09-11-2022 verslag gemeenteraad 15.00 uur.pdf

We gaan daar volgens mijn fractie alleen in slagen als we dat veel meer samen gaan doen en de verbinding zoeken in plaats van te wijzen naar elkaar of naar Den Haag. Wij zijn er klaar voor om samen te werken met eenieder die dat wil en om daar samen aan te werken. Dank u wel. 01:13:07

Voorzitter: Dank u zeer. Er resteert nog een aantal vragen voor de tweede termijn. ChristenUnie en GroenLinks wachten daar nu al met smart op. Eerst gaan we luisteren naar de Partij voor de Dieren. 01:13:29

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Dank u wel, voorzitter. Terwijl in Egypte door wereldleiders wordt gesproken over de toekomstige leefbaarheid van onze moeder aarde, spreken wij hier over de toekomst van onze mooie gemeente Groningen. Voor mijn fractie is 21

het een bijzonder moment; de eerste begroting waar we zelf als coalitiepartner een hand in hebben gehad en de eerste begroting waarin de uitgangspunten van het coalitieakkoord zijn vertaald in concrete plannen en bedragen. Daar zijn we best tevreden mee. Van iets kleins, als het feit dat dieren vijf keer vaker voorkomen in de begroting dan vorig jaar, tot iets groots als de miljoenen extra die de komende jaren worden besteed aan natuur, dierenwelzijn, groen en ecologie om de gemeente van de toekomst vorm te geven. Deze begroting toont een sociaal en groen pakket aan investeringen die we doen om onze stad mooier, gezonder, duurzamer, diervriendelijker en eerlijker te maken. 01:14:17

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Als Partij voor de Dieren zijn we blij met de extra inzet die we plegen op het bestrijden van armoede, het feit dat we doorgaan met de wijkvernieuwing en dat we het beheer van de openbare ruimte en groen in de wijkvernieuwingswijken verbeteren. Echter, ook de bestrijding van ondermijning, waarvan het belang niet te onderschatten is, krijgt een impuls, evenals de uitbreiding van het aantal brugfunctionarissen en het bijdragen aan eerlijk loon voor eerlijk werk in de cultuursector. Om al deze doelstellingen te kunnen realiseren, hebben we een sterke organisatie nodig en daarom hebben we een bezuinigingstaakstelling voor het ambtenarenapparaat geschrapt. Dankzij de positieve effecten van de septembercirculaire, er werd net ook al even aan gerefereerd door mijn collega's van GroenLinks en de Partij van de Arbeid, hebben we als gemeente meer incidentele middelen beschikbaar dan verwacht. Wij kiezen er als coalitie voor om een gedeelte van deze middelen in te zetten voor extra bestaanszekerheid voor onze inwoners en voor extra energiebesparing in de gemeente voor bedrijven en het eigen gemeentelijke bedrijf. Nu een incidentele extra investering doen in de energietransitie is iets waar we in de toekomst de vruchten van plukken. 01:15:19

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Echter, we zouden de Partij voor de Dieren niet zijn als wij het idee van bestaanszekerheid niet breder zouden trekken dan de bestaanszekerheid van mensen. Ook huisdieren lopen namelijk het risico om slachtoffer te worden van de armoedecrisis in ons land en in onze gemeente. De ervaring leert dat bij huishoudens in armoede huisdieren vaker een slechtere gezondheid hebben. Baasjes hebben namelijk niet altijd de middelen om voor een consult naar de dierenarts te gaan en ook niet altijd budget voor vaccinaties, ontwormen, chippen en castreren. Deze preventieve acties kunnen juist veel ellende in de toekomst besparen. Daarom stellen wij samen met de SP, de Partij voor het Noorden, de PvdA en GroenLinks voor om in deze ongekende koopkrachtcrisis €50.000 beschikbaar te stellen waarmee huishoudens tot een inkomen van 120 procent van het sociaal minimum eenmalig dierenartskosten kunnen declareren bij de gemeente. Hiermee kunnen hopelijk honderden huisdieren geholpen worden en blijven hun baasjes gespaard van financiële stress. 01:16:17

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): In Groningen hebben we naast huisdieren ook nog een hele hoop andere dieren, waaronder de gedomesticeerde dieren op onze kinderboerderijen. Alhoewel die over het algemeen wel de zorg krijgen die ze verdienen, is er altijd ruimte voor verbetering. In de nota dieren van vorig jaar staat bijvoorbeeld nog: "Als er te veel dieren zijn of geboren worden, zoeken we een passend adres voor ze, zoals een 22

hobbyboer. Mocht er geen passend adres zijn, dan gaan de dieren naar de slacht". Die zin toont wel aan dat wij toen nog niet in de coalitie zaten en die dierenwelzijnseisen kunnen wat ons betreft dus wel een stapje hoger. Daarom vragen we middels onze motie, die we samen met de Partij voor het Noorden indienen, aan het college om te inventariseren wat er nodig is om te voldoen aan het diervriendelijke Kinderboerderijenbesluit. 01:16:59

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Voorzitter, dan vuurwerk. Deze week was in het nieuws te lezen dat maar liefst twaalf gemeenten de komende jaarwisseling een algeheel verbod op consumentenvuurwerk instellen, waaronder de steden Amsterdam, Rotterdam, Apeldoorn en Nijmegen. Nog eens tien gemeenten overwegen een lokaal vuurwerkverbod voor het komende jaar; beter voor het milieu, de dieren, mensen met trauma's en de algehele volksgezondheid. Voor mijn fractie is het dan ook pijnlijk dat Groningen niet in het rijtje van vooruitstrevende gemeenten staat. Het argument van het college is dat een lokaal verbod niet goed te handhaven is, omdat in buurgemeenten vuurwerk wel is toegestaan en vuurwerk nog steeds legaal te koop is in Nederland. Echter, als gemeente nemen we wel vaker regels op in de APV die niet consequent te handhaven zijn, zoals het verbod op het oplaten van ballonnen, rookvrije zones of maximumsnelheden die niet altijd worden gehandhaafd en met voeten worden getreden. Ook zonder consequente handhaving levert een verbod een positief effect op, omdat een deel van de inwoners zich ook zonder repressie aan de regels houdt.

Mijn vraag aan de burgemeester is dan ook: houdt de gemeente Groningen het lokale vuurwerkverbod van de twaalf 'pioniergemeenten' in de gaten om te beoordelen of het ook zonder sluitende handhaving een positief effect kan opleveren? Kan de burgemeester toezeggen dat hij zich landelijk extra zal inzetten voor een nationaal verbod op consumentenvuurwerk? 01:18:17

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Voorzitter, bij het voorjaarsdebat diende D66 een motie in over de LHBTQIA+ monitor, die wij graag hadden gesteund. Toen was er helaas geen geld voor beschikbaar, maar nieuwe ronden, nieuwe kansen en nieuwe incidentele middelen. Met het oog op het feit dat we een regenbooggemeente zijn, bijna alle aanwezige partijen hier het Regenboog Stembusakkoord hebben ondertekend en het feit dat we in Groningen in 2024 Roze Zaterdag mogen organiseren, stellen wij nu samen met D66 en Student en Stad voor om deze LHBTQIA+ monitor alsnog uit te voeren. Een onderzoek waarmee vermoedens over de stand van queeracceptatie in onze gemeente bevestigd of ontkracht kunnen worden en dat we kunnen gebruiken om een debat te voeren in onze raad over de acceptatie en emancipatie van de nog altijd gemarginaliseerde LHBTQIA+ gemeenschap. 01:19:05

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Tot slot nog kort enkele moties van andere partijen. De digitale samenleving biedt kansen, maar ook ethische- en veiligheidsrisico's en daarom dienen we de D66 motie over algoritme- en sensorenregister mede in. Om een routekaart naar een afvalvrije gemeente te krijgen met tussentijdse doelen en concrete indicatoren dienen we die motie daarover van D66 eveneens mede in. Om het voortbestaan van de sociale basis te waarborgen in deze tijd van meerdere crises dienen we de CDA-motie hierover mede in. Andere moties die ik nu niet heb genoemd, daar zal ik vast op terugkomen 23

in mijn tweede termijn. Daar wil ik het voor nu bij laten. Dan heb ik nog vijf en een halve minuut voor de beantwoording van eventuele interrupties of om ze straks lekker zelf te plegen. 01:19:51

Voorzitter: Dat is uitlokking van de heer De Haan natuurlijk. Gaat uw gang. 01:19:56

De heer De Haan (CDA): Voorzitter, dan heb ik nog wel een vraag. Ik probeer deze vraag niet bot te stellen en zo bedoel ik deze ook niet, dus ik hoop niet dat u me een vervelende man vindt. Het gaat even over die kosten voor het bezoek bij de dierenarts. Ergens, en ik bedoel het dus niet bot, is natuurlijk een huisdier ook een keuze, net als bijvoorbeeld het hebben van kinderen of het hebben van een auto, als je die nodig hebt voor je werk. Waarom bent u van mening dat die kosten deels vergoed moeten worden door de gemeente? Ik worstel daar een beetje mee, dus misschien kunt u mij helpen. 01:20:38

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Door deze vriendelijke inleiding heb ik de vraag ook niet bot opgevat, dus dank daarvoor, de heer De Haan. Het is inderdaad zo dat huisdieren, kinderen, al deze kostbare hobby's ontzettend veel geld kunnen kosten. Wat betreft huisdieren is het inderdaad een lastige afweging of je die in huis moet willen nemen op het moment dat je zelf niet goed kan rondkomen. Het feit is natuurlijk dat heel veel mensen die in armoede zitten, dat nog niet per se zaten op het moment dat ze die huisdieren in huis namen. Dan is het wel voor de baasjes en voor de dieren zelf erg van belang om in hetzelfde huishouden te kunnen blijven wonen, omdat je natuurlijk een band en een relatie opbouwt. Armoede kun je nooit helemaal voorkomen, maar dan kunnen wij in ieder geval zorgen dat mensen, die zich in een positie bevinden waarbij ze de medische zorg voor de huisdieren niet meer kunnen bekostigen, bij de gemeente kunnen aankloppen. 01:21:29

Voorzitter: D66. 01:21:31

De heer Lo-A-Njoe (D66): Dank u wel, voorzitter. Ik weet uit ervaring, maar ik hoor het ook van veel anderen, dat als je een dier uit het asiel haalt, het al gevaccineerd is en gechipt is. Bij heel veel katten bijvoorbeeld is dat al het geval, dus de groep die dan overblijft is een stuk kleiner. We zijn het ook met u eens, dat hoor ik u volgens mij ook zeggen, dat voor veel mensen, ook voor mensen in armoede, een huisdier heel belangrijk is en veel troost en liefde biedt. Bent u met ons eens dat de kosten daarvoor, die u voorstelt, mogelijk ook uit de bijzondere bijstand bekostigd zouden kunnen worden? Of vanuit de één miljoen die vanuit het noodpakket voor maatwerk is vrijgemaakt? 01:22:06

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Wat betreft die één miljoen voor maatwerk daarop weet ik het antwoord niet, maar ik denk dat er genoeg andere belangrijke zaken zijn die ook al een beroep willen gaan doen op dat potje. Wat betreft de bijzondere bijstand, wij hebben hier als Partij voor de Dieren eerder een onderzoeksmotie voor ingediend, die toen is aangenomen. Uit die beantwoording bleek toen dat bijzondere bijstand hiervoor alleen

24

aangewend kan worden in heel bijzondere gevallen, bijvoorbeeld als je hulphond ziek is. Niet voor huisdieren in het algemeen. Vandaar dat dit wel echt een gat opvult wat ons betreft. 01:22:34

Voorzitter: Student en Stad, tot slot. 01:22:37

De heer Bosch (Student en Stad): Dank, voorzitter. Als er dan toch nog wat tijd over is, dan -01:22:40

De heer Bosch (Student en Stad): Het begin van het betoog van de Partij voor de Dieren refereert, denk ik, heel terecht aan de COP 27 die op dit moment bezig is en dat gaat over het tegengaan van klimaatverandering. In de begroting voor komend jaar en het jaar daarop staat nu vier miljoen extra begroot, maar dat zijn incidentele middelen. Kan ik verwachten dat de Partij voor de Dieren zich de komende jaren gaat inzetten om dat structureel te maken, zodat we ons harder blijven inzetten als gemeente in het tegengaan van klimaatverandering? 01:23:16

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Een goede vraag. Er staat nu inderdaad dat het incidenteel is, maar dat is ook omdat we als gemeente natuurlijk concreet zicht hebben op allerlei fondsen die vanuit Rijk en Europa nog onze kant op gaan komen. Mochten die fondsen onvoldoende blijken om onze eigen klimaatdoelstellingen te behalen, dan gaan wij er zeker voor strijden om daar extra geld aan te besteden. 01:23:33

Voorzitter: Mevrouw Jacobs, VVD. 01:23:37

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Dank u wel, voorzitter. Denkt u dat wij, met de huidige lijn die we hebben ingezet, afvalvrij halen in 2030 of denkt u dat Diftar daar van toegevoegde waarde dat zou kunnen zijn? 01:23:49

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): De knuppel in het hoenderhok die je wist dat zou komen. Volgens mij is er nu een goede motie ingediend om in ieder geval die concrete tussendoelen en indicatoren op te gaan stellen en te gaan volgen. Mocht het daarna nog steeds onvoldoende blijken, dan is dat een gesprek dat openstaat en waar elke raadsfractie zijn eigen afweging in kan gaan maken. 01:24:13

Voorzitter: Dank u zeer. Dan zijn we bij de Stadspartij en daarna komt nog de SP. De Stadspartij, de heer Sijbolts. 01:24:38

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Dank u wel, voorzitter. De eerste begroting van dit college en deze coalitie en dat kan best wel een spannend moment zijn, zeker in deze onzekere tijd. Wij zetten ons in voor een stad met internationale allure, met hechte dorpen en eigenzinnige wijken, waar wij iedere dag leven, werken, leren, sporten en spelen. Waar we genieten, dichtbij en met elkaar in een fijne omgeving. Voorzitter, dit is ons thuis. Een thuis, waarin we ruimte willen geven aan onze inwoners, ondernemers en 25

verenigingen. Zij zijn vaak bereid om hun verantwoordelijkheid te nemen. Ze tonen zich betrokken bij hun eigen leef- en woonomgeving; hun thuis. Ons thuis staat echter onder druk door de gevolgen van de coronacrisis, de stijgende energieprijzen en de verminderde koopkracht. De bestaanszekerheid van onze inwoners staat onder zware druk. 01:25:37

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Als lokale politiek doen we wat we kunnen om onze inwoners, ondernemers en verenigingen te steunen, om ervoor te zorgen dat we een inclusieve samenleving zijn en om de tweedeling tegen te gaan. Die gezamenlijke opgave gaat niet over links versus rechts. Die gezamenlijke opgave gaat niet over lokaal versus Den Haag. Die gezamenlijke opgave gaat niet over commerciële partijen versus de overheid. Die gezamenlijke opgave gaat niet over wij versus zij. Nee, voorzitter, die gezamenlijke opgave overstijgt de politiek en de realiteit. Samenwerken en over schaduwen heen stappen is noodzakelijk. Gisteren, vandaag en morgen. Voorzitter, onze fractie zal zich daarvoor constructief blijven inzetten. Ja, we zullen soms andere accenten leggen. Ja, dat zal niet altijd door een meerderheid gesteund worden. Echter, als grootste lokale en onafhankelijke partij zien wij het als onze taak om ons steentje bij te dragen aan een brede welvaart, aan het thuis van al onze inwoners in de wijken en in de dorpen. 01:26:51

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): De enige manier waarop wij als volksvertegenwoordiging het vertrouwen van onze inwoners de komende jaren kunnen terugwinnen, is wanneer we niet voor hen, maar samen met hen aan oplossingen werken. Daarom is het goed dat deze raad in gezamenlijkheid niet alleen werkt aan een participatievisie, maar ook aan een verbindingsagenda. Voorzitter, wij hebben specifiek aandacht voor de jongeren in onze gemeente. Waar we eerder dit jaar geen meerderheid vonden voor onze motie voor een jongerenraad zien we nu gelukkig bijvoorbeeld bij GroenLinks een veranderende beweging. Daarom dienen wij met hun een motie in, maar dienen wij ook de aangepaste motie van D66 in. Dit zeg ik een beetje ongelukkig, maar u begrijpt wat ik bedoel. Die dienen wij in iets gewijzigde vorm opnieuw in, want de jongeren van nu, voorzitter, zijn de bakkers, de voetballers, de ondernemers, de zorgverleners en de bestuurders van de toekomst. Zelfs onze kinderburgemeester riep hiertoe op: "Praat met jongeren in plaats van over jongeren". 01:27:56

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Voorzitter, een brede welvaart gaat niet alleen over materiële welvaart. Het gaat ook om zaken als gezondheid, onderwijs, milieu, leefomgeving, sociale cohesie, persoonlijke ontplooiing en om veiligheid. Veiligheid, armoedebestrijding en jeugdzorg zijn in de kernthema’s waar wij niet echt afwijken in de ambities van dit college. Soms verschillen we wel van mening, maar er zijn ook overeenkomsten. Wij verwachten op dat punt ook wel af en toe een wat constructieve houding richting ons. 01:28:36

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Voorzitter, omdat chronisch zieken en gehandicapten, onder andere door stapeling van hoge zorgkosten, vaak minder financiële ruimte hebben om te kunnen deelnemen aan sport en bewegen, vragen wij met onze motie daarover te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om sport en bewegen voor chronisch 26

zieken en gehandicapten bekender te maken. In het kader van die brede welvaart, waar ik het eerder over had, zullen wij een aantal moties steunen vandaag. We vinden het in die zin jammer dat de CDA-motie over het verhogen van het borgniveau niet wordt ingediend, want die hadden we graag gesteund. Wij streven ook naar het vroegere beleid: schoon, heel en veilig. Of je nu in de binnenstad woont, in Beijum woont, in Woltersum, in Hoogkerk of Glimmen, je wil altijd een prettige, schone, hele en veilige leefomgeving. 01:29:35

Voorzitter: CDA. 01:29:37

De heer De Haan (CDA): Voorzitter, ik vind het ook jammer. Echter, ik liep er een beetje tegenaan, want het kost structureel 4,6 miljoen. Wie weet kan de heer Sijbolts mij toch nog even op dit laatste moment aan die €4,6 miljoen structureel helpen en dan pak ik de motie er weer bij en dienen we deze samen weer in. 01:29:55

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Voorzitter, ik was ook nog niet zolang geleden jarig en ik heb dat geld helaas ook niet gekregen. Die vier miljoen is inderdaad nu niet snel gevonden. Misschien dat we daar lopende het jaar richting de begroting van 2024 naar kunnen kijken. Alleen, het is wel zo, het is ooit een keer wegbezuinigd en dit is typisch zo een voorbeeld van wat je ooit wegbezuinigd, krijg je niet zo makkelijk meer terug. Al was het alleen al, omdat het grootste deel van de raad die hier nu zit, die bezuiniging niet heeft meegemaakt. Het is wel positief overigens dat bijvoorbeeld in het Oosterpark inwoners zich inzetten voor hun wijk, acties organiseren en het zwerfvuil tegen gaan. Een pluim voor al die mensen, maar de problemen zijn natuurlijk wel ontstaan, doordat we een overheid hadden die zich steeds verder terugtrok, waar het gaat over schoon, heel en veilig. Wat ik zei, voorzitter, wat ooit is wegbezuinigd, keert niet snel weer terug. Daarom ook een motie van onze kant om grofvuil weer één keer per jaar gratis op te gaan halen. Voorzitter, we weten uit onderzoek naar ondermijning, dat van een goed onderhouden en nette stedelijke omgeving op veiligheidsgebied een preventieve werking uitgaat. 01:31:03

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Brede welvaart gaat ook over wonen waar je wil, betaalbaar wonen en daar waar je gelukkig wordt. Daar ligt een grote uitdaging; het versnellen van de woningbouw. Voorzitter, onze partij streeft naar een beleid waar we bouwen voor alle groepen en waar ouderen moeten kunnen doorstromen, waar ze dat willen en waar ze dat kunnen. Bij voorkeur bouwen wij bij elk woningbouwproject 30 procent sociale woningen. Wat ons betreft moet dat de nieuwe norm worden en moeten we dat niet middelen over de gehele gemeente. Voorzitter, om de dubbele vergrijzing en andere uitdagingen die op ons afkomen het hoofd te bieden, gaat het college gelukkig de komende periode aan de slag met een integrale aanpak voor ouderen. We zijn ook blij met de toezegging van de wethouder vorige week dat het college ook wil gaan aansluiten bij het manifest 'Waardig Ouder Worden 2.0'. Voorzitter, het klinkt uit mijn mond misschien wel wat gek, maar ook over hoogbouw willen we best wel gaan meedenken. We willen er echter wel zeker van zijn dat het overgangsgebied tussen Groningen en de dorpen Haren en Ten Boer tot ten minste 2040 niet bebouwd wordt. We lezen in de gemeentelijke stukken nog wel eens het cijfertje 2030 en dat baart ons zorgen. 27

01:32:20

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Een grote uitdaging blijft het helpen en steunen van de gedupeerden van de aardbevingen als gevolg van de gaswinning, zonder te veel spiegeltjes en kraaltjes. Daarnaast vinden wij dat het ook onze taak is als grote gemeente om de omliggende gemeenten te steunen en te ondersteunen waar het kan. De stad kan tenslotte niet zonder de ommelanden. 01:32:44

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Voorzitter, zorgen zijn er bij ons ook over de positie van de middeninkomens. Zij komen steeds meer in de financiële problemen door de hogere inflatie en fors gestegen energierekeningen. De vrees bestaat dat, ondanks koopkrachtmaatregelen van het kabinet, het aantal huishoudens met schulden flink zal toenemen. In die zin maken wij ons ook zorgen over de lokale lastendruk voor al onze inwoners. Groningen behoort inmiddels tot de top twee van Nederland waar het de lokale lastendruk betreft en dat is wat ons betreft niet iets om trots op te zijn. De huidige inflatie is dermate hoog dat ook middeninkomens steeds meer moeite hebben om de eindjes aan elkaar te knopen. Als gemeenteraad hebben wij de mogelijkheid om de lokale lasten generiek te laten dalen. Mede daarom kiezen steeds meer gemeenten ervoor om voorgenomen stijging van de lokale lasten terug te draaien. Voordat iemand mij gaat vragen waarom ik dat vandaag niet doe, wij willen een realistisch onderzoek. Wij vragen met de gehele oppositie in een motie om te onderzoeken of en op welke wijze de lokale lasten van onze ondernemers en verenigingen in de nabije toekomst omlaag gebracht kunnen worden. 01:33:59

Voorzitter: Meneer Van Hoorn. 01:34:01

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Voorzitter, een korte vraag in twee delen. Enerzijds, onderzoeken hoe we de lasten omlaag kunnen brengen. Weten we dat niet al? We zitten hier toch als politiek om keuzen daarin te maken, dus als u de lasten omlaag wil brengen, had u dan niet veel beter een voorstel daartoe kunnen doen? We weten wat we kunnen doen. Is de heer Sijbolts dat met mij eens, voorzitter? Hoe rijmt de heer Sijbolts het verlagen van de lasten met het voorgaande boodschappenlijstje aan dingen, waaronder het borgniveau wat omhoog moet? 01:34:30

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Voorzitter, ik beoog ook om misschien het college uit te dagen om te kijken. Het is natuurlijk wel een feit dat er steeds meer mensen in de verdrukking komen, financieel gezien. Wij zouden we dat nu meteen kunnen oplossen met allerlei moties en amendementen, waarvan ik zeker weet dat die het niet gaan halen. Daarom vragen wij het college om zo snel mogelijk te kijken voor de toekomst om toe te komen aan een generieke lastenverlaging voor al onze inwoners en ondernemers, om ze toch een steuntje in de rug te geven. 01:35:04

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Voorzitter, brede welvaart betreft niet alleen de kwaliteit van leven in het hier en nu, maar ook de effecten van onze manier van leven op het welzijn van mensen nu en voor toekomstige generaties. Ik sluit af met een

28

volkswijsheid die niet alleen voor het college geldt, maar voor iedereen. 'Visie zonder actie is een dagdroom. Actie zonder visie is een nachtmerrie'. Met andere woorden, we vragen dit college en de raad om doordacht beslissingen te nemen die een goede en noodzakelijke bijdrage voor nu en in de toekomst mogelijk maken. Wees een leidend het college en geef het goede voorbeeld voor Groningers; onze inwoners, ondernemers en verenigingen. Of doe, zoals een aantal andere linkse gemeenten bijvoorbeeld Amsterdam en Utrecht, zij durven eerder gemaakte financiële beslissingen te herijken door juist armoede aan te pakken en maken bewust keuzen voor nu en op lange termijn. Zij willen geen vervelende erfenis achterlaten voor generaties die nog komen. Dank u wel. 01:36:20

Voorzitter: Dank u zeer. Dan tot slot voor de pauze de SP, de heer Dijk. 01:37:01

De heer Dijk (SP): Mooie boel dit, voorzitter. Voorzitter, ik heb begrepen dat er jonge ambtenaren op de publieke tribune zitten. Jullie hebben net volgens mij begrepen dat het neoliberalisme hier in deze zaal niet mateloos populair is. Sorry alvast. Voorzitter, er is geen alternatief. Lange tijd is ons allemaal aangepraat dat de vrije markt het beste ordeningsmechanisme zou zijn. Ook in mijn havo drie boekjes werd gesteld dat de markt kosten zou besparen, efficiënter zou zijn en de kwaliteit zou verhogen. Tijdens en na de kredietcrisis van 2008 werd glashelder dat het marktfundamentalisme van neoliberale ayatollahs diep in onze overheid en samenleving was doorgedrongen. Telkens was het de overheid die miljarden moest uitgeven om marktpartijen en een falende markt te redden of in stand te houden. Zelfs toen moest de markt hersteld worden en bleef de markt heilig, want er is geen alternatief. Ook lokaal werd dat geregeld gezegd: "Er is geen alternatief". 01:38:05

De heer Dijk (SP): Eind jaren negentig vindt in Groningen de eerste privatisering van het stads- en streekvervoer plaats. De GADO werd verkocht aan Arriva voor echt een habbekrats, als je dat nu zou terugrekenen, Het zou goedkoper, efficiënter en betrouwbaarder worden. In 2009 stemde de overgrote meerderheid van deze gemeenteraad voor de verkoop van de aandelen Essent. Het zou niet een taak zijn van de overheid. De Europese markt zou ervoor zorgen dat onze energie goedkoper, efficiënter en betrouwbaarder zou worden. Het zou ook nog zorgen voor keuzevrijheid. In 2010 stelde een wethouder van D66 hier dat het creëren van banen voor hoger opgeleiden een spin-off zou hebben voor werk voor lager opgeleiden; een soort trickle-down. Ik heb het even vertaald voor mijn collega, want die vindt dat we minder Engelse termen moeten gebruiken en ik kwam op de term 'naar beneden sijpelen'. In 2014 gaf het college de kamerverhuur in de Schildersbuurt volledig vrij. De 15-procentsnorm werd afgeschaft, want liberale partijen lieten het liever over aan de vrije markt. De liberalisering zou per slot van rekening zorgen voor meer keuzevrijheid en meer zeggenschap van de buurt over hoe zij die eruit zouden willen laten zien. 01:39:20

De heer Dijk (SP): Voorzitter, ik heb niet eens de vermarkting van ons huishoudelijke hulp of de schoonmaak of de gemeentelijke ICT genoemd. Allemaal werd het gedaan onder het mom: er is geen alternatief. Deze overtuiging heeft ertoe geleid dat na twaalf jaar Rutte problemen alleen nog maar vooruitgeschoven worden, verergeren of sterker nog 29

veroorzaakt worden. Het loopt allemaal vast. Toch blijft men maar pleisters plakken. Deze rijksoverheid lijkt niet in staat om publieke diensten te leveren, omdat men van de politiek, ambtenaren, enkel nog maar de taak krijgt om de markt te regelen of te redden. Er is wel degelijk kritiek op deze politiek gekomen. Ook nu, maar telkens wordt deze kritiek vanuit de politiek of samenleving als negatief, niet constructief, boos en altijd tegen weggezet. De vermarkting blijft gepresenteerd worden als realistisch, rationeel en financieel verantwoord, want er is geen alternatief. Er is geen alternatief. Er is geen alternatief of wel? 01:40:31

De heer Dijk (SP): Er is een klein plaatsje in Nederland dat het anders wil doen, dat wil breken met het idee, er is geen alternatief. Dat weigert de inrichting van de samenleving over te laten aan het vrije spel der maatschappelijke krachten. Dat niet accepteert dat de economische wetten van het kapitalisme de marges bepalen, waarbinnen de politiek mag opereren. Wij zien in Groningen gelukkig een kentering in het denken over hoe we maatschappelijke problemen kunnen en moeten oplossen. Wij zagen dat het overgrote deel van deze gemeenteraad, zowel coalitie als oppositie, zich in grote lijnen kon vinden met dit coalitieakkoord en dus ook met de begroting die hieruit voortvloeit. Tenminste, dat vermoed ik. Er wordt hiermee overtuigend – en misschien niet door iedereen zo expliciet – gebroken met 'ruttepolitiek'. Dat biedt wat de SP-fractie betreft hoop, want laat ik helder zijn, we hebben alle krachten nodig om te gaan bouwen aan een alternatief. Dat bouwen kost tijd en dat zal niet in één jaar gerealiseerd zijn. Stapsgewijs willen wij werken aan een samenleving, waarin de inkomens- en vermogensongelijkheid wordt verkleind en we weer democratische controle hebben over onze basisvoorzieningen zoals zorg, onderwijs, volkshuisvesting, energie en ook openbaar vervoer. Vergezichten zijn niet onbelangrijk, maar ook in het hier en nu verdienen mensen verbeteringen.

Zo werd ik de afgelopen week benaderd door Claudia uit de Oosterparkwijk. Haar woning zit onder de schimmel en dikke scheuren. Ze geeft aan dat ze voortdurend hoofdpijn heeft en haar zoon chronisch verkouden is. Claudia had een energierekening van € 200 en die gaat nu naar € 692. Terwijl de problemen al jaren spelen, is er al tien jaar lang geen onderhoud gepleegd aan de woning van Claudia. Afgelopen mei stond Claudia samen met haar buren bij Nijestee op de stoep. De problemen van Claudia en haar zoon zijn er nog steeds, dus de SP zal de komende tijd ook samen met de Oosterparkers zoals Claudia, Rita en Christina weer in actie komen om die problemen met hen op te lossen. Verschillende mensen sturen de SP hun gestegen energierekening. Zoals Samira die haar energierekening van € 245 naar € 681 ziet groeien. Of Frans en Irma die hun energierekening van € 189 naar € 730 zien stijgen. Ze moeten kiezen tussen het betalen van de huur, de zorgpremie of de energierekening. Energierekeningen van sommige mensen stijgen zelfs boven de € 1.000 uit, per maand wel te verstaan. Ik zei net al in een interruptie, dat zorgt voor angst bij mensen; angst over de toekomst en over hoe onze samenleving zich ontwikkelt. Daar heeft de SP-fractie grote zorgen over. 01:43:14

Voorzitter: VVD. 01:43:17

Mevrouw Jacobs - Setz (VVD): Dank u wel. Ik hoor u vele malen praten over mensen die in erbarmelijke omstandigheden wonen. Dat vind ik met u heel naar. Ik denk dat niemand dat fijn vindt. Volgens mij hoor ik u ook zeggen dat het corporatiewoningen zijn, terwijl u daar in 30

de basis een hele grote voorstander van bent. Kunt u uitleggen wat daar misgaat en hoe u dat gaat oplossen? 01:43:38

De heer Dijk (SP): Waar de woordvoerder van D66 net niet doorhad hoe neoliberaal hij is, doet u dat ook. U zou, als al jarenlang de grootste partij in het land, als geen ander moeten weten, hoe de woningbouwcorporaties zijn afgeknepen. Hoe deze van verenigingen zijn omgebouwd naar corporaties, waar huurders geen of weinig zeggenschap meer over hebben. Hoe huurders jarenlang twee miljard euro per maand aan extra belasting in de staatskas storten. U weet wel, om die banken te redden uit 2008. We moeten ervoor zorgen dat we onze volkshuisvesting weer opbouwen, dat betekent dat we onze woningbouwcorporaties moeten versterken en huurders daar zeggenschap over moeten geven. Dit is inderdaad een vergezicht, maar ik hoop als u deze problemen ziet, dat u met ons daaraan gaat bouwen. 01:44:19

Voorzitter: Mevrouw Jacobs. 01:44:23

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): U kunt toch niet zeggen dat woningcorporaties armlastige instanties zijn, dus dan zouden ze dat op zich best wel kunnen doen. Het is dus niet zo dat de corporatie de heilige graal van alles is? 01:44:34

De heer Dijk (SP): Voorzitter, er zullen altijd mensen moeten zijn, in welke samenstelling of welk ordeningsmechanisme dan ook, die de overheid en ook woningbouwcorporaties en woningbouwverenigingen – want daar moeten we naar toe – scherp moeten houden. Daarom zullen wij daar als SP altijd met huurders op de stoep staan, als er iets verkeerd is. 01:44:53

Voorzitter: CDA. 01:44:55

De heer De Haan (CDA): Voorzitter, mijn vraag aan de SP is: ziet de SP überhaupt nog wel ruimte voor de markt? Kijk bijvoorbeeld naar de huishoudelijke hulp, daar gaan we een verbinding aan met een beperkt aantal partijen. Volgens mij is dat juist en moeten we niet helemaal af van die markt, maar moeten we af van die totale marktwerking. Is de SP dat met mij eens? Is hij het ook met mij eens is, dat als een overheid alles doet, het natuurlijk ook lang niet altijd goed gaat? De toeslagenaffaire is misschien niet een goed voorbeeld, maar je hebt ook het UWV en het CBR. Het is natuurlijk niet zo dat als we alles maar naar de overheid halen, dat dan opeens voor iedereen alles geregeld is. 01:45:31

De heer Dijk (SP): Voorzitter, ik heb net proberen duidelijk te maken dat deze overheid, die we nu hebben, ook lang geleid is alsof het een bedrijf is. Daarom sprak ik ook de jonge ambtenaren op de tribune aan, dat hier het neoliberalisme niet zo heel erg populair is, omdat die overheidsinstellingen vanuit wantrouwen geleid worden. Het is voortdurend een politieke keuze geweest om het UWV de meest bureaucratische instelling vol wantrouwen te maken. Net als de toeslagenaffaire. Dat komt daar vandaan. Ik weet zeker, als je een

31

overheid in inricht, waarin mensen ook weer meer zeggenschap hebben over de overheid, maar ook een overheid die uit vertrouwen mensen tegemoet treedt -01:46:08

De heer Dijk (SP): Kijk naar het aardbevingsdossier. Laten we niet doen alsof dat het probleem van de bureaucratie is. Dat is georganiseerde bureaucratie om mensen af te knijpen. Zo simpel is het. Voorzitter, over die zorgen die bij mensen thuis leven, omdat ze de rekeningen niet meer kunnen betalen. Vorige week werd in deze raad een crisispakket vastgesteld, wetende dat dit niet alle gestegen kosten in levensonderhoud van mensen zal en kan compenseren. In deze begroting staan ook meerdere voorstellen om mensen in hun inkomen te ondersteunen. Volgens de SP-fractie is er nog ruimte om in het jaar 2023 de lasten enigszins te verlichten. Daarom dienen wij een amendement in om de afvalstoffenheffing voor 6.000 huishoudens in 2023 volledig kwijt te schelden. Dit betekent een lastenverlichting voor mensen van 133 euro per huishouden. Als ik het net had over mensen in angst, dan komen we die mensen een klein beetje tegemoet. 01:47:06

Voorzitter: Student en Stad. 01:47:08

De heer Bosch (Student en Stad): Dank u wel, voorzitter. Ik wil het eventjes hebben over het amendement en niet alleen deze, maar ook met de anderen samen. Het is twee miljoen uit de reserve. Ik wil graag de heer Dijk van de SP vragen: wat zou wat hij ervan vinden, als ik dit wel een beetje makkelijk vind en als ik zou vinden dat het gebeurt om geld vrij te maken voor coalitiepartijen om zaken te behalen en dat dan vervolgens mooi op Twitter of Instagram te zetten. Wat zou de SP daarvan vinden? 01:47:43

De heer Dijk (SP): Dat mag u vinden. Dat ten eerste, maar ten tweede vind ik het ook niet waar. Ik heb bijvoorbeeld het voorstel gezien van het CDA over de OZB. Daar hebben wij ook over nagedacht. Wij hebben alleen geprobeerd om met dit amendement gerichter iets te doen, dus ik had het over 6.000 huishoudens met een smalle beurs en geen groot vermogen. Kijk, als wij de OZB verhogen, dan doen we dat voor een hele grote groep, voor een paar euro's. Dan komt het ook terecht – dat mag u van mij weten – bij woningbezitters zoals ik in Helpman. Heel eerlijk, ik heb het niet nodig. Zo weet ik dat er veel meer mensen zijn die best een beetje OZB kunnen betalen. Dat is inderdaad wat de SP betreft een politieke keuze om niet naar de OZB te kijken, maar naar de afvalstoffenheffing. 01:48:27

Voorzitter: Nog één korte vraag en dan ga ik naar de PVV. Die heeft ook een vraag. Dan ben ik aan het eind. 01:48:33

De heer Bosch (Student en Stad): Voorzitter, toch wel bijzonder dat de SP het niet waar vindt, want het zijn namelijk zijn eigen woorden. Woorden van de SP uit 2019, toen er een vergelijkbare situatie was. Toen ook de coalitiepartijen een beetje op het laatste moment een manier vonden om toch extra geld vrij te spelen en daar een aantal dingen mee te behalen. Nu gebeurt hetzelfde, maar staat de SP aan de andere kant. Drie jaar geleden wijst de SP het vrij hard af en zegt dat het dingen zijn om op Twitter of Instagram te zetten. 32

Destijds had u het over Facebook, dat is wel veranderd. Is het dan niet gek, dat u het toen een vervelende truc vond en er nu volledig aan meedoet? 01:49:21

De heer De Haan (CDA): U mag het zo meteen de heer De Haan vragen. Ik heb hem nog even gebeld. Ik ben het met u eens dat het inderdaad wat eerder had gekund. Nogmaals, als u met goede voorstellen komt – en ik snap het voorstel van de heer De Haan ook, maar ik ben het er niet mee eens en maak een andere politieke afweging – dan hadden we daar samen aan kunnen werken. Nee, ik ben het dus niet met u eens. Voorzitter, tijden veranderen. 01:49:41

Voorzitter: De PVV. 01:49:44

De heer Ram (PVV): Dank u wel, voorzitter. Ik heb twee korte vragen aan de SP. Ik hoop op een kort en concreet antwoord. De eerste is: hoe gaat het amendement helpen met het voorkomen van de armoedeval? De tweede vraag die ik heb is over de OZB. Sinds de gemeentelijke herindeling in 2018 is de OZB met 45 procent gestegen, € 25 miljoen wordt er meer opgehaald per jaar. Vindt u dat niet een hele sterke stijging? 01:50:14

De heer Dijk (SP): Voorzitter, laat ik met die tweede vraag beginnen. Het is niet een soort hobby van de SP-fractie om OZB te heffen. Het is wel zo en de heer Brandenbarg zei het volgens mij heel goed in de begrotingscommissie financiën: er staat wel tegenover dat dit college en deze coalitie heel veel plannen heeft die op andere manieren ook de lasten van mensen verlagen. Als wij collectief energie bijvoorbeeld organiseren, dan verlaagt dat de lasten van mensen. Dat betekent dat je er inderdaad wel investeringen voor moet doen. Ja, dus daar verschillen wij heel erg van mening. Ik ben uw eerste vraag kwijt. 01:50:50

De heer Ram (PVV): We willen allemaal als raad, denk ik, zo veel mogelijk mensen uit de armoede halen. Hoe helpt dit voorstel van u om de armoedeval te verkleinen? Volgens mij vergroot u die. 01:51:03

De heer Dijk (SP): Dat is technisch, maar daar ben ik het niet met u over eens. Sorry, het vergroot niet de armoedeval. Voorzitter, ik ga afronden. Ik heb nog twee vragen aan het college en een hele korte afronding. De SP-fractie wil het college nog vragen welke vervolgstappen zij ziet waar het gaat om de toekomst van onze energievoorziening, maar ook bijvoorbeeld de toekomst van ons openbaar vervoer. Wanneer vervoersbedrijven als Qbuzz zeggen het moeilijk te hebben, terwijl zij in 2021 nog € 1,8 miljoen winst maakten en hun moederbedrijf – een Italiaans staatsbedrijf trouwens – € 193 miljoen winst hebben gemaakt, is het college het dan met ons eens, dat als de gemeente en de provincie wordt gevraagd om negen tot zes miljoen euro te betalen, dat wij er dan meer zeggenschap voor terug willen? Voorzitter, tot slot. In eerdere bijdragen heb ik al gezegd dat er een klassenstrijd gaande is. Dat is geen turbotaal of romantisch socialisme van mijn kant. Het kan zo namelijk echt niet langer. Het moet nu echt anders, want de kosten in levensonderhoud voor mensen blijven maar stijgen, terwijl Unilever, Vattenfall en Shell in het derde kwartaal weer recordwinsten hebben geboekt en dat allemaal onder het mom: 'er is geen alternatief'. 33

Er is geen alternatief, er is geen alternatief. Jawel, dat is er wel. Laten we daar hier en nu voor onze toekomst keihard aan werken. 01:52:30

Voorzitter: Dank u zeer. Ik constateer dat twee leden van deze raad veel te weinig cadeautjes hebben gekregen op hun verjaardag. Ook op dat punt kan natuurlijk nog een motie worden ingediend om daar onze diepe verontwaardiging over uit te spreken. Ik constateer ook dat het hier knetterheet is. Wat dat aangaat is het een idee om WarmteStad gelijk over de hele Grote Markt te verbinden, dan hebben we dat ten minste ook geregeld. Ik constateer dat er bij heel warm weer goed gedronken moet worden, maar wel water en frisdrank. Dat is nu beschikbaar. Wij hervatten de beraadslaging om zeven minuten voor vijf; een kwartiertje pauze. 00:16:04

Voorzitter: Dames en heren, wij hervatten de beraadslaging voor de volgende zes fracties en wij beginnen met de VVD. Mevrouw Jacobs. 00:16:51

Mevrouw Jacobs-Setz: Vandaag bespreken we de begroting van 2023. Een begroting in een heel ingewikkelde tijd. Nog steeds vindt een kleine 2000 kilometer ten oosten van ons een bloedige oorlog plaats. Een oorlog die impact heeft op ons leven op tal van manieren. Naast de mentale impact van een oorlog zo dicht bij ons, laat deze oorlog ook financieel zijn sporen na. Dat merkt heel Groningen in zijn portemonnee. Ook maakt mijn fractie zich zorgen over de toenemende mate van polarisatie in de samenleving. Tal van demonstraties zijn daarvan het voorbeeld, en deze roepen dan weer tegendemonstraties op. We zien op tal van momenten dat onze inwoners niet meer naast elkaar staan maar tegenover elkaar. Mensen worden steeds vaker bedreigd, fysiek of digitaal. Ook zien we een toenemende druk op volksvertegenwoordigers en bestuurders. Binnen deze context bespreken we de begroting van 2023. Het is ondoenlijk om in ruim tien minuten een mening te geven over de bestemming van 1,15 miljard euro en 500 pagina's tekst. Zonder de rest van de onderwerpen tekort te willen doen, wil ik het hebben over wonen, werken en leven in onze mooie gemeente. In 2023 blijft er veel aandacht nodig voor de tekorten op de arbeidsmarkt en het begeleiden van mensen naar werk.

Het college zegt: "Zelf meedoen met betaald werk heeft de voorkeur en is een belangrijke oplossing tegen de armoede." Mijn fractie is het daar hartgrondig mee eens, maar wij zouden daaraan willen toevoegen dat werken veel meer is dan alleen een inkomen. Het zorgt voor daginvulling, zingeving en een sociale omgeving. Voor ons heel waardevol. Wij snappen dat het college trots is dat we minder mensen in de bijstand te hebben, maar we spreken toch nog steeds over bijna 9000 mensen in de bijstand. Dus we moeten zeker niet verslappen op dat thema. Zo verdriet het ons bijvoorbeeld zeer dat de tekorten aan zwembadpersoneel nog steeds niet zijn opgelost. De wethouder geeft aan dat het probleem in meerdere gemeenten speelt, maar het motto van dit college is 'het begint in Groningen'. Laten wij dan het goede voorbeeld geven en de gemeente zijn die als eerste dit probleem oplost zodat andere mensen van ons kunnen leren. Daarnaast vinden wij het zinvol om te kijken naar wat mensen kunnen en kunnen leren, en niet alleen naar wat mensen willen. Mijn fractie schrok van het citaat dat economische groei geen doel is. Wij zijn blij met de uitleg van de wethouder van Financiën dat economische groei een middel is om brede welvaart te bereiken. Wat ons betreft is groei de komende jaren noodzakelijk. 34

Immers, we gaan groeien qua inwoners en als onze welvaart niet meegroeit betekent dat achteruitgaan. 00:19:28

Voorzitter: Partij voor de Dieren. 00:19:30

De heer Pechler: Dank, voorzitter. Hoe lang denkt mevrouw Jacobs dat economische groei kan doorgaan op een planeet die niet meegroeit en waar de natuurlijke grond- en hulpstoffen ook niet meegroeien? 00:19:44

Mevrouw Jacobs-Setz: Ik kan me voorstellen dat de groei nog een hele tijd door kan gaan, maar wat mij betreft is economische groei niet een doel op zich. Economische groei is een middel om je in je bestaanszekerheid te voorzien. Als er geen extra banen komen, kunnen mensen niet meer werken. En dat is voor mij heel belangrijk. Wij vertrouwen erop dat vanuit dit perspectief het college wel degelijk in gaat zetten op economische groei om deze brede welvaart te bereiken. We zien graag dat we daarin samen optrekken met onze bedrijven en instellingen, zodat Groningen een interessante gemeente blijft om te ondernemen. Groningen groeit. Groningen is aantrekkelijk en mensen willen wonen in onze mooie gemeente. Dus we moeten bouwen. Wat ons betreft kan dat niet snel genoeg gaan. We zien dat er hier en daar een hoop gebouwd wordt, maar we zien ook dat het vertraagt, zoals bijvoorbeeld in De Held III. Mijn fractie heeft daar een aantal malen vragen over gesteld, voorzitter, en wij hopen dat inmiddels het overleg met de ontwikkelaar oplevert dat er snel wordt gebouwd. Wat mijn fractie betreft, zetten we in op bouwen in alle segmenten en niet alleen in sociale koop en huur. In een ideale wereld - en ik realiseer mij dat we niet in een ideale wereld leven - hoef je nooit voor starters te bouwen, want aan het eind van elke keten komt er een starter aan bod.

In de praktijk werkt zoiets gecompliceerder, want we hebben te maken met nieuwe vestigers. Daardoor worden de lokale ketens onderbroken. Maar waar geen goedkope starterswoningen zijn, kunnen ze niet vrijkomen. En als je een totale goedwerkende keten hebt, brengt de verhuisketen datgene met zich mee. Vorige keer werd er gezegd dat er geen onderzoek is waaruit blijkt dat dat werkt. Wij hebben even gezocht en er is daadwerkelijk in het midden van het land een onderzoek geweest waarbij er 100 ruimte eengezinswoningen met vijf kamers zijn gebouwd die 37 starterswoningen hebben opgeleverd aan het begin en eind van de keten. Wie had dat gedacht? Hiermee bereik je dus heel duidelijk de doelstelling van 30 procent starterswoningen. 00:21:45

Voorzitter: De SP. 00:21:47

De heer Dijk: Voorzitter, dit vind ik mooi! Ik heb gevraagd naar een onderzoek waarin dit ooit heeft gewerkt. U komt hier met een voorbeeld waarbij er 100 kasten van huizen zijn gebouwd en er uiteindelijk maar 37 starters zijn doorgestroomd. Er had ook 100 starterswoningen kunnen worden gebouwd. Sterker nog, u heeft het over 100 villa's, maar er hadden ook 200 starterswoningen kunnen worden gebouwd. Dit is precies wat ik bedoelde met dat er geen alternatief is. Er wordt gesteld dat dit efficiënt is, maar wat een

35

ongelooflijk inefficiënte manier van werken om 100 villa's te bouwen en 37 mensen een starterswoning te geven. Het verschil tussen de SP en de VVD in één waardeloos onderzoek. 00:22:40

Mevrouw Jacobs-Setz: Dank u wel voor deze opbeurende woorden. Als u het waardeloos vindt, is het waarschijnlijk een slim verhaal. Maar wat wij heel graag willen zijn, meneer Dijk, is een inclusieve gemeente waar er plek is voor iedereen. Wij willen ook bouwen voor anderen en niet alleen maar voor starters. En met alle respect, een vijfkamerwoning noem ik geen grote villa en hebben we ook op tal van andere plekken. Voor een goed leven in Groningen, zijn ervoor ons een tal van plekken van belang, bijvoorbeeld: je veilig voelen en zijn in onze gemeente. Wij waarderen de inzet van onze politie, BOA's en hulpverleners die onder soms moeilijke omstandigheden hun werk moeten doen, maar wij maken ons ook zorgen. Het rapport Groningse Praktijken heeft blootgelegd dat Groningen een handhavingsarme stad is. Wij vinden het goed dat het college hierop gaat inzetten, maar alleen met de versterking van de Pandbrigade zijn wij er niet. Wij gaan binnenkort graag met de portefeuillehouder in gesprek naar aanleiding van de brief die wij gisteravond hebben ontvangen. Een fijne leefomgeving houdt in dat je voorzieningen hebt in je nabijheid om te wonen, te winkelen, te sporten. Wij zijn heel blij met de opening van bijvoorbeeld de supermarkt in Meerstad. Wat ons betreft is dat de stap van Meerstad naar een dorp en niet naar enkel een woonwijk.

Maar we hebben al eerder gezegd dat Meerstad meer verdient en daarover spreken we graag volgende week verder. Wij vinden de ambities van de gemeente op het terrein van bijvoorbeeld afval ambitieus, maar wij missen de concrete doelen - zoals ik al mijn vragen heb gezegd - en daarom dienen wij een motie in om die doelen te concretiseren. Het zou ons een lief ding zijn als drie keer scheepsrecht is en deze wethouder van afval en Partij voor de Dieren Diftar zal invoeren. Veilig Thuis: op het moment dat je je niet veilig voelt en in een bedreigende situatie bevindt, is hulp heel belangrijk. Ik denk dat niemand van ons hier wil dat er wachtlijsten bij Veilig Thuis zijn. We hebben - iets voor het Voorjaarsdebat - een motie daarover ingediend. Wij willen dat er een plan wordt gemaakt en zijn benieuwd hoe dat erin 2023 uit gaat zien. Dit college wil de verschillen tussen de noordelijke en zuidelijke wijken verkleinen. Wij snappen die ambitie en kennen de achtergrond, namelijk: voorkomen van de groeiende tweedeling. Maar onze fractie maakt zich zorgen over vergeten groepen. Hoe zorgen we dat we oog houden voor mensen in de oostelijke, westelijke en zuidelijke wijken die diezelfde noden hebben als de mensen in de noordelijke wijken, ondanks het feit dat dat statistisch minder vaak voorkomt. Vorige week hebben we gesproken over de financiën in zijn algemeenheid.

Mijn fractie is redelijk tevreden dat het weerstandsvermogen zich goed ontwikkeld. We hebben vorige week onze zorgen geuit over het solvabiliteitsratio en de ambities van een college dat steeds meer geld wil uitgeven aan taken die niet tot de kern behoren van een gemeente. De aankoop van het Niemeyer pand is hier een voorbeeld van en dat stemt ons zorgelijk. Ik kan nog veel meer zeggen, voorzitter, maar het lijkt me goed om het hierbij laten. Ik wil afsluiten waar ik mee begon. We leven in een samenleving waar steeds meer wordt gepolariseerd en bedreigingen aan de orde van de dag zijn. Ik gun ons dat wij daarin niet meegaan en ons werk kunnen doen vanuit het perspectief 'hard op de inhoud en zacht op de relatie'. Laten we dat zo als Groningse gewoonte vasthouden. Ik wil afsluiten met de woorden uit de afscheidsbrief van het onlangs afgetreden VVD Kamerlid Ockje Tellegen: "Om alle uitdagingen het hoofd te

36

bieden is het zaak om met elkaar overeind te blijven, elkaar enigszins heel te laten. Zorg goed voor elkaar en kijk naar elkaar om." Dank u, voorzitter. 00:26:19

Voorzitter: Meneer Dijk, u zit zwaar in blessuretijd. Meneer Bosch - die nu aan het woord komt - heeft ook al behoorlijk lange interrupties gepleegd. 00:27:17

De heer Bosch: Voorzitter, niet alles wat je kan tellen telt en niet alles wat telt kan je tellen. Deze ietwat matig te vertalen quote van Albert Einstein kwam in mij op toen een vriend aan mij vroeg waarom ik in vredesnaam mijn tijd besteedde aan de gemeentepolitiek van Groningen. Ik zei: "Het is zo mooi dat niet alles in cijfers is uit te drukken." Hij lachte en zei: "Je spit begrotingen door, doorstroomrichtingen van verkeerscirculatieplannen, kilowattuur en piekbelasting van een zonnepark. Hoezo niet in cijfers?" Ik zei: "Wat ik zo mooi vind aan de politiek, is dat het niet de cijfers zijn die ertoe doen, maar de waarde die je hecht aan die cijfers. Hoe belangrijk vind je het dat er plekken zijn om je huis te verlaten, de cultuur te ontdekken en de nacht te ontmoeten? Hoe belangrijk vind je het dat de gemeente Groningen zijn eigen energie opwekt, waardoor het duurzaam, eerlijk en schoon is? Hoe belangrijk vind je het dat onze inwoners fysiek, mentaal en seksueel gezond zijn? De waarde van deze vragen zijn niet in cijfers of staafdiagrammen uit te drukken of te vatten in return on investment analyses. En dat maakt ze zo waardevol." Dat zei ik tegen die vriend van mij. Althans dit gesprekje waarvan het begin daadwerkelijk gebeurde en het einde vooral in mijn hoofd. Het staat voor mij symbool van wat politiek bedrijven is.

Inwoners stemmen op een partij die vergelijkbare waardes heeft en deze waardes gaan ze verdedigen. De onder zin van het coalitieakkoord 'voor wat echt van waarde is', slaat dan ook volledig de plank mis. Het is namelijk niet een gegeven wat van waarde is. Het is niet voor iedereen hetzelfde en het is al helemaal niet op te leggen. Student en Stad hecht andere waardes aan bepaalde thema's dan dit college. Lang niet aan alle maar wel een paar, en daarvan wil ik graag drie uitlichten. Hierin zal ik zijdelings wat moties of amendementen aantikken en zeker niet alle. Ik zal vooral proberen uit te lichten waar Student en Stad zich voor inzet en waarvan wij vinden dat er de komende jaren meer aandacht naartoe zou moeten gaan of waar meer waarde aan gehecht moet worden. Ik wil het hebben over de nacht. De nacht is waar je ontdekt waarom je de volgende morgen opstaat. In tegenstelling tot Amsterdam, Utrecht en Haarlem heeft Groningen nog geen idee wat we aan moeten met de nacht. Het resultaat, de Groningse Nacht, is zeker niet slecht, maar benut niet zijn volledige potentie. Een nachtvisie waarin geformuleerd wordt met alle partners wat er nodig is om onze nacht te laten schijnen, zorgt ervoor dat we de volgende stap kunnen zetten. En dat is broodnodig. Wat ons betreft zijn er twee zaken die centraal staan in die nachtvisie en dat is veiligheid en diversiteit.

Onze nacht kan en moet veiliger. Een nachtstadhuis is hiervoor een fantastisch middel om incidenten te voorkomen, maar vooral om de nasleep voor slachtoffers van incidenten te verminderen. Wat ook in de nachtvisie opgenomen zou moeten worden, is hoe de gentrificatie van onze uitgaansgelegenheden minder zou kunnen. Meer diversiteit in het uitgaansleven dus. Zorg ervoor dat aanbod is toegepast op wat mensen leuk vinden en niet op wat het meeste geld oplevert. Diversiteit in het aanbod is hoe je een stad levendig en openhoudt voor alle doelgroepen. Hoe leuk het ook kan zijn om in de Shooters, Het Fust of De Negende Cirkel te staan, als gemeenteraad moeten we ervoor zorgen dat kroegen als Subsonic, Oost en 37

Paradigm in de stad blijven of terugkomen. Of de Niemeyerfabriek hiervoor een goede plek is laat ik voor nu in het midden, maar wat ons betreft moet we ons meer inzetten om ruimte voor deze doelgroep te creëren. En dit omdat we de waarde van de nacht niet moeten onderschatten. Voorzitter, ik wil het hebben over de energietransitie want die speelt steeds meer een belangrijke rol in onze samenleving. De klimaatverandering laat zien dat stoppen met fossiele brandstof onoverkomelijk is. De afhankelijkheid van Rusland en landen in het Midden-Oosten bevestigen dit nogmaals. Moedige klimaatrebellen vragen hier wereldwijd aandacht voor. We kunnen alleen maar van die fossiele brandstof af door meer duurzame energiebronnen uit zon- en windenergie. Toen de routekaart naar CO2-neutraal in 2035 werd vastgesteld vonden veel partijen die te ambitieus. Met de kennis van nu zegt Student en Stad: "Hij was en is vooral niet ambitieus genoeg." Wat onze gemeente heeft gedaan is helemaal in vergelijking met andere gemeentes - vroeg beginnen, maar lijkt nu langzaamaan steeds meer achterover te leunen. 00:32:41

Voorzitter: PVV. 00:32:44

De heer Ram: Ik wil Student en Stad vragen, voorzitter: in welke zin ben je een rebel als je voor het overheidsbeleid pleit? Ben je dan niet een koploper van de meelopers? 00:32:59

De heer Bosch: Dat vind ik een leuke vraag. We zouden hier een hele filosofische discussie kunnen hebben over de definitie van een rebel. Wat ik wil aantonen, waar ik bij blijf en ontzettend belangrijk is, is dat de mensen die hier macht hebben - en dat is niet alleen de politiek, maar ook bedrijven en individuen - moeten deze gebruiken om klimaatverandering tegen te gaan en onze aarde te behoeden voor het onomkeerbare proces die het leven op aarde niet mogelijk maakt. Volgens mij is dat kraakhelder. Als het aan Student en Stad ligt, laten we het niet gebeuren dat de gemeente achterover gaat leunen. Vier miljoen wordt er de komende twee jaar voor de energietransitie uitgetrokken. Dat is goed, maar staat ook symbool voor de huidige visie van de gemeenteraad, en dat is: "We zijn er bijna." Onze visie is dat we als gemeente Groningen, een stad met veel buitengebied en weinig zware industrie, evenveel elektriciteit kunnen opwekken als we gebruiken. Daarom zullen wij ons de komende jaren inzetten voor meer zon- en windenergie. Echt CO2-neutraal in 2035 dus. Geen elektriciteit van buiten de gemeente. Je hoort het vaak: gezondheid schat je pas op waarde als je het niet meer hebt. Als maatschappij focussen we te veel op genezen en veel te weinig op voorkomen. Mensen gezond houden zou de inzet moeten zijn. Als ik het heb over gezondheid, bedoel ik dat in een brede zin.

Dan heb ik het over mentale, seksuele en fysieke gezondheid. De mentale gezondheid van onze inwoners gaat achteruit. De gevolgen van de lockdown zijn nog steeds te zien in onze maatschappij. Een voorbeeld hiervan is dat er nog nooit zo veel jonge vrouwen aan de antidepressiva hebben gezeten als nu. Een vlotte motie of een snelle oplossing hiervoor is niet voorhanden. Een langdurige en consistente aanpak van de gemeente en alle betrokken instellingen kan wel helpen. Inzet die taboedoorbrekend is: het is oké om je af en toe niet goed te voelen. Maar ook inzet op praktische oplossingen zoals het verkorten van wachttijden voor psychologen moet onze aandacht hebben. Een andere manier om mensen gezond te houden is sporten. Daar mag geen onduidelijkheid over bestaan. Toch wachten we al ontzettend lang op concrete 38

stappen om de capaciteit te verhogen in onze sportvoorzieningen. Dat zou wat ons betreft sneller kunnen. De gezondheid van onze inwoners is voor Student en Stad ontzettend waardevol. 00:35:50

Voorzitter: Het CDA. 00:35:52

De heer De Haan: Voorzitter, mooi dat Student en Stad zo'n belang aan gezondheid hecht. Dat doet het CDA ook. We weten dat drugs superslecht is voor de gezondheid. We weten en u refereerde net al naar de coronacrisis - dat er nog nooit zoveel drugs door studenten werd gebruikt als in de huidige tijd. Hoe wil Student en Stad dat oplossen? 00:36:15

Mevrouw Jacobs-Setz: Voorzitter, drugs is ongezond omdat het vaak verkeerd gebruikt wordt. Op het moment dat je dit als overheid consequent in een verdomhoekje plaatst en probeert het debat zo te sturen dat mensen die drugs gebruiken criminelen zijn, houd je die ongezondheid in stand. Een andere manier van omgaan met drugs in onze maatschappij, is iets wat Student en Stad als oplossing voor de gezondheid ziet. We hebben het al eerder uitgesproken en wil ik nu best nog een keer doen: de oplossing voor de lange termijn is de legalisatie van meer soorten drugs. Wij geloven er heilig in dat dat het gezonder maakt. Ik rond af: wat van waarde is - zo blijkt - is niet voor iedereen hetzelfde. Wij vertegenwoordigen een groep kiezers die meer waarde hecht aan de nachtcultuur die veilig en divers is, aan een snelle energietransitie en aan mentale, fysieke en seksuele gezondheid. Ons stemgedrag voor de moties zal daaruit voortkomen. Maar we zullen ons de komende jaren nog meer hard maken voor wat voor ons echt van waarde is. 00:37:34

Voorzitter: Dank u zeer. De ChristenUnie, de heer Rebergen. 00:38:00

De heer Rebergen: Dank u wel, voorzitter. In de meningsvormende sessies vorige week hebben we gesproken over de thema's verbinding, toekomst en veiligheid. Aan de hand van die thema's wil ik ook deze woordvoering doen. Die woorden houden wat ons betreft verband met de opdracht die wij vanuit de Bijbel zien, namelijk: armen ondersteunen, het goede doen en de orde in de samenleving bewaken. Het is al eerder gezegd, maar dit is een belangrijk moment want het is de eerste begroting na het coalitieakkoord en veel plannen van de coalitie zijn verwerkt in deze begroting. Het is daarom mooi om hier te staan. Als eerste verbinding. In de samenleving staan mensen in verbinding met elkaar. Mensen ontmoeten elkaar, maken contact en hebben oog voor elkaar. Voor de ChristenUnie is het daarom belangrijk dat er plekken zijn waar mensen elkaar ontmoeten. Denk aan buurthuizen, wijkcentra en dorpshuizen maar ook aan verenigingen en de openbare ruimte. Door de energiecrisis en inflatie kunnen deze plekken - die bijdragen aan de sociale samenleving en waar mensen oog hebben voor elkaar - het financieel moeilijk krijgen. We willen voorkomen dat deze organisaties hierdoor hun kosten voor leden of prijzen onevenredig moeten verhogen, omdat de toegankelijkheid en betaalbaarheid van deze voorzieningen van groot belang zijn. En om dat te voorkomen moeten ze - indien nodig worden ondersteund.

In het noodpakket dat we vorige week bespraken, wordt er drie 39

miljoen gereserveerd voor het ondersteunen van verenigingen, buurt- en dorpshuizen en ondernemers. Maar wij vragen ons af of dat genoeg is. Samen met het CDA dienen we daarom een motie in om de noodzakelijke ondersteuning niet te laten beperken tot het genoemde budget. Het is daarbij van belang dat iedereen kan meedoen aan sport en bewegen. 00:40:10