mensen langs de kant. Ook daar moet de gemeente wat ons betreft zich voor inzetten en ook dat is in 2022 gebeurd. We hebben ingezet in het Volwassenenfonds Sport en Cultuur en dat was een groot succes. Omarm Groningen, waarbij maatschappelijke organisaties hebben gekeken hoe we samen maatschappelijke betrokkenheid kunnen creëren en kunnen kijken naar opgaven die er zijn. Het werk- en ontwikkelingsprogramma meer nieuw beschut. We hebben ingelopen op de achterstand bij het realiseren van werkplekken nieuw beschut. Mantelzorg en vrijwilligerswerk: 410 nieuwe mantelzorgers hebben zich gemeld bij het steunpunt om ondersteuning te krijgen. Er zijn tal van activiteiten georganiseerd voor vrijwilligers en dit jaar zal daar ook de Dag van de Vrijwilliger aan worden toegevoegd. Vanuit de WIJ-locaties ondersteunen we inwoners op steeds meer gebieden.

Het lijkt dat nog niet alle locaties daar volledig voor toegerust zijn, als je bijvoorbeeld kijkt naar geschikte spreekruimten. Dat is iets waar we nog verder aan zullen moeten werken. 01:42:49 De heer Rebergen (ChristenUnie): Naast verbondenheid willen we als overheid ook een veilige leefomgeving bieden aan onze inwoners. We halen ook hier een paar punten uit de jaarrekening naar voren. Allereerst de inzet op het dossier Bevingen en Herstel. Als gemeente hebben we een professioneel en actief team dat hiermee bezig is. Iedere dag vindt inzet plaats om zoveel mogelijk mensen in dit lastige dossier te helpen en te ondersteunen om naast de mensen te gaan staan. Veel waardering vanuit onze fractie daarvoor. We gaan er van uit dat de beloofde puntenaanpak vanuit het kabinet, ondanks de val van het kabinet, ook doorgaat. Als we dan verder kijken naar sociale veiligheid, dan is ook daarop veel inzet gepleegd. Dat zei ik net al, de wijkboa's, extra jeugdboa's, jongerenwerk, de training over het signaleren van mensenhandel en financiering van het Overweeghuis. Daarnaast is de mentale gezondheid van jongeren een groot probleem en een belangrijk onderwerp. We hebben daar met verschillende partijen in de afgelopen tijd over gesproken en binnenkort zal een bespreking daarover volgen, omdat het college aangaf voor de zomer met een actieplan te komen. 01:43:57 Voorzitter: D66.

01:44:00 De heer Lo-A-Njoe (D66): Dank u wel, Voorzitter. U heeft het over jongeren en welzijn. Wat vindt de ChristenUnie van de sociale veiligheid in de nacht? We hebben daar net al wat over gehoord, maar ik ben benieuwd hoe de ChristenUnie kijkt naar wat daarvan te zien is in de rekening? 31

01:44:15 De heer Rebergen (ChristenUnie): Bedankt voor de vraag. We weten natuurlijk dat in de nacht heel veel gebeurt. We hebben ook met jongeren besproken dat die sociale veiligheid niet is wat we graag zou willen, dus daar willen we aan werken. Er zijn voorstellen gedaan over visie en een nachtstadhuis. Daar zitten allemaal afwegingen in, maar we vinden wel dat er plekken moeten zijn waar jongeren terecht kunnen, als ze tegen problemen aanlopen. Als ze vastlopen of als er incidenten zijn, moeten ze op een plek terecht kunnen. Zo zullen we ook naar die discussies gaan kijken. Als laatste willen we een gemeente zijn, waarin toekomst is voor alle inwoners. Dat vraagt om doorlopende aandacht voor het welzijn van inwoners. We kijken niet alleen naar economische vooruitgang, maar naar de brede welvaart van onze inwoners. Als we de jaarrekening bekijken, zien we inzet op het verkrijgen van werkgelegenheid op alle niveaus, het tegengaan van eenzaamheid en het stimuleren van sociale contacten en eigen waarde. We werken binnen het Akkoord van Groningen met kennisinstellingen aan maatschappelijke problemen. De inzet is om dat ook vooral met inwoners te doen. Gaat het altijd goed? Nee, dus daarin zullen we de komende tijd moeten blijven investeren. 01:45:32 De heer Rebergen (ChristenUnie): Toekomst voor alle inwoners betekent ook een passende woonplek.

We hebben het de afgelopen tijd al vaker gehad over waar moeten we gaan bouwen en wat moeten we gaan bouwen. In het afgelopen jaar zijn ruim 400 sociale huurwoningen toegevoegd. Dat is mooi, maar we kijken verder. We kijken hoe we doorstroming kunnen verbeteren, bijvoorbeeld voor ouderen. We sluiten wat dat betreft aan bij de woordvoering van het CDA. De Vitaliteitscampus kan daar misschien een belangrijke bijdrage aan leveren. 01:46:02 Voorzitter: Wilt u tot een afronding komen? 01:46:06 De heer Rebergen (ChristenUnie): Ook passend bouwen in de dorpen, dus mooi dat daar ook weer opening voor komt. Als we terugkijken over 2022 zien we zegen over het werk dat is gedaan. Er is echter ook nog veel te doen en daar gaan we het volgende week bij het voorjaarsdebat verder over hebben. 01:46:22 Voorzitter: Dank u zeer. Dan zijn we bij de VVD. 01:46:49 Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Dank u wel, Voorzitter. Wij kijken vandaag terug op 2022. Het is al even geleden en velen kunnen zich amper nog herinneren dat 2022 toch ook echt in het teken stond van corona en in het teken van heel veel dingen niet meer kunnen. 2022 stond mondiaal ook in het teken van de inval van Rusland in Oekraïne en dat alles liet ook zijn sporen na in ons Groningen. Ik had ook willen beginnen met de woorden van Marco Pastors, zoals D66 al zei: "Arme Groningers, uw bestuur kijkt meer naar Den Haag".

We hebben net in een aantal woordvoeringen gezien dat dit ook inderdaad gebeurt. Ik zal dat verder niet 32

doen. Aan de ene kant is het natuurlijk heel leuk dat we een positief resultaat hebben gehaald in onze rekening. Daar zou je op zich blij mee kunnen zijn, vooral als je ook alles hebt gedaan wat je zou willen doen, want dan had je immers alles gedaan voor minder geld dan je had begroot. 01:47:44 Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Helaas is daar echter geen sprake van. Een deel van het overschot komt, doordat we onze plannen niet hebben kunnen realiseren en het andere deel komt door een forse meevaller uit het gemeentefonds - zoals een vorige spreker al zei op één van de laatste dagen van het jaar. 2022 was ook het jaar waarin het nieuwe college is aangetreden, een extreem links college voor Groningse begrippen en zelfs voor nationale begrippen. Het is ook een extreem groot college. Mensen, nog nooit hadden we zoveel wethouders. Nu zou je natuurlijk denken, enorm veel plannen. Wij dachten overspoeld te worden met plannen. We zijn de eerste gemeente in Nederland met een wethouder Eiwittransitie. Wat ons betreft is dat natuurlijk idioterie ten top. De eiwittransitie is namelijk iets wat het bedrijfsleven samen met belangenverenigingen en het onderwijs prima kan vormgeven. Wij hebben bijvoorbeeld in onze gemeente ook Avebe en wij denken dat Avebe haar doelen prima kan behalen zonder inmenging van onze wethouder.

We hebben in de rekening gezocht naar eiwittransitie en u raadt het al: we hebben bijna niets kunnen vinden. 01:48:46 Voorzitter: SP. 01:48:49 De heer Brandenbarg (SP): Voorzitter, over dat 'overspoeld met plannen'. Nog los van het feit dat de begroting die ten grondslag ligt aan deze rekening nog één van een vorig college was, maar dat bespreken we volgende week. Bent u het niet met de SP eens dat dankzij dit kabinet onze financiële toekomstige situatie dusdanig is dat je plannen kunt maken tot je een ons weegt, maar dat daar het geld vanuit het Rijk onvoldoende voor komt? 01:49:16 Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Dat zou kunnen, maar dan zou je ook kunnen zeggen: als we toch geen plannen hoeven maken, kunnen we best wel een paar wethouders minder doen. Dat was de aanleiding van mijn verhaal. Waarom zou je wethouders moeten hebben als je geen geld hebt om plannen te maken? Legt u me dat maar eens uit, maar dat doen we volgende week misschien wel. 01:49:30 Voorzitter: Een vervolgopmerking en dan de Partij voor de Dieren ook nog met de vraag. 01:49:34 De heer Brandenbarg (SP): Voorzitter, want dat heb ik in mijn bijdrage ook wel gedaan. Ik heb aangegeven wat wij allemaal wel niet willen als college. U heeft de plannen daarvoor, denk ik, ook de afgelopen tijd in grote mate voorbij zien komen. Gemeentelijk energiebedrijf, gemeentelijk woningbouwbedrijf.

Ik noem maar wat dingen, dus volgens mij is dat vrij goed te rechtvaardigen, Voorzitter. 33

01:49:53 Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Prima plannen, die inderdaad niet tot de gemeentelijke kerntaken behoren, dus wat dat betreft hebben we daar ook geen extra wethouders voor nodig. 01:50:00 Voorzitter: Partij voor de Dieren nog een vraag. 01:50:02 De heer Van Zoelen (Partij voor de Dieren): Dank, Voorzitter. De VVD zegt, die eiwittransitie is eigenlijk een taak voor ondernemers. Als we dan even kijken naar ondernemers en eiwittransitie, zien we dan niet een beweging waar ook Den Haag op in heeft gezet? Wat we nu politiek zien gebeuren, is dat juist die ondernemers en de economische belangen voornamelijk gericht zijn op die bio-industrie. Is het niet juist op dit moment belangrijk om te gaan innoveren en te kijken hoe we samen met ondernemers, zoals we op alle andere manieren ook doen, daar een verandering in teweeg gaan brengen? Zeker voor het dierenwelzijn, voor deze planeet en ook om bijvoorbeeld de bouwstop eraf te krijgen. 01:50:42 Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Nee, dat vind ik niet. Googelt u eens op 'eiwittransitie in Groningen', dan zijn er veel plannen al in 2020 en 2021 gemaakt, zonder dat u een wethouder leverde. 01:50:53 Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Tot ons grote verdriet, het enige resultaat, zoals de wethouder zelf zei, was in 2022 het organiseren van een diner. Ongetwijfeld zonder vlees, denk ik dan.

01:51:02 Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): We hebben onze zorgen geuit over de grootte van het college en daar zijn we nog steeds bezorgd over, Voorzitter. We zien 'wethouders van alle zaken', 'wethouders van moeilijke zaken' en 'wethouders van weinig zaken'. Wij vroegen ons vorig jaar af of het noodzakelijk is dat we acht wethouders hebben. Het afgelopen jaar heeft ons daar niet van overtuigd, het tegendeel zelfs. Er zijn een aantal zaken die wat ons betreft bijzondere aandacht verdienen, als we terugkijken naar 2022. De woningbouw stelt natuurlijk teleur. Daar heb ik in een interruptie ook al wat over gezegd. Wij zitten in de grootste wooncrisis sinds de Tweede Wereldoorlog en we halen onze doelen niet, die niet eens heel erg vergaand en ambitieus waren. Mensen willen graag wonen in Groningen, daar zijn we trots op, dus wat dat betreft: schiet een beetje op. Daar komen we vast volgende week op terug. 01:51:48 Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Vorige week hebben we het met de wethouder gehad... 01:51:53 De heer Van Hoorn (GroenLinks): Voorzitter, ik heb best wel een tijdje gewacht en dacht, moet ik hier nu op interrumperen. Enerzijds dacht ik, bedankt voor de complimenten over een hele linkse coalitie en de kritiek blijft beperkt tot dat het beleid op eiwittransitie van de 34

laatste paar maanden van 2022 weinig is. Nou, ik wacht met groot genoeg op de plannen van het college, die komen er ook aan. Er is een wethouders te veel en dan wordt vervolgens gezegd, we doen te weinig aan Volkshuisvesting. Ironisch van de VVD, maar dat terzijde. Voorzitter, is de VVD het met me eens dat we niet alleen 413 sociale huurwoningen hebben toegevoegd, maar dat ook onze woningvoorraad meer is toegenomen dan initieel was gepland? 01:52:32 Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Overigens heb ik niet gezegd dat we één wethouder te veel hadden, dus dat zijn uw woorden. We hebben wethouders te veel. Ik denk dat we de doelen - en dat bespreken we - op woningbouw in 2022 niet gehaald hebben. Daar heb ik het over. Dat heeft de wethouder vorige week ook erkend. Dat stelt ons teleur, zeker in deze opgave. Dat we iets wel gehaald hebben - gelukkig hebben we niet nul woningen gebouwd - dat lijkt me evident. 01:52:55 Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Vorige week hebben we het met de wethouder gehad over het borgniveau. De wethouder gaf aan dat het verhogen van het borgniveau een dure aangelegenheid is. Mijn fractie merkt dan ook helaas dat de afgesproken norm niet wordt gehaald. Wat ons enorm bezighoudt, is bijvoorbeeld de stand van onze trottoirs. Zo liet ik vorige week mijn hond uit. Ik liep over de stoep en er kwam een dame met een rollator mij tegemoet en die wachtte op de stoep.

Ik dacht dat ze op mij en mijn hond wachtte, dus ik vroeg: "Mevrouw, wilt u erlangs? Ze zei: "Nee, ik wacht even, want ik ga zo op de straat lopen. U denkt toch niet dat ik over de stoep wil gaan lopen? Dat is levensgevaarlijk hier". Deze kwetsbare dame vervolgde haar weg over de openbare weg. Wethouder en college, dit is ook wat het borgniveau matig doet. Ik vraag me af of wij een gemeente willen zijn waar de kwetsbaren over de openbare weg lopen? Ik ben benieuwd naar uw reactie daarop. 01:53:48 Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Vorige week hebben we het in de sessie Veiligheid gehad over de inzet en de veiligheid in de buurt. Ik realiseerde me na afloop dat ik op één vraag geen antwoord heb gehad, vandaar dat ik deze nogmaals in aangepaste vorm stel. Wij constateren dat onze politie- en boa-inzet vaak wordt ingezet voor grote evenementen met een grimmig karakter en dat doet wat voor de veiligheid in de buurt. Met het oog op de bespreking van volgende week zou ik graag van het college willen horen of het zou helpen als we in de begroting meer geld vrijmaken voor boa-capaciteit, zodat we die ook in onze wijken en buurten kunnen inzetten? 01:54:20 Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Werken blijft voor mijn fractie een heel belangrijk thema. Werken is, zoals eerdere sprekers al hebben gezegd, meer dan alleen een baan. Het zorgt voor inkomen, zingeving, dagbesteding en zoveel meer.

Gekoppeld aan de grote tekorten in de arbeidsmarkt is wat ons betreft één inwoner die toekijkt er één te veel, dus we waarderen de inzet op wat de werkzoekende wel kan en dat we niet enkel redeneren vanuit de beperking. Uiteraard wat ons betreft met als inzet een baan of een eigen onderneming. 35

01:54:48 Voorzitter: Komt u tot een afronding? 01:54:50 Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Vorige week, tijdens de bespreking van de sessie Veiligheid, hadden we het over ontkenning van de wetenschap en het gevaar daarvan. Dat erkende mijn fractie ook volmondig. Wij wijzen er ook op dat het een risico is om de mening van experts te negeren en te ontkennen. Dan zie ik dat deze raad dat ook in 2022 toch heeft gedaan. We zien het als we een discussie hebben over de waarden en de kerngetallen in de begroting zijn, maar we zien het ook over de mening die experts ons geven ten aanzien van veiligheid. Wat ons betreft moeten we daar ook niet lichtzinnig mee omgaan en daar zullen we volgende week op terugkomen. Ik herhaal de woorden van een vorige spreker, maar dan op een iets andere manier: wat ons betreft gaat het niet om mooie woorden, maar gaat het vooral om daden. Dank u wel, Voorzitter. 01:55:35 Voorzitter: Dank u zeer. Volgens mij als laatste spreker de Partij voor het Noorden, de heer Van der Laan. 01:56:01 De heer Van der Laan (Partij voor het Noorden): Dank, Voorzitter. De Partij voor het Noorden wil allereerst het college, de ambtenaren en de accountant bedanken voor hun inzet met betrekking tot de jaarrekening. Ook is het natuurlijk prima om een positief resultaat te boeken over 2022. Wij sluiten ons dan ook aan bij de accountant en de gemaakte opmerkingen van diens kant.

Hoewel wij hier en daar de meningsvormende sessies wat tam vonden, omtrent de jaarrekening, hebben wij toch een aantal opmerkingen over de jaarrekening van 2022. Uiteraard hebben ook wij ingestemd met het armoedepakket, zoals dat tot stand gekomen is in oktober vorig jaar. Echter, wij vonden het als fractie onjuist dat studenten buiten de boot vielen. Het maken van onderscheid tussen groepen mensen past niet in de gemeente Groningen. Ook als het Rijk niet bijbetaalt of niet thuis geeft, mogen wij discriminatie of uitsluiting niet toestaan binnen onze gemeente. 01:57:02 De heer Van der Laan (Partij voor het Noorden): De Partij voor het Noorden is bijna opgericht om naar Den Haag te wijzen. Ook wij zijn daar niet vies van, maar als mensen als gevolg van Haags beleid het onderspit delven, dan zullen we deze mensen als gemeente moeten beschermen en proactief helpen. Dat hebben wij gemist in oplossingsrichtingen richting studenten. Ook voor de komende jaren moeten wij daar goed opletten bij begrotingen en dan zelf met oplossingen komen, welke dat ook mogen zijn. Over jongeren en studenten gesproken, we blijven benadrukken dat jongeren dat lastig hebben. De nasleep van corona blijft een punt van aandacht. 01:57:48 De heer Van der Laan (Partij voor het Noorden): Dan nog kort iets over solvabiliteit. Deze is en blijft te krap schommelen rond de negen à tien procent.

Normen voor solvabiliteit zijn er

36

niet voor niets en dit blijft dan ook een kritisch aandachtspunt voor onze fractie. Daar wil ik het bij laten, Voorzitter. 01:58:05 Voorzitter: Dan hebben we iedereen het woord gegeven. Ik stel voor om voor een reactie voor zover nog nodig - naar de wethouder van Financiën te gaan. 01:58:45 Mevrouw Wijnja: Dank u wel, Voorzitter. Ik zal namens het college in zijn algemeen reageren en er zijn twee hele specifieke vragen gesteld die door twee van mijn collega's worden beantwoord, te weten die over cultuur en de vraag van Student en Stad over de energietoeslag voor studenten. 01:59:03 Mevrouw Wijnja: Laat ik beginnen met het - dat zei ik vorige week ook - belangrijkste en ik ben blij dat de heer Van der Laan daar net zijn betoog mee opende, namelijk het bedanken van de mensen die hieraan gewerkt hebben. Elk jaar met de jaarrekening - dit jaar hebben we de jaarrekening in het kort - werken we er hard aan om niet alleen op een goede manier verantwoording af te leggen over wat we hebben gedaan met het geld en op welke manier we de middelen gebruikt hebben, zodat inwoners daar iets van kunnen vinden, maar ook zodat uw raad daar iets van kan vinden. Wat we ook proberen te doen, is dat elk jaar toegankelijker en beter leesbaar te maken. Ik heb vorige week gehoord en nu ook weer dat dit wordt gezien en gewaardeerd.

De mensen die daar hard aan werken, zitten voor een deel vandaag hier en voor een ander deel kijken ze mee, dus het is belangrijk om daarmee te beginnen. Uw dankzegging is gehoord en komt terecht op de plek waar die hoort. 01:59:58 Mevrouw Wijnja: Het is denk ik ook goed om te constateren, want 2022 lijkt soms wel weer ver weg, dat het echt... 02:00:04 Mevrouw Wijnja: Als ik de hele raad zo aanhoor, denk ik: oh ja, het was echt echt een absurd jaar. Dat vergeet je met elkaar misschien wel een beetje. Het is goed om daar op deze manier bij stil te staan. Natuurlijk is het zo, dat je dan bijna met kerst pas gaat praten over hoe we het vorig jaar gedaan hebben. Het is echter wel belangrijk om stil te staan bij het feit dat er ongelooflijk ingrijpende dingen zijn gebeurd in de wereld, in Nederland en in de levens van ons allemaal en al onze inwoners en dat dit nog enorm veel effecten heeft. 02:00:34 Mevrouw Wijnja: Ik ben daarom ook blij dat er duidelijk gerefereerd wordt aan bijvoorbeeld het pakket wat wij vorig jaar aan u voor hebben gelegd. De heer Sijbolts zegt dat helemaal terecht, het is heel belangrijk dat ook de gemeenteraad op zo een moment bereid is om met elkaar te kijken naar hoe kunnen we iets doen om mensen te helpen.

Als ik alle bijdragen van de woordvoerders achter elkaar zet, geeft dat een vrij goed beeld van alles wat we binnen de gemeentelijke organisatie in 2022 hebben gedaan en dat is ontzettend veel. Er wordt wat wisselend gesproken over is een positief resultaat nu goed of niet. In principe, denk ik, zou je zoveel mogelijk moeten streven naar de nul, want dan ligt wat je gepland had 37

versus wat je uitgeeft zo dicht mogelijk bij elkaar. Het is natuurlijk ook nooit de doelstelling van het college om geld over te houden. 02:01:27 Mevrouw Wijnja: Wat wel belangrijk is om te constateren, is dat één van de dingen - het is hier een paar keer langs geweest - gaat over de slagkracht van de organisatie en gaat over de inzet van onze mensen. Als je kijkt naar wat er in 2022 is gebeurd, bijvoorbeeld naar de opvang van Oekraïners en bijvoorbeeld alles wat er rondom corona speelde, dan zijn er een aantal grote dossiers die enorm veel gevraagd hebben van grote delen van onze organisatie. Dan is het ook nog zo dat we heel veel lopende dossiers hebben, als college willen we van alles en de raad vraagt ook nog wel eens zoiets. Dat alles bij elkaar opgeteld, maakt dat wij als college hebben gezegd: "Beste mensen, dit is wel een aandachtspunt en hier moeten we wat mee". Iedereen die zegt, we gaan het hier volgende week over hebben, dat is denk ik helemaal terecht. We moeten met elkaar praten over hoe doen we dat en hoe gaan we ervoor zorgen dat we dat op een goede manier blijven doen, zodat het goed is voor onze mensen, maar we ook de goede dingen blijven doen? 02:02:29 Mevrouw Wijnja: Ik ga een paar dingen langs. Ik zit te denken of ik het hardop zal zeggen, maar ik doe het wel. De bijdrage van D66, Voorzitter, verbaasde me wel een beetje.

Mijn oudste zoon zou het 'frappant' noemen. Ik dacht, de helft van de periode was de fractie van D66 onderdeel van de coalitie. Het is dus de begroting die toen met elkaar is vastgesteld, dus ik verwacht volgende week van alles, maar bij de jaarrekening eigenlijk niet. Goed, dan kunnen we alvast een beetje wennen aan waar het volgende week over gaat. Dat is op zichzelf prima. Er zijn echter een paar dingen waar ik even specifiek op in wil zoomen. 02:03:10 Mevrouw Wijnja: Eén van die dingen gaat over het aantal bomen wat we willen planten. D66 is één van de fracties die heel erg betrokken is bij het halen van die doelstelling. Ik vind het belangrijk om het dit voorbeeld eruit te halen, omdat het klopt dat wat we wilden doen vorig jaar niet gelukt is. Alleen, daar moet je wat ons betreft niet een punt zetten. Waarom is het niet gelukt? Wat wij graag willen, is bomen planten op een kwalitatief goede manier, zodat ze - zowat - voor de eeuwigheid meekunnen. In het verleden hebben we als gemeente wel eens nagelaten om ook goed na te denken over hoe doe je dat nu: hoe zorg je voor groeiplaatsen, zodat bomen gezond blijven en lang kunnen blijven staan? Wij willen dus niet bomen planten voor de bühne om maar een getalletje te halen. We moeten tempo maken, want die urgentie is heel duidelijk, maar we willen dat op een goede manier doen.

02:04:00 Mevrouw Wijnja: Waar wij op proberen te sturen - daar is dit een voorbeeld van, maar dat geldt voor alles - is op het moment dat we iets tegenkomen in de uitvoering en dat blijkt niet te werken zoals gepland, is volgens mij de belangrijkste vraag of je de goede dingen doet, of je daarvan leert en of je het plan weet bij te stellen. Ik ben zelf heel blij - ik ben toevallig verantwoordelijk voor dit dossier, dus ik weet het - dat in het samenspel tussen het college, de ambtelijke organisatie en een aantal raadsfracties we heel erg kijken naar welke dingen 38

moeten we doen om op koers te blijven. Volgens mij is dat een voorbeeld van hoe we het met elkaar zouden doen en is dat een voorbeeld waar ik juist heel tevreden over ben. 02:04:39 Mevrouw Wijnja: Dan kan ik het niet nalaten om iets over Den Haag te zeggen, een aantal fracties zeiden daar al iets over. Dat koppel ik toch even aan de financiële situatie en ik ga natuurlijk ook iets over solvabiliteit zeggen. Het is bijna een kernkwaliteit van een wethouder Financiën in Groningen dat je iets over solvabiliteit moet zeggen. Iedereen die zegt: "De financiële situatie van de gemeente Groningen is zorgelijk en daar moeten we aandacht voor hebben" heeft gelijk. Dat vinden wij ook. Over de aanbevelingen van de accountant. De samenwerking is uitstekend. Misschien schrijven we soms iets wat zakelijk op, maar het is wel degelijk zo dat de aanbevelingen die de accountant doet, dat we in samenspraak stap voor stap werken aan de goede kant opgaan. 02:05:30 Mevrouw Wijnja: Wat ik ook eerder gezegd heb, is dat we iets hebben afgesproken met elkaar over kengetallen. Vorige week hebben de woordvoerders Financiën de achtergrondinformatie kunnen horen over waar die kengetallen vandaan komen. U kunt straks bij het eten aan de heer Van Veen vragen waar dat vandaan komt, hij was daarbij betrokken. Wat goed is om te weten, is dat het een indicator is.

Het is een knop om aan te draaien, het is een middel om te kijken hoe het staat met je financiën in algemene zin. Het is echter niet het enige wat belangrijk is om naar te kijken, want - zoals de heer Brandenbarg vorige week en ook nu weer zei - het feit dat wij heel veel grond in eigen bezit hebben, dat drukt op die solvabiliteit, maar dat heeft ook een waarde in zich. Alleen bij gemeenten is het niet zo dat je daarop bij elkaar gaat zitten vergelijken. 02:06:21 Mevrouw Wijnja: Voor ons als college is het belangrijk om zeker te kijken naar die kerngetallen en daar ook op te sturen en over te praten, maar ook te blijven zeggen dat dit niet het enige is wat van waarde is. Daarom zijn er ontwikkelingen in begrotingen over hoe kan je nu andere indicatoren gebruiken om ook iets te zeggen over hoe staat je gemeente erbij. Gaat dat over CO2-uitstoot. Ga je klimaat begrotingen maken? Ga je maatschappelijke waarde opnemen? Heel veel gemeenten zijn daarmee bezig, wij ook, en ik denk dat het heel goed is om de komende jaren dat gesprek met elkaar te blijven voeren. 02:06:59 Mevrouw Wijnja: Het natuurlijk zo dat wij hier lokaal verantwoordelijk zijn voor het vaststellen van de begroting en het op een zo goed mogelijke manier uitgeven van het geld aan de goede dingen. Het is echter wel zo dat het grootste gedeelte van onze inkomsten uit Den Haag komt.

Zo is het nu eenmaal in Nederland geregeld. Dan is het ook zo dat op het moment dat er gezegd wordt... 02:07:20 Mevrouw Wijnja: De verhouding tussen Rijk en gemeenten op financieel gebied zijn al jaren en jaren echt best wel dramatisch en toch hebben we nu een dieptepunt bereikt. Dat heeft ermee te maken dat er structureel drie miljard euro tekort is. We blijven dat zeggen, omdat 39

dat effect gaat hebben en omdat een belangrijke focus van het college is om ervoor te zorgen dat dit gat gedicht wordt, omdat het anders enorme consequenties gaat hebben voor bijvoorbeeld onze voorzieningen en voor de hoogte van de lasten. Dan moeten we hier allemaal beslissingen nemen die we niet willen nemen. 02:07:57 Voorzitter: De PVV. 02:08:00 De heer Ram (PVV): Dank u wel, Voorzitter. Ik moest even nadenken over de waarde van al die grond die de gemeente bezit. De waarde die nu in de boeken staat, is natuurlijk veel lager dan als je het verkoopt. Dat hangt natuurlijk altijd boven de markt, dat gigantische grondbezit. Echter, wil je dat verzilveren moet je wel bouwen. Dat zie ik niet op dit moment. Het is te weinig. De Held III ligt stil. Hoe denkt het college die verborgen schat te verzilveren? 02:08:36 Mevrouw Wijnja: Ik bestrijd dat het een verborgen schat is. Je kan er gaan staan, dus op zich ligt het er gewoon. Wat ik probeer aan te geven, is dat als je alleen maar kijkt naar het feit dat wij grond in bezit hebben en dat dit drukt op de solvabiliteit, dan is dat het halve verhaal. Het hele verhaal is, omdat wij eigenaar zijn van die grond kunnen wij sturen op wat er gebeurt.

Natuurlijk is het zo dat we afhankelijk zijn van heel veel factoren en dat soms dingen misschien niet zo snel gaan als we zouden willen, maar het betekent wel al dat overeind blijft dat wij kunnen sturen op wat daar gebeurt. Dat is voor dit college een belangrijke waarde, die ook relevant is en die ik daarom - naast het praten over financiële kerngetallen - de hele tijd naar voren wil brengen. 02:09:24 Voorzitter: Stadspartij. 02:09:25 De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Dank u, Voorzitter. Het is natuurlijk waar wat de wethouder zegt dat het Rijk te weinig geld geeft. We hebben de decentralisatie Sociaal Domein in 2015 gehad, toen wisten we al dat alle gemeenten daar niet mee uit de voeten konden. De vraag die ik nu wel eventjes stel: blijven wij wachten op het Rijk, tot ze over de brug komen? Het kan namelijk wel eens heel erg lang duren. We hebben de toeslagenaffaire gezien. Daar waren vooraf al ook al voldoende signalen, dat het Rijk eerder iets had moeten doen. Laten we ook niet de uitslag van een parlementaire enquête over gaswinning vergeten. Daarvan wisten diverse kabinetten ook al dat er aan die gaskraan gedraaid had moeten worden. Toen heeft men in Den Haag de kop in het zand gestoken. Ik vraag mij af hoe verantwoordelijk het is, ook als we het financieel ravijn zien van 2026, om te blijven wachten op Den Haag.

Het zou namelijk wel eens zo kunnen zijn dat ook een nieuw kabinet niet de gemeenten gaat geven waar ze recht op hebben. 02:10:23 Mevrouw Wijnja: Met die laatste opmerking ben ik het in ieder geval eens, dat is natuurlijk een risico. Echter, het is ook niet waar dat we niets doen, we doen een heleboel dingen. Een deel daarvan hoort in het debat van volgende week, dus ik zal daar niet heel uitgebreid iets 40

over zeggen. U heeft van ons college een aantal dingen gezien, die bedoeld zijn om in het debat mee te nemen, om de goede keuzen te maken voor de lange termijn, wetende dat het ravijn eraan komt en wetende dat wij een aantal besluiten moeten nemen de komende tijd. Dat moeten we goed tegen elkaar afwegen en dat is één van de redenen dat we een aantal bestemmingsvoorstellen nu niet doen, maar dat naar de raad brengen bij de begroting om dat integraal te kunnen afwegen. Het betekent dat we bezig zijn met de slagkracht van onze organisatie. Hoe doe je dat? Kunnen we daar stappen vooruit in zetten? 02:11:11 Mevrouw Wijnja: Op allerlei fronten zijn we daarmee bezig, maar het is ook zo dat dit het eerste jaar is dat er ongelooflijk veel gemeenten zijn die meerjarig hun begroting niet rond krijgen. Dat is nog nooit eerder gebeurd. Wat ik niet wil gaan doen, is op voorhand problemen oplossen die niet door ons veroorzaakt zijn, zodat de Rijksoverheid straks kan zeggen: "Zie je, het valt allemaal wel mee en het kan wel een tandje minder". Het is dus niet zo dat we niets doen en wij nemen altijd eigen verantwoordelijkheid, maar ik wil wel graag zeker dit jaar - de ogen op de bal houden. 02:11:46 Mevrouw Wijnja: Ik heb volgens mij nog één ding over en dat gaat over het borgniveau. De samenvatting van de VVD klopte niet helemaal.

Als je naar de jaarrekening kijkt, is het uit mijn hoofd 94 of 96 procent. Ik heb het net niet gecheckt, maar 94 procent van de mensen laat ik daar even bij blijven - zegt wij voldoen aan het borgniveau wat ergens gesteld is. Je kan een discussie voeren, vind je dat we ergens C of B moeten doen, maar dat is een andere discussie. We halen in principe de norm. Nu is het nergens de bedoeling, dat is ook niet het onderdeel van borgniveau C, dat de stoep ontoegankelijk is. Ik wil dus wel graag weten waar het is. Laat ik dan gelijk hier ook even zeggen, dat we een nieuw systeem hebben. Je kon al online melden bij de gemeente, maar het nieuwe systeem is nu in de lucht en dat geeft gelegenheid om dit soort situaties te melden. Dan wordt gekeken of we daar iets aan kunnen doen of dat het in het onderhoudsprogramma zit. Het is nergens de bedoeling, wat voor borgniveau je ook hebt, dat de stoep ontoegankelijk is. 02:12:55 Voorzitter: Nog een vraag. VVD. 02:13:00 Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Voorzitter, ontoegankelijk is misschien als er een obstakel staat. Dit gaat over dat mensen zich niet veilig voelen om met hun rollator daarover heen te gaan. Dan vinden u en ik het misschien toegankelijk, maar mensen met een kinderwagen of een rollator vinden het niet toegankelijk. Ik denk dat het wel goed is dat we die nuance maken. Ik wet niet of u dat wel goed begrepen had.

02:13:22 Mevrouw Wijnja: Ik heb het geïnterpreteerd als dan zullen tegels of zo wel ongelijk zijn. Dat is bij geen enkel borgniveau in principe de bedoeling. Dan kan het natuurlijk wel zo zijn dat ergens iets later aangepakt wordt of zo. Daarom nogmaals de vraag om even te zeggen waar

41

het is, want dan laat ik daar even naar kijken. Er zijn nog twee vragen over die collega's beantwoorden. 02:13:45 Voorzitter: Dan krijgt die mevrouw ook nog een bosje bloemen van ons natuurlijk. Dan zijn we bij wethouder Eikenaar voor nog een specifiek punt en daarna wethouder De Wrede. We hebben per wethouder nog één minuut. 02:13:59 De heer Eikenaar: Voorzitter, heel snel. Dank u. Student en Stad stelde dat het Rijk voor geen centimeter beweegt. Die stelling zou ik toch willen bestrijden, want er is - wat is het inmiddels, anderhalve week geleden meen ik zo uit mijn hoofd - een wetsvoorstel naar de Kamer gestuurd, waarin er middelen beschikbaar worden gesteld voor studenten. Los van de discussie of u dat voldoende vindt, is dat denk ik een teken dat er wel degelijk beweging is. Ik zou hier willen zeggen dat dit mogelijk een effect is van de zaken die onder andere, want de studenten konden niet anders dan de gemeente aanspreken bij de rechter, tegen de gemeente zijn aangespannen. Nogmaals, dit is niet een oordeel over de inhoud van het wetsvoorstel of dat wel of niet voldoende is, maar ik wil wel constateren dat de discussie daarmee op de plek terechtkomt waar die ook hoort. Tot nu toe is de discussie heel erg tussen gemeenten en studenten gegaan en dat was niet de plek waar die thuishoorde. 02:15:08 Voorzitter: Dank u zeer. Dan nog de beantwoording door wethouder...

02:15:10 De heer Eikenaar: Ik dacht dat er een interruptie kwam, daarom stopte ik, maar ik wou er nog iets aan toevoegen. 02:15:13 Voorzitter: Ik vond het een mooie afronding. 02:15:15 De heer Eikenaar: Ja, maar er was meer. Het was de inleiding op het antwoord, Voorzitter. 02:15:22 Voorzitter: U begon zichzelf al te herhalen. Kom op, even tempo. 02:15:25 De heer Eikenaar: Dan de vraag of de middelen beschikbaar blijven voor studenten. We hebben een debat gehad over de voucherregeling. Dat debat is feitelijk gepauzeerd namelijk wachtende op de uitspraak van rechter. De middelen die in de rekening op dit moment apart zijn gezet, is een voorziening die we moeten treffen, omdat het risico op verliezen heel groot is. Dat is wat hier gebeurt. Dat zegt verder niets over de discussie. Op het moment dat er een uitspraak van de rechter komt, of die positieve of negatief of in welke variant dan ook is, komen we naar u toe en zegt het college hoe wij omgaan met die uitspraak, hoe we die uitspraak duiden en wat we er voor de rest mee gaan doen. Dan komen we ook terug op die middelen. Wat er hier gebeurt, is ook niet dat er juridische kosten worden gemaakt in de zin 42

van dat het naar advocaten gaat. Wat hier wordt gedaan, is een voorziening treffen voor het geval wij verliezen; een verplichte voorziening, omdat het risico groot is. Nu, dat het risico groot is, hoeven we hier niet met elkaar te delen, dat hebben we volgens mij al vaker gedaan. 02:16:36 Voorzitter: Wethouder De Wrede. 02:16:37 Mevrouw De Wrede: Dank u wel, Voorzitter. Eerst de vragen over de cultuurgelden. Wij hebben besloten om - u hoorde dat collega Wijnja net al zeggen - zaken zoveel mogelijk integraal af te wegen bij de begroting, zodat u goed in staat bent om al die verschillende financiële opgaven tegen elkaar af te wegen. Deze opgave belandde op die lijst, maar die hoorde daar niet thuis. Wij hebben u goed gehoord en ik kan u toezeggen dat wij op dit moment werken aan een voorstel om ook die laatste middelen uit deze coronaherstelgelden voor cultuur te behouden. 02:17:18 Mevrouw De Wrede: Dan ten aanzien van de eiwittransitie, die niet dermate belangrijk zou zijn dat het een wethouder transitie zou legitimeren. De eiwittransitie is - en u heeft daar laatst wat over kunnen lezen, want wij hebben een startnotitie naar u doen toekomen verantwoordelijk voor ongeveer vijftien procent van de klimaatemissies en ook mondiaal voor het verlies van ongeveer een derde van de biodiversiteit.

Dat zijn enorme cijfers en het is gelukkig heel erg makkelijk om daar wat aan te doen, namelijk meer plantaardig eten. Dat gebeurt niet, zoals u weet. Althans, niet overal en gelukkig wel steeds meer. Daarom is het heel erg belangrijk om daar wel wat aan te doen. De vraag is niet: wat moeten we met een wethouder eiwittransitie? De vraag is: waarom zijn niet overal wethouders eiwittransitie en waarom hebben we niet een minister eiwittransitie? U zegt: "Ik kom niet zo heel veel tegen in de rekening". U begrijpt, dit is een nieuw beleidsveld en het is natuurlijk buitengewoon complex om hier gelijk handen en voeten aan te geven. Dat willen wij goed doordenken, want we streven naar een systeemverandering. Het gaat niet om een communicatiecampagne. In september krijgt u een sessie over de eiwittransitie en dan gaan we meerdere dingen toelichten. Ik heb een vraag. 02:18:49 Voorzitter: VVD. 02:18:52 Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Dank u, Voorzitter. Ik heb overigens niet gezegd dat de eiwittransitie niet belangrijk was. Ik heb gezegd dat het bedrijfsleven en onderwijsinstellingen daar al tijden mee bezig zijn. Dat wil ik graag gezegd hebben. Dank u, Voorzitter. 02:19:05 Mevrouw De Wrede: Dat is helemaal waar. Dat is ook zo. Het is inderdaad heel goed samenwerken met ondernemers en onderwijsinstellingen op dit punt.