09-11-2022 verslag gemeenteraad 15.00 uur.pdf

Voorzitter: CDA. 00:40:12

De heer De Haan: Voorzitter, ik denk dat de heer Rebergen de interruptie al had verwacht. Ik vroeg me af of de heer Rebergen het met mij eens is dat dat fonds ook bedoeld is voor culturele instellingen en levensbeschouwelijke organisaties. 00:40:23

De heer Rebergen: De interruptie komt niet als een verrassing. Ik heb uw motie - die net voor deze raadsvergadering binnenkwam - gezien. De gevolgen daarvan kunnen wij nu niet helemaal overzien, en wachten de beantwoording van het college af en zullen in de tweede termijn daar verder op ingaan. Het is belangrijk dat iedereen mee kan doen aan sport en beweging. We dienen daarom de motie van Stadspartij 100% voor Groningen 'Sport en bewegen met een chronische aandoening' mede in. In duurzame relaties is die verbinding nog sterker aanwezig. Het is mooi als mensen verbinding met elkaar vinden, maar door allerlei levensgebeurtenissen zoals in verwachting zijn van een kind, betalingsachterstanden of psychische klachten, kan er druk worden uitgeoefend op de relatie. We vinden het daarom goed dat er nadrukkelijk aandacht is voor ondersteuning van onze inwoners. We vragen om in beeld te brengen of aanvullend preventief beleid nodig is, want een relatie- en scheidingsproblemen kunnen samenhangen met een heleboel andere problemen, zoals schulden, betalings- en ontwikkelingsproblemen bij kinderen. We dienen hiervoor samen met de PvdA, de Stadspartij en het CDA een motie in. Verbinding met elkaar gebeurt ook in de vorm van mantelzorg en vrijwilligerswerk.

Voor mantelzorgondersteuning trekken we extra middelen uit om meer mantelzorgers in beeld te krijgen, zodat er hulp kan worden geboden om ze te ontlasten - als dat nodig is - in hun taak. Hiervoor lopen twee onderzoeken, waarvan we de uitkomst met belangstelling afwachten. Vrijwilligerswerk is van grote economische, maatschappelijke en sociale waarde in onze maatschappij. We willen daarom vragen om in 2023 op de Dag van de Vrijwilliger ter waardering, ondersteuning en stimulering van vrijwilligerswerk activiteiten te organiseren voor vrijwilligers in de gemeente Groningen. Ook daarvoor dienen we samen met andere partijen een motie in. Verbinding wordt gemaakt door de brugfunctionaris op de basisscholen. De brugfunctionaris maakt de verbinding tussen school en gezin. Daarom is het mooi dat we daar extra op inzetten. Het speciaal basisonderwijs valt niet onder de brugfunctionaris, maar we kregen signalen dat er wel behoefte is bij deze scholen. Op welke manier wordt de speciaal basisonderwijsscholen hierin ondersteund? Kunnen zij eventueel gebruik maken van de brugfunctionaris? Maar verbinding gaat ook over de relatie tussen inwoners en gemeentelijke overheid. We hebben als overheid de taak te zorgen voor onze inwoners, en dan met name voor de meest kwetsbare. We hebben daarom het pakket van barmhartigheid van harte gesteund.

Maar het zijn moeilijke tijden en ondanks de steunpakketten is er meer nodig om de lagere inkomens te ondersteunen. We dienen 40

daarom het amendement 'Bestaanszekerheid bieden aan lagere inkomens' mede in. Het is belangrijk om de maatregelen vanuit de gemeente en het Rijk goed onder de aandacht te brengen. Daarover werd ik gewezen op een mooi initiatief, namelijk uitwisselingsbijeenkomst 'Energierijk Ten Boer', om met elkaar te spreken over de energiecrisis en inflatie en met elkaar te kijken welke ondersteuning mogelijk is, maar om vooral te kijken wat inwoners gezamenlijk kunnen doen om elkaar te ondersteunen. Wat ook hierin kunnen inwoners elkaar ondersteunen. Het idee van het CDA over de energiecompensatie sprak ons dan erg aan. We vragen ons wel af of we als gemeente de solidariteit van de gemeenschap moeten organiseren. Er wordt ook verbinding gemaakt in de Repair Cafés. En dat is gelijk mijn bruggetje naar het thema toekomst. Toekomst gaat over onze stad en dorpen, maar ook over deze aarde. We zijn op weg naar een klimaatcrisis en als het gebruik van fossiele brandstoffen niet afneemt zullen we daar zeker uitkomen. Het is daarom van groot belang te besparen op energieverbruik, bijvoorbeeld door in te zetten op isolatie zoals wij via het Nationaal Isolatieprogramma hebben gevraagd. Het is daarom goed in de brief van afgelopen vrijdag te lezen dat de middelen, die we ontvangen voor de aanpak energie-armoede, op praktische wijze gaan inzetten.

En wat ons betreft even richting D66 - is een aanvullende motie daarvoor niet nodig. We zetten in op het uitrollen van circulaire economie en als gemeente trekken we de portemonnee open voor het verduurzamen van maatschappelijk vastgoed. Daarnaast dienen wij het amendement in om Groningen slim uit te breiden en een actiesysteem aan te schaffen, mede in. Ik kom terug bij de Repair Cafés, want dat zijn ontmoetingsplekken. Maar even belangrijk is - en dat we hebben gezien op Reparatie Zaterdag - dat mensen bereid zijn tot reparatie van hun kapotte apparaten in plaats van een nieuwe aanschaffen. Wat ons betreft breiden we dat uit. We dienen daarom de motie 'Uitbreiding Repair Cafés Groningen' in. Ik kwam op Twitter nog een interessant draadje tegen van een lector aan de Hanze, namelijk maak van Black Friday Green Friday door bijvoorbeeld te lenen, tweedehands of eerlijke producten te kopen. Het is goed als we daar allemaal bij stilstaan. Toekomst gaat ook over onze wijken. De begroting van 2023 laat de focus van het college op de aanpak van wijken zien die in de leefbaarheidsenquêtes lagere scoorden. Een grote rol voor wijkvernieuwing als aanjager van leefbaarheid en veiligheid - en dat is meteen het bruggetje naar veiligheid - en hoe inwoners wonen, elkaar ontmoeten en voor elkaar kunnen zorgen. Oftewel het vergroten van de sociale cohesie door keuzes in de fysieke inrichting.

Bij het inkleuren van de wijkvernieuwing moeten we daarom niet enkel investeren in stenen en groen, maar ook in buurten en opbouwwerk. We investeren in een passend woonaanbod in de Woonzorgvisie en is er intensivering voor betaalbare woningen. Wat ons betreft is aandacht voor extra seniorenwoningen daarbij essentieel. We investeren in de opvang voor daklozen. Onlangs is de Patria aangemeerd zodat we meer ruimte hebben voor de daklozenopvang. Ook laten we de temperatuur voor de winteropvang los en zetten we in op 24-uursopvang en éénkamerbeleid. Een wens van ons, nadat we in de coronatijd gezien hadden dat dit goede resultaten gaf. Toekomst betekent een financieel gezonde gemeente. In het meerjarenbeeld zien we een geplande verbetering van het weerstandsvermogen en de solvabiliteit. Veiligheid is een basisvoorwaarde in de samenleving. Als je je niet veilig voelt op straat, school, je werk of in je huis, geeft dat stress, angst en onzekerheid. We staan als partij voor het omzien naar elkaar en we beschouwen het creëren van veiligheid als een taak van de gemeente, naast de taken die de politie en justitie in onze samenleving vervullen. 41

00:47:15

Voorzitter: De Stadspartij. 00:47:17

De heer Sijbolts: Dank u, voorzitter. U ging voor mij iets te snel voorbij aan de financiën. Wij kennen de ChristenUnie al jarenlang als een degelijke partner in de raad waar het gaat om de stabiliteit van de gemeentefinanciën. Er zijn een aantal moties en amendementen ingediend waar de behoedzaamheidsbuffer en de algemene egalisatiereserve. Heeft u daar een visie op? Normaal gesproken doen we dat iets anders dan nu wordt voorgesteld. En je kan de politieke afwegingen en belangen wel duiden, maar toch. 00:47:50

De heer Rebergen: Ik zal de politieke afwegingen even laten en me daarop focussen. We hebben er zeker een visie op. De Septembercirculaire laat een heel positief beeld zien, maar is niet verwerkt in de begroting. Een aantal risico's waarvoor we de behoedzaamheidsbuffer hebben opgebouwd, worden weggenomen in de Septembercirculaire. Dus vandaar dat we denken dat we een deel van die behoedzaamheidsreserve kunnen gebruiken. Als laatste wil ik nog wat zeggen over de mensen die te maken hebben met de gevolgen van de gaswinning en de onzekerheid daarover in deze tijd. Er gebeurt veel maar ook veel niet. Er gebeurt veel in de versterking, maar dorpen staan op de kop. De mogelijkheden om dat beter te doen, pakken we graag met de raad gezamenlijk op. Als laatste, voorzitter, wil ik iedereen die meewerkte aan de begroting bedanken. Wij willen hen Gods zegen toewensen bij de verdere uitvoering ervan. 00:48:51

Voorzitter: Dank u zeer. Ik heet de heren Van der Laan, Been en Brandsma welkom, want zij hebben de gelederen versterkt. 00:49:41

De heer De Haan: Voorzitter, we leven in een samenleving onder hoogspanning. Helaas zien we dat terug hier in onze gemeente. We zien 1000den Groningers die in de financiële problemen komen door bizarre energieprijzen, veroorzaakt door de terreur van Poetin. Dit komt boven op de zorgwekkende cijfers die er al zijn. Eén op de zes kinderen groeit op in armoede. We zien dat de polarisatie en de maatschappelijke onrust toeneemt, en wat vorige week tot uiting kwam in de verwerpelijke poging van Pegida om te demonstreren door een Koran te willen verbranden. Er zijn veel Groningers die zich terecht zorgen maken over het klimaat en de wereld die we achterlaten aan volgende generaties. We zien de eenzaamheidscijfers toenemen en het aantal mantelzorgers en vrijwilligers afnemen. Een verhitte woningmarkt waarin veel starters en gezinnen geen geschikt huis kunnen vinden. Kijk naar wat er gebeurt op het gebied van de ondermijnende criminaliteit. Drugscriminelen en huisjesmelkers hebben vrij spel in onze gemeente. Gezien de vorige bijdrage mag ik denk ik zeggen dat wij een enorme verantwoordelijkheid voelen om Groningen uit al die crisis te laten komen. Een crisis biedt ook een kans. Een kans om te blijven doen wat we altijd al deden, of om een verandering teweeg te brengen. Wat het CDA betreft vragen deze tijden om samenwerking en verantwoordelijkheid. Minder ik, meer wij.

Een beter Groningen vraagt om solidariteit. En wanneer we dan kijken naar deze begroting, zien we veel voorstellen die leiden tot een solidair Groningen. We zien investeringen in de armoedebestrijding, schuldhulpverlening, winteropvang voor buitenslapers, ondersteuning 42

van het Overweeghuis, de Verlengde Schooldag en de Kansrijke Start. Stuk voor stuk intensiveringen waar het CDA blij mee is. Maar er is meer werk aan de winkel, te beginnen bij de energiecrisis. Want waar de financiële steun van het Kabinet en dit college voor velen hard nodig is, zijn er anderen die het niet nodig hebben, voldoende vet op de botten hebben, wonen in een goed geïsoleerd huis of de afgelopen jaren tal van verduurzamingsmaatregelen hebben kunnen nemen. Landelijk zijn er veel mooie initiatieven bekend van inwoners die hun energiecompensatie overmaken naar maatschappelijke organisaties die zich inzetten voor de kwetsbaren in de samenleving. We zagen dat ook in Groningen, in Haren. We zagen een prachtig initiatief ontstaan voor de voedselbank van de gereformeerde Gorechtkerk en de dorpskerk. Samen haalden ze 25.000 euro op van leden die hun energietoeslag niet of nauwelijks gebruiken. Hoe mooi zou het zijn als deze beweging zich in Groningen doorzet waardoor er een golf van solidariteit ontstaat? Om dit verder aan te jagen dien ik een motie in, zodat het gemakkelijk wordt voor Groningers om hun energiecompensatie te doneren aan maatschappelijke organisaties die zich inzetten voor Groningers die financieel geen kant op kunnen. Een beter Groningen vraagt om solidariteit.

Gelukkig zijn er vele mensen in onze gemeente die zich belangeloos inzetten voor de ander, bijvoorbeeld als vrijwilliger of mantelzorger. Ik moet hierbij denken aan de vrijwilligers bij mijn eigen voetbalclub, die elke zaterdag een wedstrijd fluiten ondanks dat ze voor van alles en nog wat worden uitgemaakt; die 's maandags de kantine schoonmaken en zorgen dat alle klusjes in het clubgebouw en de kleedkamers worden geklaard. We kunnen deze helden niet vaak genoeg in het zonnetje zetten. Daarom is de Dag van de Vrijwilliger een mooi initiatief. Het is van belang dat al die organisaties waar zoveel vrijwilligers actief voor zijn, deze crisis doorkomen. Het zijn de onmisbare schakels in onze samenleving. Het zorgt voor leefbaarheid en verbindt mensen uit alle lagen van de bevolking. Het is goed dat er drie miljoen is vrijgemaakt om deze buurthuizen, wijkinitiatieven, verenigingen en ondernemers te helpen. Maar wat het CDA en de ChristenUnie betreft, moet er - indien nodig - meer geld beschikbaar worden gesteld. En wat ons betreft dragen levensbeschouwelijke organisaties en culturele instellingen bij aan die sociale basis. Daarom willen we dat ook zij recht hebben op dat noodfonds wanneer het water ze aan de lippen staat.

De vraag aan het college is: hoe is dit onderscheid is gemaakt in het noodfonds? Waarom een ondernemer wel en een culturele instelling niet? Hoe rechtvaardig is dat? Een beter Groningen vraagt om solidariteit. Solidariteit richting de ruim 3000 jongeren die de kans lopen om in onze gemeente in de drugscriminaliteit te belanden. Solidair met de politie die hun werkzaamheden in een verhard en verruwd klimaat moeten uitvoeren, waarbij ze te maken hebben met geringe capaciteit en commerciële activiteiten en evenementen die dit verder onder druk zetten. 00:54:57

Voorzitter: De SP. 00:54:59

De heer Dijk: Voorzitter, ik heb dat verruwd en verhard klimaat een aantal keer gehoord. Toen mocht ik niet interrumperen maar nu wel en daarom probeer ik het bij u. Kunt daar de oorzaken van benoemen? Want dit komt niet de lucht vallen. 00:55:16

De heer De Haan: Ik denk dat het ook ligt aan de crisis waarmee we te maken hebben, aan 43

de individualisering en het liberalisme. Daarom denk ik dat het nodig is dat we weer teruggaan naar die samenleving. Het is ook het oude CDA-verhaal van Balkenende over normen en waarden. Dat heeft er veel te maken, en daarom dienen wij een motie in om te kijken naar de financiële bijdrage die deze evenementen kunnen leveren aan de veiligheid, zodat het niet de samenleving is die voor alle kosten opdraait. Een beter Groningen vraagt om solidariteit, voor de meer dan een kwart van de Groningers -jong en oud - die zich in onze gemeente eenzaam voelen. Daarom hebben we een paar jaar geleden het initiatief genomen van de Lief- en Leedstraten. En daarom dienen we vandaag een motie in over het intergenerationeel wonen. Door meer in te zetten op het ontwikkelen van locaties waar intergenerationeel wonen mogelijk wordt gemaakt, zorgen we dat groepen die elkaar doorgaans weinig vinden, met elkaar in contact komen. We gaan eenzaamheid tegen. 00:56:18

Voorzitter: D66. 00:56:20

De heer Lo-A-Njoe: Dank u wel, voorzitter. U doet een oproep om solidair te zijn met jongeren als het gaat over het belanden in drugsgebruik. Bent u het met ons eens dat voorkomen beter is dan genezen en dat het in deze context dan betekent meer inzetten op preventie in plaats van het criminaliseren van gebruik van partydrugs onder jongeren? 00:56:41

De heer De Haan: Het heeft zeker te maken met preventie. Daarom hebben we tijdens het Voorjaarsdebat een aantal moties ingediend - die u niet had gesteund - voor bijvoorbeeld meer campagnes. Maar ik denk dat het belangrijk is om het er op scholen - middelbare, MBO's, universiteiten, HBO's - veel meer over te hebben. En Volgens mij gaf de burgemeester dat ook tijdens 'Let's Go' aan. Ik sluit me volkomen ook aan bij die oproep. Ik had het over het intergenerationeel wonen waardoor we eenzaamheid kunnen tegengaan. Ouderen kunnen langer zelfstandig wonen en bewoners bieden zorg en steun aan elkaar. U raadt het al: een beter Groningen vraagt om solidariteit. Dat betekent ook dat we Groningen betaalbaar moeten houden. Als we kijken naar de woonlasten, staan we bovenaan alle lijstjes. Na Leiden hebben we de hoogste woonlasten van heel Nederland. Het is mooi dat dit college op veel manieren opkomt voor minimagezinnen, en de afvalstoffen voor velen worden kwijtgescholden. Maar in tijden van grote inflatie zien we dat ook middeninkomens hard worden geraakt en we moeten ervoor waken dat verschillen niet onnodig worden uitvergroot. Een beter Groningen vraagt om solidariteit. 00:57:49

Voorzitter: De SP. 00:57:53

De heer De Haan: Voorzitter, de heer De Haan had het net over mensen die hun energietoeslag teruggeven omdat ze die niet nodig hebben. Maar u wil wel een generieke OZB-verlaging voor iedereen. Ik refereer niet vaak naar mezelf, maar ik zou bijvoorbeeld die OZB-verlaging absoluut niet nodig hebben. Hoe verhouden die twee zich tot elkaar? U zegt dat mensen hun energietoeslag moeten inleveren, waarmee u ook zegt dat de overheid heeft gefaald om gericht te investeren. En nu doet u hetzelfde met de OZB-verlaging.

44

00:58:32

De heer De Haan: We verhogen elk jaar die woonlasten. We staan op nummer twee van heel Nederland. Uw college doet fantastisch werk. Wij hebben het koopkrachtpakket ondersteund. Vandaag zijn er weer extra ondersteuningsmaatregelen voor de minimagezinnen. Dat is belangrijk, maar - en daarom die OZB - we mogen die middeninkomens niet vergeten. En ja, dan is het maar een generieke maatregel en ondersteunen we mensen die het niet nodig hebben. Mijn oproep zou zijn om dit te doneren. Voorzitter, ik ga verder. 00:59:05

Voorzitter: Er is nog een vraag van de PvdA. 00:59:08

De heer Bushoff: Dank u wel, voorzitter. Jammer dat mijn spreektijd erdoorheen is met het stellen van vragen aan D66 waarop ik geen antwoord kreeg. Ik vind het veel leuker om het debat met u aan te gaan. Ik wil u een compliment maken: u heeft niet alleen een mooi verhaal, maar u doet - in mijn ogen - een gedekt en goed voorstel waarin u opkomt voor de middeninkomens. Maar ik ben het niet eens met uw voorstel, want als je de OZB verlaagt, profiteren de mensen met de hoogste inkomens en grootste huizen daar het meeste van. Kunnen we niet beter het geld dat u wil gebruik met uw amendement, inzetten voor de middeninkomens? 00:59:53

De heer De Haan: Als u straks - tijdens de pauze - met een voorstel kan komen waarin we die middeninkomens kunnen ondersteunen, vindt u mij meteen. Ik voel meteen dat als uw steun en die van de heer Dijk ontbreekt dit lastig wordt. Maar mijn partij is op zoek gegaan naar constructieve voorstellen om de middeninkomens te ondersteunen en we kwamen uit op die OZB. Maar voorzitter, om ons te kunnen focussen op armoedebestrijding, om kansenongelijkheid tegen te gaan en te investeren in duurzaamheid, zullen we - en het is nog niet vaak gezegd vandaag - keuzes moeten maken. Daarom is mijn fractie altijd kritisch geweest op het vele geld dat we uitgeven aan de binnenstad. We stemmen volgende week daarom tegen - ik zeg het maar alvast - Dudok. We waren tegen de dure plannen van Vrijdag, die zelfs vijf tot acht miljoen duurder worden. Daarom dienen we een motie in om te stoppen met de stedenbanden. Veel van de oorspronkelijke doelen worden niet meer gehaald omdat er dictators aan de macht zijn. En nee, dit betekent niet dat het CDA tegen ontwikkelingssamenwerking is. Sterker nog, het Kabinet trekt er landelijk 500 miljoen euro extra voor uit, precies zoals het hoort. Ontwikkelingssamenwerking is namelijk een taak van het Rijk en niet van de gemeente. Ik rond af. Een samenleving van minder ik en meer wij, van naar elkaar omzien. Dat was mijn pleidooi.

Gelukkig is dit niet iets wat alleen van de overheid komt. We zien het namelijk wekelijks terug in onze Groningse samenleving. Ik refereerde eerder al aan de initiatieven van de kerken in Haren. Maar in Haren gebeurt er meer moois. Zo wordt er gestart met de stichting Klokhuisplein. Een ontmoetingsplek waar ouderen elkaar kunnen ontmoeten om eenzaamheid tegen te gaan. Of het voedings- en verzorgingskasje van Tineke Muller, waar de zogenoemde werkende armen levensmiddelen, baby- en menstruatieproducten uit kunnen halen en doneren. Elders in de gemeente vindt een mooie initiatieven, zoals de actie van de Groningse kerken om vluchtelingen uit Ter Apel

45

op te vangen. Niet de overheid of de markt, maar een solidaire samenleving. Dat is wat het CDA betreft het antwoord op de uitdagingen die op ons afkomen. 01:02:07

Voorzitter: Er is nog een vraag van GroenLinks. 01:02:11

De heer Van Hoorn: Dank u wel, voorzitter. Ik ga een klein stukje terug. Allereerst had ik net begrepen dat het niet langer de bedoeling was om te wijzen naar Den Haag, maar dat gezegd hebbende: de stedenbanden en de samenwerking daarin, de fantastische dingen die ze daar doen voor hun lokale kleine gemeenschap aldaar. U bent het toch met mij eens dat de inzet om mensen te helpen die leven onder een dictatoriaal bewind van het grootste belang is. En dat wij niet samenwerken met die dictators, maar de mensen helpen om ondanks dat hun maatschappelijke leven te kunnen vervullen. 01:02:45

De heer De Haan: Dan verwijs ik toch naar het jaarverslag en de stedenband met Nicaragua. Voor de mensen op de tribune, de andere stedenbanden die we hebben is met Rusland en China. Daar willen wij mee stoppen. En waarom? Je kan die doelstellingen niet meer halen. Ze geven zelf aan dat het veel lastiger is. Ze hebben allemaal activiteiten niet kunnen doen door die dictator die daar aan de macht is. Wij zeggen dat dat een taak is van het Rijk. Laat het Rijk zicht bezighouden met ontwikkelingssamenwerking. Dat is niet aan de gemeenten, want als gemeente hebben we al zoveel taken. Laten we ons focussen op die kerntaken. 01:03:16

Voorzitter: Dat is helder. We zetten dit debat straks in de tweede termijn verder. Daar zal ook nog op worden gereageerd. De Partij voor het Noorden, de heer Van der Laan. 01:03:45

De heer Van der Laan: Dank, voorzitter. Als nieuwkomer hebben wij vooral pragmatisch gekeken naar alle moties en amendementen die de afgelopen dagen voorbijkwamen in relatie tot de begroting. Het zijn bijzondere tijden waarbij armoede voor veel mensen een dagelijkse realiteit is geworden. Deze moties en amendementen hebben we dan ook vrijwel allemaal mee-ingediend, met zowel coalitie- als oppositiepartijen. Maar ook de motie 'Kleine Steegjes' steunen wij. In steden als: Berlijn, Hamburg, Charleroi, Willemstad, en in eigen land in Eindhoven, Amsterdam en Arnhem, vind je prachtige muurschilderingen, graffiti en andere streetart in voorheen lugubere steegjes. Dat geldt ook voor de motie Repair Cafés. Vroeger was het heel gewoon om huishoudelijke apparaten en kleding te repareren. Tegenwoordig is dat vaak niet meer nodig. Veel winkels spelen in op de wegwerpmaatschappij en verkopen producten van slechte kwaliteit. Wat dat betreft zouden wij nog wel een stapje verder willen gaan - en dat hoeft niet vandaag - want als we echt een groene gemeente willen en kunnen worden, zullen we toch de discussie over Diftar weer moeten openen. Ik nodig alle partijen uit om in klein verband - met coalitie en oppositie nog een keer met ons te praten over Diftar. De motie 'De Dag van de Vrijwilliger': zonder vrijwilligers zal onze maatschappij als een kaartenhuis in elkaar storten.

Er mag wat dat betreft veel meer waardering komen voor vrijwilligers. Het aantal vrijwilligers mag flink omhoog. Zeker in de stad Groningen is het aantal vrijwilligers relatief laag. Ik sprak eerder al in mijn woordvoeringen dat de gemeente Groningen het niet alleen kan. Veel evenementen 46

drijven op de inzet en financiën van de gemeente, maar stimuleer inwoners om evenementen te organiseren in hun wijken en dorpen. Neem als gemeente eventuele drempels weg. Je kunt wel alles willen als gemeente, maar dan wordt het verwachtingspatroon steeds hoger bij inwoners en hier en daar ontstaat zelfs passief gedrag. Niet alleen het verwachtingspatroon wordt steeds hoger, ook de gemeentelijke uitgaven stijgen ieder jaar weer. Dat vertaalt zich in hogere lokale lasten. Deze lasten zijn inmiddels zo hoog dat we in de top twee staan van Nederland, en misschien wel het stokje van Leiden gaan overnemen in 2023. Liever staan wij niet op dat soort lijstjes. Komend jaar zien we weer een gemiddelde stijging van zes procent van de lokale lasten, en dat zit hem vooral in de onroerendzaakbelasting. Sommige partijen doen dat af als tientjes-werk per maand, maar er is vrijwel niemand in Groningen die zes procent bij zijn loonstrookje kan opplussen per één januari. Dat is wel de realiteit. Vandaar dat wij een motie mee-indienen die de OZB moet beteugelen of bevriezen in de toekomst. Verder zullen wij alle moties omtrent het meer betrekken van jongeren bij de politiek mede-indienen. Evenals moties die toezien op dierenwelzijn. De huizenmarkt zullen we goed in de gaten moeten houden.

De hypotheekrente staat weer op het normale niveau en de woningmarkt voor nieuwbouwhuizen zakt als een plumpudding in elkaar op dit moment. Duurzaam bouwen is hard nodig, maar maakt de nieuwbouw stukken duren. We wensen het college op dit vlak veel wijsheid toe en houden ons hart vast. Over de begroting zelf: we denken dat het college goed heeft nagedacht over de begroting en goed heeft geluisterd naar de accountant. Wat helpt is dat wij als grote gemeente relatief veel geld binnenkrijgen uit het gemeentefonds, maar ook uit mooie woonakkoorden die we sluiten met het Rijk. Veel meer dan een gemiddelde plattelandsgemeente. Plattelandsgemeenten moeten praten over het wel of niet openhouden van zwembaden. Daar waar wij nog de luxe hebben om zwembaden te sluiten omdat we niet genoeg personeel hebben, is dat voor het platteland keiharde realiteit. Wij kunnen nog een armoedepakket sluiten, en ook daar komen plattelandsgemeenten echt niet meer aan toe. Wat dat betreft zullen wij links- of rechtsom solidair moeten zijn met onze buurgemeenten, daar waar dat mogelijk is. We moeten onze lobbyactiviteiten blijven bundelen met de provincie Groningen, Fryslan en Drenthe daar waar het gaat om bijvoorbeeld de Lelylijn. We zullen moeten nadenken over de uitkomsten die we begin volgend jaar verwachten - van de parlementaire enquête met betrekking tot het gasdossier.

Voor hoeveel moet Groningen worden gecompenseerd en op welke wijze? Kunnen wij als grootste gemeente daarin het voortouw nemen, samen met de provincie en andere gemeenten die door het gasdossier zijn getroffen? We willen het college en alle partijen oproepen om daarover de komende periode over na te denken, om zot tot een eerlijk en rechtvaardig compensatiepakket te komen voor Groningen, los van de versterkingsoperatie en directe schadevergoeding die het gasdossier heeft gekost en nog gaat kosten voor de huizen en gebouwen. 01:09:22

Voorzitter: ChristenUnie. 01:09:22

De heer Rebergen: Dank u wel, voorzitter. De heer Van der Laan heeft het over de rol die wij als gemeente Groningen kunnen opnemen richting de andere gemeentes in Groningen. Hij

47

doet de oproep om dat samen te doen. Mijn vraag is: krijgt de heer Van der Laan signalen dat we dat als gemeente niet zouden doen? 01:09:46

De heer Van der Laan: Ik heb niet gezegd dat we het niet doen, maar we moeten ons wel realiseren dat wij ons ten opzichte van plattelandsgemeenten in een riante financiële positie bevinden. Als ik kijk naar de omvang van het ambtenarenapparaat, de expertise en de kennis, en dan misschien niet eens zozeer alleen in de provincie Groningen, maar misschien wel in het hele noorden, moeten we ons nederig opstellen richting die plattelandsgemeenten. Voorzitter, dat was het eind van mijn betoog. 01:10:28

Voorzitter: Dank u zeer. De Partij voor de Dieren. 01:10:35

De heer Pechler: Dank, voorzitter. Ik had nog een vraag die teruggaat naar het begin van het betoog van de heer Van der Laan. U zei dat er in de stad Groningen weinig vrijwilligers zijn. Waar baseert u die informatie op? De afdeling van Humanitas is met 2600 leden in Groningen de grootste van heel Nederland. 01:10:55

De heer Van der Laan: Voorzitter, de Partij voor de Dieren pakt er nu een specifieke organisatie uit en dat is hartstikke mooi. Mijn collega en ikzelf wonen in gemêleerde wijken en daar is het af en toe best lastig om voldoende vrijwilligers te krijgen. Ik spreek dan als wijkbestuurder van een wijkcentrum annex speeltuinvereniging. We doen allerhande activiteiten, maar het is best lastig om voldoende vrijwilligers te krijgen voor al de dingen die je in een wijk wil doen. Vandaar dat wij via deze weg mensen willen prikkelen. 01:11:32

Voorzitter: Dank u zeer. We zijn bij de laatste bijdrage en dat is die van de PVV. 01:12:03

De heer Ram: Dank u wel, voorzitter. De PVV wil zich vooral beziggehouden met concrete probleem van onze inwoners. Dat doen we door de dorpen en de wijken in te gaan naar de signalen te vertalen naar de raad. We zijn met een aantal voorstellen gekomen en hebben een aantal politieke vragen gesteld over: parkeren, de thuiszorg, de energieproblemen, de overlast van jongeren, het ontbreken van huiswerkbegeleiding, het gebrek aan seniorenwoningen in dorpen en de drugsoverlast. Momenteel zijn er veel crisissen in onze maatschappij. We hebben vragen gesteld over de asiel- en migratiecrisis. Wat is de draagkracht van onze samenleving op dat punt. We zitten in een energie- en inflatiecrisis, en in een recessie met als achtergrond een escalerende oorlog waar beide zijden geen enkele poging doen om vrede te bereiken. Het is een zorgwekkende situatie en raakt Groningers in hun persoonlijk en financieel leven. Veel inwoners leven op de armoedegrens en kunnen hun energierekening niet meer betalen. Helaas komen ook inwoners met een middeninkomen steeds vaker in de problemen. Gelukkig heeft het college en de raad een armoedepakket opgesteld om op te komen voor de meest kwetsbare groepen in onze samenleving. En dat ondersteunen wij. De middengroepen echter vallen buiten de boot. De gemeente Groningen wordt in 2023 koploper vaste lasten met de hoogste OZB van Nederland.

Om even een vergelijking te trekken: de OZB bedroeg in 2018 72 miljoen, alle 48

gemeenten bij elkaar opgeteld. In 2023 wordt dat 105 miljoen. Dat betekent dus een stijging van 33 miljoen in vijf jaar, oftewel 45 procent. De mensen in Haren - en wellicht ook in Ten Boer - hadden daar angst voor en die angst is uitgekomen. De PVV vindt dat de lasten voor de middengroepen moet worden verlaagd en elke poging daartoe zullen wij ondersteunen. In de Septembercirculaire wordt duidelijk dat er de komende jaren veel meer geld binnenkomt dan verwacht. Het beruchte ravijnjaar van 2026 is eenmalig gerepareerd, waardoor er 15 miljoen vrijvalt. Daarnaast zijn er nog voor miljoenen behoedzaamheidsbuffers aangelegd voor deze periode, en die vallen wellicht ook vrij. In de jaarrekening 2022 zullen er ook weer miljoenen vrijvallen. Er is dus ongelooflijk veel geld voor nieuw beleid. De PVV wil meer geld vrijmaken voor handhaving en toezicht op alle terreinen, maar met focus op drugs, vastgoedcriminaliteit, armoedebestrijding, lastenverlichting een fors investeren in buurten en dorpscentra. Daar zullen wij moties voor indienen met een aantal partijen. De eerste motie gaat over de handhaving van drugscriminaliteit. We hebben een korte tour gemaakt en daardoor al vijf drugshotspots ontdekt in: Beijum-West, de Hoornse Plas en de Jumbo in Oosterpark. We krijgen deze duidelijke signalen binnen.

Hoe wil het college dit oppakken? We dienen een motie in om de drugscriminaliteit te bestrijden door twee miljoen vrij te maken uit de Septembercirculaire voor meer werknemers op handhaving. We roepen het college op om een cultuurverandering te creëren in alle directies om de focus te leggen op handhaving en toezicht. En om bij elk raadsvoorstel ook een kopje 'handhaving en toezicht' te maken. Wij realiseren ons dat niet handhaving en toezicht niet bij elk raadsvoorstel speelt, maar misschien kan het er wel bijstaan want het stellen van de vraag leidt altijd weer tot nieuwe inzichten. Daarnaast willen wij een motie indienen om een gezamenlijke lijn in de publieke ruimte te trekken. Het gaat erom dat jongeren vanuit alle hoeken van de samenleving op dezelfde manier worden benaderd. Er is daarrond al een mooi initiatief gestart in Vinkhuizen. We vinden het belangrijk om jongeren op eenzelfde manier te begrenzen en begeleiden naar volwassenheid. 01:17:28

Voorzitter: Partij voor de Dieren. 01:17:31

De heer Pechler: Dank, voorzitter. Ik heb hierover een vraag aan de heer Ram van de PVV. Het is toch zo dat een politieagent een heel andere functie en rol heeft en daarmee ook een andere benadering tot jongeren, dan een wijk- of sociaal werker. 01:17:48

De heer Ram: Hun rol is anders. Dat is evident. Als jongeren in de publieke ruimte overlast bezorgen, is het belangrijk dat je als gemeente en alle partners een handvest sluit om hen op eenzelfde manier te benaderen en te begrenzen. Dat leidt tot duidelijkheid en meer veiligheid in een wijk en een straat. Dat betekent dat je elkaar ook kan aanspreken op wat de grenzen zijn binnen een samenleving. Die oproep wil ik graag doen aan het college. In Vinkhuizen gebeurt dit al en is, denk ik, een stap in de goede richting. 01:18:38

Voorzitter: GroenLinks.

49

01:18:44

De heer Van Hoorn: Voorzitter, dank u wel. Als we het hebben over jongeren helpen, handhaven en veiligheid, is de heer Ram het niet met mij eens dat we moeten kijken naar wat voor hen het best werkt in plaats van het op eenzelfde manier te doen? 01:19:08

De heer Ram: Ik denk dat je een aantal principes kan afspreken met elkaar over hoe je jongeren benaderd. Jongeren gaan bijvoorbeeld veel voetballen in een straat en veroorzaken overlast doordat hun bal op een gebouw neerkomt, en dan kan je hen vanuit een wijkcentrum op eenzelfde manier aanspreken. Dat je weet waar de grenzen liggen voor die hotsport en de jongeren daarover kan benaderen en afspraken maken. Je kan ook een fijnmazig netwerk creëren om dit soort problemen in een vroeg stadium te tackelen. Dat is mijn insteek. 01:19:55

Voorzitter: Mevrouw Pestman. 01:20:01

Mevrouw Pestman: Voorzitter, een klein punt van orde. Je werkt hier met een bepaalde tijd die je tot je beschikking hebt. Die tijd is bij sommige sprekers echt finaal verbruikt en staan diep in het rood. Ik zou het wel leuk vinden als die teller doorliep. Mijn vraag is: kan daar rekening mee gehouden worden? We hebben het immers niet voor niets. Er zijn sprekers met een kort verhaal die nog voldoende tijd over houden. En anders zijn er helemaal door. Dat was het. 01:20:27

Voorzitter: Dat geldt in ieder geval nu voor uw fractie. 01:20:32

Mevrouw Pestman: Dat gold al voor mijn fractie, dus ik kon het makkelijk zeggen. 01:20:40

De heer Ram: Voorzitter, daarnaast zullen we een motie indienen met de Stadspartij en Partij voor het Noorden om een bijerdienpremie te creëren voor mensen in de bijstand, zodat ze ook meer armslag hebben. Daarnaast willen we een oproep doen aan het college om aan meer huiswerkbegeleiding te doen. De armoedeval is een probleem. We willen graag een oproep doen om jongeren - wiens ouders tussen 120 en 130 procent van het minimumloon zitten - te ondersteunen. Daarnaast willen wij een oproep doen om in de dorpen meer seniorenwoningen te bouwen, zodat senioren daar kunnen blijven wonen en jongeren daar een plek krijgen. Er zijn nog een aantal punten waar ik het niet mee eens bent met het college, onder andere het klimaat. Ik denk dat wij wel de meest positieve partij zijn over het klimaat. Tenminste, wij zien het erg zonnig in. We zien elke keer dat het klimaatpanel van de VN haar voorspellingen bijgesteld naar beneden toe en dat is ook de lijn van de verwachtingen van de PVV. Over de energietransitie, het parkeren en het ecologisch beheer zijn wij erg kritisch. Voorzitter, dat zijn punten in de begroting waar wij het echt niet mee eens zijn. Als er ooit een oproep komt tot vuurwerkverbod, voorzitter, willen wij daar graag een referendum over houden om iedereen mee te nemen in dit verhaal. Ik vind dat dit soort tradities niet mogen worden afgenomen. Dank u wel, voorzitter.

50

01:22:53

Voorzitter: Dank u zeer. Het is nu zes uur. Wij schorsen tot kwart over zeven. Het verzoek aan het college om ook de amendementen en moties te bespreken. 00:18:04

Voorzitter (Burgemeester Schuiling): Dames en heren, wij heropenen de vergadering. 00:18:23

Voorzitter (Burgemeester Schuiling): Iedereen weer van harte welkom. Als ik het goed heb, dan zie ik mevrouw Akkerman weer in ons midden en meneer Leemhuis. Daarmee zijn we nu compleet en gaan wij beginnen met de eerste termijn van het college. 00:18:43

Voorzitter (Burgemeester Schuiling): Elke wethouder zal aan bod komen, maar we beginnen met de wethouder van Financiën. Zij zal in haar woordvoering net als andere wethouders, ook preadviseren op de amendementen en de moties, dus dan kunt u gelijk meeschrijven wat het advies is. Wethouder. 00:19:04

Mevrouw Wijnja: Dank u wel, voorzitter. Dank aan de raad, want ik zat in de eerste termijn met veel plezier te luisteren. Vorige week zei ik tijdens de commissie Financiën al: dit is precies de reden dat Financiën natuurlijk de mooiste portefeuille is, want het gaat overal over. Er ligt een belangrijke vraag vandaag op tafel. Namelijk: waar gaan we volgend jaar ons geld aan uitgeven? Ik denk dat het debat van net heel duidelijk maakt, waarom het belangrijk is om daar op een goede manier over te debatteren. Je kunt heel erg van mening verschillen over waar haal je het geld binnen, bij wie laat je dat landen, waar geef je het aan uit, hoe snel doe je dat en doe je dat incidenteel of doe je dat structureel. Ik vond het wel mooi dat de heer Bosch begon over de ondertitel van het coalitieakkoord. De reden dat wij de term 'waarden' naar voren willen brengen, is juist om aan te geven dat afwegingen die je maakt niet alleen maar over geld moeten gaan. 00:20:11

Mevrouw Wijnja: Volgens mij heeft de heer Dijk er een heel mooi betoog over gehouden, wij zeggen met elkaar dat is veel te lang in Nederland zo geweest dat het alleen maar over geld ging en over economisch rendement. Wij willen daar niet op sturen. Als je een woonwijk of een straat gaat herinrichten en je gaat dat enorm vergroenen, kun je alleen maar praten over wat het kost in euro's, maar wij willen ook heel nadrukkelijk kijken naar wat is de waarde die dat oplevert voor onze leefomgeving, voor onze toekomst en voor de versterking van de biodiversiteit. Dat willen we ook meewegen. Natuurlijk is het zo dat voor iedereen waarden kunnen verschillen. Daar gaat volgens mij het debat hier ook over. Wat de waarden van het college zijn, dat kunt u in ieder geval lezen in de begroting, want daar hebben we dat onder elkaar gezet. De belangrijkste dingen die we de komende jaren willen doen, zijn ook allemaal wel gewisseld. We hebben met twee verschillende dingen te maken. Er zijn een aantal grote maatschappelijke opgaven, waarvan wij zeggen, we kunnen niet wachten om dat te gaan oplossen en dat moeten we hier gaan doen. Dat zeg ik dan ook tegen de partijen die beginnen over wat een kerntaak is van de gemeente. Daar kun je ook over van mening verschillen.

51

00:21:27

Mevrouw Wijnja: De heer De Haan zwaait al naar mij. Ik dacht even kijken of u oplet. Wij vinden dat dit niet de kern van de discussie moet zijn. Er zijn een aantal dingen aan de hand. Er is een enorme wooncrisis, er is een klimaatcrisis, er komt een enorme biodiversiteitscrisis aan. Wij vinden dat we als gemeentelijke overheid fors moet investeren om die problemen op te lossen, want dat is het ambitieniveau. Tegelijkertijd weten we ook dat we dat niet alleen kunnen en we weten dat onze financiële middelen beperkt zijn. We weten dat we voor een groot deel van onze financiële middelen afhankelijk zijn van Den Haag. We weten dat we dat samen moeten doen met onderwijsinstellingen, met bedrijven, met ondernemers en ook met onze inwoners. Als ik het CDA hoor praten over solidariteit, dan is het college het daar enorm mee eens. Dat we het met elkaar moeten doen in deze gemeente, daar verschillen wij helemaal niet over van mening. 00:22:28

Mevrouw Wijnja: Ik ga beginnen met iets zeggen over de financiën. Nu hebben we dat vorige week in de commissie ook al gedaan, maar het is wel goed om dat aan het begin van dit debat wel nog een keer te doen. Ik heb een aantal partijen horen praten over wat er in de septembercirculaire staat. Het is zo dat als je naar ons meerjarenbeeld kijkt, dat het er heel goed uitziet. Dat hoor je soms ook wel terug van het ministerie: "Wat zeuren jullie eigenlijk? Je meerjarenbeeld ziet het er prima uit, jullie hebben hartstikke veel geld". Alleen als je verder kijkt naar de toekomst zie je dat dit niet duurzaam is. Dan zie je dat wij een enorm probleem hebben na 2027 wat niet opgelost is. Er is niet eens een oplossing aan de horizon. Er moet nog enorm veel gebeuren om dat geregeld te krijgen. Ik weet even niet meer welke partij het was of in welk debat het gebeurde, maar het ging over: Groningen hoeft nog geen voorzieningen te sluiten en plattelandsgemeenten moeten dat wel. De Partij voor het Noorden was het. Ik weet het alweer, terwijl ik praat. Op het moment dat wij vanuit Den Haag voor de lange termijn niet krijgen, waar we recht op hebben – want dat is het standpunt van het college, dat het geld is waar we recht op hebben – dan moeten wij hier besluiten nemen die we niet willen nemen.

Daarom blijft het college elke keer zeggen, die structurele financiering waar we recht op hebben, daar moeten we voor blijven lopen – wat mij betreft ook met elkaar – omdat het echt heel belangrijk is voor het blijven werken aan onze doelen en het kunnen oplossen van de enorme maatschappelijke opgaven waar we voor staan. Dat blijft dus een enorm probleem. 00:24:05

Mevrouw Wijnja: Dan kun je zeggen en dat zeggen sommige partijen, de septembercirculaire geeft incidenteel geld, hartstikke mooi. Ik heb iemand horen zeggen: "Dan valt er allemaal geld vrij". Nu, ik wil dat toch wel heel even temperen. Het is zo dat we met de begroting die hier voorligt – die hopelijk straks, gewijzigd of niet, op uw instemming kan rekenen – echt fors gaan investeren. We gaan enorm investeren in onze inwoners, in de leefomgeving en we doen dat zo veel mogelijk zelf. We doen dat zoveel mogelijk met publieke regie, omdat we willen dat het op een eerlijke manier gebeurt. Het is al even over de energietransitie gegaan. Het is echt onze stellige overtuiging, dat wij er hier zelf voor moeten zorgen, dat iedereen daarin mee kan komen. 00:24:53

Mevrouw Wijnja: We hebben hier een heel mooi debat gehad, nog niet zolang geleden, over 52

het noodpakket. Ik ben heel blij dat een voorstel, waar het college mee komt, op brede steun kan rekenen van de raad om mensen in het hier en nu te helpen. Met de begroting proberen we balans te zoeken tussen mensen in het hier en nu helpen, te investeren in wonen hier en nu en in de leefomgeving hier en nu. Tegelijkertijd dingen te doen die mensen op de lange termijn gaan helpen, door isoleren en verduurzamen van woningen te versnellen en door te vergroenen in de omgeving, omdat we klaar moeten zijn voor wat ons te wachten staat op het gebied van het klimaat. Allebei die dingen zijn onze verantwoordelijkheid. Dan kijken we hoe we het geld, wat we nu incidenteel hebben, zo slim mogelijk kunnen inzetten, zodat we zoveel mogelijk van de problemen waar we mee te maken hebben, kunnen oplossen. Dat is onder andere de reden dat we op zoek zijn in de begroting, meerjarig, naar zo veel mogelijk flexibiliteit. Dan kom ik gelijk bij een aantal amendementen die voorliggen. Het klopt dat we afspraken hebben gemaakt over een behoedzaamheidsbuffer. Het idee daarachter was, dat we nog niet weten wat er vanaf 2026 gaat gebeuren en laten we nu geld apart zetten, want dan kunnen we daar straks op inspelen. Voor 2026 hebben we nu incidenteel geld erbij. Dat is nog niet verwerkt. Dat klopt, maar we weten dat het komt, dus daar kun je rekening mee houden.

Er zijn echter nog een aantal andere dingen die spelen. Die heb ik vorige week in de commissie ook al gezegd en dat doe ik nu nog een keer. Als we nu naar de situatie in de wereld kijken: de prijsstijgingen, de grondstoffenschaarste en de energiecrisis. We weten dat we volgend jaar een deel van onze contracten voor de energielevering moeten bijstellen. We weten al dat het heel veel duurder gaat worden, maar nog niet precies hoeveel duurder. Gaan wij daarop zit te wachten? Nee, want we maken intussen ook een actieplan om minder energie te gebruiken en om te verduurzamen. Alleen, dat gaan we nooit redden voor die tijd, dus dat gaat een tegenvaller betekenen. Voor alle ontwikkelingen geldt dat dingen duurder gaan worden en hoeveel duurder, dat weten we niet, dus er zit heel veel onzekerheid in het verhaal. Een ander element is dat wij nu de begroting voor 2023 vaststellen, maar in het coalitieakkoord zijn ook een aantal dingen afgesproken die we de komende jaren gaan doen en die nog effect gaan hebben op ons meerjarenbeeld en op de algehele financiële situatie van de gemeente. Willen wij de klimaatcrisis bestrijden, willen we klimaatadaptief worden zoals moet, willen we op mobiliteit kunnen doen wat we moeten doen, willen we de wooncrisis bestrijden, dan kunnen wij dat niet alleen betalen. Daar hebben we externe financiering voor nodig.

Dan kom ik zo even bij de opmerking van de heer Bosch, die nu weer deze kant op gaat kijken, over wat we nu investeren om duurzame energie op te wekken. We weten dat aan alle fondsen die van buitenaf komen voorwaarden zitten voor cofinanciering. Wat we graag willen regelen in de begroting is de flexibiliteit om ook daarop in te kunnen springen. Als er een fonds langskomt en daar is cofinanciering voor nodig, willen we ruimte houden om daarop in te springen, omdat we weten dat het nodig gaat zijn om onze doelen te bereiken. Dat betekent, als het even specifiek op dit voorbeeld aankomt, dat we nu een deel reserveren van wat de komende twee jaar nodig is om op koers te blijven met onze doelen. Het is overigens niet het enige wat we doen om onze doelen te behalen, maar het is een onderdeel daarvan, maar heel nadrukkelijk met dit in ons achterhoofd. Die redenering zit erachter. 00:28:40

Mevrouw Wijnja: De voorzitter kijkt mij nog niet aan van, wat praat u lang.

53

00:28:43

Mevrouw Wijnja: Dit alles leidt ertoe dat ik de eerste twee amendementen 'Energiebesparing eerst' en 'Bestaanszekerheid bieden aan lagere inkomens door lagere lasten' – alhoewel er een aantal bestemmingsvoorstellen in staan die passen bij wat in de begroting zit – toch ga ontraden. Dat heeft ermee te maken dat er geld wordt gehaald uit de behoedzaamheidsbuffer. Wij vinden het, om de drie redenen die ik net noemde, verstandig vinden om dat niet te doen om zoveel mogelijk flexibiliteit te houden, om in te kunnen spelen op tegenvallers, maar ook om iets met cofinanciering te kunnen doen. Dat ten eerste. Ik moet er nog iets bij zeggen. Als het gaat om het amendement 'Energiebesparing eerst' wordt er ook gevraagd om inzet van mensen. Het gaat echter over incidenteel geld. Ik wil niet zeggen, dat kan niet, maar het is wel even een aandachtspunt. Als je dat incidenteel financiert, kun je in principe voor één jaar iemand aannemen. Ik wil ook even noemen, dat in het voorstel om die nieuwe accu aan te schaffen alleen een voorstel zit om de aanschaf nu te dekken, maar die zal op een gegeven moment ook vervangen moeten worden. Dat geef ik u ter overweging maar even mee. 00:30:00

Mevrouw Wijnja: Dan ga ik naar het amendement 'Uitstellen extra OZB-verhoging'. Ik heb vorige week gezegd en dat zeg ik nu weer dat hier een hele goede discussie plaatsvindt over waar geef je je geld aan uit, welke mensen belast je en hoe doe je dat? Ik begrijp wel dat er verschillende partijen zijn, zeker de partijen die zich de positie van mensen met middeninkomens aantrekken, die zich zorgen maken over hoe de lasten zich ontwikkelen in Groningen. Dat daar aandacht voor gevraagd wordt, begrijp ik op zich heel goed. Het voorstel wat hier gedaan wordt, dat ontraden wij. Dat heeft ermee te maken dat wij proberen heel gericht met maatregelen geld te krijgen bij specifieke groepen inwoners en dat zijn dan met name de inwoners die het het moeilijkst hebben. Waarom doen we dat? Ten eerste, omdat we dat inhoudelijk een goed idee vinden. Dat lijkt me logisch. Ten tweede ook, omdat de middelen beperkt zijn, dus je moet kiezen en dan doen wij de dingen waarvan we denken dat gaat het meeste effect hebben. 'Ongelijk investeren' noemen we dat en dat gaat over bij welke mensen landen de verschillende ondersteuningsmaatregelen die we nemen. Dat is ook de reden dat we de termijn voor de kwijtschelding van afvalstoffenheffing enorm naar voren halen.

Dat is de reden dat we vandaag een voorstel naar uw raad hebben gestuurd om ook de vermogenstoets voor de vrijstelling van de afvalstoffenheffing uit te breiden. Dat zijn allemaal manieren om heel gericht geld bij een bepaalde groep van onze inwoners te krijgen. Hetzelfde geldt voor het investeren in de noordelijke wijken. De VVD vroeg: hoe zit het dan met de rest? Het is natuurlijk niet zo dat we in de rest van de wijken de stekker eruit trekken. Er zijn budgetten, er lopen programma's, dus we doen alles wat we doen voor onze inwoners overal. Alleen de extra investeringen centreren we in de noordelijke wijken, omdat wij graag stappen willen zetten in het overbruggen van die kloof. We hebben niet overal geld voor, dus kiezen we de komende vier jaar daarvoor en hopen we dat onderaan de eindstreep de conclusie is, dat we een deel van dat probleem hebben opgelost. 00:32:25

Mevrouw Wijnja: Dan moet ik heel even kijken. Dan kom ik bij de motie 'Meten is Weten'. Daar is het vorige week ook al heel even over gegaan. Ik moet mijn goede document erbij

54

pakken. Voorzitter, excuus. 'Meten is Weten' gaat over de indicaties die we gebruiken in de begroting. Ik ga daar hetzelfde over zeggen als vorige week en dan moeten de indienende fracties maar even kijken of ze daarmee uit de voeten kunnen. Het is natuurlijk zo dat de indicaties in de begroting door het Audit Committee samen met het college zijn vastgesteld. Er heeft een heel programma gelopen en dat heeft geleid tot de indicaties zoals ze nu in de begroting staan. Als we daar betere voorstellen voor kunnen bedenken of we dat kunnen doorontwikkelen naar betere indicatoren moeten we dat natuurlijk doen. Alleen wat het college betreft, is dat een gezamenlijke opgave. Het Audit Committee is er en dat gaat hartstikke goed. Het aanbod vanuit het college is nog steeds om daar samen op korte termijn een sessie voor te organiseren en daar heel goed naar te kijken. Dat is wat ons betreft de plek om te praten over veranderingen. Het voorstel, waar nu om gevraagd wordt, denken we dat niet zo een goed idee is, dus die motie ontraden wij. 00:33:45

Mevrouw Wijnja: Dan ga ik naar 'Verlicht de last' en dat heb ik net al een heel klein beetje gezegd. Oh, sorry. Dat is motie M 03 'Verlicht de last'. Het kwam in het debat net ook al even aan de orde. Wij denken ook dat het niet nodig is om echt te onderzoeken wat er nodig is om generiek de lasten te verlagen. Ja, je kunt de rioolheffing omlaag doen of zo, dan kun je uitrekenen wat het kost en besluiten om dat te doen bij wijze van spreken. Er zijn een paar redenen waarom we het geen goed idee vinden. We willen heel gericht geld krijgen bij de mensen die het meest nodig hebben, maar ook omdat een aantal van de problemen die wij proberen op te lossen, worden betaald uit een aantal van die belastingen. Uit de rioolheffing betalen wij bijvoorbeeld klimaatadaptatieregelingen. Dan zou je een stuk minder kunnen doen en dat vinden wij een heel onverstandig idee. Afvalstoffenheffing betalen we ook van alles en nog wat uit. Sterker nog, we stellen nu voor om de kwijtschelding uit te breiden en dat financieren we uit de afvalstoffenheffing. Als je dat dus generiek naar beneden gaan brengen, heeft dat effect op allerlei dingen. Dat neemt niet weg, dat het de raad natuurlijk vrij staat om volgend jaar bij de begroting een voorstel in te dienen om het generiek te verlagen. Volgens mij is daar geen onderzoek voor nodig, dat kan in principe gewoon en dan kan daar over gedebatteerd worden.

Dat lijkt mij op zichzelf prima. 00:35:21

Mevrouw Wijnja: Dan ga ik naar motie M 06 en die behandel ik even tegelijk met M 32. Motie 06 is 'Wij zijn er langer dan jullie' en M 32 gaat over de jongerenadviesraad 2.0. Ik heb vorige week in de commissie ook al gezegd dat het heel mooi is dat er verschillende raadsfracties zijn die de oproep van onze vorige kinderburgemeester die zei: "Het is voor volwassenen best wel goed geregeld, want die zijn hier goed vertegenwoordigd. Er is een kinderburgemeester, dus kinderen zijn ook goed vertegenwoordig, maar waar zijn de jongeren eigenlijk? Moeten jullie daar niet iets voor regelen?" Hij zei inderdaad: "Richt een jongerenraad op, dan worden ook zij vertegenwoordigd'. Op zich dat er specifiek aandacht moet zijn voor jongerenparticipatie en dat fracties daar iets mee doen, is volgens mij hartstikke goed en positief. De vervolgvraag is: hoe doe je dat dan? Ik zat net naar het debat te luisteren en toen dacht ik: oh ja, volgens mij is er meer overeenstemming dan verschil, maar zit het verschil van mening, vooral in welk middel zet je nu in en wanneer besluit je welk middel het goede middel is. Als ik dan kijk naar motie M 32, 'Jongerenadviesraad' zou ik willen zeggen dat er een aantal dingen in de motie zitten, waarvan we de consequenties 55

totaal niet kunnen overzien, als je die nu aanneemt. Los daarvan, weet ik helemaal niet of een jongerenadviesraad wel het middel is wat je zou moeten inzetten. 00:36:58

Mevrouw Wijnja: Ik wil motie M 06 oordeel raad geven, met de opmerking erbij die ik vorige week ook al gemaakt heb. Ik weet dat we zelf zijn begonnen over een jongerencoördinator, maar dat is misschien niet per se de oplossing. We willen in ieder geval snel – begin volgend jaar, dat kan denk ik wel – iemand de vraag stellen: ga met jongeren praten over hoe ze betrokken willen worden bij gemeentelijk beleid. We denken inderdaad dat als je zegt, we gaan niets over jongeren doen zonder jongeren – en dat is volgens mij een hele mooie slogan die Samuel ook noemde – dan moeten we dat ook van begin af aan consequent doen. Het kan best zo zijn dat de uitkomst is dat een jongerenadviesraad een heel goed idee is en dan komen we daarmee terug en kunnen we daarover praten. Mijn voorstel zou zijn om dat als voorbeeld mee te nemen in die motie, dan geef ik M 06 oordeel raad en daarmee ontraad ik dus M 32 'Jongerenadviesraad'. 00:38:09

Voorzitter (Burgemeester Schuiling): VVD. 00:38:13

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Dank u wel, voorzitter. Ik hoor uw betoog over ontraden en oordeel raad en dat heb ik ook gehoord. Ik zou graag uw mening willen hebben over de € 50.000 uit de algemene egalisatiereserve. Of u die dekking ook een goed idee vindt? 00:38:34

Mevrouw Wijnja: In die zin, wij snappen natuurlijk ook wel dat als je zo een vraag neerlegt en dat gaat doen, dat het ook geld kost. Met die dekking kunnen wij leven. Het is natuurlijk een motie, dus daarmee is het geld niet geregeld. Dat vraagt van het college om met een voorstel naar de raad te komen hoe dat te dekken, maar in principe kunnen we daarmee uit de voeten. 00:39:01

Mevrouw Wijnja: Dan ben ik bij motie M 13. 00:39:03

De heer Lo-A-Njoe (D66): Voorzitter? 00:39:07

Voorzitter (Burgemeester Schuiling): D66 nog. 00:39:09

De heer Lo-A-Njoe (D66): Dank u wel, voorzitter. Toch even een vraag over het advies bij M 32. We vragen niet om een jongerenraad, maar we vragen om kinderen van meet af aan mee te laten praten en mee te nemen. Daar zegt u wel iets over, maar toch even helder. De vraag in deze motie is: laat kinderen van meet af aan meedoen en zet niet de coördinator centraal, maar de kinderen. 00:39:40

Mevrouw Wijnja: Dat begrijp ik wel. Ik begrijp het pleidooi van D66 ook wel en ik ben het er niet mee oneens. Het beeld van het college is ook niet om een jongerencoördinator centraal te stellen, maar vooral om even te organiseren dat iemand met jongeren gaat praten over 56

hoe ze dat zelf willen invullen. Als die jongeren in groten getale zeggen, een jongerenadviesraad lijkt ons een heel goed idee -00:40:09

Mevrouw Wijnja: Ik begrijp wel waar u naar op zoek bent, namelijk een structurele manier en een instrumentarium waar je langere tijd aan kan werken. Het kan natuurlijk heel goed zo zijn, zeker omdat er natuurlijk veel steun is binnen de raad voor het belang van dit onderwerp, dat we uiteindelijk wel uitkomen op een voorstel om dat structureel te maken. Alleen mijn boodschap is, dat we het nu nog te vroeg vinden om dat te kunnen concluderen en daarom de pre-advisering, zoals u deze heeft gehoord. 00:40:40

Mevrouw Wijnja: Dan kom ik bij motie M 13 'Maak de weg naar volledig circulair afvalbeleid concreet'. Die motie geef ik oordeel aan de raad. Dat kunnen we voor u regelen. Sterker nog, er waren al voorbereidingen in gang om dat te gaan doen, want het is natuurlijk heel belangrijk. Er is allemaal beleid uitgezet om onze doelstellingen op het gebied van afvalvrij worden te bereiken. Er wordt in kaart gebracht, wat de effecten daarvan zijn en ook wat er nog in de pijplijn zit. Bijvoorbeeld de ja/ja-sticker is één en er liggen nog een aantal andere dingen op de weg. Ik zeg daar wel bij dat het de vraag is of dat voor één april al lukt. Het tweede kwartaal lukt in ieder geval wel, dus als u dat oké vindt, oordeel raad. 00:41:37

Mevrouw Wijnja: Dan kom ik bij motie M 20 over ophalen grofvuil. Die ga ik ontraden en in ieder geval om twee redenen, maar misschien is -00:41:50

Mevrouw Wijnja: Nee, dat pad ga ik niet af trouwens, wat ik nu wilde. Er zijn twee redenen voor: de ene heeft met de kosten te maken. We kunnen het geld één keer uitgeven en we kiezen ervoor om dat niet hieraan te doen. Misschien belangrijker nog, het draagt niet bij aan onze doelstellingen om afval te scheiden. We hebben nu alles dusdanig ingericht dat we afvalstromen gescheiden in kunnen zamelen en dat gaat ook steeds beter en op het moment dat je dit gaat doen, doe je een stap terug. Het gebeurt op zoveel mogelijk manieren en dat wordt ook steeds gemonitord of er nog extra dingen moeten. Er worden milieustraten georganiseerd, er zijn bakfietsen en dat soort dingen. Er wordt heel actief aan gewerkt. We denken dat het goed is en dat dit onze doelstellingen zou tegenwerken. Daarom vinden we het geen goed idee en ontraad ik de motie. Dan ben ik volgens mij door mijn lijstje heen. 00:42:56

Voorzitter (Burgemeester Schuiling): Dank u zeer. Dan kijk ik welke volgende wethouder het woord wil. 00:43:05

Mevrouw Bloemhoff: Voorzitter, er was één vraag gesteld over mijn portefeuille door de heer Rebergen van de ChristenUnie en dat ging over de brugfunctionaris. Hij vraagt terecht aandacht voor de positie van de brugfunctionaris, omdat het enorm veel oplevert in de contacten tussen kinderen op school, ouders thuis en letterlijk de brug slaat tussen school en thuis. We zijn er ook trots op dat we in Groningen op dat aspect vooroplopen. De vraag of we de brugfunctionaris ook in het speciaal basisonderwijs kunnen inzetten, is een hele logische. We snappen die vraag ook, maar het college heeft vanuit het NPO, nationaal 57

programma onderwijs, middelen ingezet voor het speciaal basisonderwijs en daarbij hebben we gekozen om op elke SBO-school een ondersteuner aan te stellen vanuit de WIJ. Er lag behoefte op de combinatie zorg en onderwijs en die ondersteuner kan extra pedagogische ondersteuning bieden voor het kind, maar is er ook voor de ouders. We zien ook dat veel scholen voor speciaal basisonderwijs meer een regiofunctie hebben, terwijl de brugfunctionaris ook heel veel doet op minimabeleid. Daar moeten we even heel goed naar kijken, maar we willen wel graag in overleg met SBO-scholen, waar veel leerlingen uit de wijk komen, bijvoorbeeld Selwerd en Paddepoel, kijken of de brugfunctionaris daar ook uren kan krijgen. Dat is mijn reactie op uw vraag. 00:44:29

Mevrouw Bloemhoff: Dan zijn er een aantal moties ingediend waar ik een reactie op zal geven. Dat is motie negen 'De bijstand verdient beter' en dat is een appel om bijverdienen in de bijstand mogelijk te maken. Het staat in het coalitieakkoord. Er wordt op dit moment druk aan een plan geschreven, wat uw raad in maart zal ontvangen. Daarmee is de motie overbodig. We zijn ermee bezig en we komen in maart met het voorstel. Motie tien 'Huiswerkbegeleiding en armoedeval'. Daar even wat uitgebreider over. Huiswerkbegeleiding is ontzettend belangrijk en wij vinden het echt belangrijk dat kinderen juist ook in arme gezinnen voldoende huiswerkbegeleiding kunnen krijgen. We hebben ook heel veel aanbod, als het gaat om de Verlengde Schooldag en extra programma's op scholen. Wij zouden hier echter willen kiezen voor maatwerk. Als er bepaalde jongeren zijn die tussen wal en schip belanden, dat we ruimte bieden om boven de 120 procent te gaan zitten. Echter, niet de Stadjerspas generiek te verhogen. Zou je dat van 120 naar 140 optrekken, dan betekent het dat je hele armoedebeleid naar 140 procent gaat en dat leidt tot heel veel extra kosten. Kortom, in het individuele geval willen we graag erboven voor kinderen handelen. Dat kan ik toezeggen, maar als de tekst zo blijft over de Stadjerspas dan moeten we ontraden. 00:45:55